FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.2K photos
731 videos
3 files
4.24K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
📝 وضعیت کالاهای ضروری در این روزهای ایران چگونه است؟

🔹اینترنت در ایران همچنان قطع است و اخبار و اطلاعات به صورت محدود و کنترل‌شده به بیرون درز پیدا می‌کند. در چنین شرایطی چگونه می‌توان از وضعیت دسترسی کالاهای ضروری در ایران اطلاع پیدا کرد؟

🔹در متن گزارش‌های رسانه‌ای و اطلاعات پراکنده‌ای که از داخل ایران می‌رسد، خبری از بروز بحران در تامین اقلام ضروری یا کمبود گسترده کالاهای پرمصرف نیست، اما از بین خطوط اظهارنظرهای مقام‌های رسمی اینطور به نظر می‌رسد که دست‌کم در روزهای آغازین جنگ، بازارها با خرید هیجانی و نگرانی از کمبود اقلام ضروری و معیشتی روبرو بوده‌اند.

🔹در روزهای گذشته مقام‌های رسمی و صنفی، از جمله قائم مقام وزارت صمت و سخنگوی اتحادیه بنکداران مواد غذایی، از «بازگشت آرامش به بازار» و «تامین کافی کالاها» خبر داده‌اند. روزنامه دنیای اقتصاد نیز در هفته اول جنگ، افزایش شدید تقاضا برای خرید آب‌معدنی، کنسرو، شوینده‌ها و نان بسته‌بندی را گزارش کرد.

🔹مشخص نیست اوضاع در روزهای آینده به چه سمت و سویی برود و فعالان اقتصادی بخش خصوصی در ایران، با توجه به محدودیت‌های حمل‌ونقل، تامین مالی و واردات، در خصوص تامین کالاهای اساسی وارداتی هشدار داده‌اند.

🔹از سوی دیگر افزایش قیمت غذا و اقلام ضروری، به نگرانی از تشدید مشکلات معیشتی در ایران دامن می‌زند. قیمت غذا در ایران، پس از حذف ارز ترجیحی در ابتدای زمستان سال گذشته، با تورم سه‌رقمی و بی‌سابقه (۱۰۵.۴ درصد تورم نقطه به نقطه در بهمن) روبرو شده است.

🔹در این میان دولت تلاش می‌کند از طریق توزیع کالابرگ الکترونیکی، دسترسی به غذا و را مدیریت کند. یکی از ویژگی‌های این طرح‌ها امکان رصد و کنترل بازار اقلام غذایی و نظارت بر دسترسی خانوارها است.

🔹مکانیسم‌هایی مانند کالابرگ، استفاده از کارت سوخت شخصی و سامانه نانی‌نو، نشان‌دهنده ایجاد یک الگوی نسبتاً مدرن برای کنترل و نظارت متمرکز بر توزیع در شرایط ویژه (مانند جنگ) است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیویی که با ادعای لحظه دستگیری سفیر ایران در لبنان منتشر شده، قدیمی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان «دستگیری و اخراج سفیر ایران از لبنان» منتشر شده است.

🔹این ویدیو قدیمی است و ارتباطی با سفیر ایران و این روزها ندارد.

🔹ویدیو سال ۲۰۲۲ با عنوان دستگیری فردی به نام «شربل تحومی» در لبنان منتشر شده بود.

🔹تاکنون گزارشی منتشر نشده که نشان دهد محمدرضا رئوف شیبانی (سفیر ایران) لبنان را ترک کرده یا اخراج شده است. برعکس، با اینکه لبنان، شیبانی را «عنصر نامطلوب» اعلام کرده، ایران گفته سفیرش همچنان در بیروت حضور دارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو به اخراج سفیر ایران در لبنان، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🎥 تصاویر ساختگی در روزهای جنگ / بخش چهارم

🔹همزمان با تداوم جنگ، عکس‌ها و ویدیوهای مختلفی در شبکه‌های اجتماعی و حتی برخی رسانه‌ها منتشر می‌شود که نادرست و ساختگی‌اند.

🔹در قسمت چهارم از این سری‌ویدیوها، چند نمونه دیگر از این موارد را مرور می‌کنیم؛ از ویدیوی پربازدید نجات کودک از زیر آوار تا چند ویدیوی منتسب به پست‌های ایست و بازرسی.

👈 ویدیوهای کوتاه فکت‌نامه در یوتیوب

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✍️ بررسی یک ادعا؛ آیا یک «بازیگر» در چند عکس جنگی تهران تکرار شده است؟

🔹این روزها و همزمان با ادامه حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، برخی رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی با انتشار عکس‌هایی که در خبرگزاری‌ها و سایت‌های خبری داخلی منتشر شده، ادعا می‌کنند یک «بازیگر» در چند عکس از حملات تهران حضور دارد.

🔹بررسی تصاویر و گزارش‌های متعددی که از این رویداد منتشر شده نشان می‌دهد چهار عکس (عکس‌های ۱ تا ۴) مورد بحث مربوط به یک زمان و یک مکان هستند: هشتم فروردین در خیابان صابونچی (مهناز)، کوچه مبینی.

🔹عکس‌های ۱، ۳ و ۴ را مهدی قاسمی و عکس ۲ را هم وحید بیات گرفته است. بنابراین این ادعا که عکس‌ها در زمان‌ها و مکان‌های مختلف گرفته شده، درست نیست و این عکس‌ها نمی‌تواند متعلق به «یک نفر» باشد.

🔹عکس ۵ را هم مهدی قاسمی گرفته که روز سوم فروردین در مکان دیگری ثبت شده است. مقایسه چهره عکس‌های ۱ و ۵ نشان می‌دهد با وجود برخی شباهت‌های ظاهری، اما چهره و بدن آنها با هم تفاوت‌هایی دارند که در اجزای چهره نیز قابل مشاهده است.

🔹برای اینکه قضاوت کنیم که یک نفر در هر دو عکس حضور دارند، تنها استناد به وجود برخی شباهت‌ها کافی نیست.

🔹عکس‌های زیادی از این مکان و در همین زمان وجود دارد که اصالت آنها را تایید می‌کند. این را می‌دانیم که بمباران و حمله به خیابان مهناز در تهران، همراه با ویرانی و تلفات جانی بوده و در شرایطی که اجزای مختلفی از جمله اجساد، در صحنه وجود دارد، دور از ذهن است که کسی بخواهد از بازیگر یا بازیگرانی در همان صحنه استفاده کند.

🔹برای اینکه بپذیریم این صحنه به طور کامل کارگردانی شده و بازیگر یا بازیگرانی در آن حضور دارند، باید بپذیریم که یک محله مشخص در مرکز شهر تهران، تبدیل به صحنه یک کارگردانی تصویری شده است؛ اتفاقی که تاکنون نشانه‌ای برای آن ارائه نشده است.

🔹جمهوری اسلامی در سال‌های گذشته تلاش کرده روایت‌هایی جعلی را از رویدادهایی که اتفاق افتاده بازنشر کند و همین مساله زمینه‌ای برای بی‌اعتمادی نسبت به اطلاع‌رسانی رسانه‌ای در ایران شده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
۳- به منبع اصلی خبری خود چقدر اعتماد دارید؟
Final Results
35%
اعتماد دارم
53%
تا حدی اعتماد دارم
12%
اعتماد ندارم
📝 چرا ادعاهایی که درباره ساده‌زیستی علی خامنه‌ای مطرح می‌شوند گمراه‌کننده‌اند؟

🔹در روزهای اخیر برخی نزدیکان خانواده علی خامنه‌ای، در صداوسیما درباره ساده‌زیستی رهبر پیشین جمهوری اسلامی صحبت کرده‌اند و با طرح‌ روایت‌هایی مانند اینکه خامنه‌ای در خانه فرش نداشته یا کباب نمی‌خورده، تصویری «گمراه‌‌کننده» از واقعیت ترسیم می‌کنند.

🔹هیچ راهی برای راستی‌آزمایی این خاطرات و روایت‌ها وجود ندارد. آنچه گفته شده ممکن است درست، اغراق‌شده یا حتی نادرست باشد؛ کما اینکه گزارش‌هایی که درباره ثروت خانواده خامنه‌ای و فعالیت اقتصادی فرزندان او منتشر می‌شوند، قابل راستی‌آزمایی نیستند.

🔹با این حال، علی خامنه‌ای در زمان حیات خود در رأس بزرگ‌ترین بنگاه‌های اقتصادی قرار داشت که ده‌ها میلیارد دلار از ثروت و درآمدهای موجود در ایران در اختیار آنهاست. از این فراتر، خامنه‌ای در زمان رهبری خود به طور فعال مانع شفافیت این نهادها می‌شد و هرگز اجازه تحقیق، تفحص یا حتی انتشار گزارش مالی این نهادها را نداد.

🔹نهادهایی مانند ستاد اجرایی فرمان امام، بنیاد مستضعفان، آستان قدس و بنگاه‌های اقتصادی وابسته به سپاه و نیروهای مسلح مثل قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا، بنیاد تعاون سپاه و بسیج و … به دستور رهبر جمهوری اسلامی از مالیات معاف و در قوانین مبارزه با فساد نیز با قید «موافقت رهبری» از قانون مستثنی شده‌اند.

🔹معلوم نیست علی خامنه‌ای و فرزندان او چقدر از این منابع مالی استفاده کرده‌اند و تاکنون گزارشی از عملکرد مالی دفتر خامنه‌ای نیز منتشر نشده، اما در خاطرات ۲۸ فروردین سال ۱۳۷۶ هاشمی‌رفسنجانی آمده که ستاد اجرایی فرمان امام، هزینه‌های دفتر رهبر را پرداخت می‌کرد.

🔹هاشمی‌رفسنجانی که آن زمان رئیس‌جمهور بود، به رئیس وقت ستاد اجرایی امام توصیه می‌کند «قانون اصلاح شود که پول به خزانه برود و رهبری از خزانه بگیرند، بهتر است، چون بدنامی دارد». این توصیه اما هیچ‌وقت عملی نمی‌شود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی نادرست منتسب به فرار سپاهیان به سمت عراق

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به فرار گسترده نیروهای نظامی سپاه به خاطر ترس از شرایط جنگی است.

🔹نشانه‌هایی که در این ویدیو وجود دارد، با تصاویر و ویدیوهای مربوط به مراسم چهلم مهسا ژینا امینی (روبروی آرامستان آیچی در سقز) در آبان ۱۴۰۱ منطبق است و ارتباطی با این روزها ندارد.

🔹روزنامه هم‌میهن در گزارش خود از مراسم خاکسپاری مهسا امینی، تصویری از همین زاویه منتشر کرده بود.

🔹قسمتی از تابلوی آرامستان در ویدیویی که این ادعا را منتشر کرده نیز دیده می‌شود.

🔹تصاویر مربوط به چهلم مهسا امینی که در آن شیب جاده، ترافیک خط سمت چپ و تپه سمت چپ قابل رویت است، با ویدیوی قدیمی در این ادعا مطابقت دارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای منتسب به این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی رسانه‌های ایران، رهگیری و سرنگونی اف-۱۶ را نشان نمی‌دهد

🔹سپاه و رسانه‌های ایران می‌گویند «یک جنگنده پیشرفته دشمن» را هدف قرار داده‌اند؛ اما ویدیویی که در این‌باره منتشر شده، رهگیری جنگنده را نشان نمی‌دهد.

🔹در ویدیو، یک سامانه پدافندی مادون قرمز غیر فعال (passive) کوتاه‌برد ارتش/سپاه قصد دارد روی یک فروند جنگنده F-16CM/CJ فایتینگ فالکن نیروی هوایی آمریکا که در حال انجام عملیات در ارتفاع پایین و بر فراز جنوب ایران است، قفل و به سمت آن موشک شلیک کند.

🔹در ادامه، خلبان این جنگنده با اقداماتی چون پرتاب فِلِر و روشن کردن پس‌سوز، قفل را می‌شکند و از مهلکه خارج می‌شود و سامانه پدافندی موفق به شلیک موشک نمی‌شود.

🔹آنچه در ویدیو شبیه انفجار دیده می‌شود، استفاده جنگنده از فلر و پس‌سوز است، نه اصابت یا انفجار موشک.

🔹بنابراین بر اساس بررسی این ویدیو، فکت‌نامه به ادعای سپاه و این رسانه‌ها نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🎙 ماجرای «بازیگر»‌ها

🔹در قسمت ۲۶۳ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره گمراه‌کننده بودن ادعاهای پرتکراری صحبت می‌کنیم که نزدیکان علی خامنه‌ای درباره زندگی و ساده‌زیستی او و خانواده‌اش مطرح می‌کنند.

🔹در ادامه به پربحث‌ترین موضوع روزهای اخیر شبکه‌های اجتماعی یعنی ادعای حضور «بازیگر» در عکس‌های ویرانی‌های جنگ در تهران می‌پردازیم.

🔹ارتباط شهرهای موشکی سپاه با خشک شدن زاینده‌رود، موضوع پربحث دیگری است که در این قسمت به آن پرداخته‌ایم.

🔹تصاویری که با عنوان «کنسروهای انفجاری» وایرال شد، ادعای سرنگونی اف۱۸ بر فراز چابهار و جمله‌ای درباره هدف‌گیری ناو جرالد فورد که رسانه‌های ایران به ترامپ نسبت دادند، از دیگر سوژه‌های این اپیزود هستند.

🔹تاب‌آوری کسب‌وکارها در ایران و وضعیت کالاهای ضروری در روزهای جنگ، دو موضوع اقتصادی است که درباره آنها صحبت کرده‌ایم.

🔹ویدیوی پربازدید نجات کودکی که از زیر آوار دست تکان می‌دهد، ادعای تصمیم مدیر تلگرام به بسته‌نشدن حساب‌های کاربران ایرانی و انتساب ویدیویی به یک کشتی تایلندی آتش‌گرفته در تنگه هرمز، موضوع فکت‌چک‌های کوتاه این هفته‌اند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM