FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.27K photos
732 videos
3 files
4.27K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
📊 روایت گمراه ‌کننده رهبر جمهوری اسلامی درباره بدهی‌های خارجی ایران

🔹علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران می‌گوید: با وجود تحریم‌ها و سختگیری‌ها، بدهی‌های خارجی ایران نزدیک صفر است و این یک موفقیت بزرگ است.

🔹طبق آمارهای بانک مرکزی بدهی خارجی ایران با احتساب معوقات تا پایان پاییز سال ۱۴۰۰ حدود ۱۰/۳ میلیارد دلار است. برای قضاوت درباره «نزدیک به صفر» بودن ۱۰ میلیارد دلار بدهی خارجی باید بدانیم آن را با چه چیزی مقایسه می‌کنیم.

🔹حجم بدهی خارجی ایران به نسبت اقتصادهای پیشرفته تقریبا «صفر» است، به نسبت برخی کشورهای همسایه مانند ترکیه، عربستان و امارات ناچیز به نظر می‌رسد. از برخی همسایگان دیگر مانند عراق، پاکستان، آذربایجان ارمنستان کمتر و از دو کشور افغانستان و ترکمنستان بیشتر است.

🔹ادعای آقای خامنه‌ای ممکن است این تصور عامیانه را ایجاد کند که کم بودن بدهی خارجی نشانه «موفقیت» است، در حالی که اندازه بدهی خارجی رابطه مستقیمی با پویایی اقتصاد دارد و کم بودن آن نشانه کم‌اعتباری اقتصاد یک کشور است.

🔹رهبر جمهوری اسلامی این وضعیت را «موفقیت» بزرگی می‌داند که «با وجود تحریم‌» به دست آمده، حال آنکه به نظر می‌رسد تحریم و انزوای اقتصادی باعث شده دسترسی ایران به منابع مالی بین‌المللی، خطوط اعتباری محدود و ناممکن شود.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه به این گزاره که «با وجود تحریم‌ها و سختگیری‌ها، بدهی‌های خارجی ایران نزدیک صفر است و این یک موفقیت بزرگ است» نشان گمراه‌کننده می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓آیا دانشجویان بیرون از ایران به دلیل رعایت‌نکردن قوانین پوشش اخراج می‌شوند؟

🔹برنامه خبری ۲۰:۳۰ شبکه دو صدا و سیما در یک گزارش ویدئویی مدعی شده که «در همه دانشگاه‌های دنیا برای پوشش دانشجویان ضوابطی تعریف شده که دانشجویان موظف به رعایت آن هستند» و دانشجویانی هستند که به دلیل رعایت نکردن قوانین پوشش دانشگاه‌هایشان اخراج شدند. خبرگزاری فارس هم ادعاهای مشابهی را در مورد بعضی دانشگاه‌های خارجی مطرح کرده.

🔹بررسی‌های پیشین و به‌روز شده فکتنامه در مورد دانشگاه‌هایی که در گزارش‌های صدا و سیما و خبرگزاری فارس آمده نشان می‌دهد که این ادعا صحت ندارد.

🔹دانشگاه بیرگام‌یانگ یکی از دانشگاه‌های مورد اشاره گزارش اخیر صدا و سیما، دانشگاهی مذهبی و وابسته به کلیسا است که توسط کلیسا تأسیس شده و «حمایت و هدایت» می‌شود. دانشگاه هدف خود را «کمک به افراد در مسیر جستجوی کمال و زندگی ابدی» اعلام کرده. قوانین این دست دانشگاه‌ها با سایر مراکز آموزش عالی تا حدی تفاوت دارد. با وجود این نگاهی به صفحه اینستاگرام همین دانشگاه‌ هم نشان‌ می‌دهد که این قوانین پوشش با آنچه در ایران مدنظر است بسیار تفاوت دارد.

🔹در مورد سایر دانشگاه‌های مورد بحث در این گزارش اطلاعات داده شده غلط و یا گمراه‌کننده است. مانند دانشگاهی که در گزارش «گیلفورد» نامیده می‌شود، که در واقع به دانشگاهی به نام Surrey در گیلفورد بریتانیا اشاره دارد. در سایت این دانشگاه تنها اشاره‌ای که به لباس دانشجویان شده در مورد رنگ و قیمت‌های پیشنهادی برای لباس فارغ التحصیلی است.

🔹 تاکیدات دانشگاهی مانند هامپتون که در این گزارش ذکر شده (که بر خلاف ادعای گزارش نه در بریتانیا که در ایالات متحده قرار دارد) برای اینکه دانش‌جویان برای بخش‌های مختلف دانشگاه، مانند کافه‌تریا، کلاس درس و باشگاه لباس «متناسب» با آن مکان‌ها را بپوشند، به پوشیدن «لباس مناسب» برای دانشگاه ترجمه شده.

🔹ادعای اخراج دانشجویان از دانشگاه به دلیل رعایت نکردن قوانین پوشش هم بی‌پایه و اساس است. دو نفری که در گزارش ۲۰:۳۰ به عنوان «دانشجویان اخراج شده» به آنان اشاره شد، هر دو «دانش‌آموز» دبیرستان هستند و به دلیل رعایت نکردن قوانین پوشش و یا نپوشیدن یونیفرم مدارس خود نه اخراج بلکه بین یک روز تا دو هفته «تعلیق» شده‌اند.

🔹جستجوهای ما برای پیدا کردن موردی از اخراج دانشجویان به دلیل رعایت نکردن قوانین پوشش در دانشگاه‌های خارج از ایران هیچ خروجی‌ای در پی نداشت.

🔹بنابراین فکتنامه به ادعای برنامه ۲۰:۳۰ در مورد اینکه همه دانشگاه‌های دنیا قوانین پوشش دارند و دانشجویان به دلیل رعایت نکردن آن اخراج می‌شوند نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙اپیزود جدید پادکست فکت‌نامه، درباره نادر طالب‌زاده است؛ چهره مشهور و جنجالی که به تازگی درگذشت. طالب‌زاده از مروجان تئوری توطئه در ایران بود، هنگامی که از دنیا رفت هم تئوری‌های توطئه‌ای درباره خانواده، پیشینه و فعالیت‌هایش منتشر شد.

🔹با کارهای او آشنا می‌شویم و به سراغ چند تئوری‌ توطئه‌ می‌رویم که طالب‌زاده مطرح کرد؛ از مسموم کردن آب زمزم تا اطلاعات گمراه‌کننده‌ای که در جریان حمله ایران به پایگاه عین‌الاسد مطرح کرد.

🔹در ادامه هم به سراغ شایعه‌ها و گفته‌های نادرستی می‌رویم که درباره یهودی/آمریکایی بودن مادر او مطرح شده است.

🔹دو فکت‌چک دیگر هم مرور می‌کنیم؛ یکی ویدئوی جعلی که به نام وصیت‌نامه مریم میرزاخانی، ریاضی‌دان ایرانی منتشر شد و دیگری ادعای نادرستی که می‌گوید در اروپا و آمریکا هم پارک‌هایی مخصوص مادران و کودکان وجود دارد. در پایان نیز به چند کامنت مخاطبان فکت‌نامه پاسخ می‌دهیم.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
💉آیا واکسن‌هایی که در ایران استفاده شده از فایزر و مدرنا بهتر است؟

🔹دکتر بهرام عین‌اللهی وزیر بهداشت دولت سیزدهم یک بار در مصاحبه با صداوسیما و پس از آن در یک سخنرانی عمومی اعلام کرد واکسن‌هایی که در ایران تزریق شده از فایزر و مدرنا موفق‌تر بوده و این واکسن‌ها از واکسن‌هایی که از فناوری mRNA استفاده می‌کنند، بهترند.

🔹هیچ مطالعه و بررسی معتبری وجود ندارد که صحبت‌های وزیر بهداشت را تایید کند اما برخی مقالات که در نشریات معتبر علمی منتشر شده‌اند نشان می‌دهند واکسن‌هایی که از فناوری mRNA برای مواجهه با کووید۱۹ استفاده می‌کنند، در بیماری‌های دارای علائم، موثرترند. هر چند این مطالعه، برای پیشگیری از بیماری‌های شدید و همچنین برای افراد بالای ۶۰ سال، تفاوتی را در میان واکسن‌ها مشاهده نکرده است.

🔹فاکتورهای مختلفی در زمینه موفقیت یک واکسن در کشور وجود دارد که به نظر می‌رسد در این جمله بهرام عین‌اللهی نادیده گرفته شده است؛ موضوعی که باعث شده جمله او بیش از آنکه اظهارنظری علمی باشد، جمله‌ای با رنگ و بوی سیاسی و در جهت تصمیم‌هایی باشد که ایران برای جلوگیری از واردات واکسن فایزر و مدرنا به کشور گرفته است.

🔹دی ماه ۱۳۹۹ بلافاصله پس از آنکه رهبر جمهوری اسلامی اعلام کرد ورود فایزر و مدرنا به ایران ممنوع است، بهرام عین‌اللهی یکی از کسانی بود که چند روز بعد، نامه‌ای را در حمایت از این تصمیم امضا کرد؛ نامه‌ای که در آن ادعاهای بی‌اساس و نادرستی درباره واکسن‌های فایزر و مدرنا مطرح شده بود.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعای بهرام عین‌اللهی درباره اینکه واکسن‌هایی که در ایران تزریق شده از فایزر و مدرنا بهتر بوده است، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📊عبدالناصر همتی، رئیس کل پیشین بانک مرکزی می‌گوید دولت سیزدهم رکورد تاریخی چاپ پول را شکسته و در این دولت پایه پولی ۱۴۲ هزار میلیارد تومان افزایش پیدا کرد.

🔹بله، پایه پولی به بالاترین حد تاریخی خود رسیده، اما نرخ رشد آن هنوز کمتر از نرخ‌های ثبت شده در دولت پیشین و زمان ریاست آقای همتی بر بانک مرکزی است.

🔹طبق آمار بانک مرکزی نرخ رشد پایه پولی در اسفند ۱۴۰۰ به ۳۱/۴ رسید در حالی که این رقم در پایان سال ۱۳۹۹ حدود ۳۲/۸ درصد بود.

🔹همچنین داده‌های ۱۲ ماهه پایه پولی نشان می‌دهد بالاترین نرخ رشد پایه پولی در تیر ماه ۱۴۰۰ با رکورد ۴۲/۶ درصد به ثبت رسیده که بیش از ۱۰ واحد درصد بیشتر از نرخ رشد پایه پولی در انتهای سال ۱۴۰۰ است.

🔹مقایسه رقم پایه پولی برای نشان دادن تغییرات رشد، مقایسه درستی نیست، بنابراین فکت‌نامه به گفته عبدالناصر همتی نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓آیا کانادا برای کاهش هزینه‌های بیماران روانی و معلولان، خدمات مرگ خودخواسته ارائه می‌کند؟

🔹خبرگزاری میزان مدعی است: «دولت کانادا برای کاهش هزینه‌ها به بیماران روانی و افراد معلول جهت مرگ خودخواسته خدمات پزشکی ارائه می‌کند».

🔹این ادعا که منبع اصلی آن سایت روسی اسپوتنیک است، روایتی ناقص و گمراه‌کننده از قانون MEDICAL ASSISTANCE IN DYING است که آخرین اصلاحیه آن در ۱۷ مارس ۲۰۲۱ به تصویب پارلمان کانادا رسیده است.

🔹این قانون برای حمایت از افرادی است که به دلیل بیماری صعب‌العلاج یا ناتوانی شدید، درد و رنجی طاقت فرسا را تجربه می‌کنند، تصویب شده تا آنها بتواند آگاهانه و داوطلبانه با استفاده از خدمات پزشکی به زندگی خود پایان دهند.

🔹دایره شمول این قانون بسیار محدود است و هنوز شامل حال افراد دارای بیماری‌های روانی نمی‌شود یا افرادی که قدرت تصمیم‌گیری ندارند شامل این قانون نمی‌شوند.

🔹در کانادا اکثر افرادی که دارای چنین معلولیت‌هایی هستند در مضیقه مالی نیستند. به نظر نمی‌رسد مسائل مالی دلیل تصمیم به پایان دادن به زندگی این افراد باشد، بلکه درد و رنج غیرقابل تحمل افراد را به این تصمیم می‌رساند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای خبرگزاری میزان مبنی بر اینکه «دولت کانادا برای کاهش هزینه‌ها به بیماران روانی و معلولان جهت مرگ خودخواسته خدمات پزشکی ارائه می‌کند» نشان «گمراه کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📊 رکورد ایرانیان در ثبت نام برنامه مهاجرتی لاتاری آمریکا

🔹در روزهای اخیر و همزمان با اعلام نتایج لاتاری۲۰۲۳ ایالات متحده در شبکه‌های اجتماعی ایران آمارهایی درباره تعداد بالای ثبت‌نام کنندگان ایران در مقایسه با سایر کشورها منتشر شده است.

🔹در این آمارها گفته شده ایران با رکورد ۱,۴۰۰,۰۰۰ ثبت نام بالاتر از کشورهایی مانند عراق (۹۶ هزار نفر)، اردن (۳۸ هزار نفر)، تایلند (۷ هزار نفر)، آذربایجان (۹۷ هزار نفر)، یمن (۹۶ هزار نفر)، زامبیا (۶ هزار نفر) و اتیوپی (یک میلیون نفر) قرار دارد.

🔹اعزامی‌های سال ۲۰۲۳ در واقع افراد برنده از میان کسانی هستند که در سال ۲۰۲۱ ثبت نام کردند و در سال ۲۰۲۲ اسامی آنان اعلام شده است. بنابراین برای به دست آوردن آمار صحیح باید به تعداد کسانی که در سال ۲۰۲۱ ثبت نام کرده‌اند مراجعه کنیم.

🔹این اعداد و ارقام با آمارهای سال ۲۰۲۱ برنامه مهاجرتی Diversity Visa Program (لاتاری) که در سایت وزارت خارجه آمریکا منتشر شده، همخوانی ندارد، ولی نزدیک به آمار سال ۲۰۲۰ است.

🔹بنابر اعلام سایت رسمی لاتاری تعداد ایرانیان ثبت‌نام کننده در سال ۲۰۲۱ تعداد ۷۵۹,۹۰۳ نفر بوده است. ایران از لحاظ تعداد ثبت‌نام کنندگان در سال ۲۰۲۱ بعد از مصر با ۸۷۲,۵۰۵ و ازبکستان با ۸۳۲,۹۳۸ نفر متقاضی، در رتبه سوم قرار دارد.

🔹تغییرات تعداد ثبت‌نام کنندگان ایرانی در سه سال اخیر جالب توجه است. تعداد ایرانیانی که شانس خود را برای دریافت گرین‌کارت ایالات متحده در سال ۲۰۲۰ امتحان کرده بودند ۱,۳۵۴,۴۴۴ نفر یعنی کمی کمتر از دو برابر سال ۲۰۲۱ بوده است. در سال ۲۰۱۹ هم ۸۶۴,۵۶۸ نفر شانس خود را امتحان کرده بودند.

🔹چنانکه مشخص است آمار دقیق نیست، اما محتوای آنچه گفته شده دور از واقعیت نیست. به همین دلیل فکت‌نامه به آن نشان «نیمه‌درست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🛑 اگر به خبری برخوردید که در صحت آن شک دارید و یا از موثق بودن منبع آن اطمینان ندارید، آن را از طریق بات ‌تلگرام فکت‌نامه به شناسه @Factnamehbot برای ما ارسال کنید.

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
❓روزنامه همشهری، وابسته به شهرداری تهران، مدعی‌ست پارک‌های ویژه مادران و کودکان در شهرهای مختلف اروپا و آمریکا وجود دارد. این صحت ندارد.

🔹تنها فضای اختصاصی پارک‌ها زمین بازی کودکان است که برای حفظ امنیت کودک، زنان و مردان فقط به همراه کودکان حق ورود به آن را دارند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه، سوژه اصلی باز هم پوشش اجباری در ایران است. فکت‌چکی را مرور می‌کنیم که درباره گزارشی‌ست که از برنامه ۲۰:۳۰ صداوسیما پخش شده و در آن گفته شد قوانین پوشش، محدود به دانشگاه‌های ایران نیست و همه دانشجویان در کشورهای بیرون ایران نیز باید چنین قوانینی را رعایت کنند؛ ادعایی شاخ‌دار که بارها تکرار شد.

✅ موضوعات دیگری هم که به آنها می‌پردازیم:

🔹کارگاه آنلاین فکت‌نامه و پوینتر با موضوع فکت‌چکینگ

🔹سفر خانواده قالیباف به ترکیه و ادامه حاشیه‌های آن

🔹اظهارات رهبر جمهوری اسلامی درباره موفقیت در بدهی نزدیک به صفر ایران

🔹ادعای وزیر بهداشت درباره اینکه واکسن‌هایی که در ایران استفاده شده از فایزر و مدرنا بهتر بوده‌اند

🔹گفته عبدالناصر همتی درباره رکورد تاریخی چاپ پول در دولت رئیسی

🔹 دولت کانادا و اتانازی در این کشور

🔹آمارهای مربوط به ثبت‌نام ایرانیان در لاتاری آمریکا

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
📶 مدیرکل ارتباطات و امور بین الملل شركت مخابرات: تعرفه‌های اینترنت شرکت مخابرات ایران بر اساس تعرفه‌‌های ابلاغی سال ۱۳۹۶ است و هیچ‌گونه افزایشی در این مدت صورت نگرفته.

🔹بله، قیمت پایه شرکت‌های ارائه دهنده خدمات اینترنتی تغییر نکرده اما هزینه مصرف‌کننده برای استفاده از سرعت و حجم مشابه پنج سال قبل افزایش یافته.

🔹شرکت مخابرات برای ارائه اینترنت با سرعت و قیمت مشابه سال ۹۶ آستانه حجم مصرفی را برای سرعت پایین ۴۰ درصد و برای سرعت بالا تا ۲/۵ برابر کاهش داده، بقیه شرکت‌های ارائه‌کننده خدمات اینترنت هم همینطور. اگر کاربری حجم اضافی مورد نیاز خود را خریداری نکند، سرعت اینترنت او بعد از پایان آستانه مصرف منصفانه‌، به ۱۲۸ کیلوبایت بر ثانیه کاهش می‌یابد. چنین سرعتی با توجه به اختلال‌های موجود در شبکه عملا امکان استفاده از بسیاری خدمات را از او سلب می‌کند.

🔹از این رو فکت‌نامه به این گفته محمدرضا بیدخام، که «تعرفه‌های اینترنت بر اساس تعرفه‌ های ابلاغی سازمان تنظیم مقررات سال ۱۳۹۶ است و هیچ‌گونه افزایشی در این مدت صورت نگرفته» نشان گمراه‌کننده می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📶 ادعای نادرست درباره اختلال گسترده و قطع اینترنت در اهواز

🔹احمد وحیدی، وزیر کشور می‌گوید قطعی اینترنت در اهواز شایعه است. پیش از این نیز یک عضو کمیسیون امنیت ملی نیز گفته بود دلیل قطع اینترنت در خوزستان مشکلات فنی است.

🔹دست کم چهار دلیل وجود دارد که نشان می‌دهد اختلال و قطعی اینترنت در خوزستان دلایل فنی ندارد:

1️⃣دلیل اول این است که تا کنون به جز ادعای دو مقام سیاسی-امنیتی، گزارش یا اظهارنظر فنی که نشان دهد اختلال‌ها در خوزستان دلیل غیرسیاسی داشته،‌ منتشر نشده است. معمولا زمانی که اینترنت در ایران به دلایل فنی قطع می‌شود، دلایل فنی آن اعلام می‌شوند.

2️⃣دلیل دومی که این گمانه را تقویت می‌کند، همزمانی این قطعی‌ها با اعتراض‌هایی است که در برخی شهرهای استان خوزستان روی داده است. گزارش‌هایی که در رسانه‌ها منتشر شده نشان می‌دهد اینترنت در همان شهرهایی با اختلال مواجه شده که اعتراض‌ها نیز در آنها وجود دارد.

3️⃣دلیل سوم نیز نوع و کیفیت این اختلال است. به عنوان مثال زمانی که اینترنت به دلایل فنی قطع می‌شود، معمولا بخش‌هایی از یک شهر یا یک منطقه با مشکل روبرو می‌شود اما الگوی جغرافیایی این قطعی‌ها نشان می‌دهد شهرهای مختلفی در شمال، جنوب و غرب خوزستان با این مشکل روبرو شده‌اند.

4️⃣دلیل چهارم نیز گزارش نهادهای بین‌المللی است؛ گروه‌هایی که مشغول رصد خاموشی اینترنت در سراسر جهان هستند و گزارش‌هایی را درباره وجود اختلال در ایران منتشر کرده‌اند. داده‌های ترافیکی سرویس Cloudflare یا گزارشی که در نت‌بلاک منتشر شده، این اختلال‌ها را تایید می‌کند.

🔹ضمن اینکه گزارش‌هایی نیز وجود دارد که نشان می‌دهد این اختلال‌ها، بیش از آنکه شبیه یه یک مشکل فنی باشد، نوعی از دسترسی سطح‌بندی شده اینترنت است. یعنی در حالی که اغلب کسب‌وکارهای محلی یا اختلالی روبرو نشده‌اند اما دسترسی به جریان آزاد اطلاعات در اینترنت با دشواری‌هایی روبرو شده است.

🔹مجموعه این شواهد و گزارش‌ها نشان می‌دهد ادعای دو مسئول در ایران درباره اینکه اینترنت در اهواز قطع نیست یا مشکلات به‌وجودآمده در خوزستان دلیل فنی دارد، ادعاهایی دور از واقعیت هستند و فکت‌نامه به آنها نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه، سوژه اصلی باز هم پوشش اجباری در ایران است. فکت‌چکی را مرور می‌کنیم که درباره گزارشی‌ست که از برنامه ۲۰:۳۰ صداوسیما پخش شده و در آن گفته شد قوانین پوشش، محدود به دانشگاه‌های ایران نیست و همه دانشجویان در کشورهای بیرون ایران نیز باید چنین قوانینی را رعایت کنند؛ ادعایی شاخ‌دار که بارها تکرار شد.

✅ موضوعات دیگری هم که به آنها می‌پردازیم:

🔹کارگاه آنلاین فکت‌نامه و پوینتر با موضوع فکت‌چکینگ

🔹سفر خانواده قالیباف به ترکیه و ادامه حاشیه‌های آن

🔹اظهارات رهبر جمهوری اسلامی درباره موفقیت در بدهی نزدیک به صفر ایران

🔹ادعای وزیر بهداشت درباره اینکه واکسن‌هایی که در ایران استفاده شده از فایزر و مدرنا بهتر بوده‌اند

🔹گفته عبدالناصر همتی درباره رکورد تاریخی چاپ پول در دولت رئیسی

🔹 دولت کانادا و اتانازی در این کشور

🔹آمارهای مربوط به ثبت‌نام ایرانیان در لاتاری آمریکا

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓پاسخ به برخی سوالات متداول درباره حذف یارانه مواد غذایی

🔹طرح «اصلاح نظام پرداخت یارانه‌ای» با افزایش قیمت مواد غذایی در ایران رقم خورده است. طرحی که ابهام‌های زیادی درباره آن وجود دارد، اما بازخوانی برخی فکت‌ها می‌تواند شمایی کلی از واقعیت ترسیم کند.

✅ آنچه مسلم است،

🔹نان، مرغ، تخم‌مرغ، شیر، روغن، ماکارونی جزو کلیدی‌ترین مواد غذایی مورد استفاده خانوارها در ایران هستند. آخرین داده‌های در دسترس هزینه و درآمد خانوار در سال ۱۳۹۹ نشان می‌دهد این مواد حدود ۶ درصد کل هزینه خانوار شهری به خود اختصاص می‌دهند. این نسبت در دهک اول (کم‌درآمدترین) ۱۴ درصد است.

🔹فقر مطلق در ایران ابعاد بحرانی دارد. طبق آخرین برآوردهای رسمی در دسترس در سال ۱۳۹۸ یک سوم جمعیت ایران زیر خط فقر مطلق قرار دارند که بر اساس استاندارد دسترسی به حداقل غذا تعریف می‌شود. هزینه کلی خانوار طی سه سال گذشته در اثر تورم دست کم ۲/۵ برابر و احتمالا نرخ فقر مطلق افزایش یافته است.

🔹دولت مدعی است از طریق پرداخت ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان یارانه‌ نقدی برای هر نفر هم افزایش هزینه را جبران می‌کند و هم از فقر مطلق کم می‌کند، اما طبق برآوردهای فکت‌نامه بر اساس داده‌ها و آمارهای رسمی، در سناریوهای گوناگون یارانه‌های نقدی حتی در ماه‌های اول افزایش هزینه همه دهک‌ها را جبران نمی‌کند.

🔹افزایش قیمت نان، مرغ، شیر، تخم‌مرغ، آرد و… محدود به اینها نیست و روی سایر مواد غذایی و حتی کالا و خدمات غیرخوراکی هم اثر تورمی دارد. خود مقام‌های دولتی از اثر تورمی ۱۰ درصدی صحبت می‌کنند. محاسبات نشان می‌دهد این برآورد بسیار خوشبینانه است.

🔹هیچ اطلاعاتی درباره طرح اصلاح یارانه ها در دست نیست. مشخص نیست آیا در این طرح افزایش تدریجی یارانه‌های به نسبت تورم پیش‌بینی شده است؟ تجربه نشان داده بعد از گذشت مدت کوتاهی هم ارزش یارانه‌های نقدی سقوط می‌کند و هم طرح‌های اصلاح یارانه‌ شکست می‌خورند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📊 ادعای نادرست درباره گران شدن مواد غذایی در امارات و ارتباط آن با تحولات داخلی ایران

🔹برخی هواداران دولت در شبکه‌های اجتماعی، مطالبی درباره گران شدن مواد غذایی در کشورهای همسایه در پی حذف ارز ترجیحی در ایران منتشر می‌کنند، از جمله یکی از کاربران با انتشار تصاویری از یک سوپر مارکت در دبی نوشته قیمت روغن مایع ١٧ درهمی امشب ٤٣ درهم شده است.

🔹اول اینکه تصویر منتشر شده قیمت دو بطری روغن مایع را نشان می‌دهد.

🔹دوم، افزایش قیمت مواد غذایی از هفته‌ها قبل در امارات و بسیاری دیگر از کشورها شروع شده است. بر اساس گزارش‌های مرکز آمار امارات نرخ تورم مواد غذایی در این کشور از میانه‌های سال گذشته با شتاب کم‌سابقه‌ای روند صعودی پیدا کرده است.

🔹بر اساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) شاخص قیمت غذا در فاصله از سال ۲۰۲۰ تا کنون ۶۲ درصد افزایش داشته و میانگین قیمت انواع روغن گیاهی نیز در همین زمان ۲/۴ برابر افزایش یافته است. برآورد بانک جهانی نیز از تورم جهانی شاخص غذا به نسبت سال ۲۰۲۰ حدود ۷۹ درصد است.

🔹هیچ برآورد معتبری از حجم قاچاق مواد غذایی از ایران به کشورهای همسایه وجود ندارد، اما طبق گزارش‌های رسمی ایران منبع مهمی برای واردات مواد غذایی به امارات نیست. تحولات داخلی ایران تاثیر قابل ملاحظه‌ای در افزایش یا کاهش قیمت مواد غذایی در کشورهای همسایه ایران ندارد.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه ادعای گران شدن روغن و سایر مواد غذایی دیگر در امارات به دلیل حذف ارز ترجیحی در ایران را بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🛑 اگر به خبری برخوردید که در صحت آن شک دارید و یا از موثق بودن منبع آن اطمینان ندارید، آن را از طریق بات ‌تلگرام فکت‌نامه به شناسه @Factnamehbot برای ما ارسال کنید.

✅ @Factnameh
📶 ادعای نادرست درباره ارتباط قطعی اینترنت با حمله سایبری به مبین‌نت

🔹به دنبال اختلال گسترده و قطع اینترنت در ایران، شایعه شده حمله سایبری به شرکت مبین‌نت عامل قطع اینترنت است.

🔹این شایعه برداشت اشتباه و نادرست از بیانیه‌ای است که شرکت مبین‌نت درباره یک اختلال ۱/۵ ساعته در روز ۲۴ اردیبهشت منتشر کرده.

🔹در بیانیه مبین‌نت به صراحت گفته شده قطعی اینترنت مبین نت به دلیل حمله سایبری در تاریخ ۲۴ اردیبهشت بین ساعت‌های ۱۷ تا ۱۸:۴۵ دقیقه رخ داده است، در حالی که قطعی و اختلال گسترده اینترنت از روز ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ و همزمان با شکل‌گیری تجمعات اعتراضی در برخی نقاط ایران گزارش شده است.

🔹ما به تازگی در یک گزارش درستی‌سنجی درباره اختلال گسترده و قطعی اینترنت در برخی شهرهای ایران به دلایل و شواهدی اشاره کرده‌ که ثابت می‌کند قطعی‌های اخیر دلیل فنی ندارد.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه شایعه ارتباط قطع اینترنت با حمله سایبری به شرکت مبین‌نت را رد می‌کند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓آیا تعطیلی ۲۷ اردیبهشت به‌خاطر ترس از اعتراضات در تهران بود؟

🔹مراکز آموزشی و اداری شهر تهران، روز سه‌شنبه ۲۷ اردیبهشت، به علت «آلودگی هوا» تعطیل شدند. برخی شهروندان در شبکه‌های اجتماعی این تصمیم را با احتمال گسترش اعتراضات مردمی به پایتخت مرتبط دانسته‌اند. از روز قبل، اختلالات در حمل و نقل شهری با اعتصاب رانندگان BRT آغاز شده‌بود.

🔹وضعیت آلودگی هوا در ۲۷ اردیبهشت، مطابق شاخص کیفیت هوای تهران که توسط دستگاه‌های شرکت کنترل کیفیت هوای تهران سنجیده می‌شود، در وضعیت ناسالم برای همه اقشار قرار گرفت. بنابراین تعطیلی در این روز غیرمنطقی نیست.

🔹روزهای دیگری در ۱۴ماه گذشته هستند که مانند این روز، شاخص از ۱۵۰ بالاتر رفته و مدارس و ادارات تعطیل نشده‌اند و روزهای دیگری است که شاخص پایین‌تر است و مدارس تعطیل شده‌اند.

🔹قاعدتا استانداری تهران، با توجه به شواهد هواشناسی، از روز قبل تصمیم می‌گیرد که فردا را تعطیل کند یا نه. بیشتر این تعطیلی‌ها در بازه زمانی از اواخر آبان تا اواخر بهمن قرار دارد. ویژگی مهم این بازه زمانی افزایش غلظت مونوکسید کربن و ذرات معلق ۲/۵ تا ۱۰ میکرون است. با این حال استانداری تهران بعد از اینکه در اواخر فروردین همراه با موج اول ریزگردها (و ذرات معلق بزرگ‌تر از ۱۰ میکرون) شاخص کیفیت هوای تهران به ۳۳۲ رسید، مدارس و ادارات را تعطیل نکرد.

🔹در مجموع این ادعا که «تعطیلی تهران (در روز ۲۷ اردیبهشت و پس از اعتصاب رانندگان BRT) به بهانه آلودگی هوا اما به علت ترس از اعتراضات سراسری است» گزاره‌ای است که نمی‌توان آن را با فکت‌های قابل دسترس، تایید یا رد کرد.

🔹نمی‌دانیم در جلسه «کمیته اضطرار آلودگی هوا» که در ساعات پایانی ۲۶ اردیبهشت برگزار شد، چه گذشته‌است. بنابراین این ادعا «غیرقابل اثبات» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙گرانی

🔹اعتراض‌ها در ایران ادامه دارد، ما هم در این اپیزود به سراغ یکی از دلایل اصلی شروع آن یعنی «طرح اصلاح نظام پرداخت یارانه‌ای» رفتیم؛ طرحی که در عمل باعث افزایش قابل توجه قیمت مواد غذایی اساسی در ایران شد.

🔹بررسی می‌کنیم که این گرانی‌ها مربوط به چه کالاهایی است، چه قدر می‌تواند زندگی را سخت کند و آیا اقشار کم‌درآمد می‌توانند با وجود یارانه‌هایی که دریافت می‌کنند، از پس افزایش قیمت‌ها برآیند یا نه.

🔹به غیر از آن به سراغ یک ادعای نادرست درباره امارات متحده عربی رفتیم. برخی از کاربران هوادار دولت ایران اعلام کردند که بلافاصله پس از برداشته‌شدن یارانه‌ها، قیمت مرغ و روغن در امارات افزایش یافته. توضیح دادیم که چرا این ادعا، نسبتی با واقعیت ندارد.

🔹موضوع آلودگی هوای تهران، همچنین قطعی اینترنت و گران‌شدن تعرفه‌های اینترنت نیز دیگر موضوعاتی است که در این قسمت آنها را مرور می‌کنیم.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
📊 ادعای شاخ‌دار درباره کاهش جمعیت ایران تا ۳۰ میلیون

🔹طاهره لباف متخصص زنان که به با عنوان «فعال حوزه جمعیت» معرفی می‌شود، می‌گوید: «جمعیت ایران در سال ۱۴۸۰ به ۳۱ میلیون نفر می رسد که ۴۷ درصد آن سالمند هستند».

🔹معلوم نیست مبنای این آمار چیست، اما اعداد و ارقام مطرح شده اختلاف بسیار زیادی با برآوردهای معتبر جمعیتی دارند.

🔹پیش‌بینی قطعی جمعیت ایران در ۸۰ سال آینده غیرممکن است، اما منابع معتبر آماری با در نظر گرفتن برخی فرضیات برآوردهایی درباره جمعیت ارائه می‌کنند.

🔹به طور مشخص دفتر جمعیت سازمان ملل پیش‌بینی کرده در صورت کاهش رشد، جمعیت ایران دست کم تا ۳۰ سال آینده رو به افزایش خواهد بود و پس از آن تا سال ۲۱۰۰ به حدود ۶۵ میلیون می‌رسد. در این فرضیه متوسط نرخ باروری از سال ۲۰۲۰ تا ۲۱۰۰ میلادی ۱/۴۳ فرزند به ازای هر زن در نظر گرفته شده. طبق آخرین آمار رسمی در سال ۱۳۹۹ میزان باروری کل ۱/۷۱ است.

🔹در صورت تحقق سناریوی افزایش رشد، جمعیت ایران تا ۸۰ سال آینده رو به افزایش خواهد بود و از ۱۴۳ میلیون خواهد گذشت. در صورت تحقق سناریوی رشد متوسط، جمعیت ایران تا سال ۲۱۰۰ حدود ۹۹ میلیون برآورد شده است.

🔹بر اساس این پیش‌بینی‌ها نسبت جمعیت سالمند به کل جمعیت تا سال ۲۱۰۰ میلادی بین ۲۲ تا ۳۹ درصد خواهد بود.

🔹به جز زاد ولد، مرگ و میر و مهاجرت عوامل دیگری مثل وقوع بیماری فراگیر، جنگ، بحران‌های شدید زیست محیطی و… روی روند تغییرات جمعیتی موثر است. شاخصی برای اندازه‌گیری اثر این متغیرها وجود ندارد.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه این گفته طاهره لباف را که «جمعیت ایران در سال ۱۴۸۰ به ۳۱ میلیون می‌رسد که ۴۷درصد آن سالمند هستند»، به وضوح بی‌پایه و اساس می‌داند و به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh