FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.26K photos
732 videos
3 files
4.27K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🗞مدیر حوزه‌های علمیه می‌گوید نهادهای حوزوی قم بیش از ۱۰۰ مجله علمی تولید می‌کنند.

🔹صرف نظر از کیفیت «نشریات علمی حوزوی»، تعداد نشریات فهرست شده در سایت حوزه‌های علمیه تنها ۷۶ عنوان است. مرجع صدور مجوز انتشار این نشریات خود حوزه علمیه است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🚕آیا رانندگان اسنپ و تپسی بیشتر از اوبر است؟

🔹تجارت‌نیوز در گزارشی در ۱۱ بهمن ۱۴۰۰ با عنوان «تعداد رانندگان #اسنپ و #تپسی بیشتر از اوبر» می‌نویسد: «سال ۲۰۲۱ تعداد رانندگان اوبر در سراسر جهان به حدود ۳/۹ میلیون رسید. در ایران نیز طبق آمار منتشر شده بیش از ۳/۴ میلیون نفر در اسنپ به عنوان راننده فعالیت می‌کنند. همچنین ۱/۴ میلیون راننده در شبکه تپسی فعالیت می‌کنند.»

🔹این مقایسه نادرست است زیرا اعداد از نظر ابعاد با هم متفاوت هستند. در این مقایسه، راننده «فعال» اوبر با کل راننده ثبت‌شده اسنپ و تپسی مقایسه شده‌است. ضمن اینکه عدد ارائه شده برای راننده‌های اسنپ هم درست نیست.

🔹آمار «رانندگان فعال سالانه» در #اوبر در سال ۲۰۲۰، حدود ۳/۵ میلیون نفر بوده که ۴۰ درصد کمتر از ۵میلیون راننده فعال سالانه این شرکت در سال ۲۰۱۹ است. این ریزش به محدودیت‌های ناشی از همه‌گیری کویید ۱۹ ربط داده می‌شود.

🔹آماری از «رانندگان فعال» اسنپ در دست نیست. اما مدیرعامل قبلی این شرکت در اردیبهشت ۱۳۹۹ در یک مصاحبه اینستاگرامی مدعی شده که حدود ۹۰۰ هزار «راننده فعال ماهانه» از ۲/۵میلیون راننده کل دارند. این درحالی است که در گزارش این شرکت یک سال بعد تعداد کل رانندگان ثبت‌شده اسنپ ۲/۴ میلیون ذکر شده و تعداد «راننده فعال ماهانه» هم ذکر نشده‌است.

🔹آمار تپسی دقیق‌تر است. مطابق امیدنامه بورسی این شرکت حدود ۱/۴ میلیون راننده ثبت شده دارد و متوسط «راننده فعال ماهانه» آن در سال ۱۳۹۹ بیش از ۱۷۱ هزار نفر است. همچنین پیش از همه‌گیری کووید ۱۹ این شرکت ۲۳۶هزار «راننده فعال ماهانه» در سال ۱۳۹۸ داشته‌است.

🔹به‌این ترتیب تعداد راننده فعال ماهانه اسنپ و تپسی روی‌هم کمتر از ۱/۲ میلیون نفر است در حالی که اوبر در اثر کرونا رانندگان فعالش از ۵ میلیون در سال ۲۰۱۹ به ۳/۹ میلیون‌نفر در ۲۰۲۱ رسیده‌است.

🔹بنابراین این گفته تجارت نیوز که «تعداد رانندگان اسنپ و تپسی بیشتر از اوبر است» «نادرست» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
📚در کتاب شیمی پایه دهم نوشته شده که نام ایران جزو ده کشور هسته‌ای جهان ثبت شده ‌‌است.

🔹فهرستی به اسم «۱۰ کشور هسته‌ای»‌ وجود ندارد. تعداد کشورهایی که دارای فناوری غنی‌سازی‌اند ۲۳ کشور است. ۹ کشور هم بمب هسته‌ای دارند که ایران فعلا جزو آن‌ها نیست.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
💉رسانه‌ها در ایران اعلام کردند نشریه معتبر لنست، واکسن رازی کووپارس را به عنوان پیشروترین واکسن استنشاقی کووید ۱۹ در جهان معرفی کرده. برخی رسانه‌ها نیز عنوان «پیشرفته‌ترین» را به نقل از لنست به این واکسن داده‌اند.

🔹این مقاله در ژورنال لنست چاپ نشده. مجله‌ای با نام eBioMedicine که یکی از نشریات زیرمجموعه لنست است، در مقاله‌ای به سراغ روند پیشرفت واکسن‌های استنشاقی کووید ۱۹ رفته.

🔹در این مطلب، گزارشی از روند بررسی ۱۲ واکسن استنشاقی تهیه شده که واکسن رازی کووپارس نیز یکی از آنهاست. در گزارش آمده این واکسن مراحل یک و دوی کارآزمایی بالینی را پشت‌سر گذاشته و در مرحله سوم کارآزمایی بالینی است. اشاره‌ای به پیشرو بودن یا پیشرفته بودن این واکسن در مقاله به چشم نمی‌خورد.

🔹حتی اگر بخواهیم مفهوم غیردقیق پیشرو بودن را به مراحل کارآزمایی بالینی نسبت دهیم، باز هم واکسن دیگری وجود دارد که در مرحله سوم کارآزمایی بالینی خود به سر می‌برد.

🔹بنابراین با توجه به آنچه در مجله eBioMedicine آمده فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🕌خبر کشف گور جمعی‌ در مشهد شایعه‌ای بی‌اساس است که توسط کاربران «ارزشی» در شبکه‌های اجتماعی تولید و در صداوسیما و خبرگزاری‌های رسمی پخش شده است.

🔹تعداد دقیق کشته‌شدگان واقعه گوهرشاد مشخص نیست. سند محکمی مبنی بر دفن دسته‌جمعی کشته‌شدگان هم وجود ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
💰کمک‌های بین‌المللی به ایران در حوزه بهداشت و سلامت

🔹ناصر سیم فروش، مشاور عالی وزیر بهداشت، مدعی است: «تنها جایزه‌ [کمک] بین‌المللی که در حوزه #بهداشت دریافت کرده‌ایم، وام ۱۵۰ میلیون دلاری برای کاهش جمعیت بوده است». بررسی‌های «فکت‌نامه» نشان می‌دهد که این ادعا واقعیت ندارد.

🔹احتمالا منظور آقای سیم‌فروش از کمک ۱۵۰ میلیون دلاری، وامی است که بانک جهانی با هماهنگی صندوق جمعیت ملل متحد در سال ۱۳۷۲ برای تنظیم خانواده به ایران پرداخت کرده است، اما این تنها کمک‌ مالی سازمان‌های بین‌المللی در حوزه بهداشت محدود به تنظیم خانواده و کاهش رشد #جمعیت نبوده و نیست.

🔹بررسی اسناد معتبر بین‌المللی نشان می‌دهد صندوق جمعیت سازمان ملل متحد به ایران طی سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۱ بالغ بر ۲۷ میلیون دلار به ایران کمک کرده است. این کمک‌ها برای سه برنامه «تنظیم خانواده»، «به صفر رساندن مرگ قابل پیشگیری مادران» و «مقابله با ایدز» پرداخت شده‌اند.

🔹علاوه بر این اسناد متعددی از سایر کمک‌های نقدی و غیرنقدی سازمان‌های بین‌المللی وجود دارد که نشان می‌دهد کمک‌های بین‌المللی در حوزه بهداشت فراتر از برنامه تنظیم خانواده است. به عنوان نمونه می‌توان به کمک ۶۰ میلیون دلاری برنامه عمران ملل متحد (UNDP) برای مقابله با ایدز، مالاریا و سل یا وام ۵۰ میلیون دلاری بانک جهانی با هماهنگی سازمان بهداشت جهانی برای مقابله با کرونا، و همچنین کمک‌های #یونیسف برای ریشه کنی فلج اطفال در ایران اشاره کرد.

🔹کمک‌های سازمان‌های وابسته به سازمان ملل متحد به کشورهای عضو، با تقاضا و هماهنگی دولت‌ها انجام می‌شود.

🔹با این اوصاف «فکت‌نامه» به این گفته ناصر سیم فروش، مشاور عالی وزیر بهداشت که «تنها جایزه (کمک) بین‌المللی که در حوزه بهداشت دریافت کرده‌ایم، وام ۱۵۰ میلیون دلاری صندوق جمعیت ملل متحد برای کاهش جمعیت بوده‌است» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه توضیح می‌دهیم که خبر مومیایی‌های فرازمینی چگونه در رسانه‌های فارسی جعل شده است.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓ابعاد کودک‌همسری در ایران چقدر است؟

🔹آمارهای رسمی در ایران نشان می‌دهند طی ۸ سال گذشته بیش از یک پنجم ازدواج‌های ثبت شده در ایران بر اساس معیارهای بین‌المللی مصداق #کودک‌_همسری بوده‌اند.

🔹در فاصله سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۹ بیش از ۵ میلیون ازدواج در دفاتر ثبت احوال ازدواج ثبت شده، در سال‌های ۹۲ تا ۹۹ در ۱,۰۷۷,۴۴۹ مورد سن دختر و در ۱۲,۵۵۰ مورد سن پسر کمتر از ۱۸ سال بوده است. به عبارتی هر ۵ ازدواج رسمی، دست‌کم یک مورد مصداق کودک‌همسری است.

🔹در یک چهارم ازدواج‌های زیر ۱۸ سال سن دختر ۱۴ سال یا کمتر بوده است. مجموع ازدواج دختران در سال‌های ۹۲ تا ۹۹ نزدیک به ۲۷۵ هزار مورد است. با اینکه قانون مدنی شرایط ازدواج دختران زیر ۱۳ سال را مشروط به «رضایت ولی» و «مصلحت دادگاه» کرده، اما در ۸ سال گذشته حدود ۱۳ هزار و ۵۰۰ واقعه ازدواج در ایران رسما به ثبت رسیده است.

🔹طبق آمار رسمی سال ۱۳۹۹ بیشترین آمار ازدواج کودکان دختر، چه از نظر تعداد و چه از نظر نسبت ازدواج در استان‌های شرق و شمال شرقی و شمال غربی و سیستان و بلوچستان ثبت شد.

🔹 استان‌های سیستان و بلوچستان، خراسان شمالی، خراسان رضوی، زنجان و استان‌های آذربایجان شرقی و اردبیل بالاترین نسبت ازدواج دختران زیر ۱۸ سال را در ایران دارند.

🔹نسبت ازدواج زیر ۱۳ سال نیز در استان‌های زنجان، آذربایجان شرقی، همدان، خراسان رضوی و سیستان و بلوچستان با اختلاف قابل توجهی بیش از سایر استان‌ها است.

🔹بیشترین ازدواج ثبت شده دختران زیر ۱۸ سال در شهرستان‌های مشهد، اهواز، تبریز، زاهدان، اردبیل، قم، تربت جام، نیشابور، ارومیه و بجنورد رخ داده که در سال ۱۳۹۹ بالاترین آمار ازدواج دختران زیر ۱۸ سال در آنها ثبت شده است. بالاترین آمار ازدواج دختران زیر ۱۳ سال نیز در شهرستان‌های خدابنده، بستان‌آباد، قوچان، زاهدان و ملکان به ثبت رسیده است.

🔹در سه شهرستان سرعین، زاوه و بستان‌آباد در بیش از نیمی از ازدواج‌های ثبت شده سن دختر کمتر از ۱۸ سال بوده است. سرعین و بستان‌آباد و خدابنده رکورد ازدواج زیر ۱۵ سال دختران را نیز در اختیار دارند. در ازدواج‌ دختران زیر ۱۳ سال هم بالاترین نسبت به کل ازدواج‌ها مربوط به شهرستان‌های بستان‌آباد، خدابنده و ملکان است.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙انتشار خبر دردناک مربوط به قتل ناموسی و قربانی شدن مونا (غزل) حیدری، بار دیگر مساله #کودک‌_همسری را در ایران مطرح کرد، او در سن زیر ۱۸ سالگی ازدواج کرد و دارای فرزند شد. رضا در پادکست این هفته نتایج پژوهش خود را درباره آمارهای «رسمی» از ازدواج زیر ۱۸سال در ایران ارائه می‌کند و درباره وضعیت کودک‌همسری در ایران می‌گوید.

🔹در ادامه رضا و فرهاد درباره جریان‌هایی صحبت می‌کنند که با هجوِ گرو‌ه‌های تئوری توطئه، به جنگ باورها و عقاید نادرست رفته‌اند.

🔹بعد هم کمی درباره وضعیت رشته‌گرایش‌ها در حوزه علمیه قم صحبت می‌کنند و البته بررسی فکت‌چکی درباره تعداد رانندگان اسنپ، تپسی و اوبر، بهانه‌ای می‌شود تا بگویند که فکت‌نامه چگونه سوژه‌هایش را انتخاب می‌کند.

🔹نگاهی به گزارش مجله لنست درباره واکسن رازی کووپارس و بررسی کمک‌های بین‌المللی به ایران در حوزه بهداشت نیز دیگر فکت‌چک‌های این قسمت هستند.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓حوزه علمیه قم چند رشته گرایش تحصیلی دارد؟‌

🔹علیرضا اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه، مدعی است: «حوزه علمیه قم در علوم شرعیه و فقه، بیش از ۵۰۰ رشته گرایش تحصیلی دارد».

🔹بعد از جست‌وجوی مفصل و تماس با بخش‌های مختلف دفتر مدیریت حوزه‌های علمیه کشور، نه‌تنها هیچ منبعی در تایید این آمار پیدا نکردیم، بلکه به شواهدی در نقض آن برخوردیم.

🔹چند ماه پیش از این معاون آموزشی حوزه علمیه تعداد کل رشته‌های حوزوی (فقهی و غیر فقهی) را ۱۶ رشته با ۴۰۰ گرایش عنوان کرده است. منبع این آمار هم مشخص نیست، اما ۱۰۰ گرایش کمتر از آمار آقای اعرافی است.

🔹بر اساس اطلاعاتی که روی سایت رسمی حوزه‌های علمیه در دسترس است، در مجموع ۴۰ رشته تخصصی در سطوح دو تا چهار در حوزه‌های علمیه ارائه می‌شوند. مجموع تعداد دروس حوزوی در سطوح یک تا سه هم روی هم ۶۸ درس است.

🔹علاوه بر اینها ما توانستیم عناوین ۴۰ گرایش فقهی را هم پیدا کنیم که در ۸ زیرمجموعه ارائه می‌شود. یکی از این زیرمجموعه‌ها «فقه معاصر» است که آقای اعرافی به آن اشاره کرده است. گرایش‌های فقه معاصر «فقه رمز ارزها، فقه پول، فقه بورس و اوراق بهادار، فقه بانک ربوی در اسلام، فقه ربا و بانکداری اسلامی، فقه اساس حکومت اسلامی، فقه حاکمیت در اسلام، فقه ولایت و حکومت اسلامی» هستند.

🔹از دیگر زیرمجموعه‌های فقهی می‌توان به «فقه رسانه» با سه گرایش «فقه رسانه مجازی، فقه رسانه نوشتاری و فقه ادبیات نمایشی» و همین طور «فقه دین و فضای مجازی» با سه گرایش «فقه هوش مصنوعی، فقه بازی‌های رایانه‌ای و فقه شبکه‌های اجتماعی» اشاره کرد.

🔹با این اوصاف به نظر می‌رسد فکت‌نامه این گفته آقای اعرافی را که «حوزه علمیه قم در فقه بیش از ۵۰۰ رشته گرایش تحصیلی دارد»، بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📊ادعای خبرگزاری فارس درباره همسرکشی در ایران

🔹خبرگزاری فارس با انتشار یک اینفوگرافیک در شبکه‌های اجتماعی نوشته: «شوهرکشی در ایران بیشتر از #زن‌کشی است.»

🔹هیچ سندی در تایید این ادعا وجود ندارد، در عوض شواهد و قرائنی هست که عکس این ادعا را تایید می‌کند.

🔹حدس می‌زنیم منبع این ادعا اظهارات ۳ سال پیش یک قاضی دادگستری است که در یک سخنرانی گفته بود از هر ۱۰ پرونده #همسرکشی در استان تهران ۶ شوهرکشی وجود دارد. ما از قاضی سلامی درباره صحبت‌های او سوال کردیم. او گفت این آمار را از بررسی و تحقیق روی پرونده‌های استان تهران به دست آورده است. آقای سلامی همچنین به ما گفت آمارهای او صرفا درباره استان تهران است، ممکن است وضعیت در مناطق دیگر کشور متفاوت از این باشد.

🔹به دلیل عدم دسترسی به داده‌ها نمی‌توانیم به طور مستقل آمارهای قاضی سلامی را تایید یا رد کنیم، حتی در صورت صحت این آمار باز هم نمی‌توان وضعیت تهران را به کل کشور تعمیم داد.

🔹آمار رسمی و به روزی درباره قتل‌های خانوادگی و همسرکشی در ایران به طور عمومی در دست نیست، اما اطلاعات پراکنده‌ای که در سال‌های گذشته درباره همسرکشی منتشر شده‌اند، حکایت از آن دارند آمار زن‌کشی در ایران بیشتر از مردکشی است.

🔹به عنوان مثال «معاون مبارزه با جرایم جنایی پلیس آگاهی در سال ۹۳ گفته: «۳۰درصد قتل‌های کشور را قتل‌های خانوادگی تشکیل می‌دهند که بیشترین قتل‌ها مربوط به همسرکشی است. البته در همسرکشی هم مردان بیش از زنان دست به جنایت می‌زنند.»

🔹یا در یک مقاله دانشگاهی در سال ۱۳۹۰ به نقل از آمار نیروی انتظامی نوشته شده: «میزان همسرکشی توسط مردان ۱۶ درصد و رتبه اول قتل‌های خانوادگی در سال ۱۳۸۸ بوده که نسبت به سال‌های پیش، روند تقریبا ثابتی داشته است. سهم شوهرکشی نیز ۶ درصد بوده که نسبت به سال‌های قبل دو برابر شده است.»

🔹با این اوصاف «فکت‌نامه» این ادعا را که «شوهرکشی در ایران بیشتر است»، بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙انتشار خبر دردناک مربوط به قتل ناموسی و قربانی شدن مونا (غزل) حیدری، بار دیگر مساله #کودک‌_همسری را در ایران مطرح کرد، او در سن زیر ۱۸ سالگی ازدواج کرد و دارای فرزند شد. رضا در پادکست این هفته نتایج پژوهش خود درباره آمارهای «رسمی» از ازدواج زیر ۱۸سال را ارائه می‌کند و درباره وضعیت کودک‌همسری در ایران می‌گوید.

🔹در ادامه رضا و فرهاد درباره جریان‌هایی صحبت می‌کنند که با هجوِ گرو‌ه‌های تئوری توطئه، به جنگ باورها و عقاید نادرست رفته‌اند.

🔹بعد هم کمی درباره وضعیت رشته‌گرایش‌ها در حوزه علمیه قم صحبت می‌کنند و البته بررسی فکت‌چکی درباره تعداد رانندگان اسنپ، تپسی و اوبر، بهانه‌ای می‌شود تا بگویند که فکت‌نامه چگونه سوژه‌هایش را انتخاب می‌کند.

🔹نگاهی به گزارش مجله لنست درباره واکسن رازی کووپارس و بررسی کمک‌های بین‌المللی به ایران در حوزه بهداشت نیز دیگر فکت‌چک‌های این قسمت هستند.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🚕گفته شده تعداد رانندگان اسنپ و تپسی بیشتر از اوبر است. این خبر نادرست است.

🔹تعداد افرادی که اپلیکیشن رانندگان اوبر را نصب کرده‌اند، ده‌ها برابر بیشتر از مجموع رانندگان ثبت شده در اسنپ و تپسی است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
❓ماجرای سقوط و مرگ ناگهانی پرندگان در مکزیک چیست

🔹ویدئویی که این روزها در شبکه‌های اجتماعی فارسی و غیرفارسی‌زبان با عنوان سقوط ناگهانی تعداد زیادی از پرندگان در مکزیک دست‌به‌دست می‌شود، واقعی و درست است.

🔹گزارش‌های محلی نشان می‌دهد صبح روز ۷ فوریه ۲۰۲۲ به وقت محلی در شهر کواوهتموک در کشور مکزیک، تعداد زیادی پرنده که با نام «سیاه‌مرغ سرزرد» شناخته می‌شوند در مسیر مهاجرت از کانادا به سمت جنوب، ناگهان به زمین می‌افتند و از بین می‌روند.

🔹هنوز علت دقیق این اتفاق اعلام نشده اما چند کارشناس احتمال می‌دهند دلیل این اتفاق، برآورد نادرست دسته پرندگان از ارتفاع باشد. آنها می‌گویند ممکن است این دسته از پرندگان در واکنش به حمله ناگهانی یک پرنده شکاری، برای فرار، ناگهان ارتفاع خود را کم کرده باشند و در این میان تعدادی از پرندگان نتوانسته باشند تشخیص دهند که در حال برخورد به زمینند.

🔹با توجه به گزارش‌ها و تاییدهای رسمی صورت گرفته، فکت‌نامه به این گفته که تعدادی از پرندگان ناگهان در مکزیک به روی زمین سقوط کرده و مرده‌اند نشان «درست» می‌دهد.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
❓ابعاد کودک‌همسری در ایران چقدر است؟

🔹طبق آمار رسمی از هر ۵ ازدواج ثبت شده در ایران، یکی #کودک‌همسری ا‌ست. از۵/۲ میلیون ازدواج ثبت شده در ۸ سال گذشته حدود ۱/۱ میلیون زیر ۱۸ سال بوده‌.

🔹قانون مدنی ازدواج دختران زیر۱۳ سال را مشروط به تشخیص دادگاه کرده، با وجود این بیش از ۱۳هزار ازدواج زیر۱۳ سال هم ثبت شده‌است.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🛰 ایران جزو ۱۰ کشور برتر دنیا در فناوری فضایی است؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی گفته شده ایران دهمین کشور دنیا در زمینه فناوری‌های فضایی است.

🔹این ادعا هیچ پایه و اساسی ندارد. هیچ رده‌بندی معتبری از کشورهای صاحب فناوری فضایی وجود ندارد، اما اگر فرض کنیم چنین رده‌بندی وجود داشته باشد، باز هم حداقل ۱۵ کشور هستند که فعالیت‌های فضایی پیچیده‌تر و پیشرفته‌تری نسبت به برنامه‌های جمهوری اسلامی دارند.

🔹در سال‌های گذشته بارها افراد و رسانه‌های مختلف ادعاهایی درباره رتبه ایران در فناوری فضایی مطرح کرده‌اند، اغلب این ادعا منبع مشخصی ندارد، اما در تصویری که اخیرا در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده به سایت spacetech-i.com به عنوان منبع اشاره شده است. این سایت متعلق به یک شرکت سازنده پنل‌های خورشیدی و سایر فناوری‌های فضایی در آلمان است. در این سایت مطلبی با این مضمون که رده‌بندی کشورها بر اساس فناوری‌های فضایی است منتشر نشده.

🔹در دنیا ۷۷ کشور آژانس فضایی دارند که از این بین ۶ آژانس مهم‌ترین فعالیت‌های تحقیقاتی در حوزه فضایی را پیش می‌برند که عبارتند از: #ناسا (آمریکا)، روس‌کاسموس (روسیه)، اسا (آژانس فضایی اروپا)، اداره ملی فضایی چین، جاکسا (ژاپن) و ایزرو (هند).

🔹ایتالیا و فرانسه، مستقل از آژانس فضایی اروپا توانایی‌های پژوهش رباتیک در منظومه شمسی، پرتاب فضایی و مدیریت ماهواره را دارند. کشورهای آلمان، انگلستان، کانادا و لوکزامبورگ، هرچند فعالیت‌های استقرار ماهواره در مدار را انجام نمی‌دهند اما نقش مهمی در اقتصاد فضا و تحقیقات فضایی در خارج از مدار زمین دارند.

🔹شش کشور ایران، برزیل، اسرائیل، کره جنوبی، کره شمالی و اوکراین، توانایی پرتاب فضایی و مدیریت ماهواره را دارند. از این بین کره جنوبی و برزیل از نظر فناوری ماهواره‌های عملیاتی، اوکراین از نظر فناوری پرتابگر و اسرائیل در زمینه فناوری‌های پیشرفته تحقیقاتی مانند فرود سطح‌نشین روی ماه، فناوری‌های پیشرفته‌تری نسبت به جمهوری اسلامی و کره‌شمالی دارند.

🔹به‌این ترتیب به‌فرض وجود هر نوع رنکینگ در فناوری فضایی (بدون درنظر گرفتن همه کشورهای فعال در سازمان فضایی اروپا) حداقل ۱۵ کشور هستند که فعالیت‌های فضایی پیچیده‌تر و پیشرفته‌تری نسبت به برنامه‌های جمهوری اسلامی دارند. بسیاری از کشورهای اروپایی فعالیت‌های تحقیقاتی خود را ذیل آژانس فضایی اروپا انجام می‌دهند. برای همین غیر از فعالیت‌های تحقیقاتی یا نهایتا مدیریت ماهواره‌های مخابراتی و ارتباطی داخلی کشورشان، فعالیت فضایی مستقل از اتحادیه اروپا ندارند با این حال در پیشرفته‌ترین پروژه‌های این اتحادیه مشارکت دارند.

🔹بررسی بودجه‌های دولتی آژانس‌های مهم فضایی نشان می‌دهد که «سازمان فضایی ایران» در رتبه ۳۰ از نظر بودجه قرار دارد.

🔹به این‌ترتیب فکت‌نامه به جدولی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده و مدعی است که «ایران رتبه ۱۰ در فناوری فضایی در دنیا را دارد»، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📊خبرگزاری فارس مدعی است «شوهرکشی در ایران بیشتر از زن‌کشی است». این ادعا بی‌اساس است.

🔹آمار دقیقی از قتل‌های خانوادگی در ایران در دست نیست، اما اطلاعات پراکنده و آمار سال‌های گذشته حاکی از آن است که تعداد #زن‌کشی‌ در قتل‌های خانوادگی بیش از مردکشی است.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
💰استقراض یا استقراض؛ دولت سیزدهم چگونه منابع مالی خود را از بانک مرکزی تامین می‌کند؟

🔹با اینکه مقام‌های دولتی از جمله ابراهیم رئیسی، رئیس دولت سیزدهم، محمد مخبر، معاون اول رئیس‌جمهوری، مسعود میرکاظمی، رئیس سازمان برنامه بودجه، احسان خاندوزی، وزیر اقتصاد و علی صالح‌آبادی، رئیس کل بانک مرکزی بارها اعلام کرده‌آند که افزایش پایه پولی خط قرمز دولت بوده‌است، اما آمارهای بانک‌مرکزی از وضعیت متغیرهای پولی و بانکی در پایان آذرماه نشان می‌دهد که پایه پولی در پایان آذر ۱۴۰۰ با رشد ۳۷.۶ درصدی نسبت به آذر ماه پارسال به ۵۶۰.۹ هزار میلیارد تومان رسیده است. میزان رشد پایه پولی در ۹ ماهه امسال ۲۲.۲ درصد بوده است.

🔹مقام‌های دولتی همچنین در ماه‌های گذشته مدعی بوده‌اند که دولت از بانک‌مرکزی استقراضی نداشته است، آمار مطالبات بانک‌مرکزی از دولت در ۹ ماه اخیر این نکته را تایید می‌کند که بدهی دولت به بانک‌مرکزی در فاصله پایان مرداد ۱۴۰۰ تا آذر ماه امسال ۳.۲ درصد کاهش داشته و به نسبت میزان بدهی دولت به بانک مرکزی در فاصله زمانی مرداد تا آذر ۱۴۰۰ کاهشی بوده و با ۳.۲ درصد کاهش در پایان آ‌ذرماه به ۱۶۰.۲ هزار میلیارد تومان رسیده است.

🔹البته بدهی دولت به بانک مرکزی در فاصله پایان پارسال تا آذرماه ۱۴۰۰ رشدی ۳۹ درصدی را تجربه کرده است و افزایش این جز از پایه پولی در فاصله یک ساله آذر ۱۴۰۰ نسبت به ماه مشابه پارسال، ۴۳.۶ درصد افزایش داشته است.

🔹بررسی دیگر اجزای تشکیل دهنده پایه پولی در دوره زمانی پایان مرداد تا آذر ماه ۱۴۰۰ (دوره فعالیت دولت سیزدهم) بیانگر آن است که مطالبات بانک مرکزی از بانک‌ها در این دوره زمانی ۲۳.۷ درصد افزایش داشته و در نهایت رقم بدهی بانک‌ها به بانک‌مرکزی در پایان آذرماه ۱۴۰۰ به ۱۵۳.۷ هزار میلیارد تومان رسید که نسبت به مانده این رقم در آذرماه پارسال افزایش ۲۱.۲ درصدی را تجربه کرد.

🔹از طرفی افزایش سایر اقلام دارایی‌های بانک مرکزی در این دوره زمانی ۹ ماهه و از زمان آغاز به کار دولت سیزدهم، رشدی چشمگیر و قابل اعتنا بوده است.

🔹سایر اقلام دارایی‌های بانک مرکزی در ۹ ماه نخست امسال با افزایش ۸۶.۹ درصدی به ۱۱۴.۵ هزار میلیارد تومان بالغ شد، این رقم در مقایسه با پایان مردادماه ۱۲۹.۵ درصد رشد نشان می‌دهد.

🔹خالص سایر اقلام بانک مرکزی در آذرماه بیشترین سهم را در افزایش ۹ ماهه پایه پولی داشته است. این رشد شدید را باید به تلاش بانک‌مرکزی در چارچوب عملیات بازار باز نسبت داد که طی آن بانک مرکزی برای حفظ دالان نوسان نرخ سود بین بانکی و تامین نقدینگی بانک‌ها تلاش کرده و می‌کند و در گزارش این بانک از «تحلیل تحولات اقتصاد کلان در آذرماه ۱۴۰۰» به اثرات پولی این فرآیند از طریق افزایش خالص سایر اقلام دارایی‌ها و بدهی‌های بانک مرکزی در پایه پولی، اذعان کرده است.

🔹این نشانه‌ها، گمان استقراض غیرمستقیم دولت از بانک‌مرکزی به واسطه بانک‌ها را تقویت می‌کند، بانک مرکزی با افزایش پایه پولی، نقدینگی بانک‌ها را تامین می‌کند تا آنها با خریداری اوراق بدهی دولت، نیاز ریالی دولت را برآورده سازند.

🔹در عین حال دیگر جز تشکیل دهنده پایه پولی، یعنی خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی در این دوره افزایش داشته است.

🔹افزایش خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی به طور معمول در ماه‌های اخیر بالاترین سهم را در رشد سالانه پایه پولی داشته است.

🔹خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی در ۹ ماه اخیر ۵.۴ درصد رشد داشته است، مقایسه مانده خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی در آذرماه نسبت به پایان مرداد ۱۴۰۰ نیز با ۳.۷ درصد افزایش همراه بود و به ۶۸۰ هزار میلیارد تومان رسید.

🔹با این حساب می‌توان به این نتیجه رسید که دولت سیزدهم در ماه‌های اخیر فقط مسیر رشد پایه پولی و ترکیب آن را تغییر داده‌است و کماکان رشد پایه پولی ادامه دارد. رشد مستمر پایه پولی با شتابی کمابیش همچون قبل جدا از اینکه این رشد به کدام جزء از اجزای پایه پولی مربوط است، اثرات تورمی خواهد داشت.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه، چهار سوژه را مرور می‌کنیم. ابتدا به سراغ «همسرکشی در ایران» می‌رویم؛ سوژه‌ای که پس از اخبار مربوط به قتل مونا حیدری، برای چندمین بار مطرح شد.

🔹خبرگزاری فارس، در یک اینفوگرافیک اعلام کرد نرخ زن‌کشی در ایران کمتر از شوهرکشی است. رضا فرایند بررسی این ادعا و اینکه چرا به آن نشان نادرست دادیم را شرح می‌دهد.

🔹موضوع بعدی هم استقراض دولت از بانک مرکزی و راهی است که دولت سیزدهم منابع مالی خود را تامین می‌کند.

🔹به سراغ این ادعای تکراری می‌رویم که ایران یکی از ده کشور در زمینه فناوری فضایی است. می‌گوییم چرا اساسا چنین رده‌بندی‌ای وجود ندارد و وضعیت کشورهای مختلف و ایران در این زمینه چگونه است.

🔹ویدئویی که در آن دسته‌ای از پرندگان در مکزیک ناگهان به زمین می‌خورند و می‌میرند را مرور می‌کنیم.

🔹بخش پایانی هم پاسخ به نظرات و مرور پیشنهادهای شنوندگان پادکست است.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh