❓پایین‌کشیدن عکس قاسم سلیمانی و عذرخواهی پلیس در هند
🔹رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی خود می‌گوید پلیس در یک کشور، به عکس قاسم سلیمانی اهانت می‌کند، مردم نیز به این ماجرا واکنش نشان می‌دهند و پلیس مجبور به عذرخواهی می‌شود. اشاره او به خبرها و ویدئوهایی است که در روزهای گذشته از هند در این زمینه منتشر شده است.
🔹گزارش رسانه‌ها و همچنین خبرهای رسمی منتشر شده از سوی پلیس نشان می‌دهد چنین اتفاقی افتاده است. بر اساس گزارش از شاهدان عینی، یک مامور پلیس در روستایی واقع در مگام در مرکز کشمیر در هند، وارد خانه‌ای می‌شود و پس از پایین کشیدن عکس قاسم سلیمانی از دیوار، آن را آتش می‌زند. بعد از این اتفاق، اعتراض‌هایی آغاز می‌شود و درگیری‌هایی بین مردم منطقه و نیروهای پلیس گزارش شده است. سخنگوی پلیس می‌گوید شرایط پس از عذرخواهی پلیس، آرام شده است.
🔹با توجه به خبرهای منتشر شده و گزارش‌های ماموران رسمی پلیس، فکت‌نامه به این گفته رهبر جمهوری اسلامی نشان «درست» می‌دهد.
👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی خود می‌گوید پلیس در یک کشور، به عکس قاسم سلیمانی اهانت می‌کند، مردم نیز به این ماجرا واکنش نشان می‌دهند و پلیس مجبور به عذرخواهی می‌شود. اشاره او به خبرها و ویدئوهایی است که در روزهای گذشته از هند در این زمینه منتشر شده است.
🔹گزارش رسانه‌ها و همچنین خبرهای رسمی منتشر شده از سوی پلیس نشان می‌دهد چنین اتفاقی افتاده است. بر اساس گزارش از شاهدان عینی، یک مامور پلیس در روستایی واقع در مگام در مرکز کشمیر در هند، وارد خانه‌ای می‌شود و پس از پایین کشیدن عکس قاسم سلیمانی از دیوار، آن را آتش می‌زند. بعد از این اتفاق، اعتراض‌هایی آغاز می‌شود و درگیری‌هایی بین مردم منطقه و نیروهای پلیس گزارش شده است. سخنگوی پلیس می‌گوید شرایط پس از عذرخواهی پلیس، آرام شده است.
🔹با توجه به خبرهای منتشر شده و گزارش‌های ماموران رسمی پلیس، فکت‌نامه به این گفته رهبر جمهوری اسلامی نشان «درست» می‌دهد.
👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
📊 اوکراین از نظر تعداد سربازان اعزامی سومین کشور نیروهای ائتلاف در عراق بوده است
🔹مخاطبان فکت‌نامه از ما خواسته‌اند صحت توییتی را از علی‌اکبر رائفی‌پور درباره «آمار سربازان اوکراینی حاضر در جنگ عراق» بررسی کنیم.
🔹او در توییتر نوشته است: «آیا می‌دانید ارتش #اوکراین با اعزام ۵۰۰۰ نیروی نظامی و همکاری با ناتو در خلال سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ سومین کشور نیروهای ائتلاف از حیث جمعیت در اشغال عراق و کشتار مردم مظلوم آنجا بودند؟»
🔹بررسی‌های ما، بر اساس اطلاعات گزارش‌های سایت‌های وابسته به وزارت دفاع آمریکا، نشان می‌دهد این ادعا که «ارتش اوکراین با اعزام ۵۰۰۰ نیروی نظامی بین سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ سومین کشور نیروهای ائتلاف در عراق بود»، «درست» است.
👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹مخاطبان فکت‌نامه از ما خواسته‌اند صحت توییتی را از علی‌اکبر رائفی‌پور درباره «آمار سربازان اوکراینی حاضر در جنگ عراق» بررسی کنیم.
🔹او در توییتر نوشته است: «آیا می‌دانید ارتش #اوکراین با اعزام ۵۰۰۰ نیروی نظامی و همکاری با ناتو در خلال سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ سومین کشور نیروهای ائتلاف از حیث جمعیت در اشغال عراق و کشتار مردم مظلوم آنجا بودند؟»
🔹بررسی‌های ما، بر اساس اطلاعات گزارش‌های سایت‌های وابسته به وزارت دفاع آمریکا، نشان می‌دهد این ادعا که «ارتش اوکراین با اعزام ۵۰۰۰ نیروی نظامی بین سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ سومین کشور نیروهای ائتلاف در عراق بود»، «درست» است.
👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
❗️فرانس۲۴: تانکی که یک خودروی غیرنظامی را زیر گرفت روسی نبوده است.
🔹تحقیقات گروه Observers (فرانس۲۴) درباره زیر گرفته شدن یک خودروی غیرنظامی توسط یک تانک نشان می‌دهد که برخلاف تصور عمومی، این یک تانک روسی نیست که به طور عمدی یک شهروند را زیر گرفته، بلکه شواهد بسیاری نشان می‌دهد که تانک اوکراینی است.
🔹سرنخ‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد که این خودروی نظامی اوکراینی است. برای مثال، حرف Z در یک طرف تانک کشیده نشده است. این کار از ابتدای جنگ توسط نیروهای روسی برای متمایز کردن ادوات نظامی روسیه از مدل‌های مشابه اوکراینی صورت گرفته است.
🔹علاوه بر آن، به گفته برخی کارشناسان، این نوع از موشک‌انداز زمین به هوا (Strela-10) برای نبرد نزدیک در فضای شهری طراحی نشده است، بلکه کاربرد اصلی آن برای حمایت از نیروهای در حال عقب‌نشینی است.
🔹برای چه این خودروی زرهی اوکراینی یک خودروی غیر نظامی را زیر گرفت؟ ویدیوهای دیگری از لحظات پیش از حادثه نشان می‌دهد نیروهای اوکراینی در حال درگیری مسلحانه با یک نظامی روس مظنون به خرابکاری هستند.
🔹سربازان اوکراینی که در نزدیکی محل حادثه، بعد از حادثه برخورد به خودرو زرهی حمله نمی‌کنند و خودروی زرهی هم تلاشی برای فرار نمی‌کند. به همین دلیل برخی از روزنامه‌نگارها بر این عقیده هستند که راننده خودرو زرهی یک سرباز اوکراینی سردرگم از تیراندازی که در نزدیکی اش رخ داده بوده، است.
👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹تحقیقات گروه Observers (فرانس۲۴) درباره زیر گرفته شدن یک خودروی غیرنظامی توسط یک تانک نشان می‌دهد که برخلاف تصور عمومی، این یک تانک روسی نیست که به طور عمدی یک شهروند را زیر گرفته، بلکه شواهد بسیاری نشان می‌دهد که تانک اوکراینی است.
🔹سرنخ‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد که این خودروی نظامی اوکراینی است. برای مثال، حرف Z در یک طرف تانک کشیده نشده است. این کار از ابتدای جنگ توسط نیروهای روسی برای متمایز کردن ادوات نظامی روسیه از مدل‌های مشابه اوکراینی صورت گرفته است.
🔹علاوه بر آن، به گفته برخی کارشناسان، این نوع از موشک‌انداز زمین به هوا (Strela-10) برای نبرد نزدیک در فضای شهری طراحی نشده است، بلکه کاربرد اصلی آن برای حمایت از نیروهای در حال عقب‌نشینی است.
🔹برای چه این خودروی زرهی اوکراینی یک خودروی غیر نظامی را زیر گرفت؟ ویدیوهای دیگری از لحظات پیش از حادثه نشان می‌دهد نیروهای اوکراینی در حال درگیری مسلحانه با یک نظامی روس مظنون به خرابکاری هستند.
🔹سربازان اوکراینی که در نزدیکی محل حادثه، بعد از حادثه برخورد به خودرو زرهی حمله نمی‌کنند و خودروی زرهی هم تلاشی برای فرار نمی‌کند. به همین دلیل برخی از روزنامه‌نگارها بر این عقیده هستند که راننده خودرو زرهی یک سرباز اوکراینی سردرگم از تیراندازی که در نزدیکی اش رخ داده بوده، است.
👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
📈امیرحسین ثابتی، فعال رسانه‌ای می‌گوید: «میزان سرمایه گذاری خارجی در ایران قبل از #برجام و در اوج تحریم‌ها، بیشتر از دوره اجرای برجام بود.»
🔹او به گزارشی از روزنامه دولتی ایران استناد کرده. در این گزارش نموداری ترسیم شده که مدعی است منبع داده‌های آن کنفرانس ملل متحد (آنکتاد) است، در حالی که آمارهای موجود در سایت «آنکتاد» متفاوت از این نمودار است.
🔹بررسی داده‌ها نشان می‌دهد برخلاف این ادعا، بالاترین رکورد سرمایه‌گذاری خارجی در سال ۲۰۱۷ و بعد از برجام ثبت شد. در این سال ارزش سرمایه‌گذاری خارجی برای اولین‌بار از ۵ میلیارد دلار فراتر رفت اما بعد از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ و بازگشت تحریم‌ها افت قابل توجهی پیدا کرد. مشابه این روند، در دوره اول تحریم‌های آمریکا در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ نیز قابل مشاهده است.
🔹بنابراین در دوره برجام، از ابتدای ۲۰۱۶ تا میانه ۲۰۱۸ نه‌تنها سرمایه‌گذاری خارجی کم نشد، بلکه بالاترین رکورد سرمایه‌گذاری در این دوره ثبت شد.
🔹از این رو فکت‌نامه به این گفته امیرحسین ثابتی نشان «نادرست» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹او به گزارشی از روزنامه دولتی ایران استناد کرده. در این گزارش نموداری ترسیم شده که مدعی است منبع داده‌های آن کنفرانس ملل متحد (آنکتاد) است، در حالی که آمارهای موجود در سایت «آنکتاد» متفاوت از این نمودار است.
🔹بررسی داده‌ها نشان می‌دهد برخلاف این ادعا، بالاترین رکورد سرمایه‌گذاری خارجی در سال ۲۰۱۷ و بعد از برجام ثبت شد. در این سال ارزش سرمایه‌گذاری خارجی برای اولین‌بار از ۵ میلیارد دلار فراتر رفت اما بعد از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ و بازگشت تحریم‌ها افت قابل توجهی پیدا کرد. مشابه این روند، در دوره اول تحریم‌های آمریکا در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ نیز قابل مشاهده است.
🔹بنابراین در دوره برجام، از ابتدای ۲۰۱۶ تا میانه ۲۰۱۸ نه‌تنها سرمایه‌گذاری خارجی کم نشد، بلکه بالاترین رکورد سرمایه‌گذاری در این دوره ثبت شد.
🔹از این رو فکت‌نامه به این گفته امیرحسین ثابتی نشان «نادرست» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🎙درستی‌سنجی جنگ اوکراین
🔹اپیزود ۴۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه، به طور کامل به جنگ #اوکراین و حمله #روسیه به این کشور اختصاص دارد. در این قسمت ابتدا به سراغ بخشی از فکت‌چک‌های تیم فکت‌نامه می‌رویم که بررسی جریان هدایت‌شده خبرهای نادرستی بوده که از سوی رسانه‌های ایران منتشر شده است.
🔹در ادامه نیز مروری می‌کنیم بر عکس‌ها، ویدئوها و خبرهایی که بر اثر بی‌توجهی روزنامه‌نگاران و دبیران رسانه‌های فارسی، به عنوان واقعیت‌های این جنگ معرفی شده‌اند، در حالی که واقعی نبوده‌اند.
🔹در پایان هم چند ویدئو و عکس نادرست را که در شبکه‌های اجتماعی جهان به طور گسترده منتشر شده‌اند، مرور خواهیم کرد.
🔹در این اپیزود به شما می‌گوییم که در این شرایط خاص، برای فهمیدن خبرهای درست، چه راه‌ها و ابزارهایی وجود دارد؛ شرایطی که در آن، بازار خبرها، عکس‌ها و ویدئوهای نادرست از همیشه داغ‌تر است.
🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کست‌باکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
✅ @Factnameh
🔹اپیزود ۴۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه، به طور کامل به جنگ #اوکراین و حمله #روسیه به این کشور اختصاص دارد. در این قسمت ابتدا به سراغ بخشی از فکت‌چک‌های تیم فکت‌نامه می‌رویم که بررسی جریان هدایت‌شده خبرهای نادرستی بوده که از سوی رسانه‌های ایران منتشر شده است.
🔹در ادامه نیز مروری می‌کنیم بر عکس‌ها، ویدئوها و خبرهایی که بر اثر بی‌توجهی روزنامه‌نگاران و دبیران رسانه‌های فارسی، به عنوان واقعیت‌های این جنگ معرفی شده‌اند، در حالی که واقعی نبوده‌اند.
🔹در پایان هم چند ویدئو و عکس نادرست را که در شبکه‌های اجتماعی جهان به طور گسترده منتشر شده‌اند، مرور خواهیم کرد.
🔹در این اپیزود به شما می‌گوییم که در این شرایط خاص، برای فهمیدن خبرهای درست، چه راه‌ها و ابزارهایی وجود دارد؛ شرایطی که در آن، بازار خبرها، عکس‌ها و ویدئوهای نادرست از همیشه داغ‌تر است.
🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کست‌باکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
✅ @Factnameh
🔴 جنگ در اوکراین و بازار داغ اخبار جعلی
🔹یک هفته از حمله #روسیه به #اوکراین می‌گذرد و اخبار مربوط به این جنگ مهم‌ترین خبر در سراسر دنیا بوده است. نه فقط رسانه‌ها که در شبکه‌های اجتماعی نیز اخبار، تصاویر و گزارش‌های زیادی درباره تهاجم نظامی روسیه به اوکراین منتشر شده و می‌شود. در این میان بازار اطلاعات و تصاویر نادرست و به تبع آن بازار درستی‌سنجی در سراسر جهان بسیار داغ است.
🔹می‌توان درستی‌سنجی‌های فکت‌نامه در این مورد را در سه گروه دسته‌بندی کرد:
1️⃣ مطالب و ادعاهایی‌اند که تلاش می‌کنند آنچه را که در اوکراین می‌گذرد به نفع سیاست‌های جمهوری اسلامی تفسیر کنند. از جمله؛ هشتگ #اوکراین_تجربه_اعتماد_به_آمریکا یا انتشار خبر جعلی «جنازه‌های جعلی و کشته‌سازی غیرنظامیان در اوکراین» در کانال مصاف.
2️⃣ تصاویر و مطالبی است که از سوی رسانه‌های فارسی‌زبان در داخل و خارج از کشور منتشر شده‌اند. از جمله؛ پخش تصاویر جعلی از رژه جنگنده‌های روسی در آسمان اوکراین، در نخستین روز حمله روسیه و انتشار تصاویری از یک ایستگاه مترو در مسکو با عنوان «تصاویر منتشر شده از داخل پناهگاه پایتخت اوکراین».
3️⃣ مطالب و تصاویری که در شبکه‌های اجتماعی منتشر و دست به دست می‌شوند. مثلا پخش یک ویديوی مربوط به ۸ سال پیش با عنوان «لحظه روبه‌رو شدن سربازان روسی و اوکراینی» و انتشار تصاویری جنگجویان مسلمان چچنی در حال نماز خواندن که گفته می‌شد به عنوان متحدان روسیه برای اعزام به اوکراین آماده شده‌اند.
🔹در این مقاله خلاصه‌ای از ۱۳ درستی سنجی را که از زمان آغاز تهاجم نظامی روسیه به اوکراین تا زمان انتشار این گزارش در سایت و شبکه‌های اجتماعی فکت‌نامه منتشر شده است، می‌خوانید.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹یک هفته از حمله #روسیه به #اوکراین می‌گذرد و اخبار مربوط به این جنگ مهم‌ترین خبر در سراسر دنیا بوده است. نه فقط رسانه‌ها که در شبکه‌های اجتماعی نیز اخبار، تصاویر و گزارش‌های زیادی درباره تهاجم نظامی روسیه به اوکراین منتشر شده و می‌شود. در این میان بازار اطلاعات و تصاویر نادرست و به تبع آن بازار درستی‌سنجی در سراسر جهان بسیار داغ است.
🔹می‌توان درستی‌سنجی‌های فکت‌نامه در این مورد را در سه گروه دسته‌بندی کرد:
1️⃣ مطالب و ادعاهایی‌اند که تلاش می‌کنند آنچه را که در اوکراین می‌گذرد به نفع سیاست‌های جمهوری اسلامی تفسیر کنند. از جمله؛ هشتگ #اوکراین_تجربه_اعتماد_به_آمریکا یا انتشار خبر جعلی «جنازه‌های جعلی و کشته‌سازی غیرنظامیان در اوکراین» در کانال مصاف.
2️⃣ تصاویر و مطالبی است که از سوی رسانه‌های فارسی‌زبان در داخل و خارج از کشور منتشر شده‌اند. از جمله؛ پخش تصاویر جعلی از رژه جنگنده‌های روسی در آسمان اوکراین، در نخستین روز حمله روسیه و انتشار تصاویری از یک ایستگاه مترو در مسکو با عنوان «تصاویر منتشر شده از داخل پناهگاه پایتخت اوکراین».
3️⃣ مطالب و تصاویری که در شبکه‌های اجتماعی منتشر و دست به دست می‌شوند. مثلا پخش یک ویديوی مربوط به ۸ سال پیش با عنوان «لحظه روبه‌رو شدن سربازان روسی و اوکراینی» و انتشار تصاویری جنگجویان مسلمان چچنی در حال نماز خواندن که گفته می‌شد به عنوان متحدان روسیه برای اعزام به اوکراین آماده شده‌اند.
🔹در این مقاله خلاصه‌ای از ۱۳ درستی سنجی را که از زمان آغاز تهاجم نظامی روسیه به اوکراین تا زمان انتشار این گزارش در سایت و شبکه‌های اجتماعی فکت‌نامه منتشر شده است، می‌خوانید.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
❓قبرستان‌های متحرک روسیه در اوکراین واقعیت دارد؟
🔹در شبکه‌های اجتماعی این شایعه منتشر شده که روسیه ماشین‌هایی برای سوزاندن اجساد به #اوکراین منتقل کرده‌است تا از تلفات نیروهایشان اثری به‌جا نماند.
🔹نخستین‌بار یک روز پیش از جنگ، وبسایت تلگراف چنین مطلبی را منتشر کرد. این گزارش، تحلیلی بر سخنان وزیر دفاع بریتانیا درباره اطلاعاتی از درگیری‌های شرق اوکراین در سال ۲۰۱۵ بود.
🔹این دستگاه در حقیقت ماشین‌آلات امحا «پسماندهای بیولوژیکی و بیمارستانی» است که سال ۲۰۱۳ توسط شرکت روسی تورمالین در سنت پترزبورگ ساخته‌شده‌است.
🔹سال ۲۰۱۵ دو نماینده مجلس آمریکا از دو حزب، از طریق منابع اوکراینی، رئیس سرویس امنیتی اوکراین و همین طور آژانس‌های اطلاعاتی آمریکایی و سایر کشورها اطلاعاتی به‌دست آورده و مدعی شدند که روسیه در درگیری قبلی در شرق اوکراین از هفت دستگاه از این ماشین‌آلات استفاده کرده‌است.
🔹اما هیچ تصویری منتشر نشده که نشان دهد این ماشین‌آلات در درگیری اخیر استفاده شده‌اند. خبری هم که تلگراف منتشر کرده، یک روز پیش از جنگ و تحلیلی از سوی وزیر دفاع بریتانیا بوده‌است و شاهدی برای آن ارائه نشده‌است.
🔹حتی اگر سال ۲۰۱۵ این خودروها در میدان جنگ هم بوده‌باشند، احتمال اینکه جزیی از سیستم امحا زباله‌های ببمارستان‌های صحرایی روسی باشند را هم باید درنظر گرفت.
🔹بنابراین ادعای سوزاندن اجساد سربازان برای نشان دادن کاهش تلفات را با فکت‌های قابل دسترس نمی‌توان تایید یا رد کرد و فکت‌نامه به آن نشان «غیرقابل اثبات» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹در شبکه‌های اجتماعی این شایعه منتشر شده که روسیه ماشین‌هایی برای سوزاندن اجساد به #اوکراین منتقل کرده‌است تا از تلفات نیروهایشان اثری به‌جا نماند.
🔹نخستین‌بار یک روز پیش از جنگ، وبسایت تلگراف چنین مطلبی را منتشر کرد. این گزارش، تحلیلی بر سخنان وزیر دفاع بریتانیا درباره اطلاعاتی از درگیری‌های شرق اوکراین در سال ۲۰۱۵ بود.
🔹این دستگاه در حقیقت ماشین‌آلات امحا «پسماندهای بیولوژیکی و بیمارستانی» است که سال ۲۰۱۳ توسط شرکت روسی تورمالین در سنت پترزبورگ ساخته‌شده‌است.
🔹سال ۲۰۱۵ دو نماینده مجلس آمریکا از دو حزب، از طریق منابع اوکراینی، رئیس سرویس امنیتی اوکراین و همین طور آژانس‌های اطلاعاتی آمریکایی و سایر کشورها اطلاعاتی به‌دست آورده و مدعی شدند که روسیه در درگیری قبلی در شرق اوکراین از هفت دستگاه از این ماشین‌آلات استفاده کرده‌است.
🔹اما هیچ تصویری منتشر نشده که نشان دهد این ماشین‌آلات در درگیری اخیر استفاده شده‌اند. خبری هم که تلگراف منتشر کرده، یک روز پیش از جنگ و تحلیلی از سوی وزیر دفاع بریتانیا بوده‌است و شاهدی برای آن ارائه نشده‌است.
🔹حتی اگر سال ۲۰۱۵ این خودروها در میدان جنگ هم بوده‌باشند، احتمال اینکه جزیی از سیستم امحا زباله‌های ببمارستان‌های صحرایی روسی باشند را هم باید درنظر گرفت.
🔹بنابراین ادعای سوزاندن اجساد سربازان برای نشان دادن کاهش تلفات را با فکت‌های قابل دسترس نمی‌توان تایید یا رد کرد و فکت‌نامه به آن نشان «غیرقابل اثبات» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
❓بازیگران گریم‌شده را به عنوان زخمی‌های جنگ در اوکراین جا زده‌اند؟
🔹در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی منتشر شده که مدعیست گروهی در حال صحنه‌سازی و گریم بازیگران هستند تا آنها را به‌عنوان کشتگان غیرنظامی جنگ نشان دهند.
🔹این ویدیو به دست کاربران ایرانی هم رسیده و آن را با عنوان «کشته‌سازی» اوکراینی‌ها منتشر می‌کنند.
🔹در بعضی پست‌ها با نام «بازیگران بحران» (crisis actors) از آنها یاد شده. بازیگر بحران در سینما به هنرورها یا سیاهی‌لشگرهایی که در صحنه‌ای قربانی می‌شوند اطلاق می‌شود و در دوران فیلمفارسی، به آنها کتک‌خور هم می‌گفتند.
🔹اما این ویدیو یک صحنه‌سازی برای کشته و مجروح‌سازی یا «بازیگر بحران» به معنی «تئوری توطئه‌ای» آن نیست. این واقعا پشت‌صحنه یک سریال اوکراینی است. این سریال به نام Contamin توسط تهیه‌کننده اوکراینی DRIU Productions ساخته شده‌است و تصاویر مربوط به فیلم‌برداری فصل گذشته سریال در سال ۲۰۲۰ است.
🔹بنابراین ادعای کشته‌سازی و اینکه «بازیگران گریم‌شده را به عنوان زخمی‌های جنگ در اوکراین جا می‌زنند.» نادرست است.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی منتشر شده که مدعیست گروهی در حال صحنه‌سازی و گریم بازیگران هستند تا آنها را به‌عنوان کشتگان غیرنظامی جنگ نشان دهند.
🔹این ویدیو به دست کاربران ایرانی هم رسیده و آن را با عنوان «کشته‌سازی» اوکراینی‌ها منتشر می‌کنند.
🔹در بعضی پست‌ها با نام «بازیگران بحران» (crisis actors) از آنها یاد شده. بازیگر بحران در سینما به هنرورها یا سیاهی‌لشگرهایی که در صحنه‌ای قربانی می‌شوند اطلاق می‌شود و در دوران فیلمفارسی، به آنها کتک‌خور هم می‌گفتند.
🔹اما این ویدیو یک صحنه‌سازی برای کشته و مجروح‌سازی یا «بازیگر بحران» به معنی «تئوری توطئه‌ای» آن نیست. این واقعا پشت‌صحنه یک سریال اوکراینی است. این سریال به نام Contamin توسط تهیه‌کننده اوکراینی DRIU Productions ساخته شده‌است و تصاویر مربوط به فیلم‌برداری فصل گذشته سریال در سال ۲۰۲۰ است.
🔹بنابراین ادعای کشته‌سازی و اینکه «بازیگران گریم‌شده را به عنوان زخمی‌های جنگ در اوکراین جا می‌زنند.» نادرست است.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Audio
🎙درستی‌سنجی جنگ اوکراین
🔹اپیزود ۴۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه، به طور کامل به جنگ #اوکراین و حمله #روسیه به این کشور اختصاص دارد. در این قسمت ابتدا به سراغ بخشی از فکت‌چک‌های تیم فکت‌نامه می‌رویم که بررسی جریان هدایت‌شده خبرهای نادرستی بوده که از سوی رسانه‌های ایران منتشر شده است.
🔹در ادامه نیز مروری می‌کنیم بر عکس‌ها، ویدئوها و خبرهایی که بر اثر بی‌توجهی روزنامه‌نگاران و دبیران رسانه‌های فارسی، به عنوان واقعیت‌های این جنگ معرفی شده‌اند، در حالی که واقعی نبوده‌اند.
🔹در پایان هم چند ویدئو و عکس نادرست را که در شبکه‌های اجتماعی جهان به طور گسترده منتشر شده‌اند، مرور خواهیم کرد.
🔹در این اپیزود به شما می‌گوییم که در این شرایط خاص، برای فهمیدن خبرهای درست، چه راه‌ها و ابزارهایی وجود دارد؛ شرایطی که در آن، بازار خبرها، عکس‌ها و ویدئوهای نادرست از همیشه داغ‌تر است.
🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کست‌باکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
✅ @Factnameh
🔹اپیزود ۴۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه، به طور کامل به جنگ #اوکراین و حمله #روسیه به این کشور اختصاص دارد. در این قسمت ابتدا به سراغ بخشی از فکت‌چک‌های تیم فکت‌نامه می‌رویم که بررسی جریان هدایت‌شده خبرهای نادرستی بوده که از سوی رسانه‌های ایران منتشر شده است.
🔹در ادامه نیز مروری می‌کنیم بر عکس‌ها، ویدئوها و خبرهایی که بر اثر بی‌توجهی روزنامه‌نگاران و دبیران رسانه‌های فارسی، به عنوان واقعیت‌های این جنگ معرفی شده‌اند، در حالی که واقعی نبوده‌اند.
🔹در پایان هم چند ویدئو و عکس نادرست را که در شبکه‌های اجتماعی جهان به طور گسترده منتشر شده‌اند، مرور خواهیم کرد.
🔹در این اپیزود به شما می‌گوییم که در این شرایط خاص، برای فهمیدن خبرهای درست، چه راه‌ها و ابزارهایی وجود دارد؛ شرایطی که در آن، بازار خبرها، عکس‌ها و ویدئوهای نادرست از همیشه داغ‌تر است.
🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کست‌باکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
✅ @Factnameh
❓آیا سرباز روسی توسط نظامیان اوکراینی به صلیب کشیده و آتش زده شد؟
🔹در شبکه‌های اجتماعی ایران ویدیویی منتشر شده که ظاهرا به صلیب‌کشیده شدن و آتش زدن یک سرباز توسط چند نیروی نظامی را نشان می‌دهد. این ویدئو با عنوان «تصاویری از جنایت نظامیان اوکراینی بر علیه یک سرباز روسی» منتشر شده.
🔹نظامیانی که ظاهرا فرد اسیر را به صلیب کشیده و آتش زدند، می‌گویند که متعلق به گردان آزوف هستند و هر کس با جدایی‌طلبان همکاری کند مجازات خواهد شد.
🔹ویدیو برای اولین بار در ۲۵ آوریل ۲۰۱۵ (۵ اردیبهشت ۱۳۹۴) در منابع روسی زبان منتشر شد. اما در روزهای اخیر، بار اول در روز ۲۵ فوریه امسال (۶ اسفند ۱۴۰۰) عکسی از این ویدئو توسط کاربری با نام Lela Praga در فیسبوک منتشر شد. او در این پست فیسبوکی مدعی شد که آن عکس (و فیلم مربوط به آن) اعدام یک جنگجو از دونباس توسط گردان آزوف (Azov) اوکراینی در سال ۲۰۱۴ را نشان می‌دهد.
🔹نظامیان گردان آزوف ( یک واحد راست افراطی از گارد ملی #اوکراین) در همان سال ۲۰۱۵ یک روز بعد از انتشار اولیه ویدیو بیانیه‌ای صادر کرده و هرگونه ارتباط با آن را تکذیب کردند. آنها گفته بودند که این نمونه‌ای از جنگ اطلاعاتی علیه اوکراین است.
🔹روشن است این ویدئو قدیمی است و ارتباطی با جنگ اخیر در اوکراین ندارد. با وجود این فکت‌نامه نمی‌تواند صرفا بر اساس بیانیه این گروه نظامی درباره اینکه آیا این ویديو واقعی است یا چنانچه آزوف ادعا می‌کند ساختگی، اطمینان حاصل کند. به همین دلیل فکت‌نامه با تاکید بر قدیمی بودن این ویدئو، فعلا به انتساب آن به آزوف نشان «غیرقابل اثبات» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹در شبکه‌های اجتماعی ایران ویدیویی منتشر شده که ظاهرا به صلیب‌کشیده شدن و آتش زدن یک سرباز توسط چند نیروی نظامی را نشان می‌دهد. این ویدئو با عنوان «تصاویری از جنایت نظامیان اوکراینی بر علیه یک سرباز روسی» منتشر شده.
🔹نظامیانی که ظاهرا فرد اسیر را به صلیب کشیده و آتش زدند، می‌گویند که متعلق به گردان آزوف هستند و هر کس با جدایی‌طلبان همکاری کند مجازات خواهد شد.
🔹ویدیو برای اولین بار در ۲۵ آوریل ۲۰۱۵ (۵ اردیبهشت ۱۳۹۴) در منابع روسی زبان منتشر شد. اما در روزهای اخیر، بار اول در روز ۲۵ فوریه امسال (۶ اسفند ۱۴۰۰) عکسی از این ویدئو توسط کاربری با نام Lela Praga در فیسبوک منتشر شد. او در این پست فیسبوکی مدعی شد که آن عکس (و فیلم مربوط به آن) اعدام یک جنگجو از دونباس توسط گردان آزوف (Azov) اوکراینی در سال ۲۰۱۴ را نشان می‌دهد.
🔹نظامیان گردان آزوف ( یک واحد راست افراطی از گارد ملی #اوکراین) در همان سال ۲۰۱۵ یک روز بعد از انتشار اولیه ویدیو بیانیه‌ای صادر کرده و هرگونه ارتباط با آن را تکذیب کردند. آنها گفته بودند که این نمونه‌ای از جنگ اطلاعاتی علیه اوکراین است.
🔹روشن است این ویدئو قدیمی است و ارتباطی با جنگ اخیر در اوکراین ندارد. با وجود این فکت‌نامه نمی‌تواند صرفا بر اساس بیانیه این گروه نظامی درباره اینکه آیا این ویديو واقعی است یا چنانچه آزوف ادعا می‌کند ساختگی، اطمینان حاصل کند. به همین دلیل فکت‌نامه با تاکید بر قدیمی بودن این ویدئو، فعلا به انتساب آن به آزوف نشان «غیرقابل اثبات» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🟩آیا جلسه پوتین با تکنیک پرده‌سبز فیلم‌برداری شده‌است؟
🔹در شبکه‌های اجتماعی به‌خصوص توییتر تصویری دست‌به‌دست می‌شود که مدعیست دیدار پوتین با مهمانداران هواپیمایی ایرفلوت روسیه جعلیست و برای ساخت این مصاحبه از پرده سبز (Chroma Key) استفاده شده‌است و در واقع هیچکس در نزدیکی پوتین ننشسته است.
🔹این ادعا نادرست است. تصویر کم کیفیتی که نشان می‌دهد دست پوتین از داخل میکروفون رد می‌شود، پس از انتشار تصویر با وضوح بالا، از شبکه اجتماعی ردیت که نخستین‌بار آنجا مطرح شد حذف شده‌است. این یک پدیده بصری (Compression artifact) ناشی از نقص فنی در ویدیوهای دیجیتال است که به آن Generation loss می‌گویند.
🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که جلسه پوتین با پرده سبز فیلم‌برداری شده‌است، نشان «نادرست» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹در شبکه‌های اجتماعی به‌خصوص توییتر تصویری دست‌به‌دست می‌شود که مدعیست دیدار پوتین با مهمانداران هواپیمایی ایرفلوت روسیه جعلیست و برای ساخت این مصاحبه از پرده سبز (Chroma Key) استفاده شده‌است و در واقع هیچکس در نزدیکی پوتین ننشسته است.
🔹این ادعا نادرست است. تصویر کم کیفیتی که نشان می‌دهد دست پوتین از داخل میکروفون رد می‌شود، پس از انتشار تصویر با وضوح بالا، از شبکه اجتماعی ردیت که نخستین‌بار آنجا مطرح شد حذف شده‌است. این یک پدیده بصری (Compression artifact) ناشی از نقص فنی در ویدیوهای دیجیتال است که به آن Generation loss می‌گویند.
🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که جلسه پوتین با پرده سبز فیلم‌برداری شده‌است، نشان «نادرست» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🎙مورد عجیب کاترین شکدم
🔹در قسمت ۵۰ از پادکست هفتگی فکت‌نامه سعی می‌کنیم ببینیم اسناد و یافته‌ها درباره #کاترین_شکدم، چه می‌گوید.
🔹او روزنامه‌نگار و تحلیل‌گری است که مدتی در ایران، در رسانه‌های نزدیک به اصول‌گرایان و حتی در سایت رهبر جمهوری اسلامی، مطالبی را می‌نوشت و مدتی پیش اعلام کرد که در گفت‌وگو و مواجهه با رهبران ایران، به این نتیجه رسیده که جمهوری اسلامی به دنبال رسیدن به سلاح هسته‌ای است؛ ادعایی که واکنش‌های زیادی را در ایران به همراه داشته است.
🔹در ادامه چند فکت‌چک از اوکراین را بررسی می‌کنیم و در پایان، به سراغ بررسی سوژه‌ای می‌رویم که در آن اطلاعات نادرستی درباره وضعیت جذب سرمایه‌های خارجی در زمان برجام، مطرح شده است.
🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کست‌باکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
✅ @Factnameh
🔹در قسمت ۵۰ از پادکست هفتگی فکت‌نامه سعی می‌کنیم ببینیم اسناد و یافته‌ها درباره #کاترین_شکدم، چه می‌گوید.
🔹او روزنامه‌نگار و تحلیل‌گری است که مدتی در ایران، در رسانه‌های نزدیک به اصول‌گرایان و حتی در سایت رهبر جمهوری اسلامی، مطالبی را می‌نوشت و مدتی پیش اعلام کرد که در گفت‌وگو و مواجهه با رهبران ایران، به این نتیجه رسیده که جمهوری اسلامی به دنبال رسیدن به سلاح هسته‌ای است؛ ادعایی که واکنش‌های زیادی را در ایران به همراه داشته است.
🔹در ادامه چند فکت‌چک از اوکراین را بررسی می‌کنیم و در پایان، به سراغ بررسی سوژه‌ای می‌رویم که در آن اطلاعات نادرستی درباره وضعیت جذب سرمایه‌های خارجی در زمان برجام، مطرح شده است.
🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کست‌باکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
✅ @Factnameh
❓درباره کاترین شکدم چه می‌دانیم؟
🔹در روزهای گذشته حواشی مربوط به #کاترین_شکدم، یکی از خبرسازترین موضوعات در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان در داخل و خارج از ایران بوده است.
🔹در این میان اخبار و ادعاهای زیادی مطرح شده است، اما هنوز ابهام‌های زیادی درباره او و فعالیت‌هایش وجود دارد.
🔹آنچه می‌دانیم شکدم دست کم از یک دهه گذشته به عنوان تحلیلگر مسائل خاورمیانه با رسانه‌های زیادی همکاری داشته است، اما هیچگاه پوشش رسانه‌ای ایران را نداشته و به سایت‌های رسمی، آن هم در حد سایت رسمی عالی‌ترین مقام یک کشور راه پیدا نکرده است.
🔹شکدم در سال ۲۰۱۳ با رسانه‌های سعودی در لندن همکاری می‌کند. او یک سال بعد به عنوان تحلیلگر پای ثابت رسانه روسی راشا تودی می‌شود و در این میان جسته و گریخته با رسانه‌های معتبر مانند الجزیره و میدل‌ایست مانیتور همکاری دارد.
🔹شکدم پیش از ورود به ایران، در رسانه‌ها به عنوان تحلیلگر موسسه Wikistrat معرفی شده است. این موسسه یک اتاق فکر اسرائیلی است که در حوزه ژئواستراتژی و مشاوره اقتصادی-امنیتی فعالیت می‌کند. او همچنین همکار اتاق فکر شورای امور بین‌المللی روسیه، وابسته به دولت روسیه بوده است.
🔹اطلاعات ضد و نقیض زیادی درباره شکدم در سایت‌های مختلف درج شده. مثلا در جایی او دکترای دانشگاه هاروارد و در جایی دیگر فوق‌لیسانس امور مالی معرفی شده. او بارها از نقش همسر یمنی‌اش در باز شدن پایش به کشورهای مسلمان صحبت کرده، اما اسم و رسمی از همسر او در دست نیست.
🔹در سایت خامنه‌ای شکدم «دکترای دانشگاه هاروارد، تحلیلگر سیاسی، نویسنده و کارشناس مسائل خاورمیانه با تخصص جنبش‌های رادیکال و مدیر برنامه مطالعات خاورمیانه در موسسه شفقنا و یکی از موسسان گروه مشاوره وریتاس» معرفی شده است.
🔹شکدم در سایت خامنه‌ای ۱۵ مقاله و ۳ مصاحبه دارد. تمامی این مقالات از روی سایت حذف شده‌اند اما نسخه آرشیوی آنها هنوز در دسترس است. تاریخ آخرین مقاله او در سایت خامنه‌ای ۱۹ آبان ۱۳۹۶ است. همکاری شکدم با رسانه‌های ایرانی تا پاییز ۹۹ ادامه داشته است.
🔹مقاله شکدم در تایمز اسرائیل در تاریخ ۴ آذر ۱۴۰۰ در بخش بلاگ‌های سایت منتشر شده است. این مقاله تا سه ماه و ۳ روز بعد هیچ بازتابی ندارد تا اینکه در یک کانال تلگرامی که گفته می‌شود نزدیک به محمود احمدی‌نژاد است منتشر می‌شود.
🔹موضوع مقاله شکدم مصاحبه سال ۱۳۹۶ ابراهیم رئیسی است. او در این مقاله توضیحاتی درباره «نفوذ» به ایران مطرح نکرده، اما گفته احتمالا داشتن پاسپورت فرانسوی، مواضع ضد عربستان سعودی و همسر یمنی‌اش در اینکه بتواند راحت با ایرانی‌ها کار کند موثر بوده است.
🔹او در این مقاله گفته برداشتش این است که ایران به دنبال سلاح هسته‌ای و نابودی اسرائیل است. در این مقاله هیچ صحبتی از ارتباط او با مقام‌های ایرانی مطرح نشده، اما در شبکه‌های اجتماعی و برخی رسانه‌ها به استناد این مصاحبه ادعاهایی درباره روابط جنسی شکدم با «۱۰۰ مقام ایرانی» مطرح شده است.
🔹ما نمی‌دانیم شکدم چه روابط احتمالی با چه اشخاصی داشته، اما می‌دانیم شایعه رابطه جنسی او با ۱۰۰ نفر ساخته و پرداخته کاربری توییتری به نام «آتوسا شجاعی» است. این کاربر تا کنون با ۱۰ها عنوان مختلف توییتر فعال بوده و در انتشار اطلاعات نادرست و ترجمه‌های جعلی سابقه دارد.
🔹آتوسا شجاعی خود را روزنامه‌نگار و مترجم معرفی می‌کند. او پیش‌تر از نام‌هایی نظیر «مونا چشمی»، «دختر مبارز»، «ماریا سالاریان»، «دکتر ماریا»، «دکتر سمیراس»، «دکتر سمیرا سام»، «دکتر دریا» و «مینا مهاجر» استفاده کرده است. فکت‌نامه قبلا یکی از ترجمه‌های جعلی او از کتاب خاطرات اوباما را درستی‌سنجی کرده است.
🔹خبر ساختگی «ارتباط شکدم با ۱۰۰ مقام ایرانی» علاوه بر شبکه‌های اجتماعی در برخی رسانه‌ها مانند العربیه منتشر شده است. تلویزیون ایران‌اینترنشنال نیز در گزارشی به این موضوع اشاره کرده و گفته این اتهامی است که به شکدم زده شده است.
🔹ممکن است در روزهای آینده اخبار و اطلاعات تازه‌ای منتشر شود، اما تا زمانی که اطلاعات تازه‌ای درباره فعالیت‌های شکدم در ایران و درباره ایران منتشر نشود، نمی‌توان با قطعیت درباره جاسوس بودن یا نبودن یا روابط احتمالی او با قطعیت سخن گفت.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹در روزهای گذشته حواشی مربوط به #کاترین_شکدم، یکی از خبرسازترین موضوعات در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان در داخل و خارج از ایران بوده است.
🔹در این میان اخبار و ادعاهای زیادی مطرح شده است، اما هنوز ابهام‌های زیادی درباره او و فعالیت‌هایش وجود دارد.
🔹آنچه می‌دانیم شکدم دست کم از یک دهه گذشته به عنوان تحلیلگر مسائل خاورمیانه با رسانه‌های زیادی همکاری داشته است، اما هیچگاه پوشش رسانه‌ای ایران را نداشته و به سایت‌های رسمی، آن هم در حد سایت رسمی عالی‌ترین مقام یک کشور راه پیدا نکرده است.
🔹شکدم در سال ۲۰۱۳ با رسانه‌های سعودی در لندن همکاری می‌کند. او یک سال بعد به عنوان تحلیلگر پای ثابت رسانه روسی راشا تودی می‌شود و در این میان جسته و گریخته با رسانه‌های معتبر مانند الجزیره و میدل‌ایست مانیتور همکاری دارد.
🔹شکدم پیش از ورود به ایران، در رسانه‌ها به عنوان تحلیلگر موسسه Wikistrat معرفی شده است. این موسسه یک اتاق فکر اسرائیلی است که در حوزه ژئواستراتژی و مشاوره اقتصادی-امنیتی فعالیت می‌کند. او همچنین همکار اتاق فکر شورای امور بین‌المللی روسیه، وابسته به دولت روسیه بوده است.
🔹اطلاعات ضد و نقیض زیادی درباره شکدم در سایت‌های مختلف درج شده. مثلا در جایی او دکترای دانشگاه هاروارد و در جایی دیگر فوق‌لیسانس امور مالی معرفی شده. او بارها از نقش همسر یمنی‌اش در باز شدن پایش به کشورهای مسلمان صحبت کرده، اما اسم و رسمی از همسر او در دست نیست.
🔹در سایت خامنه‌ای شکدم «دکترای دانشگاه هاروارد، تحلیلگر سیاسی، نویسنده و کارشناس مسائل خاورمیانه با تخصص جنبش‌های رادیکال و مدیر برنامه مطالعات خاورمیانه در موسسه شفقنا و یکی از موسسان گروه مشاوره وریتاس» معرفی شده است.
🔹شکدم در سایت خامنه‌ای ۱۵ مقاله و ۳ مصاحبه دارد. تمامی این مقالات از روی سایت حذف شده‌اند اما نسخه آرشیوی آنها هنوز در دسترس است. تاریخ آخرین مقاله او در سایت خامنه‌ای ۱۹ آبان ۱۳۹۶ است. همکاری شکدم با رسانه‌های ایرانی تا پاییز ۹۹ ادامه داشته است.
🔹مقاله شکدم در تایمز اسرائیل در تاریخ ۴ آذر ۱۴۰۰ در بخش بلاگ‌های سایت منتشر شده است. این مقاله تا سه ماه و ۳ روز بعد هیچ بازتابی ندارد تا اینکه در یک کانال تلگرامی که گفته می‌شود نزدیک به محمود احمدی‌نژاد است منتشر می‌شود.
🔹موضوع مقاله شکدم مصاحبه سال ۱۳۹۶ ابراهیم رئیسی است. او در این مقاله توضیحاتی درباره «نفوذ» به ایران مطرح نکرده، اما گفته احتمالا داشتن پاسپورت فرانسوی، مواضع ضد عربستان سعودی و همسر یمنی‌اش در اینکه بتواند راحت با ایرانی‌ها کار کند موثر بوده است.
🔹او در این مقاله گفته برداشتش این است که ایران به دنبال سلاح هسته‌ای و نابودی اسرائیل است. در این مقاله هیچ صحبتی از ارتباط او با مقام‌های ایرانی مطرح نشده، اما در شبکه‌های اجتماعی و برخی رسانه‌ها به استناد این مصاحبه ادعاهایی درباره روابط جنسی شکدم با «۱۰۰ مقام ایرانی» مطرح شده است.
🔹ما نمی‌دانیم شکدم چه روابط احتمالی با چه اشخاصی داشته، اما می‌دانیم شایعه رابطه جنسی او با ۱۰۰ نفر ساخته و پرداخته کاربری توییتری به نام «آتوسا شجاعی» است. این کاربر تا کنون با ۱۰ها عنوان مختلف توییتر فعال بوده و در انتشار اطلاعات نادرست و ترجمه‌های جعلی سابقه دارد.
🔹آتوسا شجاعی خود را روزنامه‌نگار و مترجم معرفی می‌کند. او پیش‌تر از نام‌هایی نظیر «مونا چشمی»، «دختر مبارز»، «ماریا سالاریان»، «دکتر ماریا»، «دکتر سمیراس»، «دکتر سمیرا سام»، «دکتر دریا» و «مینا مهاجر» استفاده کرده است. فکت‌نامه قبلا یکی از ترجمه‌های جعلی او از کتاب خاطرات اوباما را درستی‌سنجی کرده است.
🔹خبر ساختگی «ارتباط شکدم با ۱۰۰ مقام ایرانی» علاوه بر شبکه‌های اجتماعی در برخی رسانه‌ها مانند العربیه منتشر شده است. تلویزیون ایران‌اینترنشنال نیز در گزارشی به این موضوع اشاره کرده و گفته این اتهامی است که به شکدم زده شده است.
🔹ممکن است در روزهای آینده اخبار و اطلاعات تازه‌ای منتشر شود، اما تا زمانی که اطلاعات تازه‌ای درباره فعالیت‌های شکدم در ایران و درباره ایران منتشر نشود، نمی‌توان با قطعیت درباره جاسوس بودن یا نبودن یا روابط احتمالی او با قطعیت سخن گفت.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
❓عکس‌هایی که این روزها از بمباران یک بیمارستان در شهر «ماریوپول» اوکراین منتشر شد در شبکه‌های اجتماعی واکنش‌برانگیز شد.
🔹روسیه می‌گوید زن بارداری در این بیمارستان نبوده و عکس‌های زنان باردار حاضر در این ساختمان ساختگی است و یک زن برای تحریک افکار عمومی خود را گریم کرده و نقش دو نفر را بازی می‌کند. روسیه همچنین می‌گوید این بیمارستان به مدت طولانی غیرفعال بوده.
🔹اما گزارش نهادهای بین‌المللی و شواهد دیگر نشان می‌دهد بیمارستان در حال ارائه خدمات به زنان باردار بوده. عکس‌ها نیز برخلاف ادعای روسیه، از دو زن مختلف است. زن بارداری که در برخی از عکس‌ها دیده می‌شود، یک بلاگر زیبایی است و به تازگی دختر خود را به دنیا آورده.
🔹یکی دیگر از ادعاهای نادرست روسیه، این است که ساختمان بیمارستان در اشغال نیروهای مسلح بوده. این در حالی است که نهاد تحقیقاتی Bellingcat می‌گوید مکانی که از سوی روسیه اعلام شده، حدود ۱۰ کیلومتر با بیمارستان/زایشگاه، فاصله دارد.
🔹با توجه به بررسی‌ها، فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹روسیه می‌گوید زن بارداری در این بیمارستان نبوده و عکس‌های زنان باردار حاضر در این ساختمان ساختگی است و یک زن برای تحریک افکار عمومی خود را گریم کرده و نقش دو نفر را بازی می‌کند. روسیه همچنین می‌گوید این بیمارستان به مدت طولانی غیرفعال بوده.
🔹اما گزارش نهادهای بین‌المللی و شواهد دیگر نشان می‌دهد بیمارستان در حال ارائه خدمات به زنان باردار بوده. عکس‌ها نیز برخلاف ادعای روسیه، از دو زن مختلف است. زن بارداری که در برخی از عکس‌ها دیده می‌شود، یک بلاگر زیبایی است و به تازگی دختر خود را به دنیا آورده.
🔹یکی دیگر از ادعاهای نادرست روسیه، این است که ساختمان بیمارستان در اشغال نیروهای مسلح بوده. این در حالی است که نهاد تحقیقاتی Bellingcat می‌گوید مکانی که از سوی روسیه اعلام شده، حدود ۱۰ کیلومتر با بیمارستان/زایشگاه، فاصله دارد.
🔹با توجه به بررسی‌ها، فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🚬 علیرضا سلیمی عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی می‌گوید: «۸۰ درصد سود ناشی از گردش مالی مصرف سیگار به جیب شرکت‌های خارجی می‌رود».
🔹طبق برآوردهای رسمی حدود ۱۰ درصد سیگار مصرفی در ایران به صورت قاچاق وارد می‌شود، یعنی مستقیم توسط شرکت‌های خارجی تولید و روانه ایران می‌شود. علاوه بر این آمارهای شرکت دخانیات در سال ۱۳۹۵ نشان می‌دهد ۷۰ درصد سیگار تولید شده در داخل کشور توسط سه شرکت خارجی تولید می‌شوند.
🔹حجم سرمایه‌گذاری شرکت‌های خارجی در صنعت دخانیات ایران چشمگیر است. گفته می‌شود ۷۰درصد جذب سرمایه‌گذاری خارجی در ایران در بهار ۹۸ به صنعت تولید سیگار اختصاص داشته.
🔹با این اوصاف به نظر می‌رسد چیزی حدود ۷۳ درصد سیگار مصرفی توسط خارجی‌ها تولید می‌شود، اما این نسبت به معنی آن نیست که سود گردش مالی به همین نسبت توزیع می‌شود. برای محاسبه سهم توزیع و سود نیاز به اطلاعات بیشتری درباره هزینه، درآمد و سود خالص شرکت‌ها وجود دارد.
🔹بنابراین فکت‌نامه به این گفته علیرضا سلیمی نشان «نیمه‌‌درست» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹طبق برآوردهای رسمی حدود ۱۰ درصد سیگار مصرفی در ایران به صورت قاچاق وارد می‌شود، یعنی مستقیم توسط شرکت‌های خارجی تولید و روانه ایران می‌شود. علاوه بر این آمارهای شرکت دخانیات در سال ۱۳۹۵ نشان می‌دهد ۷۰ درصد سیگار تولید شده در داخل کشور توسط سه شرکت خارجی تولید می‌شوند.
🔹حجم سرمایه‌گذاری شرکت‌های خارجی در صنعت دخانیات ایران چشمگیر است. گفته می‌شود ۷۰درصد جذب سرمایه‌گذاری خارجی در ایران در بهار ۹۸ به صنعت تولید سیگار اختصاص داشته.
🔹با این اوصاف به نظر می‌رسد چیزی حدود ۷۳ درصد سیگار مصرفی توسط خارجی‌ها تولید می‌شود، اما این نسبت به معنی آن نیست که سود گردش مالی به همین نسبت توزیع می‌شود. برای محاسبه سهم توزیع و سود نیاز به اطلاعات بیشتری درباره هزینه، درآمد و سود خالص شرکت‌ها وجود دارد.
🔹بنابراین فکت‌نامه به این گفته علیرضا سلیمی نشان «نیمه‌‌درست» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🎉 رسیدیم به پنجاهمین قسمت از #پادکست فکت‌نامه؛ پنجاه هفته هر صبح جمعه، درستی‌سنجی‌های سایت را مرور کردیم. ممنون که ما را می‌شنوید و این پادکست را به آنهایی که به واقعیت علاقه دارند، معرفی می‌کنید.
🔹 پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان در واقع بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.
🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کست‌باکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
✅ @Factnameh
🔹 پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. گفت‌وگوهای هفتگی آنان در واقع بازتابی از تلاش‌های تیم فکت‌نامه برای درستی‌سنجی خبرها و نقل‌قول‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.
🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کست‌باکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
✅ @Factnameh
Audio
🎙مورد عجیب کاترین شکدم
🔹در قسمت ۵۰ از پادکست هفتگی فکت‌نامه سعی می‌کنیم ببینیم اسناد و یافته‌ها درباره #کاترین_شکدم، چه می‌گوید.
🔹او روزنامه‌نگار و تحلیل‌گری است که مدتی در ایران، در رسانه‌های نزدیک به اصول‌گرایان و حتی در سایت رهبر جمهوری اسلامی، مطالبی را می‌نوشت و مدتی پیش اعلام کرد که در گفت‌وگو و مواجهه با رهبران ایران، به این نتیجه رسیده که جمهوری اسلامی به دنبال رسیدن به سلاح هسته‌ای است؛ ادعایی که واکنش‌های زیادی را در ایران به همراه داشته است.
🔹در ادامه چند فکت‌چک از اوکراین را بررسی می‌کنیم و در پایان، به سراغ بررسی سوژه‌ای می‌رویم که در آن اطلاعات نادرستی درباره وضعیت جذب سرمایه‌های خارجی در زمان برجام، مطرح شده است.
🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کست‌باکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
✅ @Factnameh
🔹در قسمت ۵۰ از پادکست هفتگی فکت‌نامه سعی می‌کنیم ببینیم اسناد و یافته‌ها درباره #کاترین_شکدم، چه می‌گوید.
🔹او روزنامه‌نگار و تحلیل‌گری است که مدتی در ایران، در رسانه‌های نزدیک به اصول‌گرایان و حتی در سایت رهبر جمهوری اسلامی، مطالبی را می‌نوشت و مدتی پیش اعلام کرد که در گفت‌وگو و مواجهه با رهبران ایران، به این نتیجه رسیده که جمهوری اسلامی به دنبال رسیدن به سلاح هسته‌ای است؛ ادعایی که واکنش‌های زیادی را در ایران به همراه داشته است.
🔹در ادامه چند فکت‌چک از اوکراین را بررسی می‌کنیم و در پایان، به سراغ بررسی سوژه‌ای می‌رویم که در آن اطلاعات نادرستی درباره وضعیت جذب سرمایه‌های خارجی در زمان برجام، مطرح شده است.
🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کست‌باکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
✅ @Factnameh
📊مقایسه نرخ تورم در ترکیه و ایران
🔹اخیرا گزارش‌هایی درباره سبقت گرفتن نرخ تورم ترکیه از ایران منتشر می‌شود، یکی از مخاطبان فکت‌نامه از ما خواسته تا صحت و سقم این خبر را بررسی کنیم.
🔹بانک مرکزی ترکیه در جدیدترین گزارش خود نرخ تورم در ماه فوریه سال جاری را اعلام کرد. این گزارش نرخ تورم نقطه به نقطه در این ماه نسبت به فوریه پارسال را ۵۴/۴ درصد اعلام کرد. نرخ تورم ماهانه در فوریه ۲۰۲۲ نیز در این گزارش ۴/۸ درصد گزارش شده.
🔹ماه فوریه تقریبا همزمان با بهمن ماه در تقویم خورشیدی است، مرکز آمار ایران در جدیدترین گزارش خود از شاخص قیمت مصرف‌کننده که مربوط به تورم در بهمن‌ماه ۱۴۰۰ است، نرخ تورم نقطه به نقطه بهمن را ۳۵/۴ درصد اعلام کرد که ۱۹ واحد/درصد از تورم نقطه به نقطه ترکیه در ماه فوریه کمتر بوده.
🔹همچنین مرکز آمار ایران در گزارش خود تورم ماهانه بهمن را هم ۲/۱ درصد اعلام کرده که ۲/۷۱ واحد/ درصد از تورم ماهانه ترکیه در فوریه پایین‌تر بوده است.
🔹با این حساب به نظر می‌رسد این گزاره که «نرخ تورم در ترکیه از ایران بالاتر رفته» درست است.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹اخیرا گزارش‌هایی درباره سبقت گرفتن نرخ تورم ترکیه از ایران منتشر می‌شود، یکی از مخاطبان فکت‌نامه از ما خواسته تا صحت و سقم این خبر را بررسی کنیم.
🔹بانک مرکزی ترکیه در جدیدترین گزارش خود نرخ تورم در ماه فوریه سال جاری را اعلام کرد. این گزارش نرخ تورم نقطه به نقطه در این ماه نسبت به فوریه پارسال را ۵۴/۴ درصد اعلام کرد. نرخ تورم ماهانه در فوریه ۲۰۲۲ نیز در این گزارش ۴/۸ درصد گزارش شده.
🔹ماه فوریه تقریبا همزمان با بهمن ماه در تقویم خورشیدی است، مرکز آمار ایران در جدیدترین گزارش خود از شاخص قیمت مصرف‌کننده که مربوط به تورم در بهمن‌ماه ۱۴۰۰ است، نرخ تورم نقطه به نقطه بهمن را ۳۵/۴ درصد اعلام کرد که ۱۹ واحد/درصد از تورم نقطه به نقطه ترکیه در ماه فوریه کمتر بوده.
🔹همچنین مرکز آمار ایران در گزارش خود تورم ماهانه بهمن را هم ۲/۱ درصد اعلام کرده که ۲/۷۱ واحد/ درصد از تورم ماهانه ترکیه در فوریه پایین‌تر بوده است.
🔹با این حساب به نظر می‌رسد این گزاره که «نرخ تورم در ترکیه از ایران بالاتر رفته» درست است.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
📈صادرات #نفت خام ایران در ماه‌های پایانی سال ۱۴۰۰ چقدر است؟
🔹علی‌اکبر صفایی، مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی مدعی است: «صادرات نفت خام از ۱.۵ میلیون بشکه فراتر رفته است».
🔹اگرچه در هفته‌های گذشته گزارش‌های زیادی درباره افزایش صادرات نفت ایران منتشر شده، اما هیچ گزارش قطعی وجود ندارد که ثابت کند حجم صادرات نفتی ایران در حال حاضر چقدر است.
🔹خبرگزاری ایرنا حدود یک ماه پیش در گزارشی نوشته بود حجم صادرات نفت ایران به بیش از یک میلیون بشکه در روز رسیده است.
🔹رویترز نیز همان زمان در گزارشی با استناد به گزارش ردیابی نفت‌کش‌ها گفته بود حجم صادرات نفت ایران در دسامبر ۲۰۲۱ به بالای یک میلیون بشکه در رزو رسیده، اما در ماه ژانویه به حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز کاهش پیدا کرده است.
🔹بر اساس داده‌های #اوپک حجم تولید نفت ایران در ماه ژانویه ۲۰۲۲ حدود ۲/۵ میلیون بشکه در روز بوده است. به طور معمول حدود ۱/۷ تا ۱/۸ میلیون بشکه نفت تولیدی در داخل مصرف می‌شود. بنابراین حجم صادرات ایران تا یک ماه پیش نباید بیشتر از ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار بشکه در روز باشد.
🔹ممکن است افزایش قیمت نفت و افزایش تقاضای جهانی و همین طور توافق‌های موقت احتمالی در حین مذاکرات هسته‌ای، در افزایش صادرات ایران در هفته‌های گذشته موثر بوده باشد، اما هنوز سندی برای تایید یا رد قطعی این ادعا که «صادرات نفت خام از ۱/۵ میلیون بشکه فراتر رفته» وجود ندارد. به همین دلیل فکت‌نامه به ادعای مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی نشان «غیرقابل اثبات» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹علی‌اکبر صفایی، مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی مدعی است: «صادرات نفت خام از ۱.۵ میلیون بشکه فراتر رفته است».
🔹اگرچه در هفته‌های گذشته گزارش‌های زیادی درباره افزایش صادرات نفت ایران منتشر شده، اما هیچ گزارش قطعی وجود ندارد که ثابت کند حجم صادرات نفتی ایران در حال حاضر چقدر است.
🔹خبرگزاری ایرنا حدود یک ماه پیش در گزارشی نوشته بود حجم صادرات نفت ایران به بیش از یک میلیون بشکه در روز رسیده است.
🔹رویترز نیز همان زمان در گزارشی با استناد به گزارش ردیابی نفت‌کش‌ها گفته بود حجم صادرات نفت ایران در دسامبر ۲۰۲۱ به بالای یک میلیون بشکه در رزو رسیده، اما در ماه ژانویه به حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز کاهش پیدا کرده است.
🔹بر اساس داده‌های #اوپک حجم تولید نفت ایران در ماه ژانویه ۲۰۲۲ حدود ۲/۵ میلیون بشکه در روز بوده است. به طور معمول حدود ۱/۷ تا ۱/۸ میلیون بشکه نفت تولیدی در داخل مصرف می‌شود. بنابراین حجم صادرات ایران تا یک ماه پیش نباید بیشتر از ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار بشکه در روز باشد.
🔹ممکن است افزایش قیمت نفت و افزایش تقاضای جهانی و همین طور توافق‌های موقت احتمالی در حین مذاکرات هسته‌ای، در افزایش صادرات ایران در هفته‌های گذشته موثر بوده باشد، اما هنوز سندی برای تایید یا رد قطعی این ادعا که «صادرات نفت خام از ۱/۵ میلیون بشکه فراتر رفته» وجود ندارد. به همین دلیل فکت‌نامه به ادعای مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی نشان «غیرقابل اثبات» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
❓آیا عراق عمدا در مرزهای ایران، گرد و خاک تولید می‌کند؟
🔹این روزها ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود که در آن چند ماشین کشاورزی در حال تولید گرد و غبارند. در توضیح این ویدئو آمده که گرد و غبارها، به طور عمدی از سوی عراق تولید می‌شوند و این روزها به خوزستان رسیده‌اند.
🔹این ویدئو مربوط به این روزها نیست و می‌توان تاریخچه آن را در سال ۲۰۱۹ در یوتیوب پیدا کرد. ضمن اینکه بحران ریزگردها در خوزستان، طی سال‌های گذشته تشدید شده و مسئولان و کارشناسان، دلایل مختلف از جمله تغییرات اقلیمی و خشک‌شدن تالاب‌های ایران و عراق را به عنوان یکی از دلایل اصلی آن برشمرده‌اند. به نظر نمی‌رسد گرد و خاکی که با چند ماشین تولید شود، بتواند منشا یا حتی عامل بخشی از چنین بحران زیست‌محیطی‌ای باشد.
🔹از آنجا که این ویدئو هیچ ارتباطی با این روزها ندارد و قدیمی است، فکت‌نامه به این ادعا که ویدئو در حال نشان دادن تولید عامدانه گرد و خاک از سمت عراق به ایران است، نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🔹این روزها ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود که در آن چند ماشین کشاورزی در حال تولید گرد و غبارند. در توضیح این ویدئو آمده که گرد و غبارها، به طور عمدی از سوی عراق تولید می‌شوند و این روزها به خوزستان رسیده‌اند.
🔹این ویدئو مربوط به این روزها نیست و می‌توان تاریخچه آن را در سال ۲۰۱۹ در یوتیوب پیدا کرد. ضمن اینکه بحران ریزگردها در خوزستان، طی سال‌های گذشته تشدید شده و مسئولان و کارشناسان، دلایل مختلف از جمله تغییرات اقلیمی و خشک‌شدن تالاب‌های ایران و عراق را به عنوان یکی از دلایل اصلی آن برشمرده‌اند. به نظر نمی‌رسد گرد و خاکی که با چند ماشین تولید شود، بتواند منشا یا حتی عامل بخشی از چنین بحران زیست‌محیطی‌ای باشد.
🔹از آنجا که این ویدئو هیچ ارتباطی با این روزها ندارد و قدیمی است، فکت‌نامه به این ادعا که ویدئو در حال نشان دادن تولید عامدانه گرد و خاک از سمت عراق به ایران است، نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.
👈 در فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh