🎙 از دمشق تا قیطریه

🔹 این هفته در قسمت ۱۵۷ پادکست هفتگی فکت‌نامه، سوژه‌های مختلفی را مرور می‌کنیم و ابتدا به سراغ سوژه حمله به ساختمان کنسولگری ایران در دمشق می‌رویم. به این سوال پاسخ می‌دهیم که آیا به لحاظ «حقوقی» این ساختمان جزو خاک ایران است یا نه.

🔹 در ادامه هم دو فکت‌چک را درباره جریمه سرعت غیرمجاز در اروپا و سیستم دادستانی در ژاپن بررسی می‌کنیم و یک فکت‌چک اقتصادی با موضوع سرمایه‌گذاری خارجی را هم مرور خواهیم کرد.

همچنین به سراغ یکی دیگر از سوژه‌های داغ هفته یعنی ساختن مسجد در پارک قیطریه می‌رویم و توضیح می‌دهیم این ماجرا چه دانسته‌ها و چه ابهام‌هایی دارد.

💬 در پایان هم به کامنت‌ها پاسخ می‌دهیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

در پایان هم به کامنت‌ها پاسخ می‌دهیم.
00:07:23 اماکن دیپلماتیک و خاک کشورها
00:14:03 سرعت غیرمجاز در فنلاند
00:18:19 ادعای گمراه‌کننده درباره سیستم قضایی ژاپن
00:25:27 ادعای نادرست درباره رکوردشکنی سرمایه‌گذاری خارجی
00:29:44 دانسته‌ها درباره ساخت مسجد در پارک قیطریه
00:41:12 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

🌳 قطع درختان و نهال‌های جنگل هیرکانی در منطقه الیمالات

📣 پس از انتشار خبرهایی مبنی بر قطع ۴۰۰۰ اصله درخت از جنگل‌های هیرکانی در منطقه الیمالات، سازمان منابع طبیعی کشور در بیانیه‌ای مدعی شده تنها ۳۰ درخت و تعدادی نهال برای احداث پارکینگی در نزدیکی این منطقه قطع شده است.

🔹 این ادعا گمراه‌کننده است.

🔹 در تعاریف عمومی به درختان جوان با قطر کمتر از ۲/۵ سانتی متر جوانه، نهال کوچک یا Seedling و به درختانی که بین ۲/۵ تا ۱۲/۵ سانت قطر دارند نهال می‌گویند.

🔹 طبق اظهارات دادستانی و همچنین متنی که به عنوان صورت جلسه کشف تخلف در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده در فرایند ساخت این پارکینگ حداقل ۲۵۰۰ نهال کوچک، ۵۰۰ نهال و ۳۰ درخت قطع شده اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh

✔️ آیا داور لیورپول-شفیلد، بازی را به خاطر افطار متوقف کرد؟

📣 برخی از کاربران در شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های خبری می‌گویند بازی روز ۱۶ فروردین ۱۴۰۲ تیم‌های لیورپول و شفیلد یونایتد، لحظاتی به دلیل همزمانی با زمان افطار و به دلیل حضور بازیکنان مسلمان در زمین متوقف شده است.

🔹 تصاویر و گزارش‌ها، این ادعا را تایید می‌کند. بازی در دقیقه ۲۵ متوقف شده که همزمان با زمان افطار در شهر لیورپول است.

🔹 مسئولان فوتبال لیگ برتر انگلیس سال گذشته از داوران خواسته‌اند در شرایطی که بازیکن مسلمان در زمین باشد، بازی را برای مدت کوتاهی در زمان افطار متوقف کنند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست تولد نور پهلوی در خاک ایران

📣 هم زمان با تولد شاهدخت نور پهلوی در ۱۵ فرودین‌ماه ۱۴۰۲، در شبکه‌های اجتماعی شایع شد: «شاهزاده رضا پهلوی، با گذرنامه دیپلماتیک و عنوان روی دو ژور (شاه سوگندخورده)، اتاق بیمارستانی را که دخترش در آن متولد شده‌بود به‌ مدت ۲۴ساعت بخشی از خاک ایران اعلام کرد.»

🔹 این ادعا به این شکل در سال ۱۳۹۱ نخستین‌بار در نوشته‌های داریوش کدیور دیده شده‌است. پیش از آن در سایر منابع نوشته شده بود: ​​«اتاق بیمارستان در هنگام تولد به طور نمادین به عنوان بخشی از ایران اعلام شد زیرا کودک نمی‌توانست در خاک ایران به دنیا بیاید.» اظهاراتی که از نظر حقوقی ناقص هستند و معلوم نیست چطور و چرا باید چنین اتفاقی بیفتد.

🔹 شباهت متن‌های روزنامه‌های محلی سراسر آمریکا در ۱۵ آوریل ۱۹۹۲ نشان می‌دهد ادعای «اتاق بیمارستان به طور نمادین به عنوان بخشی از ایران اعلام شد…» نخستین بار در شرح عکسی که سیستم سراسری AP به همه روزنامه‌های آمریکا مخابره کرده، آمده‌است. هیچ منبع دیگری این موضوع را تایید نمی‌کند.

🔹 در زمان تولد فرح پهلوی در سال ۲۰۰۴ هم یک مجله اسپانیایی نوشت: «به رسم سنت و درست مانند زمان تولد نور و ایمان، ظرفی از خاک ایران در اتاق فرح کوچک به عنوان گواهی بر ریشه‌های خانوادگی گذاشته شد.»

🔹 بنابراین فکت‌نامه به ادعای شایع‌شده در شبکه‌های اجتماعی که «شاهزاده رضا پهلوی اتاق بیمارستانی را که دخترش در آن متولد شده‌بود به‌ مدت ۲۴ساعت بخشی از خاک ایران اعلام کرد» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh

🌐 پیمانکاران فیلترینگ در ایران: قسمت دوم شرکت یافتار

🔹 شرکت «یافتار پژوهان پیشتاز رایانش» همکار کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه که به طور تخصصی در زمینه کشف و سانسور محتوای متنی و تصویری «مجرمانه» در اینترنت فعالیت می‌کند.

🔹 یافتار رابطه نزدیکی با «امن افزار گستر شریف» دارد که زیر رسول جلیلی اداره می‌شود. رسول جلیلی، در حال حاضر رئیس دانشگاه شریف و از اعضای منصوب خامنه‌ای در شورای عالی فضای مجازی است، او از نظریه‌پردازان شناخته‌شده فیلترینگ هوشمند در ایران است.

🔹 اسناد منتشر شده پس از هک ایمیل‌های کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه از یک دستور العمل‌ اجرایی پرده برمی‌دارد که در آن یافتار، یکی از دو پیمانکار مسدودسازی فیلترشکن‌ها معرفی شده است. پیمانکار دیگر دوم شركت «داده‌پردازی دوران» است.

🔹 یافتار سامنه‌ای به نام تاریس پیاده‌سازی کرده که هدف آن خزشگری در موتوری‌های جستجوی مانند گوگل و بینگ است تا به صورت اتوماتیک کلید‌واژه‌های مورد نظر دادستانی را روی این موتورها جستجو و آنچه که دادستانی آنها را «مجرمانه» می‌داند شناسایی و سانسور کنند.

🔹 در اسناد هک شده دادستانی ای‌میل‌های زیادی وجود دارد که از همکاری یافتار برای پردازش تصویری و شناسایی مصادیق بدحجابی در فضای مجازی است. عنوان این پروژه « توسعه ابزار تشخیص تصاویر نامناسب کمیته مصادیق مجرمانه » است.

🔹 از دیگر پروژه‌های یافتار، طراحی افزونه‌ فایرفاکس (تحت عنوان ابزار برچسب‌زنی) است که می‌تواند از روی مرورگر نشانی سایت‌ها را بخواند، زبان متن را شناسایی کند و متن را بر اساس معیارهای مشخص شده توسط دادستانی تحلیل کند.

👈 در اینترنت‌آباد بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓ ادعای گمراه‌کننده درباره زمانی که همه ژاپنی‌ها فقط یک نام خانوادگی خواهند داشت

📣 در برخی رسانه و شبکه‌های اجتماعی خبری با تیتر «مردم ژاپن تا سال ۲۵۳۱ همگی نام خانوادگی یکسانی خواهند داشت» منتشر شده. این تیتر گمراه‌کننده است.

🔹 این تیتر، نتایج یک شبیه‌سازی (مدل‌سازی ریاضی) در ژاپن را انعکاس می‌دهد. از پیش‌فرض‌ها این شبیه‌سازی ثبات نرخ رشد جمعیت در ژاپن و نرخ تمایل مردم به استفاده از نام خانوادگی همسر تا ۵۰۰ سال آینده است

🔹 در ژاپن زن و شوهر باید در هنگام ازدواج نام خانوادگی یکسانی انتخاب کنند و در اکثر موارد زنان، نام خانوادگی شوهر خود را انتخاب می‌کنند.

🔹 تحقق پیش‌بینی‌های این شبیه‌سازی به این معناست که در سال ۲۵۳۱ جمعیت ژاپن که همه «ساتو» نامیده خواهند شد باید به ۲۸۲ هزار نفر برسد و اگر قانون در ژاپن تغییر کند اما میل زوجین به استفاده از نام شوهر عوض نشود، در سال ۳۳۱۰، کشور «ساتو»ها باید تنها ۲۲ شهروند داشته باشد. در چنین وضعیتی قطعا نگرانی بزرگتر اساسا از بین رفتن کل کشور ژاپن بر اثر کاهش زادوولد خواهد بود و نه نام خانوادگی.

🔹 به عبارتی برای تحقق شبیه‌سازی مورد نظر در ۵۰۰ سال آینده باید پیش‌فرض‌های اساسی هیچ تغییری نکند. در مدل‌سازی‌ ریاضی ممکن است پیش فرض‌ها شامل همه مکانیسم‌های مهم و اساسی نباشند از این رو عدم اشاره به مفروضات چنین مدل‌سازی‌هایی عموما باعث گمراهی مخاطب می‌شود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh

🚓 آیا افزایش جریمه‌های رانندگی بدون مصوبه مجلس غیرقانونی است؟

📣 کاظم دلخوش، عضو کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس می‌گوید افزایش نرخ جریمه‌های رانندگی باید با تصویب مجلس شورای اسلامی باشد و دولت نمی‌تواند جریمه‌ها را افزایش دهد.

🔹 این‌طور نیست. در بودجه سالانه،‌ «درآمد حاصل جریمه‌های رانندگی»، بخشی از درآمدها و منابع عمومی بودجه است که به تصویب مجلس می‌رسد. اما تعرفه و نرخ جریمه رانندگی در بودجه تعیین نمی‌شود. طبق قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی که در مجلس تصویب شده، افزایش تعرفه و نرخ جریمه رانندگی نیازی به مصوبه مجلس ندارد و دولت اجازه دارد با هماهنگی پلیس و قوه قضائیه تعرفه جریمه‌ها را هر سه سال یک بار بر اساس تورم افزایش دهد.

🔹 البته باید توجه داشت که میزان این افزایش محدودیت دارد. این افزایش هر سه سال یک‌بار و بر اساس نرخ تورم صورت می‌گیرد.

🔹 بر اساس اعلام پلیس و دولت، این افزایش قرار است تا ۵۰۰ درصد باشد؛ دقیقا مشخص نیست مبنای محاسبه این میزان افزایش چیست، بر اساس گزارش‌ها نرخ جریمه‌های رانندگی آخرین بار در سال ۱۳۹۴ تعدیل شده و از آن زمان تغییری نکرده است. بر اساس آمارهای مرکز آمار ایران نرخ تورم تجمیعی از سال ۹۴ تا سال ۱۴۰۲ دقیقا ۶۷۷ درصد است.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه این ادعا را که «افزایش جرایم رانندگی بدون مصوبه مجلس غیرقانونی است» فاقد مبنای حقوقی می‌داند و به آن نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh

🎙 مک‌آدرس‌ها در واکسن

🔹 این هفته در قسمت ۱۵۸ پادکست فکت‌نامه، سوژه‌های زیادی را مرور می‌کنیم؛ موضوعاتی که هر کدام را در طول هفته گذشته در سایت فکت‌نامه فکت‌چک کرده‌ایم.

🔹 ابتدا توضیح می‌دهیم که چرا خبر تخلیه سفارت‌خانه‌های اسرائیل در دنیا درست است و بعد به سخنرانی رهبر جمهوری اسلامی و همچنین ماجرای قطع درختان در جنگل‌های هیرکانی می‌رویم.

🔹 تئوری توطئه ساطع‌شدن امواج بلوتوث از بدن افراد واکسن‌زده، موضوع دانشگاه‌های تک‌جنسیتی در دنیا، تولد نور پهلوی در خاک ایران، ماجرای نام خانوادگی ژاپنی‌ها در آینده، شایعه کشته‌شدن فردی که قرآن را در نروژ آتش زده و خبر قطع یک بازی فوتبال در انگلیس به خاطر افطار، دیگر سوژه‌های این هفته‌اند.

💬 در پایان هم به کامنت‌ها پاسخ می‌دهیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

🎙 مک‌آدرس‌ها در واکسن

🔹 این هفته در قسمت ۱۵۸ پادکست فکت‌نامه، سوژه‌های زیادی را مرور می‌کنیم؛ موضوعاتی که هر کدام را در طول هفته گذشته در سایت فکت‌نامه فکت‌چک کرده‌ایم.

🔹 ابتدا توضیح می‌دهیم که چرا خبر تخلیه سفارت‌خانه‌های اسرائیل در دنیا درست است و بعد به سخنرانی رهبر جمهوری اسلامی و همچنین ماجرای قطع درختان در جنگل‌های هیرکانی می‌رویم.

🔹 تئوری توطئه ساطع‌شدن امواج بلوتوث از بدن افراد واکسن‌زده، موضوع دانشگاه‌های تک‌جنسیتی در دنیا، تولد نور پهلوی در خاک ایران، ماجرای نام خانوادگی ژاپنی‌ها در آینده، شایعه کشته‌شدن فردی که قرآن را در نروژ آتش زده و خبر قطع یک بازی فوتبال در انگلیس به خاطر افطار، دیگر سوژه‌های این هفته‌اند.

💬 در پایان هم به کامنت‌ها پاسخ می‌دهیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:01:48 تخلیه سفارت‌خانه‌های اسرائیل در دنیا
00:10:46 وضعیت عملکرد برنامه‌های توسعه در ایران
00:22:46 قطع درختان در جنگل‌های هیرکانی
00:27:48 انتشار امواج بلوتوث و مک‌آدرس از افراد واکسینه
00:36:55 دانشگاه‌های تک جنسیتی در دنیا
00:42:48 ادعای نادرست تولد نور پهلوی در خاک ایران
00:50:43 یکسان‌شدن نام خانوادگی ژاپنی‌ها در آینده
00:56:12 شایعه پیدا شدن جسد فردی که قرآن را آتش زده
00:56:48 توقف بازی فوتبال لیگ انگلیس در زمان افطار
00:58:09 بخش پایانی و مرور کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

❌ویدیویی که حساب‌های روزنامه‌های ایران و جام‌جم منتشر کرده‌اند یک ویدیوی قدیمی است از یک آتش‌سوزی چند ماه پیش در شیلی.
ویدیوی اصلی
🌐 @Factnameh

❌این ویدیوی حساب روزنامه جام‌جم قدیمی است و مربوط به برخورد موشک‌های اوکراینی به کشتی‌های روسی در بندر سواستوپول در ۴ فروردین ۱۴۰۳ است.

🌐 @Factnameh

❌ دختر پادشاه اردن در سرنگونی پهپادهای ایران نقشی نداشته است

📣 برخی رسانه و شبکه‌های اجتماعی با انتشار تصاویری از شاهدخت سلما، دختر پادشاه اردن مدعی شده‌اند که او در شب حمله پهپادی ایران به اسرائيل، به عنوان خلبان بین ۵ تا ۱۰ پهپاد ایرانی را سرنگون کرده است. این ادعا را اولین بار یک حساب کاربری جعلی در شبکه X به نام «مفسر موساد» منتشر کرده است.

🔹 می‌دانیم این حساب کاربری که پیشتر با عنوان «موساد اسرائيل» فعالیت می‌کرد در رسانه‌ها به واسطه انتشار اخبار جعلی پیرامون جنگ در غزه شناخته شده است.

🔹 تصویری که این حساب کاربری منتشر کرده هم قدیمی است. این تصویر پیشتر با عنوان حضور شاهزاده سلما در یک پرواز کمکی برای احداث یک بیمارستان صحرایی ۴۱ تختخوابی در شمال غزه منتشر شده بود. هر چند شاهزاده سلما، از سال ۱۳۹۹ به عنوان اولین زن خلبان جنگنده در نیروی هوایی اردن شناخته شده اما هیچ نشانی برای تایید این ادعا وجود ندارد.

🔹 این ادعا توسط رسانه‌های عرب‌زبان هم بررسی و رد شده است. بنابراین ما در فکتنامه به این ادعا که دختر پادشاه اردن خلبانی بود که پهپادهای ایرانی را سرنگون کرد نشان نادرست می‌دهیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh