FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.27K photos
732 videos
3 files
4.27K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
FactNameh | فکت‌نامه
✍️ گزارش تورم غذا در شهریور ۱۴۰۵؛ متوسط هزینه تهیه سبد کالابرگ به ۱۷ میلیون تومان رسید 🔹مرکز آمار ایران نرخ تورم نقطه به نقطه مواد غذایی را در شهریور امسال ۱۲۲ درصد اعلام کرد. با این حساب تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها برای هشتمین ماه متوالی همچنان سه رقمی است. …
✍️ گزارش تورم غذا در مهرماه ۱۴۰۵؛ ۹ ماه تورم سه رقمی

🔹طبق گزارش مرکز آمار ایران نرخ تورم نقطه به نقطه خوراکی‌ها در مهر ۱۴۰۵، اگرچه به نسبت دو ماه گذشته روند کاهشی پیدا کرده، اما برای نهمین ماه متوالی همچنان سه رقمی است.

🔹روغن‌ها و چربی‌ها با افزایش قیمت ۳/۵ برابری و لبنیات و تخم‌مرغ با افزایش ۲/۵ برابری نسبت به پارسال، بیشترین افزایش قیمت را در میان گروه‌های خوراکی داشته‌اند.

🔹بررسی متوسط قیمت مواد غذایی مرکز آمار نشان می‌دهد دو سوم کالاهای خوراکی بیش از دو برابر تورم داشته‌اند و در سطح «فراتر از حد بحرانی» دسته‌بندی می‌شوند.

🔹با احتساب متوسط قیمت‌های مرکز آمار، هزینه تامین سبد ۱۱ قلمی کالابرگ برای یک نفر به ۵ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان و برای خانواده سه‌نفره به بیش از ۱۷ میلیون تومان رسیده است.

🔹با وجود افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ برای ۳۵ میلیون نفر، این اعتبار تنها یک‌چهارم (۲۶ درصد) هزینه سبد را پوشش می‌دهد.

🔹در مهرماه ۱۴۰۵ یک خانوار کارگری حداقل‌بگیر باید بیش از دو سوم کل درآمد خود را با احتساب اعتبار کالابرگ هزینه کند تا بتواند ۱۱ قلم کالای سبد کالابرگ را تهیه کند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🎙 لینکلن، تورم، آلزایمر

🔹در قسمت ۲۹۴ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره وضعیت شیوع آنفلوآنزا در ایران و جهان توضیح می‌دهیم.

🔹در ادامه به ادعای مقام‌های نظامی جمهوری اسلامی در مورد هدف قرار دادن ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن آمریکا پرداخته‌ایم و سپس درباره پهپادی صحبت می‌کنیم که سپاه مدعی تصاحب آن شده است.

🔹مرور داده‌های مرکز آمار از تورم خوراکی‌ها در مهرماه امسال و بررسی صحبت‌های رئیس کل بانک مرکزی درباره کاهش رشد نقدینگی، دو سوژه اقتصادی این قسمت هستند.

🔹انتشار مقاله‌ای درباره تاثیر یک قارچ حاوی ماده‌ای روانگردان بر یک بیمار مبتلا به آلزایمر، موجب طرح ادعاهایی در شبکه‌های اجتماعی شده که در این اپیزود به آنها می‌پردازیم.

🔹انتساب یک ویدیو به پرواز جنگنده‌ها در بندرعباس، ادعای فراری دادن زیردریایی آمریکایی، ویدیوی منتسب به اطلاعیه تامین اجتماعی درباره «سرنگونی رژیم» و تصویر وایرل‌شده از یک نوزاد سیبیلو، موضوعات فکت‌چک‌های کوتاه این هفته‌اند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Audio
🎙 لینکلن، تورم، آلزایمر

🔹در قسمت ۲۹۴ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره وضعیت شیوع آنفلوآنزا در ایران و جهان توضیح می‌دهیم.

🔹در ادامه به ادعای مقام‌های نظامی جمهوری اسلامی در مورد هدف قرار دادن ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن آمریکا پرداخته‌ایم و سپس درباره پهپادی صحبت می‌کنیم که سپاه مدعی تصاحب آن شده است.

🔹مرور داده‌های مرکز آمار از تورم خوراکی‌ها در مهرماه امسال و بررسی صحبت‌های رئیس کل بانک مرکزی درباره کاهش رشد نقدینگی، دو سوژه اقتصادی این قسمت هستند.

🔹انتشار مقاله‌ای درباره تاثیر یک قارچ حاوی ماده‌ای روانگردان بر یک بیمار مبتلا به آلزایمر، موجب طرح ادعاهایی در شبکه‌های اجتماعی شده که در این اپیزود به آنها می‌پردازیم.

🔹انتساب یک ویدیو به پرواز جنگنده‌ها در بندرعباس، ادعای فراری دادن زیردریایی آمریکایی، ویدیوی منتسب به اطلاعیه تامین اجتماعی درباره «سرنگونی رژیم» و تصویر وایرل‌شده از یک نوزاد سیبیلو، موضوعات فکت‌چک‌های کوتاه این هفته‌اند.

❗ حجم فایل صوتی: ۲۰ مگابایت

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:01:00 مقدمه
00:03:41 آیا شمار مبتلایان آنفلوآنزا رکوردهای تاریخی را شکسته است؟
00:10:54 ادعای اصابت موشک به ناو لینکلن؛ شواهد چه می‌گویند؟
00:18:07 درباره پهپادی که سپاه مدعی تصرف آن شده، چه می‌دانیم؟
00:21:22 گزارش تورم غذا در مهرماه ۱۴۰۵؛ ۹ ماه تورم سه رقمی
00:27:15 نگاهی به اظهارات همتی درباره نقدینگی بانک مرکزی
00:31:18 بررسی ادعای درمان آلزایمر با یک دوز قارچ روان‌گردان
00:37:35 ویدیوی «پرواز سوخت‌رسان آمریکایی در بندرعباس»، هند است
00:38:50 ویدیوی قدیمی منتسب به زیردریایی آمریکایی در تنگه هرمز
00:40:00 ادعای اطلاعیه تعطیلی سازمان تامین اجتماعی شعبه فردیس
00:42:27 ویدیو و تصویر ساختگی از نوزادی که با سبیل به دنیا آمده
00:44:17 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✍️ آیا سرطان پانکراس با ایمنی‌درمانی جدید mRNA کاملاً ناپدید می‌شود؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده «سرطان پانکراس پس از ایمونوتراپی جدید mRNA به معنی واقعی کلمه ناپدید می‌شود!»

🔹بررسی‌ها نشان می‌دهد واقعا پژوهشی در این زمینه انجام شده و نتایج آن منتشر شده، اما تیتر این پست‌ها گمراه‌کننده است.

🔹پژوهشگران دانشگاه پزشکی ماساچوست در مطالعه‌ای که ژوئن ۲۰۲۶ در نشریه Nature Communications منتشر شد، روش جدیدی برای ایمنی‌درمانی سرطان پانکراس با استفاده از mRNA را آزمایش کرده‌اند.

🔹موفقیت ۵۰ درصدی این آزمایش از یک گروه بسیار کوچک به دست آمده و چهار موش از هشت موش دریافت‌کننده درمان ترکیبی، پاسخ کامل توموری نشان دادند. این عدد برای تعیین میزان موفقیت عمومی درمان کافی، نیست.

🔹«پاسخ کامل» به معنی درمان قطعی نیست. در این مطالعه، شواهد قابل تشخیص تومور در برخی حیوانات ناپدید شد، اما این نتیجه به‌تنهایی نابودی تمام سلول‌های سرطانی یا ناممکن‌بودن بازگشت بیماری را ثابت نمی‌کند.

🔹این درمان هنوز در انسان آزمایش نشده است. تفاوت‌های زیستی میان انسان و موش باعث می‌شود نتایج مطالعات حیوانی مستقیماً به بیماران انسانی قابل تعمیم نباشند.

🔹در متن این پست‌ها به حیوانی‌بودن آزمایش و ضرورت مطالعات انسانی اشاره شده، اما تیتر «سرطان پانکراس به معنی واقعی کلمه ناپدید می‌شود»، گمراه‌کننده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی ساختگی منسوب به واکنش ترامپ به اعلام نتایج انتخابات

🔹ویدیویی به شکل نسبتا گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که مدعی است دونالد ترامپ را پس از اعلام نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای، در حال تخریب وسایل دفتر بیضی کاخ سفید با چوب بیسبال نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو با هوش مصنوعی ساخته شده و نخستین‌بار روز چهارم نوامبر ۲۰۲۶ در یک حساب کاربری شبکه ایکس منتشر شد.

🔹واترمارک‌های موجود در نسخه‌های اولیه ویدیو، ساختگی بودن آن را تایید می‌کنند و هیچ رسانه یا منبع معتبری صحت آن را تأیید نکرده است.

🔹بخش راستی‌آزمایی روزنامه لبنانی النهار و وبسایت درستی‌سنجی Newschecker هم این ویدیو را بررسی و ساختگی‌بودن آن را تایید کردند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای «تایید توانایی مهمات ۳۵۸ ایران علیه اف-۳۵ از سوی پنتاگون» نادرست است

🔹برخی حساب‌های شبکه‌های اجتماعی مدعی شده‌اند پنتاگون توانایی «مهمات سرگردان ۳۵۸» برای سرنگونی جنگنده F-35 را تایید کرده است.

🔹در منابع رسمی و عمومی، سندی برای این ادعا یافت نشد و پنتاگون نیز چنین قابلیتی را برای آن اعلام نکرده است.

🔹مهمات ۳۵۸ سلاح تازه‌ای نیست و نمونه‌های آن در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ در محموله‌های ارسالی به یمن توقیف شدند و حوثی‌ها پیش‌تر نمونه‌ای از آن را علیه پهپادها استفاده کرده‌اند.

🔹این سلاح بیشتر برای مقابله با پهپادها و بالگردها طراحی شده و با موتور توربوجت و سرعت زیرصوت پرواز می‌کند. جست‌وجوگر فروسرخ و الگوی پروازی به شکل ۸ انگلیسی (figure 8) به جست‌وجوی هدف کمک می‌کند، اما توانایی آن علیه جنگنده‌های سریع، اثبات نشده است.

🔹مشاهده حرارتی جنگنده F-35 الزاما به معنای توانایی رهگیری و انهدام آن نیست.

🔹در نتیجه، این مهمات جدید نیست، توانایی اثبات‌شده‌ای برای انهدام اف۳۵ ندارد و پنتاگون چنین چیزی درباره آن اعلام نکرده و در نتیجه این ادعاها از فکت‌نامه نشان «نادرست» می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعاهای شاخ‌دار درباره غضنفر آذرفر، تکاور سابق ارتش ایران

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که ملکه الیزابت به غضنفر آذرفر، تکاور سابق ارتش ایران، یک «انگشتر تکاوری» داده و همچنین او در یک دوره آموزشی با صدام حسین همکلاسی بوده است.

🔹این ادعاها شاخ‌دار است.

🔹غضنفر آذرفر، تکاور سابق ارتش ایران و از فرماندهان شناخته‌شده جنگ ایران و عراق بود که در سال ۱۴۰۲ با درجه سرتیپ دوم درگذشت.

🔹تصاویری که به همراه این ادعاها منتشر شده‌اند احتمالا با هوش مصنوعی ساخته‌ شده‌اند و هیچ سابقه‌ای از آنها در آرشیوهای رسمی وجود ندارد.

🔹در تصویری که ادعا شده آذرفر را در کنار ملکه بریتانیا نشان می‌دهد، نشان‌های نظامی‌ با نمونه‌های واقعی مطابقت ندارند. همچنین، افرادی که در این ویدیوها و تصاویر به اسم آذرفر حضور دارند، عوض می‌شوند که از جمله ایرادات هوش مصنوعی است.

🔹خبرگزاری تسنیم و خبرآنلاین هم در سال‌های گذشته ادعاهای مشابهی را مطرح کرده‌اند.

🔹آذرفر در کتاب خاطراتش نه به بریتانیا، بلکه به فرانسه و آمریکا اشاره کرده و ادعا می‌کند در یک دوره با صدام همکلاسی بوده است.

🔹نه آذرفر به تاریخ و عنوان دوره اشاره کرده و نه تسنیم و خبرآنلاین به زمان برگزاری و حضور او در بریتانیا اشاره کرده‌اند.

🔹در ضمن چیزی به اسم «انگشتر تکاوری»، به عنوان یک جایزه یا مدال نظامی افتخار، در بریتانیا وجود ندارد.

🔹هیچ شاهدی هم وجود ندارد که نشان دهد صدام حسین آموزش نظامی دیده باشد و اسناد معتبر، او را شخصی فاقد هرگونه آموزش نظامی معرفی می‌کنند.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این مجموعه ادعاها نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❓ آیا باستان‌شناسی کتیبه طلایی داریوش را ذوب کرد تا خودرو پیکان بخرد؟

🔹در برخی رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که چند دهه قبل، یکی از مسئولان نگهداری آثار تاریخی ایران، لوحی حدود ۲۵۰۰ ساله را ذوب کرد، طلای آن را فروخت و با پولش یک خودرو پیکان خرید.

🔹داستان چهار لوح طلایی و نقره‌ای داریوش، واقعی است. شهریور ۱۳۱۲ دو صندوق سنگی در پی کاخ آپادانای تخت جمشید کشف شد و در هر صندوق یک لوح زرین و یک لوح سیمین قرار داشت.

🔹کشف این آثار در اسناد معتبر باستان‌شناسی ثبت شده است. چهار لوح دارای متن یکسانی به سه زبان پارسی باستان، عیلامی و بابلی بودند که در آن داریوش خود را معرفی می‌کرد و حدود قلمرو شاهنشاهی هخامنشی را شرح می‌داد.

🔹گزارش‌های تاریخی از ناپدیدشدن یکی از لوح‌های زرین خبر می‌دهند. به روایت رسانه‌ها، شاهرخ رزمجو، باستان‌شناس، سال ۱۳۷۷ متوجه فقدان دو لوح (یکی نقره‌ای و دیگری طلایی) شد. لوح سیمین پیدا شد، اما لوح زرین هیچگاه بازنگشت.

🔹داستان خرید پیکان بر پایه یک «اعتراف» است که در گزارش‌های رسانه‌ای به آن اشاره شده و اینطور آمده که نصرت‌الله معتمدی، از مدیران پیشین موزه ملی، مدعی شده لوح را ذوب کرده و طلای آن را به مبلغ یک میلیون تومان فروخته تا یک خودرو پیکان بخرد.

🔹ذوب‌شدن لوح به‌طور مستقل تأیید نشده و متن رسمی بازجویی‌ها، اسناد معاملات طلا، مدارک خرید خودرو یا حکم قضایی حاوی چنین جزئیاتی، در منابع عمومی یافت نمی‌شود.

🔹احتمال خروج لوح (سالم) از ایران نیز مطرح شده، اما مدرک معتبری برای تأیید این فرضیه نیز پیدا نشد. در نتیجه نمی‌توان با اطمینان گفت لوح، ذوب شده یا همچنان در جایی نگهداری می‌شود.

🔹بنابراین اصل کشف لوح‌ها و ناپدیدشدن یکی از آنها، قابل تایید بوده، اما سرنوشت نهایی لوح زرین و داستان خرید پیکان همچنان اثبات‌نشده است و فکت‌نامه به آن نشان «غیرقابل اثبات» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی نادرست منتسب به لحظه ورود غواصان رزمی آمریکا به خلیج فارس

🔹در شبکه‌های اجتماعی، ویدیویی با ادعای «لحظه ورود غواصان رزمی آمریکایی به آب‌های خلیج فارس» منتشر شده است.

🔹این ویدیو قدیمی است و به درگیری‌های ایران و ایالات متحده در تنگه هرمز ربطی ندارد.

🔹ویدیوی اصلی در یک کانال یوتیوبی در نوامبر ۲۰۲۱ منتشر شده و توضیح می‌دهد که مربوط به تمرین بالگردهای MH-47 شینوک ارتش آمریکا است.

🔹پیش‌تر گزارش‌هایی از استقرار غواصان نیروی دریایی آمریکا (SEAL)، و نه غواصان رزمی ارتش (کلاه‌سبزها)، در تنگه هرمز برای مین‌روبی و شناسایی منتشر شده بود، اما تاکنون ویدیو یا عکسی از این عملیات منتشر نشده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو به تنگه هرمز و درگیری‌های اخیر نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
😀 صف‌آرایی‌‌های سیاسی در اینستاگرام ایرانی

🔹داده‌کاوی فکت‌نامه (تحلیل شبکه ارتباطی بیش از ۸۰۰ صفحه پرمخاطب با محتوای سیاسی) نشان می‌دهد در یک سال گذشته، هم تعداد صفحه‌های سیاسی پرمخاطب به‌طور چشمگیری افزایش یافته و هم جایگاه و نقش گروه‌های سیاسی در اینستاگرام بازتعریف شده است.

🔹صفحه‌های پرمخاطب سیاسی (با بیش از ۱۰۰ هزار دنبال‌کننده) در سال ۱۴۰۵ به نسبت سال قبل بیش از دو برابر و نرخ رشد این صفحات نزدیک به سه برابر شده است.

🔹سلبریتی-کنشگرها که تا سال ۱۴۰۲ پرشمارترین گروه مرجع سیاسی در اینستاگرام بودند، طی سه سال گذشته به جایگاه سوم تنزل پیدا کرده‌اند.

🔹رشد بلاگرهای سیاسی و افزایش تعداد صفحات خبری از یکسو و کاهش سهم سلبریتی‌-کنشگرها از سوی دیگر نشان می‌دهد که مرجعیت سیاسی در اینستاگرام، بیش از گذشته، از «چهره» و «شهرت» به سمت «تولید مستمر محتوا» و حضور دائمی در فضای رسانه‌ای حرکت کرده است.

🔹بر اساس روش اجتماع‌یابی (Community Detection) بر مبنای الگوریتم لووین، هفت خوشه در این شبکه شناسایی شده‌اند.

🔹این خوشه‌های هفت‌گانه با در نظر گرفتن ویژگی‌های صفحه‌های تشکیل‌دهنده آنها، به این اسم‌ها نامگذاری شده‌اند:‌

🔸هواداران جمهوری اسلامی مشهور ارزشی‌ها (خوشه زرد)، اصلاح‌طلب‌ها (خوشه بنفش)، رسانه‌های فارسی‌زبان و جریان‌های غیرپادشاهی‌خواه (خوشه سبز)، ایران‌اینترنشنال و روزنامه‌نگاران برانداز (خوشه قرمز)، پادشاهی‌خواهان جریان اصلی (خوشه فیروزه‌ای)، بلاگرهای پادشاهی‌خواه (خوشه آبی) و صفحات «خبر فوری» نزدیک به مجاهدین خلق (خوشه نارنجی).

🔹ذکر این نکته ضروری است که جایگاه افراد در خوشه‌بندی ثابت نیست و ممکن است در جریان تکرار اجتماع‌یابی تغییر کند، اما منطق صف‌آرایی‌ها با تکرار روش اجتماع‌یابی، تغییری نخواهد کرد؛ چنانکه با حرکت از سمت راست شبکه به‌سمت چپ، شدت تغییرخواهی و مخالفت با نظام سیاسی افزایش می‌یابد.

❗️برخی نکات مهم درباره صف‌آرایی سیاسی صفحات پرمخاطب:

🔹افزایش سهم شبکه برای خوشه‌های «پادشاهی‌خواهان جریان اصلی» و «هواداران جمهوری اسلامی (ارزشی‌ها)»؛

🔹افزایش سهم «بلاگرهای سیاسی» به‌خصوص در دو سر طیف موافقان و مخالفان جمهوری اسلامی؛

🔹فعالیت جزیره‌ای صفحات نزدیک به مجاهدین خلق که با عناوینی شبیه خبر و اخبار فوری فعالیت می‌کنند؛

🔹توزیع جنسیتی در میان ارزشی‌ها و اصلاح‌طلب‌ها‌ نامتوازن است و تنها ۴ درصد از صفحه‌های شخصی‌ به زنان تعلق دارد؛

🔹توزیع جنسیتی صفحه‌های شخصی در خوشه «رسانه‌های فارسی‌زبان و جریان‌های سیاسی غیرپادشاهی‌خواه» کاملاً متوازن است و مردان و زنان سهم ۵۰ درصدی در این خوشه دارند؛

🔹حدود ۹۰ درصد دنبال‌کنندگان خوشه «حامیان جمهوری اسلامی (ارزشی)» خوشه خودشان را دنبال می‌کنند.

👈 نسخه باکیفیت و اینتراکتیو گراف خوشه‌ها

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM