FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.2K photos
731 videos
3 files
4.23K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
❌ ادعای نادرست کشف دارویی که در ۴۸ ساعت حافظه را ۷۰ درصد بهبود می‌بخشد

🔹برخی در شبکه‌های اجتماعی ادعا کرده‌اند دارویی کشف شده که طی ۴۸ ساعت حافظه را ۷۰ درصد جوان می‌کند و بهبود می‌بخشد.

🔹این ادعا به مقاله‌ای با تمرکز بر مولکولی به نام ISRIB در نشریه Science استناد می‌کند، اما لینک موجود در آن، مقاله‌ای درباره یک داروی دیگر در یک نشریه دیگر است.

🔹در واقع ISRIB یک مولکول واقعی و آزمایشگاهی است، اما برخی پژوهش‌ها تاثیر مثبت آن را بر ترمیم حافظه موش‌ها نشان داده‌اند، نه انسان‌ها.

🔹هیچ‌کدام از پژوهش‌هایی که در رابطه با تاثیر این مولکول بر حافظه انجام شده، نگفته‌اند که می‌تواند در ۴۸ ساعت حافظه را تا ۷۰ درصد بهبود ببخشد یا جوان کند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ تصویر ساختگی منتسب به بازداشت چهار عضو سپاه پاسداران در کویت

🔹تصویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به صحنه بازداشت چهار عضو سپاه پاسداران در کویت است.

🔹اصل خبر بازداشت اعضای سپاه در کویت درست است، اما تصویر منتشرشده ساختگی است و با هوش مصنوعی تولید شده است.

🔹در تصویر پنج مرد را با ۹ دست می‌بینیم. شکل تابش نورافکن و پرچم نیز طبیعی نیست.

🔹خبرگزاری العربیه نیز گزارش ویدیویی خود درباره این رویداد را با هوش مصنوعی تولید کرده است.

🔹کویت روز ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ اعلام کرد چهار عضو سپاه را در حالی که قصد ورود به این کشور داشتند، بازداشت کرده، اما تاکنون تصویری از این افراد منتشر نشده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به تصویر منتسب به بازداشت چهار عضو سپاه در کویت، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🎥 راستی‌آزمایی تصاویر جنگ / بخش ششم

🔹همزمان با تداوم آتش‌بس و سیر تحولات پس از جنگ اخیر، عکس‌ها و ویدیوهای مختلفی در شبکه‌های اجتماعی و حتی برخی رسانه‌ها منتشر می‌شود که نادرست و ساختگی‌اند.

🔹در قسمت ششم از این سری‌ویدیوها، چند نمونه دیگر از این موارد را مرور می‌کنیم؛ از تصویر منتسب به شناور دلفینی سپاه تا تصاویری که با عنوان ناوهای آسیب‌دیده آمریکایی منتشر شده‌اند.

👈 ویدیوهای کوتاه فکت‌نامه در یوتیوب

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی منسوب به تخلیه عمدی نفت ایران در خلیج فارس، ساختگی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده و ادعا می‌کند تخلیه عمدی نفت از سوی جمهوری اسلامی ایران در نزدیکی جزیره خارک را نشان می‌دهد.

🔹نشت نفت در خلیج فارس واقعیت دارد و تصاویر مستندی از آن منتشر شده، اما این یک ویدیوی خاص، جعلی است و با ابزار هوش مصنوعی ساخته شده‌ است.

🔹درباره منشاء لکه‌های نفتی ادعاهای متفاوتی مطرح است. شرکت پایانه‌های نفتی ایران، نشتی تاسیسات نفتی داخلی را تکذیب کرده و رئیس سازمان محیط‌زیست منشاء احتمالی آلودگی را تخلیه آب توازن یا پسماند آلوده اعلام کرده است.

🔹برخی رسانه‌ها مانند فاکس‌نیوز می‌گویند فشار محاصره دریایی و انباشت نفتکش‌ها، ایران را به سمت تخلیه نفت یا پسماند نفتی سوق داده است.

🔹برخی تحلیلگران احتمال آسیب به خطوط لوله زیردریایی، نشتی در فرآیند بارگیری نفت یا خسارت غیرمستقیم ناشی از جنگ اخیر را عامل آن می‌دانند.

🔹بنابراین نشت نفت در آب‌های خلیج فارس درست است اما این ویدیو که به آن نسبت داده شده «نادرست» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ آمار اغراق‌شده از حافظان قرآن در ایران

🔹خبرگزاری مهر می‌گوید «حافظان قرآن یک میلیون و ۴۰۴ هزار نفر شده‌اند»؛ اما این آمار نمی‌تواند درست باشد.

🔹این برداشت خبرگزاری مهر بر اساس اعلام دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن است که گفته آمار حفظ قرآن در سال گذشته به یک میلیون و ۴۰۴ هزار «نفرجزء» رسیده، نه یک میلیون نفر حافظ قرآن. یعنی اگر یک نفر چند جزء را حفظ کرده باشد، چند بار در این آمار شمرده می‌شود.

🔹به دلیل نبود گزارش‌های مستند، اصل این آمار قابل راستی‌آزمایی نیست، اما برای رد کردن ادعای «بیش از یک میلیون نفر حافظ قرآن» کافی است.

🔹در قانون بودجه ۱۴۰۴ و لایحه ۱۴۰۵ روی هم ۱۷۶۵ میلیارد تومان بودجه برای «اجرای اسناد راهبری توسعه فرهنگ قرآنی» در نظر گرفته شده که طبق برنامه هفتم، رسیدن به هدف کمی ۱۰ میلیون نفرجزء حفظ قرآن، یکی از اهداف کمی توسعه قرآنی است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای خبرگزاری مهر نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✍️ تابستان سخت؛ تاب‌آوری ایران در برابر بحران تامین آب و برق چقدر است؟

🔹مسعود پزشکیان رئیس‌جمهوری ایران می‌گوید «حفظ منابع آب و انرژی، بخشی از امنیت ملی و تاب‌آوری کشور است.»‌

🔹بعد از جنگ ۴۰ روزه چشم‌انداز تولید و مصرف انرژی در ایران بحرانی‌تر از پیش به نظر می‌رسد؛ به گونه‌ای که ممکن است افزایش جزئی دما کشور را به چالش بکشد.

🔹وزیر نیرو اعلام کرد جنگ ۴۰ روزه به حدود پنج هزار مگاوات نیروگاه و بخش‌های گسترده‌ای از شبکه برق آسیب رسانده است.

🔹جبران خسارات وارد شده به شبکه گاز و سوخت کشور نیازمند منابع مالی قابل توجه و ماه‌ها زمان برای بازگشت به ظرفیت کامل است.

🔹ناترازی برق یا کمبود تولید نسبت به مصرف در تابستان ۱۴۰۳، رقمی بین ۲۰ تا ۲۵ هزار مگاوات اعلام شد. این کسری بزرگ، معادل حدود یک‌پنجم یا ۲۰ درصد از کل مصرف برق ایران است.

🔹معاون وزارت نیرو اوج مصرف تابستان ۱۴۰۴ را فراتر از ۸۵ هزار مگاوات پیش‌بینی کرده بود.

🔹ظرفیت اسمی کل نیروگاه‌های ایران ۱۰۰ هزار مگاوات است، اما به دلیل فرسودگی تجهیزات، تعمیرات، کمبود سوخت و کمبود آب سدها، ظرفیت واقعی تولید به ۶۰ تا ۶۵ هزار مگاوات کاهش می‌یابد.

🔹رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران می‌گوید رفع ناترازی برق به حداقل ۲۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد.

🔹پیش‌بینی می‌شود امسال خاموشی‌های مستمر روزانه برای بخش‌های خانگی، تجاری، اداری و به‌خصوص صنعت اعمال شود.

🔹ناترازی انرژی، به برق محدود نیست و گاز، بنزین و گازوئیل نیز شرایط مشابهی دارند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی نادرست و قدیمی منتسب به فرار آمریکایی‌ها از امارات

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده نیروهای آمریکایی را در حال فرار از امارات نشان می‌دهد.

🔹این ادعا بی‌اساس است و ویدیو ارتباطی با «فرار هواپیماهای آمریکایی» ندارد.

🔹اصل ویدیو روز ۲۶ دی‌ماه ۱۴۰۴ در رسانه‌های رسمی منتشر شده و مربوط به «روز همبستگی امارات» و نمایش هوایی هواپیماها بر فراز پالم جمیرا و برج‌العرب است.

🔹روزنامه Gulf News و دفتر رسانه‌ای دبی نیز گزارش‌ها و ویدیوهای مشابهی از نمایش‌های هوایی نیروهای مسلح امارات در روز همبستگی منتشر کرده‌اند.

🔹بخش راستی‌آزمایی خبرگزاری فرانسه نیز تایید کرده که این ویدیو روز ۱۷ ژانویه در سالروز حمله حوثی‌ها به ابوظبی و روز همبستگی امارات فیلم‌برداری شده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای انتساب این ویدیو به فرار آمریکایی‌ها از امارات نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🎙 تورم غذا؛ «فراتر از بحران»

🔹در قسمت ۲۷۰ پادکست هفتگی فکت‌نامه درباره یکی از مهمترین موضوعات اقتصادی این روزهای ایران یعنی عبور تورم خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها از مرز بحرانی صحبت می‌کنیم.

🔹بررسی ادعای رئیس کل بانک مرکزی درباره تغییرات قیمت دلار در ماه‌های اخیر، دیگر سوژه اقتصادی این قسمت است.

🔹در ادامه، ویدیوی منتسب به تخلیه عمدی نفت در خلیج فارس و عکس منسوب به خبر جنجالی بازداشت چند عضو سپاه در کویت را بررسی می‌کنیم.

🔹ویدیویی که ادعا شده مربوط به ساعاتی قبل از کشته‌شدن علی لاریجانی است، تصاویر منتسب به آسیب و فرار کشتی آمریکایی و ویدیوی تیراندازی یک سرباز آمریکا، موضوع فکت‌چک‌های دیگر مرتبط با تحولات ایران روزهای ایران است.

🔹آمار اغراق‌شده از تعداد حافظان قرآن در ایران، ادعاها درباره فرازمینی‌ها در اسناد پنتاگون و ادعای کشف دارویی که حافظه انسان را متحول می‌کند، فکت‌چک‌های غیرجنگی این اپیزود هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Audio
🎙 تورم غذا؛ «فراتر از بحران»

🔹در قسمت ۲۷۰ پادکست هفتگی فکت‌نامه درباره یکی از مهمترین موضوعات اقتصادی این روزهای ایران یعنی عبور تورم خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها از مرز بحرانی صحبت می‌کنیم.

🔹بررسی ادعای رئیس کل بانک مرکزی درباره تغییرات قیمت دلار در ماه‌های اخیر، دیگر سوژه اقتصادی این قسمت است.

🔹در ادامه، ویدیوی منتسب به تخلیه عمدی نفت در خلیج فارس و عکس منسوب به خبر جنجالی بازداشت چند عضو سپاه در کویت را بررسی می‌کنیم.

🔹ویدیویی که ادعا شده مربوط به ساعاتی قبل از کشته‌شدن علی لاریجانی است، تصاویر منتسب به آسیب و فرار کشتی آمریکایی و ویدیوی تیراندازی یک سرباز آمریکا، موضوع فکت‌چک‌های دیگر مرتبط با تحولات ایران روزهای ایران است.

🔹آمار اغراق‌شده از تعداد حافظان قرآن در ایران، ادعاها درباره فرازمینی‌ها در اسناد پنتاگون و ادعای کشف دارویی که حافظه انسان را متحول می‌کند، فکت‌چک‌های غیرجنگی این اپیزود هستند.

❗ حجم فایل صوتی: ۱۶ مگابایت

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:46 مقدمه
00:02:57 تصویر بی‌سابقه از وضعیت معیشت ایرانیان
00:08:43 آمار نادرست رئیس‌ کل بانک مرکزی درباره افزایش قیمت دلار
00:10:56 ویدیوی ساختگی منسوب به تخلیه عمدی نفت در خلیج فارس
00:15:12 تصویر ساختگی از بازداشت چهار عضو سپاه در کویت
00:19:20 ویدیوی قدیمی منتسب به «ساعاتی قبل از کشته‌شدن لاریجانی»
00:21:51 ویدیوی آسیب و فرار کشتی آمریکایی، ساختگی است
00:24:01 ویدیوی تیراندازی سرباز آمریکایی در تنگه هرمز، قدیمی است
00:25:07 آمار اغراق‌شده از حافظان قرآن در ایران
00:29:42 ادعای نادرست درباره ویدیوی فرازمینی‌ها در اسناد پنتاگون
00:32:48 ادعای کشف دارویی که حافظه را ۷۰ درصد بهبود می‌بخشد
00:35:14 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ انتساب یک ویدیوی قدیمی به تونل مخفی زیرزمینی در ایران

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به یک تاسیسات زیرزمینی مخفی در ایران است.

🔹این ویدیو ربطی به ایران ندارد و مربوط به تونلی در گذرگاه مرزی میان آرژانتین و شیلی است.

🔹ویدیوی حاوی این ادعا، حدود پنج سال قبل در فیس‌بوک منتشر شده بود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با تونل مخفی زیرزمینی در ایران، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ روایت گمراه‌کننده یک نماینده مجلس از اشغال اراضی ایران در جنگ ایران و عراق

🔹علی خضریان، نماینده مجلس، می‌گوید ایران در طی هشت سال جنگ ایران و عراق، هیچ زمینی را از دست نداد.

🔹این روایتی گمراه‌کننده از واقعیت است. بله ایران در نهایت زمینی را از دست نداد، اما ماجرا به این شکل که روایت شده، نبوده است.

🔹در زمان پایان جنگ و پذیرش قطعنامه ۵۹۸، حدود ۲۶۰۰ کیلومتر از اراضی ایران در اشغال عراق بود.

🔹این اشغال تا دو سال و یک ماه بعد هم ادامه داشت، تا اینکه خود صدام‌ در آستانه حمله به کویت، سرزمین‌های اشغال‌شده را به ایران بازگرداند.

🔹در اسناد دولتی جمهوری اسلامی ایران و به نقل از مقامات، بارها به موضوع عدم بازگرداندن مناطق اشغالی و کارشکنی عراق در ارتباط با مبادلات اسرا تا پیش از وقوع جنگ کویت اشاره شده است.

🔹با این اوصاف روشن است که آقای خضریان روایتی ناقص از از واقعیت ارائه می‌دهد و به بخش مهمی از آن اشاره نمی‌کند. به همین دلیل فکت‌نامه به آن نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی ساختگی منتسب به لحظه هدف قرار گرفتن ناو دنا

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند صحنه اصابت موشک به ناو دنا را نمایش می‌دهد.

🔹این ویدیو واقعی نیست و نشانه‌های تصویری تایید می‌کنند که با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹بامداد ۱۳ اسفند ۱۴۰۴، ناو ایرانی دنا در راه بازگشت از یک ماموریت دریایی، در اقیانوس هند و در نزدیکی سریلانکا مورد اصابت یک اژدر زیردریایی آمریکایی قرار گرفت و غرق شد.

🔹ویژگی‌های شناوری که در ویدیو می‌بینیم، با مشخصات واقعی ناو دنا مطابقت ندارد.

🔹دنا بنا بر گزارش‌ها با اژدر مارک۴۸ هدف قرار گرفته، نه یک موشک سطحی که در ویدیو دیده می‌شود.

🔹حمله واقعی بامداد و پیش از طلوع آفتاب رخ داده، اما ویدیو در روشنایی روز است.

🔹در ویدیوی واقعی که سنتکام منتشر کرده بود، پیش از اصابت اژدر، روی عرشه دنا آتش دیده می‌شود، اما در این ویدیو چنین چیزی وجود ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM