FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.26K photos
732 videos
3 files
4.27K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
❓ آیا باستان‌شناسی کتیبه طلایی داریوش را ذوب کرد تا خودرو پیکان بخرد؟

🔹در برخی رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که چند دهه قبل، یکی از مسئولان نگهداری آثار تاریخی ایران، لوحی حدود ۲۵۰۰ ساله را ذوب کرد، طلای آن را فروخت و با پولش یک خودرو پیکان خرید.

🔹داستان چهار لوح طلایی و نقره‌ای داریوش، واقعی است. شهریور ۱۳۱۲ دو صندوق سنگی در پی کاخ آپادانای تخت جمشید کشف شد و در هر صندوق یک لوح زرین و یک لوح سیمین قرار داشت.

🔹کشف این آثار در اسناد معتبر باستان‌شناسی ثبت شده است. چهار لوح دارای متن یکسانی به سه زبان پارسی باستان، عیلامی و بابلی بودند که در آن داریوش خود را معرفی می‌کرد و حدود قلمرو شاهنشاهی هخامنشی را شرح می‌داد.

🔹گزارش‌های تاریخی از ناپدیدشدن یکی از لوح‌های زرین خبر می‌دهند. به روایت رسانه‌ها، شاهرخ رزمجو، باستان‌شناس، سال ۱۳۷۷ متوجه فقدان دو لوح (یکی نقره‌ای و دیگری طلایی) شد. لوح سیمین پیدا شد، اما لوح زرین هیچگاه بازنگشت.

🔹داستان خرید پیکان بر پایه یک «اعتراف» است که در گزارش‌های رسانه‌ای به آن اشاره شده و اینطور آمده که نصرت‌الله معتمدی، از مدیران پیشین موزه ملی، مدعی شده لوح را ذوب کرده و طلای آن را به مبلغ یک میلیون تومان فروخته تا یک خودرو پیکان بخرد.

🔹ذوب‌شدن لوح به‌طور مستقل تأیید نشده و متن رسمی بازجویی‌ها، اسناد معاملات طلا، مدارک خرید خودرو یا حکم قضایی حاوی چنین جزئیاتی، در منابع عمومی یافت نمی‌شود.

🔹احتمال خروج لوح (سالم) از ایران نیز مطرح شده، اما مدرک معتبری برای تأیید این فرضیه نیز پیدا نشد. در نتیجه نمی‌توان با اطمینان گفت لوح، ذوب شده یا همچنان در جایی نگهداری می‌شود.

🔹بنابراین اصل کشف لوح‌ها و ناپدیدشدن یکی از آنها، قابل تایید بوده، اما سرنوشت نهایی لوح زرین و داستان خرید پیکان همچنان اثبات‌نشده است و فکت‌نامه به آن نشان «غیرقابل اثبات» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی نادرست منتسب به لحظه ورود غواصان رزمی آمریکا به خلیج فارس

🔹در شبکه‌های اجتماعی، ویدیویی با ادعای «لحظه ورود غواصان رزمی آمریکایی به آب‌های خلیج فارس» منتشر شده است.

🔹این ویدیو قدیمی است و به درگیری‌های ایران و ایالات متحده در تنگه هرمز ربطی ندارد.

🔹ویدیوی اصلی در یک کانال یوتیوبی در نوامبر ۲۰۲۱ منتشر شده و توضیح می‌دهد که مربوط به تمرین بالگردهای MH-47 شینوک ارتش آمریکا است.

🔹پیش‌تر گزارش‌هایی از استقرار غواصان نیروی دریایی آمریکا (SEAL)، و نه غواصان رزمی ارتش (کلاه‌سبزها)، در تنگه هرمز برای مین‌روبی و شناسایی منتشر شده بود، اما تاکنون ویدیو یا عکسی از این عملیات منتشر نشده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو به تنگه هرمز و درگیری‌های اخیر نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
😀 صف‌آرایی‌‌های سیاسی در اینستاگرام ایرانی

🔹داده‌کاوی فکت‌نامه (تحلیل شبکه ارتباطی بیش از ۸۰۰ صفحه پرمخاطب با محتوای سیاسی) نشان می‌دهد در یک سال گذشته، هم تعداد صفحه‌های سیاسی پرمخاطب به‌طور چشمگیری افزایش یافته و هم جایگاه و نقش گروه‌های سیاسی در اینستاگرام بازتعریف شده است.

🔹صفحه‌های پرمخاطب سیاسی (با بیش از ۱۰۰ هزار دنبال‌کننده) در سال ۱۴۰۵ به نسبت سال قبل بیش از دو برابر و نرخ رشد این صفحات نزدیک به سه برابر شده است.

🔹سلبریتی-کنشگرها که تا سال ۱۴۰۲ پرشمارترین گروه مرجع سیاسی در اینستاگرام بودند، طی سه سال گذشته به جایگاه سوم تنزل پیدا کرده‌اند.

🔹رشد بلاگرهای سیاسی و افزایش تعداد صفحات خبری از یکسو و کاهش سهم سلبریتی‌-کنشگرها از سوی دیگر نشان می‌دهد که مرجعیت سیاسی در اینستاگرام، بیش از گذشته، از «چهره» و «شهرت» به سمت «تولید مستمر محتوا» و حضور دائمی در فضای رسانه‌ای حرکت کرده است.

🔹بر اساس روش اجتماع‌یابی (Community Detection) بر مبنای الگوریتم لووین، هفت خوشه در این شبکه شناسایی شده‌اند.

🔹این خوشه‌های هفت‌گانه با در نظر گرفتن ویژگی‌های صفحه‌های تشکیل‌دهنده آنها، به این اسم‌ها نامگذاری شده‌اند:‌

🔸هواداران جمهوری اسلامی مشهور ارزشی‌ها (خوشه زرد)، اصلاح‌طلب‌ها (خوشه بنفش)، رسانه‌های فارسی‌زبان و جریان‌های غیرپادشاهی‌خواه (خوشه سبز)، ایران‌اینترنشنال و روزنامه‌نگاران برانداز (خوشه قرمز)، پادشاهی‌خواهان جریان اصلی (خوشه فیروزه‌ای)، بلاگرهای پادشاهی‌خواه (خوشه آبی) و صفحات «خبر فوری» نزدیک به مجاهدین خلق (خوشه نارنجی).

🔹ذکر این نکته ضروری است که جایگاه افراد در خوشه‌بندی ثابت نیست و ممکن است در جریان تکرار اجتماع‌یابی تغییر کند، اما منطق صف‌آرایی‌ها با تکرار روش اجتماع‌یابی، تغییری نخواهد کرد؛ چنانکه با حرکت از سمت راست شبکه به‌سمت چپ، شدت تغییرخواهی و مخالفت با نظام سیاسی افزایش می‌یابد.

❗️برخی نکات مهم درباره صف‌آرایی سیاسی صفحات پرمخاطب:

🔹افزایش سهم شبکه برای خوشه‌های «پادشاهی‌خواهان جریان اصلی» و «هواداران جمهوری اسلامی (ارزشی‌ها)»؛

🔹افزایش سهم «بلاگرهای سیاسی» به‌خصوص در دو سر طیف موافقان و مخالفان جمهوری اسلامی؛

🔹فعالیت جزیره‌ای صفحات نزدیک به مجاهدین خلق که با عناوینی شبیه خبر و اخبار فوری فعالیت می‌کنند؛

🔹توزیع جنسیتی در میان ارزشی‌ها و اصلاح‌طلب‌ها‌ نامتوازن است و تنها ۴ درصد از صفحه‌های شخصی‌ به زنان تعلق دارد؛

🔹توزیع جنسیتی صفحه‌های شخصی در خوشه «رسانه‌های فارسی‌زبان و جریان‌های سیاسی غیرپادشاهی‌خواه» کاملاً متوازن است و مردان و زنان سهم ۵۰ درصدی در این خوشه دارند؛

🔹حدود ۹۰ درصد دنبال‌کنندگان خوشه «حامیان جمهوری اسلامی (ارزشی)» خوشه خودشان را دنبال می‌کنند.

👈 نسخه باکیفیت و اینتراکتیو گراف خوشه‌ها

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای نادرست اقامه نماز جماعت در پارلمان اسرائیل

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعای شده صحنه اقامه نماز جماعت در صحن پارلمان اسرائیل را نمایش می‌دهد.

🔹این ادعا نادرست است و ویدیو ارتباطی به اسرائیل ندارد.

🔹این ویدیو مربوط به برگزاری نماز جماعت در صحن پارلمان اردن در ۱۲ آبان ۱۴۰۵ است.

🔹شباهت معماری سالن، وجود نشان ملی اردن در ویدیو و تطبیق فضای آن با تصاویر پیشین نشان می‌دهد که این محل نه پارلمان اسرائیل، بلکه مجلس نمایندگان اردن است.

🔹گزارش‌ها و تصاویر دیگری نیز در زمان این رویداد منتشر شد و دست‌کم سه وب‌سایت راستی‌آزمایی دیگر نیز این ادعا را نادرست تشخیص داده‌اند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای انتساب این ویدیو به اسرائيل نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعاهای نادرست فواد ایزدی درباره بازدارندگی هسته‌ای در گفتگو با فارس

🔹فواد ایزدی، استاد دانشگاه تهران و از حامیان ایده ساخت بمب اتم در ایران، در گفتگویی با خبرگزاری فارس مجموعه‌ای از ادعاهای نادرست و گمراه‌کننده مطرح کرده است.

🔹ایزدی گفته رهبران کشورهای دارای بمب اتم ترور نمی‌شوند و قربانیان جنگ‌های این‌ کشورها هرگز به پنج هزار نفر نمی‌رسد.

🔹ایزدی ادعا کرده بازدارندگی بمب اتم باعث می‌شود در جنگ تلفات کم باشند و زیرساخت‌ها آسیب نبینند.

🔹او می‌گوید جنگ کشورهای دارای بمب هسته‌ای، مانند جنگ پاکستان و هند فقط چند روز طول می‌کشد.

🔹ایزدی ادعا می‌کند کشورهایی مانند اسرائیل به خاطر مسلح بودن به بمب اتم «هرگز احساس خطر نابودی» نمی‌کنند.

🔹واقعیت‌های موجود این ادعاها را تایید نمی‌کند.

🔹جان اف کندی، رئیس‌جمهور آمریکا و اسحاق رابین نخست‌وزیر اسرائیل و رهبران هند و پاکستان، زمانی ترور یا کشته شدند که سلاح هسته‌ای داشتند.

🔹کشورهایی مانند چین، ایالات متحده و روسیه با وجود مسلح بودن به سلاح هسته‌ای در جنگ‌های مختلف از ده‌ها تا صدها هزار قربانی داشته‌اند.

🔹برخلاف ادعای ایزدی، زیرساخت کشورهایی مانند روسیه و اسرائیل از جانب کشورهایی که سلاح هسته‌ای نداشته‌اند آسیب دیده‌اند.

🔹اسرائیل از دهه‌های قبل تاکنون به طور مداوم می‌گوید موجودیتش در خطر است.

🔹جنگ کشورهای دارای سلاح هسته‌ای می‌تواند سال‌ها ادامه داشته باشد. از جمله جنگ‌های آمریکا با کره و ویتنام، شوروی با افغانستان و روسیه با اوکراین.

🔹جنگ چهار روزه پاکستان و هند در سال ۲۰۲۵ تنها مورد جنگ میان دو کشور مسلح به بمب هسته‌ای نبود؛ این دو کشور پس از اولین آزمایش‌های هسته‌ای در سال ۱۹۹۹ ماه‌ها در جنگ بودند.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به ادعاهای فواد ایزدی مبنی بر اینکه بازدارندگی بمب هسته‌ای مانع ترور رهبران، کشته شدن زیر پنج هزار نفر و عدم تخریب زیرساخت‌ها می‌شود، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ چند ویدیوی غیرواقعی منتسب به آبگرفتگی در شهرهای ایران

🔹همزمان با بارش شدید باران در ایران و انتشار ویدیوهای واقعی متعدد از آبگرفتگی در شهرهای مختلف، ویدیوهای ساختگی نیز در شبکه‌های اجتماعی پربازدید شده‌اند.

🔹از جمله آنها، ویدیوی منتسب به آبگرفتگی متروی تهران، گیر افتادن دانش‌آموزان در سیلاب ایلام و قایق‌سواری در خیابان فرهنگ ساری است. این چند ویدیو، جعلی و ساخت هوش مصنوعی هستند.

🔹در ویدیوی منتسب به مترو تهران، خوانا نبودن نام ایستگاه در تصویر، نورپردازی غیرمتعارف سقف و نبود هیچ ویدیوی دیگری از این حادثه، از جمله نشانه‌های ساختگی‌بودن آن است.

🔹گزارش‌هایی از ریزش آب یا آبگرفتگی در چند ایستگاه مترو منتشر شده اما این ویدیوهای منتسب به آن، ساختگی‌اند.

🔹از نشانه‌های جعلی بودن ویدیوی منتسب به ایلام نیز می‌توان به نوشته‌های به‌هم‌ریخته تابلوها و پدیدار شدن ناگهانی افراد اشاره کرد.

🔹ویدیوی قایق‌سواری در خیابان فرهنگ ساری هم جعلی است؛ چهره‌ها و لباس‌ها تکراری‌اند، فرم دست‌ها و پاروها دفرمه است و عمق آب با وضعیت خودروها همخوانی ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این چند ویدیوی ساختگی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🎥 صف‌آرایی سیاسی در اینستاگرام ایرانی

🔹تازه‌ترین گزارش داده‌کاوی فکت‌نامه، شبکه ارتباطی بیش از ۸۰۰ صفحه سیاسی پرمخاطب را در اینستاگرام تحلیل کرده است؛ صفحاتی که محتوای سیاسی تولید می‌کنند و هر کدام بیش از ۱۰۰ هزار دنبال‌کننده دارند.

🔹هرکدام از این صفحات، چه صفحات دیگری را دنبال می‌کنند؟ از جریان‌های حامی حکومت ایران، تا اصلاح‌طلبان، جریان‌های اپوزیسیون، رسانه‌های فارسی‌زبان، گروه‌های پادشاهی‌خواه و حتی اکانت‌های منتسب به مجاهدین خلق؛ ویژگی‌های این گروه‌ها چیست؟ مرجعیت کدام گروه‌ها بیشتر و کدام کمتر شده است؟

🔹این تحلیل بر مبنای الگوریتم اجتماع‌یابی لووین و بر اساس داده‌هایی انجام شده که در شهریور ۱۴۰۵ جمع‌آوری شده‌اند.

👈 مقاله مرتبط با این ویدیو در سایت فکت‌نامه

👈 لینک نسخه انگلیسی مقاله و نسخه انگلیسی ویدیو

👈 ویدیوهای کوتاه فکت‌نامه در یوتیوب

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی منتسب به تجمع کشتی‌ها در تنگه هرمز، نادرست است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند صحنه تجمع کشتی‌ها را در تنگه هرمز نمایش می‌دهد.

🔹این ادعا نادرست است و ویدیو ارتباطی به تنگه هرمز ندارد. یک کاربر بنگلادشی این ویدیو را اولین‌بار روز ۱۱ مهر در اینستاگرام منتشر کرد.

🔹بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد این ویدیو نه از تنگه هرمز بلکه در نزدیکی فرودگاه شاه امانت در بنگلادش ضبط شده است.

🔹تجمع کشتی‌ها در این منطقه، به شکلی که در ویدیو می‌بینیم، غیرعادی نیست و در گذشته هم ویدیوهای مشابه آن منتشر شده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای انتساب این ویدیو به تنگه هرمز نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM