❌ ادعای نادرست تورم ۱۷۱ درصدی در دولت پزشکیان

🔹تجارت‌نیوز در گزارشی نوشت در ۱۵ ماه نخست دولت مسعود پزشکیان، تورم کالاهای خوراکی ۱۷۱ درصد، غیرخوراکی و خدمات ۱۵۱ درصد و شاخص کل تورم ۱۵۸ درصد بوده است.

🔹این گزارش در کانال‌های تلگرامی و دیگر وب‌سایت‌های خبری بارها بازنشر شده است.

🔹طبق داده‌های رسمی مرکز آمار ایران، شاخص کل در تیرماه ۱۴۰۳ رقم ۲۵۵.۲ بود که در آخرین گزارش این مرکز مربوط به مهر ۱۴۰۴ به ۴۰۳.۸ رسیده که به معنای افزایش ۵۸.۲ درصدی است.

🔹شاخص گروه عمده «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» در این دوره زمانی ۱۵ ماهه از ۲۹۰.۵ به ۴۹۷.۶ افزایش یافته که از افزایش ۷۱.۳ درصدی این شاخص حکایت می‌کند.

🔹همچنین شاخص گروه «غیرخوراکی‌ها و خدمات» از ۲۴۰.۴ در تیر پارسال با ۵۱.۷ درصد افزایش به رقم ۳۶۴.۶ در مهر امسال رسید.

🔹محاسبات تجارت‌نیوز نادرست بوده و نرخ‌های اعلام‌شده به عنوان تورم تجمعی ۱۵ ماهه نخست دولت چهاردهم، فاصله بسیاری با واقعیت دارند.

🔹با این حساب فکت‌نامه به اعداد و ارقام مندرج در گزارش وب‌سایت تجارت‌نیوز و اینفوگرافی ضمیمه‌شده به این گزارش، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست اولین پخش اذان در نیویورک پس از انتخاب ممدانی به عنوان شهردار

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که در پی انتخاب زهران ممدانی شهردار مسلمان نیویورک، مساجد این شهر برای اولین‌بار اذان صبح را پخش کرده‌اند.

🔹علاوه بر شبکه‌های اجتماعی، ویدیویی در خبرگزاری‌های داخل ایران منتشر شده که در آن ادعا می‌شود زنی شاهد پخش‌شدن اذان به افتخار ممدانی است.

🔹گزارشی مبنی بر اینکه بعد از انتخاب زهران ممدانی، صدای اذان صبح در نیویورک شنیده شده باشد، منتشر نشده است.

🔹اجازه پخش اذان از سال ۲۰۲۳ برای اذان ظهر جمعه و عصرهای ماه رمضان در نیویورک صادر شده است.

🔹ویدیوها حاوی تصاویری از برج امپایر استیت هستند. ساعت اذان صبح به وقت نیویورک با ساعت خاموشی نور این برج همخوانی ندارد. ضمن اینکه صدای همین اذان روی چند ویدیوی دیگر هم شنیده می‌شود.

🔹تنها مسجدی که دارای مناره است و می‌تواند اذان پخش کند، در منهتن حدود ۷ کیلومتر با امپایر استیت فاصله دارد.

🔹ویدیوی زنی که در فضای عمومی صدای اذان را می‌شنود نیز مربوط به کشور تایوان و ماه سپتامبر است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعاها نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره تاثیر دعا بر بهبود عملکرد سیستم ایمنی

🔹فردی به نام مزدافر مومنی در ویدیویی در اینستاگرام ادعا کرده که ۱۰ دقیقه «تمرین ذهنی/شکرگزاری» روزانه، سیستم ایمنی بدن را «۵۰ درصد قوی‌تر» می‌کند.

🔹او همچنین در ویدیوی دیگری می‌گوید تمام بیماری‌ها، از سرماخوردگی ساده تا سرطان مرحله چهار، ناشی از «عملکرد غیرطبیعی سیستم ایمنی» و «التهاب» هستند که این التهاب ابتدا «ذهنی» است و سپس «فیزیولوژیک» می‌شود.

🔹این ادعاها نادرست است و پشتوانه و پایه علمی ندارد.

🔹مومنی ادعای اثر دعا بر افزایش ایمنی را به مطالعه‌ای ارجاع می‌دهد که گفته «دکتر جو دیسپنزا در سال ۲۰۱۶ روی ۱۱۷ نفر» انجام داده است.

🔹مطابق این «تست» افراد تنها در چهار روز با «شکرگزاری» شاهد افزایش ۵۰ درصدی «IgA» (ایمونوگلوبولین A؛ نوعی پادتن) و کاهش ۱۶.۵ درصدی کورتیزول بوده‌اند.

🔹مدرک تحصیلی جو دیسپنزا در رشته‌ی کایروپراکتیک است و پزشک نیست.

🔹مقاله علمی منتشرشده‌ای که به روش کامل با داده‌ها و داوری باشد، در پایگاه‌های علمی معتبر برای این تحقیق پیدا نشد؛ بنابراین، ارجاع به این مطالعه تأیید علمی محسوب نمی‌شود.

🔹بنا بر اطلاعات منتشرشده در آکادمی علوم نیویورک، ایمنی یک شبکه بسیار پیچیده است و افزایش موقت IgA در بزاق، لزوماً به معنای افزایش پایدار یا بالینی در «قدرت سیستم ایمنی» یا مقاومت بیشتر بدن در برابر عفونت‌ها نیست.

🔹این ادعا که «تمام بیماری‌ها» صرفاً به التهاب و سیستم ایمنی معیوب مرتبط هستند نیز فاقد پشتیبانی جامع علمی است.

🔹التهاب، یک پاسخ طبیعی دفاعی است و بیماری تنها زمانی ایجاد می‌شود که التهاب مزمن و کنترل‌نشده باشد و مکانیسم‌های محافظتی بدن ناکارآمد شوند.

🔹بسیاری از افراد شاخص التهابی بالا دارند اما دچار بیماری جدی نمی‌شوند.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعاها نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای شاخ‌دار تبخیر آب و انتقال آن به زاگرس برای بارش باران

🔹ویدیویی از فردی به نام «همایون ویستامهر» منتشر شده که مدعیست برای رفع مشکل کاهش بارندگی می‌توان «آب خلیج فارس را برداشت و به بخار تبدیل کرد و سپس با هدایت این بخار به ارتفاعات، شرایط برای بارورسازی و ایجاد بارش فراهم شود.»

🔹این ادعا، نه معقول است و نه امکان‌پذیر؛ بلکه ادعایی شاخ‌دار است.

🔹برای جبران کاهش تنها ۷۵ میلی‌متری بارش در تنها ۱۰۰ هزار کیلومتر مربع (۶ درصد مساحت ایران) به انرژی حدود ۵۶۰۰ تراوات ساعت و توان یکنواخت مورد نیاز در طول سال معادل ۶۵۰ هزار مگاوات نیاز است؛ یعنی ۱۶ برابر توان متوسط تولید کل صنعت برق کشور و ۳ درصد توان مصرفی کل جهان.

🔹تازه این در شرایطی است که در این بررسی، از اثرات محیطی، شوری، خوردگی و مقدار گازهای گلخانه‌ای تولیدی را صرفنظر کردیم و از همه مهمتر، در نظر نگرفتیم که بعد از اینکه بخار را در محیط آزاد کردیم، «باد آن را با خود خواهد برد».

🔹در نتیجه فکت‌نامه به ادعای «همایون ویستامهر» نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت بیست و یکم - «نفت ایران و چین»

🔹با پول تخفیف نفت ایران به چین، چه کارهایی می‌توان کرد؟

🔹در بیست و یکمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، سراغ ماجرای عجیب فروش نفت ایران به چین رفته‌ایم و سعی کردیم تا حدی به این سوال، پاسخ بدهیم.

🔹این پادکست، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا، یک هفته قبل در رادیو فردا و حساب کاربری هزارداستان بودجه منتشر شد و حالا در اکانت‌های فکت‌نامه نیز در دسترس است.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در سایت رادیو فردا بشنوید

🌐 @Factnameh

🔹 روزنامه پیام سپیدار، گزارشی درباره پیدا شدن ۷۴ جسد در سد کرج منتشر نکرده است

🔹حساب «ایران بریفینگ» در شبکه اجتماعی x ادعا کرده روزنامه «پیام سپیدار» در شماره ۱۸ آبان در یکی از گزارش‌های خود درباره بحران آب دریاچه سد کرج، به پیدا شدن ۷۴ جسد در این دریاچه اشاره کرده است.

🔹سند و مدرکی وجود ندارد که نشان دهد روزنامه پیام سپیدار، خبری درباره پیدا شدن ۷۴ جسد منتشر کرده باشد.

🔹هرچند این روزنامه انتشار چنین خبری را تکذیب کرده، فکت‌نامه لزوما این نوع تکذیبیه‌های رسمی را به عنوان دلیل محکم برای بی‌اساس بودن خبر در نظر نمی‌گیرد. با این حال، دلایل مشخصی وجود دارد که اعتبار این ادعا را زیر سوال می‌برد.

🔹تاکنون نه ایران بریفینگ و نه هیچ‌کدام از رسانه‌های دیگری که این ادعا را مطرح کرده‌اند، عکس یا مدرکی که نشان دهد چنین مطلبی در روزنامه پیام سپیدار انتشار یافته، منتشر نکرده‌اند.

🔹غیرممکن نیست که خبر، منتشر و بعد حذف شده باشد، اما بسیار عجیب است که هیچ تصویر و سندی از انتشار چنین خبر مهمی وجود نداشته باشد.

🔹به جز آرشیو سایت روزنامه پیام سپیدار، بررسی نسخه ۱۸ آبان آن در سایت‌های دیگر بایگانی مطبوعات نیز نشان می‌دهد در گزارش این روزنامه، مطلبی درباره پیدا شدن ۷۴ جسد، نوشته نشده است.

🔹ایران بریفینگ در سال‌های گذشته هم خبرهای مشابهی از پیدا شدن اجساد در دریاچه سد کرج و دیگر دریاچه‌ها منتشر کرده که تکذیب شده‌اند. مشهورترین نمونه آن، خبری است که ادعا شده بهمن پرورش، غواص مشهور کرمانشاهی، اجساد معترضان را در سال ۱۳۹۸ از دریاچه سد کرج بیرون آورده است. بهمن پرورش این خبر را در گفتگو با رسانه‌ها تکذیب کرد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که «روزنامه پیام سپیدار در گزارش خود به پیدا شدن جسد ۷۴ نفر در دریاچه سد کرج اشاره کرده» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ جمعیت یارانه‌بگیران در سال ۱۴۰۴ حدود ۷۵ میلیون نفر است نه ۸۱ میلیون

🔹ابراهیم بهادرانی، مشاور عالی رئیس اتاق بازرگانی تهران، گفته ۸۱ میلیون نفر در ایران یارانه می‌گیرند.

🔹این آمار، قدیمی و مربوط به سال ۱۴۰۲ است.

🔹دولت می‌گوید از زمان روی کار آمدن کابینه چهاردهم در سال ۱۴۰۳ حدود ۷ میلیون نفر از لیست یارانه‌بگیران حذف شده‌اند.

🔹به گفته احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در حال حاضر ۷۵ میلیون نفر یارانه دریافت می‌کنند.

🔹بر اساس قانون، دولت باید یارانه سه دهک بالای درآمدی را حذف کند، اما به دلیل مشکلات در شناسایی دقیق دهک‌ها، این کار کامل انجام نشده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی ساختگی از نوجوانی که در سال ۲۰۰۹ نهصد هزار بیت‌کوین داشت

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند دختری نوجوان را نشان می‌دهد که در ۱۵ مارس ۲۰۰۹ میلادی ۹۰۰ هزار بیت‌کوین در اختیار داشت.

🔹این ویدیو ساختگی و تولیدشده هوش مصنوعی است.

🔹در مارس ۲۰۰۹ هنوز ۹۰۰ هزار بیت‌کوین ماین نشده بود.

🔹شبکه بیت‌کوین در سوم ژانویه ۲۰۰۹ راه‌اندازی شد. مارس ۲۰۰۹، تنها دو ماه از تولد آن گذشته بود و هنوز قیمت‌گذاری و صرافی‌ای وجود نداشت و تنها ساتوشی ناکاموتو و معدودی از توسعه‌دهندگان از آن مطلع بودند.

🔹ساتوشی ناکاموتو نام مستعاری است که نخستین شخص (یا اشخاصی) که اولین نرم‌افزار بیت‌کوین را توسعه دادند از آن استفاده کردند.

🔹بر اساس محاسبات تقریبی، تا پایان مارس ۲۰۰۹ حداکثر حدود ۳۵۰ هزار تا ۵۰۰ هزار بیت‌کوین استخراج شده بود.

🔹کامپیوتر نشان داده شده در ویدیو هم یک آی‌بی‌ام متعلق به دهه ۱۹۸۰ با مانیتور تک‌رنگ است که فاقد حافظه و قدرت کافی برای استخراج بیت‌کوین در آن زمان بوده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 جلیلی و صیفی‌جات

🔹در قسمت ۲۴۳ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره خبری حرف می‌زنیم که ادعا می‌کند ۷۴ جسد در بستر دریاچه سد کرج پیدا شده است.

🔹همزمان با تشدید بحران آب در ایران، فردی در یک مصاحبه ادعا کرده می‌تواند مشکل بی‌آبی کشور را حل کند. درباره شاخ‌دار ایده او توضیح می‌دهیم.

🔹در ادامه سراغ چند موضوع اقتصادی رفته‌ایم؛ از ماجراهای بانک مرکزی و بانک آینده گرفته تا گزارشی درباره تورم و البته تکرار ادعای سعید جلیلی درباره بازار صیفی‌جات روسیه.

🔹مدت‌زمانِ ساخته‌شدنِ استادیوم آریامهر (آزادی)، موضوعی است که وزیر ورزش به آن اشاره کرده بود و ما آن را فکت‌چک کردیم.

🔹ادعای تولید میلیون‌ها واژه در زبان فارسی، از جمله پست‌های پربازدید شبکه‌های اجتماعی بود و ما به آن نشان نادرست دادیم.

🔹درگیری‌های خونین سودان و ادعایی که درباره دلایل شکل‌گیری آن شده بود، موضوع دیگری است که به آن پرداخته‌ایم.

🔹انتخاب شهردار جدید نیویورک و بازتاب گسترده آن در رسانه‌ها، دستمایه انتشار ویدیوهای پربازدیدی شد که البته درست نبودند و درباره آنها توضیح داده‌ایم.

🔹نقش عصاره ریشه قاصدک در درمان سرطان و مضر بودن نمک تصفیه‌شده، دو ادعای نادرست حوزه سلامت در این اپیزود هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

❌ خشکسالی امسال به دلیل تعمد وزارت نیرو برای بارور نکردن ابرها نیست

🔹شخصی به نام «مصطفی خوش‌چشم» در شبکه افق صداوسیما، خشکسالی امسال ایران را به تعمد وزارت نیرو در بارور نکردن ابرها نسبت داده است.

🔹این گفتگو مربوط به مرداد بوده و آقای خوش‌چشم ادعا می‌کند بارندگی در تابستان سال گذشته به خاطر وزارت محرابیان بوده و خشکسالی امسال نتیجه کم‌کاری وزیر یا دولت جدید است.

🔹مصطفی خوش‌چشم پیش‌زمینه‌ای در حوزه علم هواشناسی ندارد و پیش‌تر ادعاهای بی‌اساس دیگری در حوزه‌های مختلف از جمله سلامت، سیاست بین‌الملل و مسائل نظامی نیز بیان کرده است.

🔹بارورسازی ابر به معنای تلاش برای افزایش بارش در ابری است که وجود دارد. بنابراین، بدون وجود ابر، بارورسازی بدون معناست.

🔹در بهترین حالت و فقط برای برخی از انواع ابرها می‌توان انتظار افزایش کم تا متوسط بارندگی را داشت.

🔹برخلاف ادعای او، در مرداد ۱۴۰۴ ابرهای پربار و خاکستری در آسمان تهران نبود که بتوان آنها را بارور کرد.

🔹افزایش بارندگی تیر ۱۴۰۳ هم نسبت به سال قبل تنها ۱.۳ میلی‌متر بوده و در مرداد ۱۴۰۳ هم شاهد کاهش ۲.۹ میلی‌متری بارش بودیم؛ پس پارسال هم پربارش نبود.

🔹بررسی سندهای عملیاتی منتشرشده نشان می‌دهد برخلاف ادعای مصطفی خوش‌چشم، بیشترین تلاش برای بارورسازی ابرها نه در دوره وزارت محرابیان، که پس از آن انجام شده است.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به ادعای خوش‌چشم و شبکه افق صداوسیما نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره نجات دنیا از خشکسالی به دست یک دانشمند ایرانی

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی بارها بازنشر شده و در آن ادعا می‌شود دکتر سروش سروشیان «دنیا را از خشکسالی نجات داد، در حالی که کشور خودش درگیر خشکسالی است».

🔹سروش سروشیان، محقق برجسته در زمینه علوم آب و هواشناسی، بنیان‌گذار و مدیر مرکز هیدرومتئورولوژی و سنجش از راه دور (CHRS) در دانشگاه کالیفرنیا، ارواین است.

🔹او عضو آکادمی ملی مهندسی آمریکا، آکادمی جهانی علوم و دریافت‌کننده بالاترین نشان افتخاری اتحادیه ژئوفیزیک آمریکا (AGU)، مدال ویلیام بویی است.

🔹با وجود سوابق آکادمیک پربار سروش سروشیان، سند معتبری که نشان دهد او پروژه‌ای را اجرا کرده یا «اختراعی» داشته که یک نقطه خاص را از خشکسالی نجات داده باشد یا مستقیما موجب کاهش خشکسالی در ابعاد منطقه‌ای، محلی یا جهانی شده باشد، پیدا نشد.

🔹جمله‌ای که در ویدیو در مورد عدم حمایت ایران از سروشیان نقل شده، در هیچ گفت‌وگو یا مصاحبه‌ای از او یافت نشد.

🔹تمرکز صحبت‌های سروشیان درباره ایران، محدود به همکاری‌های آکادمیک و انتقال تجربه از آمریکا به ایران است.

🔹خشکسالی همچنان در بسیاری از نقاط دنیا ادامه داشته و در شرایط بحرانی قرار دارد.

🔹گزارش‌های سازمان ملل و مراکز ملی مقابله با خشکسالی آن را «یک فاجعه جهانی در حال وقوع» توصیف کرده‌اند که میلیون‌ها نفر در شرق و جنوب آفریقا و همچنین منطقه مدیترانه را تحت تاثیر قرار داده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای شبکه‌های اجتماعی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره زیر آب رفتن و محو شدن استانبول

🔹در اینستاگرام ادعا شده که به گفته دانشمندان و زمین‌شناسان، استانبول دارد با رفتن به زیر آب، محو می‌شود.

🔹شهرهای ساحلی ترکیه با چالش‌های بالا آمدن سطح آب دریا و نشست زمین روبرو هستند، اما ادعای اینکه استانبول «در حال زیر آب رفتن» است، بی‌مبناست.

🔹ادعاهایی مانند زیر آب رفتن شهرهایی مثل استانبول یا ازمیر تا سال ۲۱۰۰، اغلب بر اساس سناریوهای فرضی مطرح می‌شوند که افزایش سطح دریا را بررسی می‌کنند، نه پیش‌بینی‌های قطعی علمی.

🔹پژوهشی که در مجله پایش و ارزیابی محیط‌زیست در ترکیه منتشر شده، آسیب‌پذیری نواحی ساحلی ترکیه در برابر بالا آمدن سطح دریا را بررسی کرده و سه سناریو را تا سال ۲۲۰۵ شبیه‌سازی کرده است.

🔹در بدترین حالت بخش‌هایی از سواحل ترکیه زیر آب خواهند رفت که معادل سه‌دهم درصد مساحت این کشور است.

🔹نگرانی‌ها بیشتر درباره ازمیر است نه استانبول. نشست زمین در سواحل ازمیر، به‌ویژه مناطق بازیافت‌شده، خطر آب‌گرفتگی را با بالا آمدن سطح دریا افزایش می‌دهد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 جلیلی و صیفی‌جات

🔹در قسمت ۲۴۳ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره خبری حرف می‌زنیم که ادعا می‌کند ۷۴ جسد در بستر دریاچه سد کرج پیدا شده است.

🔹همزمان با تشدید بحران آب در ایران، فردی در یک مصاحبه ادعا کرده می‌تواند مشکل بی‌آبی کشور را حل کند. درباره شاخ‌دار ایده او توضیح می‌دهیم.

🔹در ادامه سراغ چند موضوع اقتصادی رفته‌ایم؛ از ماجراهای بانک مرکزی و بانک آینده گرفته تا گزارشی درباره تورم و البته تکرار ادعای سعید جلیلی درباره بازار صیفی‌جات روسیه.

🔹مدت‌زمانِ ساخته‌شدنِ استادیوم آریامهر (آزادی)، موضوعی است که وزیر ورزش به آن اشاره کرده بود و ما آن را فکت‌چک کردیم.

🔹ادعای تولید میلیون‌ها واژه در زبان فارسی، از جمله پست‌های پربازدید شبکه‌های اجتماعی بود و ما به آن نشان نادرست دادیم.

🔹درگیری‌های خونین سودان و ادعایی که درباره دلایل شکل‌گیری آن شده بود، موضوع دیگری است که به آن پرداخته‌ایم.

🔹انتخاب شهردار جدید نیویورک و بازتاب گسترده آن در رسانه‌ها، دستمایه انتشار ویدیوهای پربازدیدی شد که البته درست نبودند و درباره آنها توضیح داده‌ایم.

🔹نقش عصاره ریشه قاصدک در درمان سرطان و مضر بودن نمک تصفیه‌شده، دو ادعای نادرست حوزه سلامت در این اپیزود هستند.

00:01:17 مقدمه
00:03:20 روزنامه پیام سپیدار خبر کشف ۷۴ جسد در سد کرج را منتشر نکرده است
00:08:43 ادعای شاخ‌دار تبخیر آب و انتقال آن به زاگرس برای بارش باران
00:15:29 درباره نقش رئیس بانک مرکزی در زیان انباشته بانک آینده چه می‌دانیم؟
00:20:25 ادعای نادرست جلیلی درباره واردات ۱۱ میلیارد دلاری صیفی‌جات در روسیه
00:25:29 ادعای نادرست تورم ۱۷۱ درصدی در دولت پزشکیان
00:28:57 درباره مدت ساخت استادیوم آزادی چه می‌دانیم؟
00:35:32 ادعای نادرست درباره توان تولید واژگان فارسی در مقایسه با دیگر زبان‌ها
00:44:11 راجی، «کشف حجاب» زنان و آنچه در سودان می‌گذرد
00:52:08 ادعای نادرست پخش اولین اذان نیویورک پس از انتخاب ممدانی
00:55:44 ادعای نادرست مرگ سلول‌های سرطانی با عصاره ریشه قاصدک
00:58:52 ویدیوی نادرست درباره «سمی» و مضر بودن نمک تصفیه‌شده
01:02:33 کامنت‌ها

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

🔹 قرص‌های ال‌دی باعث مسمومیت نمی‌شود

🔹ویدیویی در یک صفحه پردنبال‌کننده اینستاگرامی به نام «طب یاسر» منتشر شده که ادعا می‌کند قرص‌های ضدبارداری «ال-دی» بر روی سلامت زنان «عوارض وحشتناک» دارد و «سم بالقوه» هستند.

🔹این ادعاها نادرست است. این قرص‌ها نه «سم بالقوه» هستند و نه «قدرت باروری» را به طور دائمی از بین می‌برند.

🔹قرص‌های ترکیبی ضدبارداری (مانند ال‌دی) داروهای هورمونی کنترل‌شده‌ای هستند که سال‌هاست در سراسر دنیا با نظارت پزشکی مصرف می‌شوند.

🔹مصرف قرص ال‌دی مانند بسیاری از داروها می‌تواند برای برخی افراد عوارض جانبی ایجاد کند که شامل خون‌ریزی نامنظم، درد پستان، تهوع و در برخی موارد تغییرات خلقی یا کاهش میل جنسی است.

🔹این عوارض برای همه رخ نمی‌دهند.

🔹به دلیل هورمونی بودن و احتمال بروز اثرات نامطلوب در برخی زنان، مصرف این داروها حتما باید با آگاهی و نظارت پزشک انجام شود، به خصوص اگر فرد شرایط پزشکی خاصی دارد.

🔹سازمان بهداشت جهانی این قرص‌ها را «برای اکثر زنان ایمن و مناسب» تشخیص داده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره درمان افسردگی با «شناخت خود» به جای استفاده از دارو

🔹شخصی به نام «حسین اورا» در اینستاگرام ادعا کرده «افسردگی با دارو خوب نمی‌شود و شناخت خود، آن را درمان می‌کند» و «علم نشان داده بهترین روش مواجه با افسردگی، مدیتیشن است».

🔹این ادعاها نادرست است و پشتوانه علمی و روانشناسی ندارد.

🔹این فرد فارغ‌التحصیل رشته معماری است و در حوزه‌های پزشکی، روانپزشکی یا روانشناسی تخصصی ندارد.

🔹افسردگی یک اختلال پیچیده و چند بعدی است که ذهن و بدن را درگیر می‌کند و از نظر علمی، نتیجه تعامل عوامل زیستی، روانی و اجتماعی است و درمان آن معمولا نیازمند رویکردی ترکیبی شامل دارو، روان‌درمانی و اصلاح سبک زندگی است.

🔹خودشناسی یا خودآگاهی، راه درمان افسردگی نیست. اگر خودآگاهی کنترل‌نشده باشد و بدون پشتیبانی حرفه‌ای انجام شود، می‌تواند علائم افسردگی را تشدید کند و حتی خطرناک باشد.

🔹مطالعات نشان داده‌اند که داروهای ضدافسردگی میزان بهبودی قابل توجهی ایجاد می‌کنند و در موارد شدید، ترکیب دارو و روان‌درمانی اولویت دارد.

🔹ادعای اینکه «افسردگی با قرص بی‌حس و سِر می‌شود» و فرد کلاً «خوشحالی را هم حس نمی‌کند» نیز غیرعلمی و نابجاست.

🔹درمان‌ها عوارض جانبی دارند؛ تحقیقات نشان می‌دهد حدود ۳۰ تا ۴۵ درصد از مصرف‌کنندگان داروهای ضدافسردگی گروه SSRIs تجربه‌ای شبیه «بی‌حسی عاطفی» دارند.

🔹با وجود این، هم تعمیم این عارضه به همه کسانی که با قرص درمان می‌شوند، نادرست است و هم رد موثرترین درمان‌های علمی است که تابحال آزموده شده‌اند.

🔹ادعای اینکه «علم نشان داده بهترین روش مواجه با افسردگی، مدیتیشن است» هم نادرست است.

🔹علم هنوز به قطعیتی درباره ارتباط مدیتیشن با افسردگی نرسیده است. تحقیقاتی آن را به عنوان درمان ترکیبی مفید می‌دانند، برخی پژوهش‌ها آن را بی‌ضرر تشخیص داده‌اند و گروهی می‌گویند که می‌تواند برای بیمار دارای افسردگی خطرناک باشد.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعاها نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره ثابت‌ماندن قیمت نان در دولت ابراهیم رئیسی

🔹علیرضا عباسی، نایب رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، می‌گوید: قیمت نان در دولت ابراهیم رئیسی ثابت بود.

🔹این‌طور نیست. گزارش‌ها و اخبار مستندی وجود دارد که نشان می‌دهد در دوره فعالیت دولت سیزدهم قیمت افزایش داشته است.

🔹به طور مشخص، رسانه‌ها در آبان ۱۴۰۲، اخباری مبنی بر افزایش ۴۰ درصدی قیمت نان در ۱۵ استان منتشر کردند. مقام‌های دولتی از جمله احمد وحیدی، وزیر وقت کشور نیز این افزایش قیمت را تایید کرده‌اند.

🔹داده‌های مرکز آمار ایران نیز نشان می‌دهد شاخص بهای گروه نان و غلات در طول فعالیت دولت سیزدهم بیش از ۱۵۹ درصد افزایش داشته و تقریباً ۲/۶ برابر شده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای ثابت ماندن قیمت نان در دولت سیزدهم، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh