🔹 اولا معدل یا میانگیری از نقدینگی و پایه پولی،پدیده متداول نیست. برای سنجش متغیرهای پولی و ارتباط میان نقدینگی و پایه پولی از شاخصهای دیگری مانند «ضریب فزاینده» استفاده میشود.
🔹 دوم، طبق دادههای بانک مرکزی، نه «ضریب فزاینده»، نه «نرخ رشد پایه پولی» و نه حتی شاخص ابداعی خبرگزاری ایراناِ، یعنی «معدل رشد نقدینگی و پایه پولی»، به پایینتر حد ۴ سال گذشته نرسیده است.
🔹 تنها شاخصی که پایینترین حد چهار ساله آن در دولت ابراهیم رئیسی ثبت شده، نرخ رشد نقدینگی در آبان ۱۴۰۲ است.
🔹 در چهار سال گذشته پایینترین نرخ رشد پایه پولی ۲۵/۹ درصد در دی ۱۳۹۸ است. در آذر ۱۴۰۲ این نرخ ۳۳/۵ درصد اعلام شده است.
🔹 ضریب فزاینده نشان دهنده توان سیستم بانکی در خلق پول است. به این صورت که هر یک واحد افزایش پایه پولی در بانک مرکزی، به اندازه ضریب فزاینده باعث به نقدینگی اضافه میشود.
🔹 در چهار سال گذشته کمترین ضریب فزاینده در فروردین ۹۹ و بیشترین در شهریور ۱۴۰۱ به ثبت رسیده است.
🔹 با این اوصاف فکتنامه این ادعای روزنامه ایران را که «معدل نقدینگی و پایه پولی به کمترین رقم ۴ سال اخیر رسیده است» معتبر نمیداند و به آن نشان نادرست میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔹 گزارشهای مختلف و همچنین رتبه پایین ایران در شاخص آزادی آکادمیک اما خلاف این ادعا را نشان میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔹 تصویر ارتباطی به هاروارد ندارد. عکس در دانشگاه البلقا در اردن گرفته شده و افراد داخل تصویر دانشجویان و استاد این دانشگاهاند.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔹 نه شفا و نه بنیصدر چنین چیزی نگفتهاند. سند، دلیل یا روایت محکمی مبنی بر قتل او در دست نیست.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔹 بله استادیوم در فلتینس (ورزشگاه باشگاه شالکه ۰۴) برای تامین آبجو در ورزشگاه، ۵ کیلومتر لولهکشی شده است، اما اولا این لولهکشی در داخل محوطه ورزشگاه است.
🔹 دوم، لولهکشی آبجو پدیده متدوالی نیست و همین مورد ورزشگاه شالکه هم به عنوان یک مورد خاص و منحصر بهفرد توجه رسانهها و سایتهای خبر را جلب کرده است.
🔹 سوم، بر خلاف آنچه گفته شده، مصرف آبجو در هیچ ورزشگاهی الزامی نیست.
🔹 چهارم، مصرف آبجو در ورزشگاهها ارتباط منطقی معناداری به حضور زنان در ورزشگاهها ندارد که موضوع مناظره تلویزیونی است، نه در ایران که مصرف مشروبات الکلی در هر شرایطی ممنوع است، نه در جای دیگری از دنیا هیچ شواهد روشنی وجود ندارد که نشان دهد ارتباط معناداری میان مصرف آبجو در ورزشگاهها با جنسیت تماشاچیان دارد.
🔹 احمد مجدزاده، روحانی است و در دهه ۱۳۸۰ مسئول «امور فرهنگی فدراسیون کشتی» بوده است. او در این برنامه تلویزیونی به عنوان مخالف حضور زنان در ورزشگاه صحبت کرده که واکنشهای زیادی به دنبال داشته است.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
https://web.archive.org/web/20240123150221/https://factnameh.com/fa/fact-checks/2024-01-22-beer-pipeline-stadium
https://archive.ph/wBdFm
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔹 اصطلاح «بیماری X یا ویروس X» که در انگلیسی به آن Disease X گفته میشود، به یک بیماری یا ویروس خاص اشاره ندارد و اصطلاحی است که سازمان بهداشت جهانی از سال ۲۰۱۷ برای معرفی مجموعهای از عوامل بیماریزا به کار میبرد؛ مجموعهای از عوامل بیماری که ممکن است در آینده باعث به وجود آمدن یک همهگیری شوند.
🔹 با این تعریف، بیماری کروناویروس ۲۰۱۹ (که به آن کووید هم گفته میشود) نخستین بیماری X بوده است.
🔹 در حال حاضر هیچ بیماریای وجود ندارد که به عنوان بیماری X شناخته شود هر چند بر اساس آنچه در دهههای گذشته رخ داده، امکان ظهور و پیدایش چنین عامل بیماریای وجود خواهد داشت.
🔹 برخی از سایتهای درستیسنجی غیر فارسی در هفتههای گذشته، درباره نادرستی تئوری توطئهای توضیح دادهاند که «بیماری X را به عنوان همهگیری آینده» معرفی میکند؛ ادعایی که بیاساس و نادرست است.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔹 این طور نیست. طبق اسناد بودجه امسال، کل اعتبارات در نظر گرفته شده برای ردیفهای مرتبط با مجموعه آموزش و پرورش بیش از ۲۰۹ هزار میلیارد تومان است، در حالی که کل بودجه ردیفهای مرتبط با حوزههای علمیه در سال ۱۴۰۲ بیش از ۱۲ هزار میلیارد تومان است. به عبارتی ارزش ردیفهای بودجه مرتبط با آموزش و پرورش حدود ۱۷ برابر حوزههای علمیه است.
🔹 با توجه داشت جمعیت دانشاموزان بیش از ۱۶ میلیون و جمعیت طلاب، بر اساس گفتهها بین ۸۰ تا ۱۳۰ هزار نفر است. به عبارتی جمعیت دانشاموزان بین ۱۲۵ تا ۲۰۰ برابر جمعیت طلاب است. به عبارتی اگر ارزش ردیفهای حوزههای علمیه را به جمعیت طلاب و دانشاموزان تقسیم کنیم، به این نتیجه میرسیم که سهم هر طلبه از بودجه نهادهای مذهبی بین ۷ تا ۱۲ برابر سهم هر دانشآموز از ردیفهای بودجه مرتبط با آموزش و پرورش است.
🔹 البته آنچه در شبکههای اجتماعی گفته شده، به وضوح عامل جمعیت را از محاسبات حذف کرده و صرفا درباره کلیات ردیفهای بودجه صحبت میکند. در نتیجه میتوان با اطمینان گفت این گزاره که «بودجه حوزههای علمیه ۲۰ برابر بودجه آموزش و پرورش است»، به وضوح خلاف واقعیت و «نادرست» است.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔹 خوارزمی «جبر مقدماتی» یعنی استفاده از چندجملهایها برای حل مسائل ریاضی را بنیانگذاری کرد اما جبر، شاخههای بسیار وسیعی دارد و بخش عظیمی از تاریخ جبر در دوره پس از رنسانس شکل گرفتهاست.
🔹 خواجه نصیرالدین طوسی بنیانگذار «مثلثات» به عنوان یک شاخه مستقل علمی در ریاضیات محسوب میشود. اما مفاهیم و کاربردهای اساسی مثلثات در قرن هجدهم در اروپا تازه شکل گرفت.
🔹 لگاریتم هیچ ربطی به الگوریتم ندارد. لگاریتم را جان نپر ریاضیدان اسکاتلندی در قرن هفدهم ابداع کرد.
🔹 عنوان «الگوریتم» برگرفته از نگارش نام خوارزمی (الخوارزمی) است. اما خود الگوریتم به معنی «مجموعهای متناهی از دستورالعملها است، که به ترتیب خاصی اجرا میشوند تا مسئلهای را حل کنند.» خوارزمی در توسعه این مفهوم، نقشی نداشتهاست.
🔹 «سیستم صفر و یک که الان در کار همه کامپیوترهای جهان موثر است» را خوارزمی ابداع نکردهاست. آنچه خوارزمی ارائه کرد، دستگاه شمارش اعشاری (دهگان) بود نه دودویی (دوگانی). مفهوم «دستگاه شمارش» هنوز تا زمان لایبنیتز در قرن هفدهم میلادی ناشناخته بود.
🔹 بنابراین فکتنامه به ادعای فریدون جنیدی، پژوهشگر زبانهای باستانی که «جبر و مثلثات و لگاریتم و الگوریتم متعلق به ایران است و خوارزمی سیستم صفرویک را ابداع کرده» نشان نادرست میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔹 این هفته پادکست فکتنامه با دو فکتچک مربوط به حملات موشکی آغاز میکنیم. ابتدا به سراغ حمله ایران به اربیل در اقلیم کردستان میرویم و پس از آن هم جزئیات بیشتری را از حمله پاکستان به خاک ایران مرور میکنیم.
🔹 در ادامه نیز به قانون جدید کانادا درباره دانشگاههای شهید بهشتی و شریف میپردازیم و کمی هم درباره رادیو داروها و برنامه هستهای ایران صحبت خواهیم کرد.
🔹 وضعیت تنش آبی در یزد، موضوع نقدینگی و پایه پولی در ایران، میانگین جهانی تجارت و ایران و بودجه حوزههای علمیه نیز دیگر سوژههایی هستند که این هفته در پادکست آنها را مرور میکنیم.
🔹 دو فکتچک پایانی هم درباره شایعه ظهور ویروس X و همچنین ماجرای لولهکشی آبجو در استادیومهای آلمان است.
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔹 سپاه پاسداران میگوید «مقر جاسوسی رژیم صهیونیستی (موساد) در اقلیم کردستان عراق» را هدف قرار داده است، اما مقامهای عراقی این ادعا را رد میکنند و میگویند جایی که هدف قرار گرفته «منزل خانوادگی یک تاجر عراقی است.»
🔹 مقامها، نهادها و رسانههای جمهوری تاکنون هیچ سندی از ارتباط پیشرو دیزایی با اسرائیل منتشر نکردهاند، در عوض حجم نسبتا زیادی اخبار جعلی و اسناد و تصاویر ساختگی با این مضمون در رسانههای رسمی و شبکه ارتباطی هواداران جمهوری اسلامی در شبکههای اجتماعی منتشر و دست به دست شده است.
🔹 مشهورترین این تصاویر ساختگی دو تصویر دستکاری شده که پرستیوی و خبرگزاری تسنیم به عنوان سند ارتباط پیشرو دیزایی با اسرائیل منتشر کردهاند. در تصویر جعلی اول، چهره آقای دیزایی به یک عکس قدیمی از یک خاخام یهودی اضافه شده، در تصویر علی دوم، عکس آقای دیزایی در میان گروهی از نظامیان اضافه شده است.
🔹 روزنامه ایران، متعلق به دولت جمهوری اسلامی نیز، ویدیویی با عنوان «فیلم جدید از افسر اسرائیلی موساد در خانه پیشرو دیزایی که توسط موشکهای سپاه نابود شد» است، منتشر کرده است. هویت افراد ویدئوی روزنامه ایران مشخص نیست، اما مکان آن به طور قطع متفاوت از خانهای است که هدف حمله موشکی سپاه قرار گرفته است.
🔹 بر اساس گفتههای منابع عراقی تعداد و هویت کشتهشدگان مشخص است، اما منابع ایران هنوز روایت یکدستی از تعداد و هویت کشتهشدگان ارائه نکردهاند. به عنوان نمونه، مقامهای جمهوری اسلامی میگویند در جریان حمله موشکی سپاه هیچ کودکی کشته نشده، در حالی که اسناد و تصاویری از کشته شدن یک کودک ۱۱ ماهه در دست است.
🔹 ابهامهای زیادی درباره دلایل و ابعاد حمله موشکی سپاه به اربیل وجود دارد، اما روایت رسمی که تاکنون منابع رسمی در ایران از این واقعه به دست دادهاند، مجموعهای از اطلاعات ضد و نقیض، مبهم و تصاویر و اسناد جعلی و ساختگیاند.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Factnameh-Podcast-Episode-147
پادکست فکتنامه
🔹 این هفته پادکست فکتنامه با دو فکتچک مربوط به حملات موشکی آغاز میکنیم. ابتدا به سراغ حمله ایران به اربیل در اقلیم کردستان میرویم و پس از آن هم جزئیات بیشتری را از حمله پاکستان به خاک ایران مرور میکنیم.
🔹 در ادامه نیز به قانون جدید کانادا درباره دانشگاههای شهید بهشتی و شریف میپردازیم و کمی هم درباره رادیو داروها و برنامه هستهای ایران صحبت خواهیم کرد.
🔹 وضعیت تنش آبی در یزد، موضوع نقدینگی و پایه پولی در ایران، میانگین جهانی تجارت و ایران و بودجه حوزههای علمیه نیز دیگر سوژههایی هستند که این هفته در پادکست آنها را مرور میکنیم.
🔹 دو فکتچک پایانی هم درباره شایعه ظهور ویروس X و همچنین ماجرای لولهکشی آبجو در استادیومهای آلمان است.
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
00:03:47 موشکی سپاه به اربیل
00:17:16 حمله پاکستان به خاک ایران
00:26:08 کانادا و دانشگاه صنعتی شریف
00:30:13 رادیو دارو و برنامه هستهای ایران
00:34:34 تنش آبی در یزد
00:36:49 نقدینگی و پایه پولی در ایران
00:41:00 میانگین جهانی تجارت و ایران
00:42:51 بودجه حوزههای علمیه
00:45:51 درباره ویروس X
00:49:39 لولهکشی آبجو در استادیومها آلمان
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔹 او به نتایج یک نظرسنجی اشاره میکند که مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) به تازگی منتشر کرده است.
🔹 بر اساس این نظرسنجی، سه نرمافزار اینستاگرام، واتساپ و تلگرام، همچنان بیشترین تعداد کاربر را دارند.
🔹 بررسی یافتههای این نظرسنجی نشان میدهد همزمان با اوج اعتراضهای سراسری سال ۱۴۰۱ و آغاز محدودیتهای بیشتر دسترسی برای واتساپ و اینستاگرام در ایران، همزمان با کاهش استفاده از این اپلیکیشنها، شاهد افزایش استفاده از پیامرسانهای داخلی هستیم؛ مسالهای که زارعپور در صحبتهای خود به آن اشاره نمیکند.
🔹 میدانیم بسیاری از مردم، برای حفظ ارتباطات داخلی و همچنین بهخاطر دلایل مختلف اقتصادی، آموزشی، کاری و … نیازمند ابزارهایی بودند و مجبور به استفاده از پیامرسانهای داخلی شدهاند.
🔹 در برخی از بازههای زمانی، بسیاری از مردم حتی نمیتواتسند با استفاده از ویپیان، از پیامرسانهایی چون واتسپ و تلگرام استفاده کنند.
🔹 بنابراین فکتنامه به این ادعای وزیر ارتباطات که «استقبال کاربران از پیامرسانهای داخلی پنج برابر شدهاست» نشان گمراهکننده میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔹 معلوم نیست مبنای این گفته چیست، اما طبق برآوردهای بانک جهانی کمتر از ۰/۱ درصد جمعیت چین زیر خط فقر شدید زندگی میکنند که مبنای محاسبه آن درآمد کمتر از ۲ دلار و ۱۵ سنت (با احتساب قدرت خرید) در روز است.
🔹 طبق محاسبات بانک جهانی قدرت خرید ۲/۱۵ دلار در چین معادل ۱/۲۹ دلار در آمریکا است، بنابراین میتوان با اطمینان گفت درآمد ۹۹/۹ درصد مردم چین بیش از ۱/۳۰ دلار در روز است.
🔹 ۰/۱ درصد جمعیت چین حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر است که اختلاف قابل توجهی با عدد یک میلیارد نفر دارد.
🔹 در سال ۲۰۲۲ میلادی سرانه تولید ناخالص داخلی در چین بیش از ۱۰ هزار و ۴۰۰ دلار (به قیمت جاری) است، در حالی که این رقم در ایران کمتر از ۲۷۵۰ دلار است؛ که تقریبا چهار برابر رقم سرانه در ایران است.
🔹 با این اوصاف فکتنامه به این ادعا که «یک میلیارد جمعیت چین با روزی کمتر از یک دلار زندگی میکنند» نشان شاخدار میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔹 این ادعا درست نیست.
🔹 سخنرانی روز ۲۴ ژانویه ۲۰۲۴ ترامپ (در جریان کمپین انتخاباتی درونحزبی) درباره قانون ممنوعیت سفر ترامپ در دوران ریاست جمهوری او است.
🔹 حتی در ویدئوی کوتاهشدهای که در شبکههای اجتماعی با زیرنویس فارسی منتشر میشود هم جمله یا کلمهای وجود ندارد که ترامپ در آن گفته باشد یازده سپتامبر کار خود آمریکا بوده است.
🔹 پس ترامپ چه گفته؟ او در این سخنرانی میگوید در زمان ریاستجمهوری او و اجرای این قانون، حملهای شبیه به آنچه در یازده سپتامبر اتفاق افتاد، در آمریکا رخ نداده است.
🔹 فکتنامه نیز به این ادعای رسانههای ایران که میگویند ترامپ این حملات را کار خود آمریکاییها میداند، نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔹 این تصویر قدیمی و متعلق به سه گروهبان ارتش آمریکاست که در ۱۴ آبان ۱۳۹۵ جان باختند و ارتباطی با حملههای اخیر ندارند. این سه نظامی، هنگام ورود به یک پایگاه نظامی در اردن، در حمله به کاروانی که عضو آن بودند، کشته شدند.
🔹 از طرفی وزارت دفاع آمریکا در روز ۹ بهمن ۱۴۰۲ ضمن ادای احترام به سه سربازی که در حمله پهپادی روز ۸ بهمن ۱۴۰۲ کشته شدند تصویر آنها را به همراه اسامی این سه نفر را منتشر کرده است.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔹 اولین بار نیست که چنین بحثی در فضای عمومی و رسانهای در قالب تخصصی اقتصاد اسلامی مطرح میشود. اما تاکید بر «صاحب اختیار» بودن ولی فقیه، ممکن است این تصور اشتباه را ایجاد کند که «انفال» جزو داراییهایی رهبر جمهوری اسلامی است.
🔹 به تصریح قانون ملی شدن صنعت نفت و قانون اساسی، نفت و گاز متعلق به مردم ایران است و حکومت به نمایندگی از مردم مسئول اداره آن است.
🔹 در اصل ۴۵ قانون اساسی نیز به «انفال» اشاره شده که معادل «ثروت عمومی»اند که حکومت باید آنها «طبق مصالح عامه» اداره کند. طبق این تعریف «انفال» معادل داراییهای سرمایهای عمومی، مانند زمینهای بدون مالک، منابع طبیعی، کوه و جنگل و دریا و معادن و همین طور اموال بدون صاحب و اموال مصادره شده است.
🔹 در اسناد فقهی هم تعریف «انفال» کم و بیش همین است با این فرق که فقها اختیار اداره انفال با پیامبر اسلام و جانشینان او میدانند چنانکه سایر منابع مالی حکومت اسلامی نیز چنین وضعی دارند.
🔹 در احکام مرتبط با انفال، اختلاف نظرهایی میان فقها وجود دارد، حتی برخی فقهای شیعه در طول زمان نظرات متفاوتی درباره انفال داشتهاند. به عنوان نمونه در فتواهای آیتالله خمینی پیش از انقلاب، انفال جز اموال مباح شیعیان معرفی شده که مردم حق بهرهبرداری مستقیم از آن دارند. او اما بعد از انقلاب موضع دیگری گرفت تاکید کرد اداره انفال باید در اختیار حکومت باشد.
🔹 صرف نظر از مبانی حقوقی و فقهی، در عمل هم تفاوتی در ماهیت یا کیفیت «انفال» با بقیه منابع مالی حکومت،مثل خمس و زکات یا مالیات دیده نمیشود. یعنی به همان نسبت که حکومت، در اداره منابع مالی مانند مالیات و حق گمرکی صاحب اختیار است در اداره نفت و گاز و سایر چیزهایی که به آن انفال گفته میشود، اختیار داشته است.
🔹 از زمان تاسیس جمهوری اسلامی زیر نظر ولی فقیه، بخش عمده درآمد نفتی، به صورت مستقیم وارد بودجه و خرج امور روزمره دولت یا به تعبیری «حکومت اسلامی» شده است.
🔹 با این اوصاف فکتنامه به این ادعا نشان «گمراهکننده» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM