FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.25K photos
732 videos
3 files
4.26K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
🎙کنفرانس جهانی Global Fact 8 که هفته گذشته برگزار شد، مهم‌ترین دورهمی فکت‌چکرهای جهان است و فکت‌نامه نیز به عنوان تنها سرویس درستی‌سنجی ایرانی در این همایش آنلاین، حضور داشت. فرهاد در این اپیزود از فکت‌نامه گزارش می‌دهد که در همایش امسال چه کسانی حضور داشتند و مهم‌ترین صحبت‌ها درباره درستی‌سنجی و روزنامه‌نگاری تحقیقی چه بود.

🔹در ادامه نیز ۳ فکت‌چک این هفته را مرور می‌کنیم. اولین سوژه، نظرسنجی گالوپ و رضایت از ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور ایران است. به سوال پاسخ می‌دهیم که چرا به خبر فارس درباره این نظرسنجی نشان نیمه‌درست داده‌ایم. ضمن اینکه رضا توضیح می‌دهد که چرا خبری که ایندیپندنت فارسی درباره دختر والیبالیست افغانستانی منتشر کرده درست نیست. سومین فکت‌چک هم مروری است بر یک ادعای قدیمی که باز هم از زبان رهبر جمهوری اسلامی شنیده شد؛ اینکه دموکرات‌ها گفته‌اند داعش را ما درست کرده‌ایم.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کست‌باکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
Audio
🎙کنفرانس جهانی Global Fact 8 که هفته گذشته برگزار شد، مهم‌ترین دورهمی فکت‌چکرهای جهان است و فکت‌نامه نیز به عنوان تنها سرویس درستی‌سنجی ایرانی در این همایش آنلاین، حضور داشت. فرهاد در این اپیزود از فکت‌نامه گزارش می‌دهد که در همایش امسال چه کسانی حضور داشتند و مهم‌ترین صحبت‌ها درباره درستی‌سنجی و روزنامه‌نگاری تحقیقی چه بود.

🔹در ادامه نیز ۳ فکت‌چک این هفته را مرور می‌کنیم. اولین سوژه، نظرسنجی گالوپ و رضایت از ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور ایران است. در این بخش به سوال پاسخ می‌دهیم که چرا به خبر فارس درباره این نظرسنجی نشان نیمه‌درست داده‌ایم. ضمن اینکه رضا توضیح می‌دهد که چرا خبری که ایندیپندنت درباره دختر والیبالیست افغانستانی منتشر کرده درست نیست. سومین فکت‌چک هم مروری است بر یک ادعای قدیمی که باز هم از زبان رهبر جمهوری اسلامی شنیده شد؛ اینکه دموکرات‌ها گفته‌اند داعش را ما درست کرده‌ایم.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
📊 مقایسه صادرات ایران و صادرکنندگان ۲۰۰ میلیارد دلاری

🔹غلامرضا شریعتی، رئیس سازمان ملی استاندارد ایران مدعی است: کشورهایی که ۲۰ سال پیش هم‌رده ما بودند حالا سالی ۲۰۰ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی دارند.

🔹این گفته دقیق و واضح نیست. اولا عبارت «صادرات غیرنفتی» صرفا در مورد ایران و کشورهایی که مزیت صادرات نفتی دارند، کاربرد دارد. بنابراین نمی‌توان صادرات غیرنفتی ایران را با شاخصی به اسم «صادرات غیرنفتی» بقیه کشورهای جهان مقایسه کرد.

🔹دوم، او مشخص نکرده منظورش از «کشورهای هم‌رده ایران» چیست، اما بررسی‌های ما نشان می‌دهد در میان ۲۹کشوری که در سال گذشته بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار ثروت داشته‌اند، به جز ویتنام، حجم صادرات در بقیه کشورها همان ۲۰ سال پیش هم به مراتب بیشتر از ایران بود. به عنوان نمونه ارزش کل صادرات ترکیه در سال ۲۰۲۰ بیش از ۷ برابر ایران است، ۲۰ سال پیش اما ارزش صادرات ترکیه تنها ۲/۳ ایران بود. یا ۲۰ سال پیش ارزش صادرات لهستان حدود ۲ برابر ایران بود، اما در حال حاضر ارزش صادرات این کشور ۱۱/۵ برابر ایران است.

❌ با این اوصاف فکت‌نامه به این گفته غلامرضا شریعتی، رئیس سازمان ملی استاندارد ایران که «کشورهایی که ۲۰ سال پیش هم‌رده ما بودند حالا سالی ۲۰۰ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی دارند.» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🍌 ویدئویی در شبکه‌های مجازی فارسی با عنوان کرم در موز منتشر شده. منتشرکنندگان این ویدئو ادعا می‌کنند که ۵۰۰ تن موز از سومالی وارد ایران شده و این موزها آلوده به کرمی به نام هلیکوباکتر هستند و ۱۲ ساعت پس از خوردن موز موجب مرگ مغزی می‌شوند.

1️⃣راوی ویدئو به زبان فرانسه حرف می‌زند و این ویدئو پیش از این از سوی کاربران فرانسوی‌زبان در فضای مجازی منتشر شده. پس می‌توان فهمید که ویدئو ارتباطی با ایران ندارد.

2️⃣راوی ویدئو به هیچ عنوان ادعا نمی‌کند آنچه از داخل موزها خارج می‌کند کرم است. چیزی که در ویديو نشان داده می‌شود هم بیش از این که به کرم شبیه باشد شبیه نوعی پلاستیک است.

3️⃣هلیکوباکتر کرم نیست و همانطور که از نامش پیداست نوعی باکتری است. طبق تعاریف علمی باکتری‌ها موجودات ذره‌بینی هستند که با چشم غیر مسلح دیده نمی‌شوند.

4️⃣طبق آمار رسمی گمرک، ایران اصولا نه موز و نه هیچ کالای دیگری از سومالی وارد نمی‌کند.

❌ فکت‌نامه ادعای شبکه‌های مجازی درباره صادرات موزهای آلوده به کرم از سومالی را شایعه‌ای بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓آیا گفته‌های #محمد_علی_طاهری در مصاحبه با ایران اینترنشنال مبنای علمی دارد؟

🔹محمدعلی طاهری، موسس #عرفان_حلقه، روز ۲ آبان ۱۴۰۰ نخستین گفتگوی تلویزیونی بعد از مهاجرتش به کانادا را با تلویزیون ایران اینترنشنال انجام داد. او در بخشی از این گفتگو به سابقه و فعالیت‌های عرفان حلقه اشاره کرد و در بخشی دیگر به مسائل پیرامون اتهام «افساد فی‌الارض» و حکم اعدامش پرداخت.

🔹طاهری، مدعی شد که سابقه عرفان حلقه به بیش از ۴۰ سال می‌رسد. یعنی زمانی که حدودا بیست و چندساله بوده‌است. دقیقا مشخص نیست برای او در این سن چه اتفاقی افتاده و توضیح قابل سنجشی نیز ارائه نکرده‌است اما به نظر می‌رسد منظور طاهری از سابقه عرفان حلقه، دورانی است که خود او مدعی است دچار حالات روحی خاصی شده‌است. با وجود تمام این‌ها ما نشانه‌‌ای از فعالیت عمومی این حلقه در سال‌های پیش از ۱۳۸۰ پیدا نکردیم.

🔹طاهری در این ویدیو مدعی است که موسسه پژوهشی کازمو اینتل، زیرنظر او درحال کار پژوهشی در زمینه عرفان حلقه هستند. بررسی سوابق شرکت‌های ثبت شده در کانادا نشان می‌دهد که شرکت‌های «آکادمی طاهری، موسسه بین‌المللی سایمنتولوژی و شرکت کازمو اینتل» زیرمجموعه‌های «عرفان حلقه» در کانادا هستند. هیچ گونه ارتباط شفافی میان شرکت‌های طاهری با مراکز تحقیقاتی معتبر علمی و دانشگاهی وجود ندارد.

🔹محمدعلی طاهری در بخش دیگری از صحبت‌هایش می‌گوید «طب‌های مکملِ فرادرمانی، سایمنتولوژی، کیهان‌شناسی شعوری، موجودات غیرارگانیک، اینتریونیورسالیزم، ساینس‌فکت… مجموعه گسترده‌ای از دانش‌های جدید است.» اما هیچ روش علمی و قابل سنجش و تکرارپذیری ارايه نداده و هیچ پیش‌بینی ابطال‌پذیری از توضیح یک پدیده در جهان ارايه نمی‌دهد. هیچ‌کدام از این‌ها در چارچوب «نظریه علمی» قرار نمی‌گیرد.

🔹تصدیق «تجربی» در عرفان حلقه مشابه چیزی است که در جریان‌های ماورالطبیعه مشاهده می‌شود که در آن «تجربه» امری فردی است و معیاری خارج تجربه شخص ندارد. محمدعلی طاهری به خوبی در اینجا روشن می‌کند که ارزش عرفان حلقه را می‌توان در این خلاصه کرد که «حال من را خوب می‌کند». طرفدارانش از آن «نتیجه می‌گیرند» و با شرکت در کلاس‌ها و جلسات درمان «به‌ آرامش می‌رسند یا اضطراب‌شان برطرف می‌شود».

🔹مشخصا هیچ گونه ارتباطی میان علوم دانشگاهی همچون Astronomy یا نجوم و Cosmology یا کیهان‌شناسی که مبتنی بر قوانین فیزیک و معادلات ریاضی است با آنچه طاهری «کیهان‌شناسی شعوری» می‌نامد وجود ندارد.

🔹همان طور که گفته شد ما به علت عدم دسترسی به جزئیات امنیتی احتمالی پرونده طاهری در این زمینه اظهار نظر نخواهیم کرد اما این ادعا که عرفان حلقه از چالش‌های تخصصی سربلند بیرون آمده کاملا خلاف واقعیت است. با نگاهی به کتاب‌ها و ادعاهای عرفان حلقه به خصوص در حوزه‌هایی همچون فیزیک، کیهان‌شناسی، روانشناسی و … می‌توان به نمونه‌هایی از اطلاعات غلط و گمراه‌کننده‌ای که توسط این گروه تبلیغ و ترویج می‌شود دسترسی یافت.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙محمدعلی طاهری و مبنای علمی عرفان حلقه

🔹محمدعلی طاهری و مصاحبه او با تلویزیون ایران اینترنشنال، موضوع اصلی این قسمت از پادکست هفتگی فکت‌نامه است. در نیمه اول این قسمت، ابتدا توضیح می‌دهیم که #عرفان_حلقه چه می‌گوید و در ادامه بررسی می‌کنیم که نسبت صحبت‌های آقای طاهری در این گفت‌و‌گو با علم چیست و تا چه حد، دارای ارزش علمی است.

🔹اما به غیر از این بخش، فکت‌چک‌های هفته را نیز مرور می‌کنیم؛ فرونشست زمین در ایران، ادعای علی اکبر رائفی‌پور درباره زیرساخت‌های اینترنت در ایالات متحده، دیده شدن کرم در موز و همچنین درخواست یهودیان قلب پاک برای پناهنده شدن به ایران.

🔹پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓آیا ایران پیشتاز #فرونشست زمین در جهان است؟

🔹خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران «ایرنا» مدعی است: «ایران با رکورد فرونشست ۶۲/۵ برابر میانگین جهانی پیشتاز فرونشست زمین در جهان است.»

🔹فرونشست زمین در ایران یک مساله و بحران جدی است، اما این ادعا اغراق‌شده است و پایه و اساس علمی ندارد.

1️⃣ فرونشست زمین تنها مساله ایران نیست بلکه بحرانی است که برخی کشورهای جهان با آن دست به گریبانند. بر اساس گزارش‌های معتبر مناطقی در چین، اندونزی، مکزیک؛ ویتنام، مصر و حتی برخی کشورهای اروپایی؛ به طور جدی با مساله فرونشست زمین روبه رو هستند.

2️⃣ چیزی به اسم میانگین فرونشست در ایران یا در دنیا وجود ندارد. میزان فرونشست در مناطق مختلف جهان و دشت‌های ایران متفاوت از یکدیگر است. به عنوان نمونه در سال‌های گذشته گزارش‌هایی درباره فرونشست سالانه ۲۵ سانتیمتری زمین در جنوب تهران، یا فرونشست بیش از ۵۰ سانتی‌متر در دشت‌های استان‌های فارس و یزد منتشر شده است.

3️⃣ در رسانه‌های ایران بارها گفته شده طبق استانداردهای بین‌المللی ۴ میلی‌متر فرونشست در سال «مرز بحران» است. معلوم نیست مبنای این گفته چیست، اما تا آنجایی که ما جست‌وجو و پرس‌وجو کرده‌ایم عدد ثابتی به اسم آستانه بحران بین‌المللی برای فرونشست زمین وجود ندارد.

4️⃣ هیچ سندی در دست نیست که نشان دهد ایران پیشتاز فرونشست در سراسر دنیا است. در حالی که ایرنا و برخی رسانه‌های دیگر مطالبی درباره رتبه اول در فرونشست منتشر می‌کنند، همزمان گزارش‌های دیگری بر خلاف این ادعا در رسانه‌های دیگر منتشر می‌شوند. به عنوان مثال علی بیت‌اللهی، مدیر بخش زلزله و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در مصاحبه‌ای به تاریخ ۲۴ مهر ۱۴۰۰ می‌گوید: «ایران رتبه چهار فرونشست زمین در دنیا را دارد.»

5️⃣ ممکن است انتشار گزارش‌های اغراق‌شده به دنبال جلب توجه افکار عمومی و سیاست‌مداران به بحران فرونشست باشد، اما انتشار مطالب ضد و نقیض واغراق‌شده ممکن است اعتبار گزارش‌های علمی را زیر سوال ببرد.

❌ با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعای خبرگزاری جمهوری اسلامی، ایرنا که «ایران با رکورد فرونشست ۶۲/۵ برابر میانگین جهانی پیشتاز فرونشست زمین در جهان است»، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
✅ گزارش‌های فکت‌نامه در هفته گذشته ✅

۱. مقایسه صادرات ایران و صادرکنندگان ۲۰۰ میلیارد دلاری

۲. آیا ۵۰۰ تن موز کرم‌خورده از سومالی به ایران وارد شده است؟

۳. آیا گفته‌های #محمد_علی_طاهری در مصاحبه با ایران اینترنشنال مبنای علمی دارد؟

۴. آیا ایران پیشتاز فرونشست زمین در جهان است؟

🎙در هفته‌ای که گذشت قسمت ۳۲ پادکست فکت‌نامه منتشر شد.

✅ در این پادکست هر هفته درباره فکت‌چکینگ حرف می‌زنیم و آخرین اخبار و مطالبی را که همکارانمان بررسی کرده‌اند، با هم مرور می‌کنیم. اگر پادکست فکت‌نامه را در اپلیکیشن‌های پادکست دنبال کنید، هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران، از انتشار قسمت جدید باخبر خواهید شد.

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔹اینها عبارت‌هایی هستند که محمدعلی طاهری در مصاحبه خود با ایران اینترنشنال آنها را به کار می‌برد: طب‌های مکملِ فرادرمانی، سایمنتولوژی، کیهان‌شناسی شعوری، موجودات غیر ارگانیک، اینتریونیورسالیزم، ساینس‌فکت؛ واژه‌هایی با ظاهر علمی که ارزش علمی ندارند.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید
✅ @Factnameh
❓دست‌بوسی خاندان روتشیلد توسط پاپ؟

🔹ویدیو
و تصاویری در شبکه‌های اجتماعی پاپ را در حال بوسیدن دست چند نفر نشان می‌دهد که مدعی شده اعضای خانواده روتشیلد است و در ادامه می‌نویسد که «این خانواده مالک یک‌سوم آب قابل شرب دنیا و مالک بیشترین طلاهای دنیا هستند… دارایی کل این خانواده ۵۰۰ تریلیون دلار است».

🔹در این تصاویر، پاپ در حال دستبوسی اعضای خاندان ثروتمند روتشیلد نیست. این افراد، تعدادی از بازماندگان هولوکاست هستند. محل این دیدار موزه یادبود هولوکاست در اورشلیم (بیت‌المقدس) و در سال ۱۳۹۳ است.

🔹بزرگ‌ترین ذخایر آب قابل شرب دنیا در بزرگ‌ترین کشورهای دنیا (از نظر مساحت) قرار دارد. روسیه و کانادا به ترتیب ۲۱ و ۲۰ درصد (یک پنجم) ذخایر آب قابل شرب دنیا را در لایه‌های وسیع یخ‌زده نزدیک به قطب شمال جای داده‌اند. عدد «یک سوم منابع آب قابل شرب» آن‌قدر عظیم است که برای نگه‌داری آن به سرزمین به اندازه کانادا و روسیه یا برزیل احتیاج است.

🔹بیشترین مقدار طلا در دنیا در اختیار دولت ایالات متحده قرار دارد در رتبه دوم آلمان است که این کشور هم بخش زیادی از ذخایر طلایش را در بانک مرکزی ایالات متحده نگه‌داری می‌کند. بیشترین حجم طلا در یک جا، در قلعه ناکس در لوییویل کنتاکی و تحت کنترل یک مجموعه نظامی خاص مستقل از ارتش آمریکا قرار دارد. بنابراین خانواده روتشیلد برای تصاحب بیشترین مقدار طلای جهان باید یک ابرقدرت هم‌ردیف ایالات متحده و صاحب نیروی نظامی مانند آن باشد!

🔹فهرست پی‌درپی متغیر ثروتمندترین افراد عالم را مجله فوربْز منتشر می‌کند که این مقام بین ایلان ماسک، جف بزوس، وارن بافت، برنارد آرنو، بیل گیتس و … پیاپی (به دلیل تغییرات بازار سهام) جابه‌جا می‌شود و اسمی از خانواده روتشیلد در ۱۰۰ نفر اول هم دیده نمی‌شود. در زمینه ثروت خانوادگی هم خانواده والتون (فروشگاه‌های والمارت)، مارس (شکلات مارس)، کوک (صنایع سنگین کوک)، سعودی (آرامکو) قرار دارند. این درحالیست که ثروتمندترین فرد در خانواده روتشیلد، «بنیامین د روتشیلد» در سال ۲۰۱۶ تنها ۱/۶ میلیارد دلار ثروت داشته‌است.

🔹عدد ۵۰۰ تریلیون دلار یکی از اغراق‌آمیز‌ترین اعداد در زمینه شمارش ثروت است. کل ثروت همه مردم همه کشورهای دنیا روی هم ۴۳۱ تریلیون دلار است.

❌ با این اوصاف فکت‌نامه به‌ این ادعای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی به این مضمون که «تصویری دست‌بوسی پاپ از خانواده روتشیلد را نشان می‌دهد. این خانواده یک سوم منابع آب شرب دنیا و بیشترین مقدار طلا در دنیا را دارند و ثروت‌شان ۵۰۰ تریلیون دلار است» نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙محمدعلی طاهری و مبنای علمی عرفان حلقه

🔹محمدعلی طاهری و مصاحبه او با تلویزیون ایران اینترنشنال، موضوع اصلی این قسمت از پادکست هفتگی فکت‌نامه است. در نیمه اول این قسمت، ابتدا توضیح می‌دهیم که #عرفان_حلقه چه می‌گوید و در ادامه بررسی می‌کنیم که نسبت صحبت‌های آقای طاهری در این گفت‌و‌گو با علم چیست و تا چه حد، دارای ارزش علمی است.

🔹اما به غیر از این بخش، فکت‌چک‌های هفته را نیز مرور می‌کنیم؛ فرونشست زمین در ایران، ادعای علی اکبر رائفی‌پور درباره زیرساخت‌های اینترنت در ایالات متحده، دیده شدن کرم در موز و همچنین درخواست یهودیان قلب پاک برای پناهنده شدن به ایران.

🔹پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh