🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه، سوژه اصلی باز هم پوشش اجباری در ایران است. فکت‌چکی را مرور می‌کنیم که درباره گزارشی‌ست که از برنامه ۲۰:۳۰ صداوسیما پخش شده و در آن گفته شد قوانین پوشش، محدود به دانشگاه‌های ایران نیست و همه دانشجویان در کشورهای بیرون ایران نیز باید چنین قوانینی را رعایت کنند؛ ادعایی شاخ‌دار که بارها تکرار شد.

✅ موضوعات دیگری هم که به آنها می‌پردازیم:

🔹کارگاه آنلاین فکت‌نامه و پوینتر با موضوع فکت‌چکینگ

🔹سفر خانواده قالیباف به ترکیه و ادامه حاشیه‌های آن

🔹اظهارات رهبر جمهوری اسلامی درباره موفقیت در بدهی نزدیک به صفر ایران

🔹ادعای وزیر بهداشت درباره اینکه واکسن‌هایی که در ایران استفاده شده از فایزر و مدرنا بهتر بوده‌اند

🔹گفته عبدالناصر همتی درباره رکورد تاریخی چاپ پول در دولت رئیسی

🔹 دولت کانادا و اتانازی در این کشور

🔹آمارهای مربوط به ثبت‌نام ایرانیان در لاتاری آمریکا

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

📶 مدیرکل ارتباطات و امور بین الملل شركت مخابرات: تعرفه‌های اینترنت شرکت مخابرات ایران بر اساس تعرفه‌‌های ابلاغی سال ۱۳۹۶ است و هیچ‌گونه افزایشی در این مدت صورت نگرفته.

🔹بله، قیمت پایه شرکت‌های ارائه دهنده خدمات اینترنتی تغییر نکرده اما هزینه مصرف‌کننده برای استفاده از سرعت و حجم مشابه پنج سال قبل افزایش یافته.

🔹شرکت مخابرات برای ارائه اینترنت با سرعت و قیمت مشابه سال ۹۶ آستانه حجم مصرفی را برای سرعت پایین ۴۰ درصد و برای سرعت بالا تا ۲/۵ برابر کاهش داده، بقیه شرکت‌های ارائه‌کننده خدمات اینترنت هم همینطور. اگر کاربری حجم اضافی مورد نیاز خود را خریداری نکند، سرعت اینترنت او بعد از پایان آستانه مصرف منصفانه‌، به ۱۲۸ کیلوبایت بر ثانیه کاهش می‌یابد. چنین سرعتی با توجه به اختلال‌های موجود در شبکه عملا امکان استفاده از بسیاری خدمات را از او سلب می‌کند.

🔹از این رو فکت‌نامه به این گفته محمدرضا بیدخام، که «تعرفه‌های اینترنت بر اساس تعرفه‌ های ابلاغی سازمان تنظیم مقررات سال ۱۳۹۶ است و هیچ‌گونه افزایشی در این مدت صورت نگرفته» نشان گمراه‌کننده می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📶 ادعای نادرست درباره اختلال گسترده و قطع اینترنت در اهواز

🔹احمد وحیدی، وزیر کشور می‌گوید قطعی اینترنت در اهواز شایعه است. پیش از این نیز یک عضو کمیسیون امنیت ملی نیز گفته بود دلیل قطع اینترنت در خوزستان مشکلات فنی است.

🔹دست کم چهار دلیل وجود دارد که نشان می‌دهد اختلال و قطعی اینترنت در خوزستان دلایل فنی ندارد:

1️⃣دلیل اول این است که تا کنون به جز ادعای دو مقام سیاسی-امنیتی، گزارش یا اظهارنظر فنی که نشان دهد اختلال‌ها در خوزستان دلیل غیرسیاسی داشته،‌ منتشر نشده است. معمولا زمانی که اینترنت در ایران به دلایل فنی قطع می‌شود، دلایل فنی آن اعلام می‌شوند.

2️⃣دلیل دومی که این گمانه را تقویت می‌کند، همزمانی این قطعی‌ها با اعتراض‌هایی است که در برخی شهرهای استان خوزستان روی داده است. گزارش‌هایی که در رسانه‌ها منتشر شده نشان می‌دهد اینترنت در همان شهرهایی با اختلال مواجه شده که اعتراض‌ها نیز در آنها وجود دارد.

3️⃣دلیل سوم نیز نوع و کیفیت این اختلال است. به عنوان مثال زمانی که اینترنت به دلایل فنی قطع می‌شود، معمولا بخش‌هایی از یک شهر یا یک منطقه با مشکل روبرو می‌شود اما الگوی جغرافیایی این قطعی‌ها نشان می‌دهد شهرهای مختلفی در شمال، جنوب و غرب خوزستان با این مشکل روبرو شده‌اند.

4️⃣دلیل چهارم نیز گزارش نهادهای بین‌المللی است؛ گروه‌هایی که مشغول رصد خاموشی اینترنت در سراسر جهان هستند و گزارش‌هایی را درباره وجود اختلال در ایران منتشر کرده‌اند. داده‌های ترافیکی سرویس Cloudflare یا گزارشی که در نت‌بلاک منتشر شده، این اختلال‌ها را تایید می‌کند.

🔹ضمن اینکه گزارش‌هایی نیز وجود دارد که نشان می‌دهد این اختلال‌ها، بیش از آنکه شبیه یه یک مشکل فنی باشد، نوعی از دسترسی سطح‌بندی شده اینترنت است. یعنی در حالی که اغلب کسب‌وکارهای محلی یا اختلالی روبرو نشده‌اند اما دسترسی به جریان آزاد اطلاعات در اینترنت با دشواری‌هایی روبرو شده است.

🔹مجموعه این شواهد و گزارش‌ها نشان می‌دهد ادعای دو مسئول در ایران درباره اینکه اینترنت در اهواز قطع نیست یا مشکلات به‌وجودآمده در خوزستان دلیل فنی دارد، ادعاهایی دور از واقعیت هستند و فکت‌نامه به آنها نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه، سوژه اصلی باز هم پوشش اجباری در ایران است. فکت‌چکی را مرور می‌کنیم که درباره گزارشی‌ست که از برنامه ۲۰:۳۰ صداوسیما پخش شده و در آن گفته شد قوانین پوشش، محدود به دانشگاه‌های ایران نیست و همه دانشجویان در کشورهای بیرون ایران نیز باید چنین قوانینی را رعایت کنند؛ ادعایی شاخ‌دار که بارها تکرار شد.

✅ موضوعات دیگری هم که به آنها می‌پردازیم:

🔹کارگاه آنلاین فکت‌نامه و پوینتر با موضوع فکت‌چکینگ

🔹سفر خانواده قالیباف به ترکیه و ادامه حاشیه‌های آن

🔹اظهارات رهبر جمهوری اسلامی درباره موفقیت در بدهی نزدیک به صفر ایران

🔹ادعای وزیر بهداشت درباره اینکه واکسن‌هایی که در ایران استفاده شده از فایزر و مدرنا بهتر بوده‌اند

🔹گفته عبدالناصر همتی درباره رکورد تاریخی چاپ پول در دولت رئیسی

🔹 دولت کانادا و اتانازی در این کشور

🔹آمارهای مربوط به ثبت‌نام ایرانیان در لاتاری آمریکا

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓پاسخ به برخی سوالات متداول درباره حذف یارانه مواد غذایی

🔹طرح «اصلاح نظام پرداخت یارانه‌ای» با افزایش قیمت مواد غذایی در ایران رقم خورده است. طرحی که ابهام‌های زیادی درباره آن وجود دارد، اما بازخوانی برخی فکت‌ها می‌تواند شمایی کلی از واقعیت ترسیم کند.

✅ آنچه مسلم است،

🔹نان، مرغ، تخم‌مرغ، شیر، روغن، ماکارونی جزو کلیدی‌ترین مواد غذایی مورد استفاده خانوارها در ایران هستند. آخرین داده‌های در دسترس هزینه و درآمد خانوار در سال ۱۳۹۹ نشان می‌دهد این مواد حدود ۶ درصد کل هزینه خانوار شهری به خود اختصاص می‌دهند. این نسبت در دهک اول (کم‌درآمدترین) ۱۴ درصد است.

🔹فقر مطلق در ایران ابعاد بحرانی دارد. طبق آخرین برآوردهای رسمی در دسترس در سال ۱۳۹۸ یک سوم جمعیت ایران زیر خط فقر مطلق قرار دارند که بر اساس استاندارد دسترسی به حداقل غذا تعریف می‌شود. هزینه کلی خانوار طی سه سال گذشته در اثر تورم دست کم ۲/۵ برابر و احتمالا نرخ فقر مطلق افزایش یافته است.

🔹دولت مدعی است از طریق پرداخت ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان یارانه‌ نقدی برای هر نفر هم افزایش هزینه را جبران می‌کند و هم از فقر مطلق کم می‌کند، اما طبق برآوردهای فکت‌نامه بر اساس داده‌ها و آمارهای رسمی، در سناریوهای گوناگون یارانه‌های نقدی حتی در ماه‌های اول افزایش هزینه همه دهک‌ها را جبران نمی‌کند.

🔹افزایش قیمت نان، مرغ، شیر، تخم‌مرغ، آرد و… محدود به اینها نیست و روی سایر مواد غذایی و حتی کالا و خدمات غیرخوراکی هم اثر تورمی دارد. خود مقام‌های دولتی از اثر تورمی ۱۰ درصدی صحبت می‌کنند. محاسبات نشان می‌دهد این برآورد بسیار خوشبینانه است.

🔹هیچ اطلاعاتی درباره طرح اصلاح یارانه ها در دست نیست. مشخص نیست آیا در این طرح افزایش تدریجی یارانه‌های به نسبت تورم پیش‌بینی شده است؟ تجربه نشان داده بعد از گذشت مدت کوتاهی هم ارزش یارانه‌های نقدی سقوط می‌کند و هم طرح‌های اصلاح یارانه‌ شکست می‌خورند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📊 ادعای نادرست درباره گران شدن مواد غذایی در امارات و ارتباط آن با تحولات داخلی ایران

🔹برخی هواداران دولت در شبکه‌های اجتماعی، مطالبی درباره گران شدن مواد غذایی در کشورهای همسایه در پی حذف ارز ترجیحی در ایران منتشر می‌کنند، از جمله یکی از کاربران با انتشار تصاویری از یک سوپر مارکت در دبی نوشته قیمت روغن مایع ١٧ درهمی امشب ٤٣ درهم شده است.

🔹اول اینکه تصویر منتشر شده قیمت دو بطری روغن مایع را نشان می‌دهد.

🔹دوم، افزایش قیمت مواد غذایی از هفته‌ها قبل در امارات و بسیاری دیگر از کشورها شروع شده است. بر اساس گزارش‌های مرکز آمار امارات نرخ تورم مواد غذایی در این کشور از میانه‌های سال گذشته با شتاب کم‌سابقه‌ای روند صعودی پیدا کرده است.

🔹بر اساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) شاخص قیمت غذا در فاصله از سال ۲۰۲۰ تا کنون ۶۲ درصد افزایش داشته و میانگین قیمت انواع روغن گیاهی نیز در همین زمان ۲/۴ برابر افزایش یافته است. برآورد بانک جهانی نیز از تورم جهانی شاخص غذا به نسبت سال ۲۰۲۰ حدود ۷۹ درصد است.

🔹هیچ برآورد معتبری از حجم قاچاق مواد غذایی از ایران به کشورهای همسایه وجود ندارد، اما طبق گزارش‌های رسمی ایران منبع مهمی برای واردات مواد غذایی به امارات نیست. تحولات داخلی ایران تاثیر قابل ملاحظه‌ای در افزایش یا کاهش قیمت مواد غذایی در کشورهای همسایه ایران ندارد.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه ادعای گران شدن روغن و سایر مواد غذایی دیگر در امارات به دلیل حذف ارز ترجیحی در ایران را بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🛑 اگر به خبری برخوردید که در صحت آن شک دارید و یا از موثق بودن منبع آن اطمینان ندارید، آن را از طریق بات ‌تلگرام فکت‌نامه به شناسه @Factnamehbot برای ما ارسال کنید.

✅ @Factnameh

📶 ادعای نادرست درباره ارتباط قطعی اینترنت با حمله سایبری به مبین‌نت

🔹به دنبال اختلال گسترده و قطع اینترنت در ایران، شایعه شده حمله سایبری به شرکت مبین‌نت عامل قطع اینترنت است.

🔹این شایعه برداشت اشتباه و نادرست از بیانیه‌ای است که شرکت مبین‌نت درباره یک اختلال ۱/۵ ساعته در روز ۲۴ اردیبهشت منتشر کرده.

🔹در بیانیه مبین‌نت به صراحت گفته شده قطعی اینترنت مبین نت به دلیل حمله سایبری در تاریخ ۲۴ اردیبهشت بین ساعت‌های ۱۷ تا ۱۸:۴۵ دقیقه رخ داده است، در حالی که قطعی و اختلال گسترده اینترنت از روز ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ و همزمان با شکل‌گیری تجمعات اعتراضی در برخی نقاط ایران گزارش شده است.

🔹ما به تازگی در یک گزارش درستی‌سنجی درباره اختلال گسترده و قطعی اینترنت در برخی شهرهای ایران به دلایل و شواهدی اشاره کرده‌ که ثابت می‌کند قطعی‌های اخیر دلیل فنی ندارد.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه شایعه ارتباط قطع اینترنت با حمله سایبری به شرکت مبین‌نت را رد می‌کند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓آیا تعطیلی ۲۷ اردیبهشت به‌خاطر ترس از اعتراضات در تهران بود؟

🔹مراکز آموزشی و اداری شهر تهران، روز سه‌شنبه ۲۷ اردیبهشت، به علت «آلودگی هوا» تعطیل شدند. برخی شهروندان در شبکه‌های اجتماعی این تصمیم را با احتمال گسترش اعتراضات مردمی به پایتخت مرتبط دانسته‌اند. از روز قبل، اختلالات در حمل و نقل شهری با اعتصاب رانندگان BRT آغاز شده‌بود.

🔹وضعیت آلودگی هوا در ۲۷ اردیبهشت، مطابق شاخص کیفیت هوای تهران که توسط دستگاه‌های شرکت کنترل کیفیت هوای تهران سنجیده می‌شود، در وضعیت ناسالم برای همه اقشار قرار گرفت. بنابراین تعطیلی در این روز غیرمنطقی نیست.

🔹روزهای دیگری در ۱۴ماه گذشته هستند که مانند این روز، شاخص از ۱۵۰ بالاتر رفته و مدارس و ادارات تعطیل نشده‌اند و روزهای دیگری است که شاخص پایین‌تر است و مدارس تعطیل شده‌اند.

🔹قاعدتا استانداری تهران، با توجه به شواهد هواشناسی، از روز قبل تصمیم می‌گیرد که فردا را تعطیل کند یا نه. بیشتر این تعطیلی‌ها در بازه زمانی از اواخر آبان تا اواخر بهمن قرار دارد. ویژگی مهم این بازه زمانی افزایش غلظت مونوکسید کربن و ذرات معلق ۲/۵ تا ۱۰ میکرون است. با این حال استانداری تهران بعد از اینکه در اواخر فروردین همراه با موج اول ریزگردها (و ذرات معلق بزرگ‌تر از ۱۰ میکرون) شاخص کیفیت هوای تهران به ۳۳۲ رسید، مدارس و ادارات را تعطیل نکرد.

🔹در مجموع این ادعا که «تعطیلی تهران (در روز ۲۷ اردیبهشت و پس از اعتصاب رانندگان BRT) به بهانه آلودگی هوا اما به علت ترس از اعتراضات سراسری است» گزاره‌ای است که نمی‌توان آن را با فکت‌های قابل دسترس، تایید یا رد کرد.

🔹نمی‌دانیم در جلسه «کمیته اضطرار آلودگی هوا» که در ساعات پایانی ۲۶ اردیبهشت برگزار شد، چه گذشته‌است. بنابراین این ادعا «غیرقابل اثبات» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙گرانی

🔹اعتراض‌ها در ایران ادامه دارد، ما هم در این اپیزود به سراغ یکی از دلایل اصلی شروع آن یعنی «طرح اصلاح نظام پرداخت یارانه‌ای» رفتیم؛ طرحی که در عمل باعث افزایش قابل توجه قیمت مواد غذایی اساسی در ایران شد.

🔹بررسی می‌کنیم که این گرانی‌ها مربوط به چه کالاهایی است، چه قدر می‌تواند زندگی را سخت کند و آیا اقشار کم‌درآمد می‌توانند با وجود یارانه‌هایی که دریافت می‌کنند، از پس افزایش قیمت‌ها برآیند یا نه.

🔹به غیر از آن به سراغ یک ادعای نادرست درباره امارات متحده عربی رفتیم. برخی از کاربران هوادار دولت ایران اعلام کردند که بلافاصله پس از برداشته‌شدن یارانه‌ها، قیمت مرغ و روغن در امارات افزایش یافته. توضیح دادیم که چرا این ادعا، نسبتی با واقعیت ندارد.

🔹موضوع آلودگی هوای تهران، همچنین قطعی اینترنت و گران‌شدن تعرفه‌های اینترنت نیز دیگر موضوعاتی است که در این قسمت آنها را مرور می‌کنیم.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

📊 ادعای شاخ‌دار درباره کاهش جمعیت ایران تا ۳۰ میلیون

🔹طاهره لباف متخصص زنان که به با عنوان «فعال حوزه جمعیت» معرفی می‌شود، می‌گوید: «جمعیت ایران در سال ۱۴۸۰ به ۳۱ میلیون نفر می رسد که ۴۷ درصد آن سالمند هستند».

🔹معلوم نیست مبنای این آمار چیست، اما اعداد و ارقام مطرح شده اختلاف بسیار زیادی با برآوردهای معتبر جمعیتی دارند.

🔹پیش‌بینی قطعی جمعیت ایران در ۸۰ سال آینده غیرممکن است، اما منابع معتبر آماری با در نظر گرفتن برخی فرضیات برآوردهایی درباره جمعیت ارائه می‌کنند.

🔹به طور مشخص دفتر جمعیت سازمان ملل پیش‌بینی کرده در صورت کاهش رشد، جمعیت ایران دست کم تا ۳۰ سال آینده رو به افزایش خواهد بود و پس از آن تا سال ۲۱۰۰ به حدود ۶۵ میلیون می‌رسد. در این فرضیه متوسط نرخ باروری از سال ۲۰۲۰ تا ۲۱۰۰ میلادی ۱/۴۳ فرزند به ازای هر زن در نظر گرفته شده. طبق آخرین آمار رسمی در سال ۱۳۹۹ میزان باروری کل ۱/۷۱ است.

🔹در صورت تحقق سناریوی افزایش رشد، جمعیت ایران تا ۸۰ سال آینده رو به افزایش خواهد بود و از ۱۴۳ میلیون خواهد گذشت. در صورت تحقق سناریوی رشد متوسط، جمعیت ایران تا سال ۲۱۰۰ حدود ۹۹ میلیون برآورد شده است.

🔹بر اساس این پیش‌بینی‌ها نسبت جمعیت سالمند به کل جمعیت تا سال ۲۱۰۰ میلادی بین ۲۲ تا ۳۹ درصد خواهد بود.

🔹به جز زاد ولد، مرگ و میر و مهاجرت عوامل دیگری مثل وقوع بیماری فراگیر، جنگ، بحران‌های شدید زیست محیطی و… روی روند تغییرات جمعیتی موثر است. شاخصی برای اندازه‌گیری اثر این متغیرها وجود ندارد.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه این گفته طاهره لباف را که «جمعیت ایران در سال ۱۴۸۰ به ۳۱ میلیون می‌رسد که ۴۷درصد آن سالمند هستند»، به وضوح بی‌پایه و اساس می‌داند و به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔍مجلس ایران و محدودیت‌های تحقیق و تفحص

🔹محمد باقر قالیباف: نمایندگان محدودیتی در انجام تحقیق و تفحص ندارند.

🔹طبق آئین‌نامه داخلی مجلس، نمایندگان حق تحقیق و تفحص از مجلس خبرگان، شورای نگهبان و نیروهای مسلح را ندارند. تحقیق و تفحص از نهادهای زیر نظر رهبر نیز مشروط به اجازه او است.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🗞شماره دهم از مجموعه مقالات «#نشر_اکاذیب» و نگاهی به اخبار مربوط به درستی‌سنجی و مبارزه با اطلاعات نادرست در جهان منتشر شد.

✅در این شماره می‌خوانید:

🔹آیا GMAIL ایمیل‌های جمهوری‌خواهان را سانسور می‌کند؟

🔹داستان خانم کنیسا جانسون، معروف به «شکارچی شکارچیان» که گفته می‌شود مشغول شکار شکارچیان غیرقانونی برای حفاظت از حیات وحش است.

🔹ادامه دادگاه جانی دپ و امبر هِرد و شایعه فیلتر جدید اسنپ‌چت در این باره.

🔹پخش اخبار جعلی توسط اینفلوئنسر‌های ویتنامی در حمایت از پوتین.

🔹تحریف حرف‌های بایدن راجع به دانش‌آموزان آمریکایی توسط نشریه National Review، خبرِ جعلی که باعث افزایش ۲۵۰ درصدی سهام Tesla شد و عکس دستکاری شده دکتر آز و میشل اوباما از دیگر بخش‌های نشر اکاذیب این هفته است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓راستی‌آزمایی ویدیوی درگیری پلیس با شهروندان در لرستان

🔹ویدیویی که کتک‌خوردن یک پیرمرد در لرستان به‌دست پلیس و شلیک گلوله به سمت فردی دیگر توسط پلیس در یک درگیری خیابانی را نشان می‌دهد در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده‌.

🔹این درگیری خشن، برخلاف آنچه در روزهای پس از انتشار گفته شده، ربطی به اعتراضات اخیر مردم لرستان ندارد.

🔹شواهد دقیقی که از بررسی ویدیو و انتشار اولیه آن به دست می‌آید نشان می‌دهد که ویدیو مربوط به تاریخی قبل از ۲۶ فروردین ۱۴۰۱ است. محل ویدیو تقاطع غیرهمسطح فیروزآباد در جاده خرم‌آباد کرمانشاه بوده که خروجی شهر الشتر، مرکز شهرستان سلسله در لرستان است. این زیرگذر، در ۳ شهریور ۱۴۰۰ افتتاح شد.

🔹فرماندهی انتظامی لرستان در گزارشی در ۲۴ فروردین خبر می‌دهد: «۲۱ فروردین ماه امسال در راستای اجرای دستور مقام قضایی مبنی بر بازداشت متهم یک پرونده، عوامل انتظامی شهرستان سلسله با حضور در صحنه، فرد را دستگیر کردند که پنج نفر از بستگان وی با در دست داشتن میلگرد، گرز و پتک، جهت ممانعت از اجرای حکم به سمت ماموران حمله‌ور شدند و دو نفر از عوامل پلیس را مصدوم کردند.»

🔹بنابراین برخلاف ادعای گفته شده در بعضی از پست‌های شبکه‌های اجتماعی، این افراد «قمه» نداشته‌اند و افراد محلی بوده‌اند که با پلیس درگیر شده‌اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓روزنامه ایران می‌گوید: «دنیا نصف ایران روغن مصرف می کند.»

🔹اولین بار نیست که چنین ادعایی مطرح می‌شود؛ ادعایی که با آمارهای معتبر داخلی و خارجی هم‌خوانی ندارد.

🔹در گزارش روزنامه ایران گفته شده سرانه مصرف روغن خوراکی در ایران ۲۱ کیلوگرم در سال است در حالی که سرانه جهانی مصرف این ماده خوراکی ۱۲کیلوگرم است.

🔹مرکز آمار ایران مصرف سرانه «روغن‌ها و چربی‌ها» را در ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ به ترتیب ۱۹ و ۲۱ کیلوگرم در سال برآورد کرده است.

🔹برآوردهای مرکز با آخرین گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی و فائو همخوانی ندارد که سرانه مصرف روغن در سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ را کمتر از ۱۲ کیلوگرم برآورد کرده‌اند. بر اساس این آمار سرانه مصرف جهانی نیز کمی بیش از ۱۸ کیلوگرم محاسبه شده است که نه‌تنها کمتر از ایران نیست، بلکه معکوس ادعایی است که در روزنامه ایران مطرح شده است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه ضمن آمارهای روزنامه ایران در مقایسه مصرف روغن در ایران و جهان را رد می‌کند و به این ادعا که «سرانه مصرف روغن در ایران نزدیک دو برابر سرانه مصرف جهان است» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙گرانی

🔹اعتراض‌ها در ایران ادامه دارد، ما هم در این اپیزود به سراغ یکی از دلایل اصلی شروع آن یعنی «طرح اصلاح نظام پرداخت یارانه‌ای» رفتیم؛ طرحی که در عمل باعث افزایش قابل توجه قیمت مواد غذایی اساسی در ایران شد.

🔹بررسی می‌کنیم که این گرانی‌ها مربوط به چه کالاهایی است، چه قدر می‌تواند زندگی را سخت کند و آیا اقشار کم‌درآمد می‌توانند با وجود یارانه‌هایی که دریافت می‌کنند، از پس افزایش قیمت‌ها برآیند یا نه.

🔹به غیر از آن به سراغ یک ادعای نادرست درباره امارات متحده عربی رفتیم. برخی از کاربران هوادار دولت ایران اعلام کردند که بلافاصله پس از برداشته‌شدن یارانه‌ها، قیمت مرغ و روغن در امارات افزایش یافته. توضیح دادیم که چرا این ادعا، نسبتی با واقعیت ندارد.

🔹موضوع آلودگی هوای تهران، همچنین قطعی اینترنت و گران‌شدن تعرفه‌های اینترنت نیز دیگر موضوعاتی است که در این قسمت آنها را مرور می‌کنیم.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓ادعای بی‌اساس درباره بالا بودن نرخ ناباروری در ایران

🔹دکتر طاهره لباف، متخصص زنان و زایمان و نازایی، می‌گوید است: آمار ناباروری در همه دنیا بین ۱۵ تا ۲۰ درصد و در ایران ۲۰ تا ۲۲ درصد است.

🔹این آمار پیش‌تر نیز از سوی برخی نهادهای سیاسی و رسانه‌ها منتشر شده اما، هیچ فکتی در تایید آن وجود ندارد.

🔹بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس و آمارهای شفاهی مدیران وزارت بهداشت، جمعیت زوجین نابارور ایران را بین ۲ تا ۳ میلیون نرخ ناباروری اولیه در ایران بین ۱۲ تا ۱۶ درصد است.

🔹ناباروری به «ناتوانی در بارداری در طول یک سال بدون پیشگیری» گفته می‌شود. هیچ آمار دقیقی از ناباروری در جهان در دست نیست، سازمان بهداشت جهانی به استناد برخی مقالات علمی تعداد زوج های نابارور در جهان را ۴۸ میلیون و تعداد افراد نابارور را ۱۸۶ میلیون نفر تخمین می‌زند.

🔹اطلاعات موجود در برخی مقالات پراکنده که در نشریات معتبر علمی منتشر شده‌اند نشان از آن دارد ایران از نظر ناباروری وضعیت غیر عادی ندارد. مبنای آمارهای مورد استفاده در این مقالات، بررسی نمونه‌های محدود آماری است که در موسسات محلی در کشورهای مختلف بررسی شده‌ و نتایج آن در مقاله‌های پراکنده منتشر شده‌اند.

🔹با این اوصاف آمارهای دکتر طاهره لباف درباره ناباروری در ایران و جهان را بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🦅 نقشه رصد کوچ یک عقاب به مدت بیست سال

🔹برای بار چندم طی سال‌های اخیر تصویر نقشه‌ای در شبکه اجتماعی توییتر منتشر شده که ادعا می‌شود مسیر حرکت یک عقاب طی ۲۰ سال تا زمان مرگش در عربستان است. گفته شده در این ۲۰ سال به عقاب یک جی‌پی‌اسی وصل بوده.

🔹خطوط سفرهایی که در این نقشه نشان داده شده از شمال دریای خزر تا سودان و اریتره در قاره آفریقا را دربرمی‌گیرد.

🔹ما پیش از این در سال ۹۷ این ادعا را بررسی کردیم و با سرنخ‌هایی که از عکس‌های عقاب به دست آوردیم توانستیم با مسئول این پروژه تحقیقی که در واقع منطقه حفاظت شده نارزوم در قزاقستان بود، تماس بگیریم.

🔹نماینده این منطقه در پاسخ ایمیل ما درباره چند و چون این ماجرا نوشت: «درباره این نقشه یک سوءتفاهم پیش آمده است. نقشه، مسیر پرواز ۲۰ عقاب را در سال ۲۰۱۸ نشان می‌دهد. نه مسیر یک عقاب در طول بیست سال.»

🔹به این ترتیب فکتنامه به این ادعا که این «نقشه رصد کوچ یک عقاب از روسیه تا عربستان، به مدت بیست سال با استفاده از جی‌‌پی‌اس» است نشان نادرست می‌دهد.

🔹توضیح: فکتنامه پیش از دریافت جواب مسئول این پروژه به این نقشه نشان غیرقابل اثبات داده بود که در تاریخ ۱۳ اسفند سال ۱۳۹۷ به‌روز شد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓آیا «فان‌وکس» واکسن ویروس دین‌زدایی حقیقت دارد؟

🔹سایت‌های خبری و رسانه‌ها سال‌هاست مطالبی را درباره ویروسی منتشر می‌کنند که با نام «فان‌وکس» FunVax شناخته می‌شود. ادعای آنها این است که این ویروس پروژه‌ای مخفیانه از سوی پنتاگون است که برای دین‌زدایی از مسلمانان به وجود آمده‌است.

🔹استناد بسیاری از آنهایی که چنین ادعایی می‌کنند به یک ویدئوی چهار دقیقه‌ای است. فردی که در این ویدئو دیده می‌شود، در یک سالن در حال توضیح نحوه کارکرد ویروسی است که می‌تواند جلوی افراط‌گرایی را بگیرد. تاریخ زیر ویدئو، تاریخ سال ۲۰۰۵ را نشان می‌دهد در حالی که در ویدئو از عکس‌هایی از اسکن مغزی استفاده و فتوشاپ شده که مربوط به مقاله‌ای در سال ۲۰۱۰ است.

🔹از سال ۲۰۱۱ نیز نشانه‌های دیگری مبنی بر جعلی بودن این ویدئو وجود دارد. فردی به نام رایان هارپر، مستندسازی است که بیولوژی مولکولی خوانده و به نظر می‌رسد این ویدئو را نیز او ساخته باشد. هارپر در سال ۲۰۲۱ در روزنامه سن‌فرانسیسکو کرونیکل گفته که این ویدئو را او ساخته و ادعاهایی که در آن مطرح می‌شود واقعی نیستند.

🔹ضمن اینکه ادعاهایی که در ویدئو مطرح می‌شوند نیز اعتبار علمی ندارند و مشخص نیست که بر اساس چه پژوهش‌ها و یافته‌هایی، یک ویروس می‌تواند بر میزان عقاید گروهی از افراد تاثیر بگذارد.

🔹به همین دلایل، فکت‌نامه به این ادعا که «فان‌وکس» پروژه مخفی پنتاگون برای انتشار ویروس دین‌زدایی در مسلمانان از طریق تزریق واکسن است» نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh