🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه ابتدا درباره سوژه اصلی خبری این روزها، یعنی فاجعه فروریختن ساختمان متروپل در شهر آبادان صحبت می‌کنیم؛ اتفاقی که ده‌ها کشته‌وزخمی برجای گذاشت.

🔹خبرهایی که در این باره منتشر می‌شوند، مجموعه‌ای از ابهام‌ها را به وجود آورده‌اند. توضیح می‌دهیم که این ابهام‌ها چیست و چرا شفاف‌نبودن اسناد، کار فکت‌چکینگ را برای ما دشوارتر می‌کند.

🔹در ادامه به سراغ ویدیویی می‌رویم که مربوط به درگیری پلیس با شهروندانی در لرستان است. توضیح می‌دهیم که چگونه در فکت‌نامه توانستیم زمان و مکان دقیق این اتفاق را پیدا کنیم و درباره آن چه می‌دانیم.
🔹دو فکت‌چک جمعیتی را هم بررسی می‌کنیم؛ یکی درباره برآوردها از جمعیت ایران در ۸۰ سال آینده و دیگری درباره آمارهای ناباروری در ایران.

🔹در پایان خبرهایی را درباره رصد کوچ عقاب‌ها و همچنین مصرف سرانه روغن نباتی در ایران مرور خواهیم کرد.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🦠خامنه‌ای و «توطئه کرونا»؛ مستند تازه‌ای از فکت‌نامه.

✅ دوشنبه ساعت ۱۹:۱۵ به وقت تهران در تلویزیون ایران‌اینترنشنال ببنید.

✅ @Factnameh

🌾 آمار نادرست درباره رتبه ایران در رده‌بندی امنیت غذایی در جهان

🔹خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) مدعی است بر اساس آمارهای سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی ملل متحد (فائو) «امنیت غذایی ایران بیشتر از ۱۱۹ کشور جهان است».

🔹این گزاره درست نیست. آنچه در این گزارش به آن استناد شده نه شاخص «امنیت غذایی» بلکه «نسبت ارزش واردات مواد غذایی به کل صادرات» کشورهاست.

🔹شاخص جهانی امنیت غذایی که به اختصار GFSI نامیده می‌شود در قالب گزارش‌های سالانه «اکونومیست ایمپکت» منتشر می‌شود. ایران جزو کشورهایی نیست که شاخص امنیت غذایی آنها در این گزارش بررسی می‌شود.

🔹سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی ملل متحد (فائو) برای سنجش امنیت غذایی کشورها ۵۵ مولفه را در پنج مجموعه شاخص‌های ویژه، «توانایی»، «در دسترس بودن»، «پایداری»، «مطلوبیت» و «سایر شاخص‌ها» بررسی می‌کند. «نسبت ارزش واردات مواد غذایی به کل صادرات کشورها» یکی از این مولفه‌ها است که در مجموعه شاخص‌های مرتبط با پایداری دسته‌بندی می‌شود.

🔹طبق آمار فائو در دوره زمانی ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ ایران به طور میانگین معادل ۱۱ درصد از ارزش کل صادرات خود، مواد غذایی وارد کرده است. در این دوره زمانی ۷۴ کشور جهانی کمتر از ۱۱ درصد از کل ارزش صادرات خود مواد غذایی وارد کرده‌اند و ارزش واردات مواد غذایی ۱۱۶ کشور نیز بیش از ۱۱ درصد از کل صادرات آنها است.

🔹طبق این آمار نسبت واردات به صادرات مواد غذایی در ایران برابر با کشورهای بریتانیا، بوتسوانا، ونزوئلا و نیجریه است

🔹با این اوصاف فکت‌نامه این عنوان خبری را که «امنیت غذایی ایران بیشتر از ۱۱۹ کشور جهان است» بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

💻 وبینار آموزشی رایگان برای آشنایی با راه‌های شناخت و مقابله با محتوای نادرست در فضای مجازی، با همکاری موسسه پوینتر.

🕰 زمان برگزاری: ۱۳ خرداد ۱۴۰۱ ساعت ۹ شب به وقت تهران در اپلیکیشن زوم

✅ این جلسه روز ۲۰ خرداد، همان ساعت تکرار خواهد شد.

✅ @Factnameh

🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه ابتدا درباره سوژه اصلی خبری این روزها، یعنی فاجعه فروریختن ساختمان متروپل در شهر آبادان صحبت می‌کنیم؛ اتفاقی که ده‌ها کشته‌وزخمی برجای گذاشت.

🔹خبرهایی که در این باره منتشر می‌شوند، مجموعه‌ای از ابهام‌ها را به وجود آورده‌اند. توضیح می‌دهیم که این ابهام‌ها چیست و چرا شفاف‌نبودن اسناد، کار فکت‌چکینگ را برای ما دشوارتر می‌کند.

🔹در ادامه به سراغ ویدیویی می‌رویم که مربوط به درگیری پلیس با شهروندانی در لرستان است. توضیح می‌دهیم که چگونه در فکت‌نامه توانستیم زمان و مکان دقیق این اتفاق را پیدا کنیم و درباره آن چه می‌دانیم.
🔹دو فکت‌چک جمعیتی را هم بررسی می‌کنیم؛ یکی درباره برآوردها از جمعیت ایران در ۸۰ سال آینده و دیگری درباره آمارهای ناباروری در ایران.

🔹در پایان خبرهایی را درباره رصد کوچ عقاب‌ها و همچنین مصرف سرانه روغن نباتی در ایران مرور خواهیم کرد.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓آیا در اسرائیل پاساژ فروش زنان وجود دارد؟

🔹باشگاه خبرنگاران جوان با انتشار خبر و ویدیویی مدعی شده که پاساژی برای فروش زنان برای بردگی جنسی در اسرائیل وجود دارد و زنان در تل‌آویو در ویترین مراکز خرید فروخته می‌شوند.

🔹این ادعا صحت ندارد. ویدیویی که این خبرگزاری منتشر کرده در واقع بخشی از یک کمپین مبارزه با قاچاق انسان و بردگی جنسی زنان است که در سال ۲۰۱۰ در تل‌آویو برگزار شده‌است. این کمپین با توجه فراوانی روبرو شد و در رسانه‌های بیش از ۱۰۰ کشور پوشش داده شد.

🔹بنابر آمار سال ۲۰۱۸ موسسه حقوق بشری بین‌المللی Walk Free (با تمرکز بر موضوع برده‌داری مدرن) در شاخص‌های برده‌داری مدرن که شامل بردگی جنسی نیز می‌شود، کره شمالی با رتبه یک بدترین وضعیت را دارد، از بین ۱۶۷ کشور ایران در رتبه ۱۰ و اسرائیل در جایگاه ۹۰ام قرار دارد. ژاپن با رتبه ۱۶۷ بهترین وضعیت را دارد.

🔹بنابراین فکتنامه این ادعای باشگاه خبرنگاران جوان که پاساژی برای فروش زنان در اسرائیل وجود دارد را رد کرده و به آن نشان شاخ‌دار می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🦠مستند خامنه‌ای و «توطئه کرونا» هم‌اکنون از تلویزیون ایران‌اینترنشنال در حال پخش است.

✅ @Factnameh

⚽️ درستی‌سنجی خبر خودداری بازیکنان کانادایی برای بازی مقابل تیم ملی ایران

🔹درستی‌سنجی خبر تسنیم را درباره خودداری بازیکنان کانادا از بازی مقابل ایران اصلاح کردیم و نشان آن را به «درست» تغییر دادیم.

🔹خبرگزاری تسنیم هفته پیش در خبری نوشته بود «دلیل لغو دیدار دوستانه ایران و کانادا امتناع بازیکنان کانادا از بازی بوده.»

🔹منبع تسنیم توییت یک خبرنگار کانادایی است که گفته بود بازیکنان تیم ملی کانادا امتناع خود را از بازی در مقابل تیم ایران به مدیران فدراسیون فوتبال کانادا منتقل کردند. تسنیم بعدتر،‌ گزارش خود را به‌روز کرده و به منبع خود اشاره کرد.

🔹فدراسیون فوتبال کانادا در بیانیه رسمی گفت که دلیل لغو این بازی، دودستگی به‌وجودآمده درباره میزبانی تیم ملی ایران در کانادا است.

🔹دو روز بعد از انتشار گزارش تسنیم، CBC در گزارشی اعلام کرد که بازیکنان برای لغو بازی به فدراسیون فوتبال کانادا فشار آورده بودند و فدراسیون فوتبال کانادا نیز تایید کرد که بخشی از دلیل این تصمیم به خاطر بازیکنان بود.

🔹نخست‌وزیر کانادا، حزب اپوزیسیون، شهردار ونکوور، خانواده قربانیان پرواز ۷۵۲ اوکراین، برخی فعالان سیاسی و بسیاری از کاربران در شبکه‌های اجتماعی، نارضایتی و مخالفت خود را از برگزاری این بازی اعلام کرده‌ بودند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎥 فیلم مستند «خامنه‌ای و توطئه #کرونا»

🔹«خامنه‌ای و توطئه کرونا» یک مستند تحقیقی درباره ریشه‌ها و پیامدهای طرح تئوری توطئه درباره کووید ۱۹ در عالی‌ترین سطوح تصمیم‌گیری نظام است.

🔹در این روایت ۴۰ دقیقه‌ای مواضع توطئه‌پندارانه شخص رهبر جمهوری اسلامی در یک بازه زمانی یک سال و نیمه بازخوانی می‌شود. دلایل نادرستی این ادعا با استناد به شواهد و فکت‌های موجود که در همان زمان طرح تئوری توطئه به طور عمومی در دسترس بوده‌اند شرح داده‌ می‌شود.

🔹مستند ریشه‌ها و سرچشمه‌های احتمالی ادعاهای خامنه‌ای را جست‌وجو و دست آخر آثار و تبعات طرح‌ریزی تئوری توطئه و دامن زدن به اخبار جعلی را بازگو می‌کند.

راه‌های دیگر تماشای این مستند:👇

👈🏻 در یوتیوب فکت‌نامه ببینید

👈🏻 در اینستاگرام فکت‌نامه ببینید

✅ @Factnameh

❓ادعای شاخ‌دار درباره نقش ساموئل حدیدا در فیلم «عنکبوت مقدس»

🔹روزنامه کیهان مدعی است «ساموئل حدیدا یهودی صهیونیست و حامی مالی فیلم عنکبوت مقدس» است.

🔹فیلم عنکبوت مقدس ساخته علی عباسی، در بخش مسابقه جشنواره کن اکران شد و بازیگر آن زر امیرابراهیمی، جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن جشنواره را به خود اختصاص داد.

🔹فیلم درباره قتل‌های زنجیره‌ای سعید حنایی است که در اواخر دهه ۷۰ شمسی در مشهد رخ داد.

🔹گروهی از چهره‌ها و رسانه‌های نزدیک به حکومت ایران، این فیلم را توهین به ایران، اسلام و امام رضا دانستند و نسبت به آن اعتراض کردند.

🔹ساموئل حدیدا که کیهان او را به عنوان حامی مالی فیلم عنکبوت مقدس معرفی کرده، تهیه‌کننده و پخش‌کننده مشهور سینماست. او زاده مراکش بوده و ملیتی فرانسوی داشته است. حدیدا حدود سه سال و نیم پیش (سال ۲۰۱۸ میلادی) درگذشته است. او تهیه‌کننده بیش از ۸۰ فیلم سینمایی بوده است.

🔹ساموئل حدیدا ظاهرا تبار یهودی دارد، اما تا آنجایی که گشتیم نشانه‌ای از تمایلات مذهبی یا «صهیونیستی» او پیدا نکردیم.

🔹نمی‌دانیم دلیل نویسنده کیهان برای معرفی ساموئل حدیدا به عنوان حامی مالی فیلم عنکبوت مقدس چیست، اما در میان فیلم‌هایی که حدیدا تهیه‌کننده آن بوده، نام عنکبوت مقدس دیده نمی‌شود.

🔹در میان نام افراد و شرکت‌های تهیه‌کننده فیلم نیز خبری از ساموئل حدیدا نیست.

🔹در متنی که کیهان نوشته، حدیدا به عنوان مدیر کمپانی متروپولیتن معرفی شده است. حدیدا یکی از موسسان این کمپانی در دهه ۷۰ میلادی بوده است. این کمپانی تهیه‌کننده فیلم عنکبوت مقدس نیست. شرکتی که مسئول پخش بین‌المللی این فیلم است، حق اکران فیلم در فرانسه را به متروپولیتن فروخته است.

🔹ممکن است نویسنده کیهان پس از دیدن خبر حق پخش فیلم از سوی متروپولیتن، به سراغ پیشینه این شرکت رفته باشد و با دیدن نام یک تهیه‌کننده و پخش‌کننده مشهور یهودی به نام ساموئل حدیدا، او را به عنوان «حامی مالی» فیلم معرفی کرده باشد. در حالی که حدیدا، چند سالی است که در گذشته و تاکنون نیز سند یا نشانه‌ای منتشر نشده که نشان دهد کمپانی او «حامی مالی» فیلم عنکبوت مقدس بوده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

👨‍👩‍👧‍👦 ادعای نادرست درباره فرزندآوری در اسرائیل

🔹علی خاتمی امام جمعه زنجان، می‌گوید: «اسرائیل خانواده‌ها را موظف به داشتن ۴ فرزند کرده است».

🔹پیش از این در برخی رسانه‌های وابسته به نهادهای مذهبی چنین ادعاهایی مطرح شده. نمی‌دانیم منبع این ادعا چیست، اما ممکن است استناد آنها به شعار ۷۰ سال پیش بن‌گوریون، اولین نخست‌وزیر اسرائیل باشد که از زنان خواسته بود ۴ فرزند به دنیا بیاورند.

🔹تا آنجایی که ما گشته‌ایم هیچ قانون یا دستورالعملی برای الزام زنان به فرزندآوری در اسرائیل پیدا نکردیم.

🔹اسرائیل هیچ‌گاه سیاست‌های کاهش رشد جمعیت را دنبال نکرده است، اما طبق آمار رسمی نرخ باروری در این کشور طی ۷۰ سال گذشته از بیش از ۴ فرزند به ازای هر زن به حدود ۳ فرزند کاهش پیدا کرده است.

🔹طبق برآوردهای سازمان ملل سیر کاهش نرخ باروری در اسرائیل تا سال ۲۱۰۰ میلادی تداوم دارد. بر اساس سناریوهای جمعیتی میانگین نرخ باروری در اسرائیل تا ۸۰ سال آینده رقمی بین ۱/۸ تا ۲/۸ فرزند خواهد بود.

🔹طبق همین برآوردها میانگین نرخ باروری در ایران تا سال ۲۱۰۰ بسته به تحقق سناریوهای جمعیتی بین ۱/۴ تا ۲/۴ پیش‌بینی شده است.

🔹به نظر می‌رسد تغییر سبک زندگی مهم‌ترین عامل کاهش نرخ باروری در اسرائیل است. گزارش‌های مرکز آمار این کشور نشان می‌دهد نرخ باروری در اقلیت ارتدوکس بسیار بالا و سه برابر بیشتر از زنان سکولار است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه این گفته علی خاتمی امام جمعه زنجان را که «اسرائیل خانواده‌ها را موظف به داشتن ۴ فرزند کرده است» بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

💻 وبینار آموزشی رایگان برای آشنایی با راه‌های شناخت و مقابله با محتوای نادرست در فضای مجازی، با همکاری موسسه پوینتر.

موضوعات محوری وبینار:

1️⃣ اخبار جعلی چطور و چرا منتشر می‌شوند؟

2️⃣ راه‌های شناخت و تشخیص اخبار جعلی در فضای مجازی چیست؟

3️⃣ چطور آنچه در فضای مجازی می‌بینیم را راستی‌آزمایی کنیم؟

🕰 زمان برگزاری: ۱۳ خرداد ۱۴۰۱ ساعت ۹ شب به وقت تهران
لینک جلسه در اپلیکیشن زوم:
https://us02web.zoom.us/j/89047739212

✅ این جلسه روز ۲۰ خرداد، همان ساعت تکرار خواهد شد.

✅ @Factnameh

❓ماجرای واقعی شیخ رودریگو جلول و شایعه تدریس «حاج‌آقا میرزامحمدی» در دانشگاه‌های آلمان

🔹در شبکه‌های اجتماعی تصویری منتشر و شایعه شده آخوندی به نام «حاج‌آقا میرزامحمدی» در دانشگاه‌های آلمان ریاضی تدریس می‌کند.

🔹نه این روحانی «حاج آقا میرزامحمدی» است، نه استاد دانشگاه است و نه محل تصویربرداری کلاس درس ریاضی در آلمان است.

🔹این تصویر اولین بار سال گذشته توسط شیخ رودریگو جلول در توییتر منتشر شده است. شیخ رودریگو برزیلی است و در حوزه علمیه قم درس خوانده است.

🔹او به فکت‌نامه می‌گوید عکس در کلاس درس رشته روابط بین‌الملل دانشگاه پائولیستا (UNIP) در سائوپائولو برزیل گرفته شده است. او در این کلاس حاضر شده تا به سوالات دانشجویان درباره دین اسلام و مذهب شیعه پاسخ دهد.

🔹آقای رودریگو می‌گوید که اولین شیخ برزیلی است، هیچ وابستگی مالی به جمهوری اسلامی ندارد و به همین دلیل، «روحانیون ایرانی که به برزیل می‌آیند»، به او حسادت می‌کنند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای شبکه‌های اجتماعی درباره این تصویر نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔴 به‌روزرسانی: بعضی مخاطبان برای ما نوشتند نشان «شاخ‌دار» بیشتر مناسب این فکت‌چک است. ما هم بعد از بررسی دوباره به این نتیجه رسیدیم ادعای مطرح شده همه شرایط لازم برای نشان «شاخ‌دار» را دارد، برای همین نشان را از نادرست به شاخ‌دار تغییر دادیم.

✅ @Factnameh

❓ادعای تمیزکردن مدفوع از مقبره آیت‌الله خمینی چقدر حقیقت دارد؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی با این شرح منتشر شده که گروهی از روحانیون در حال تمیز کردن مدفوع انسان در مقبره بنیانگذار جمهوری اسلامی هستند.

🔹این ویدئو ارتباطی با مقبره آیت‌الله خمینی ندارد. مکان تصویر حرم ابوالفضل عباس در کربلا است.

🔹تصاویر مربوط به مراسم «عرض سلام و شستشوی» حرم ابوالفضل عباس توسط سید هادی مدرسی، روحانی شیعه در عراق است. ویدئوهای دیگری از همین مراسم در اسفند ۱۴۰۰ منتشر شده است.

🔹آلودگی‌ها هم احتمالا مربوط به خاکروبه‌ای‌ است که از بالای ضریح تا دم در جمع شده‌.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ویدیوی «تمیز کردن فضولات انسانی از مقبره روح‌الله خمینی» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙حامی مالی در قید حیات نیست

🔹در این قسمت از پادکست فکت‌نامه، درباره موضوعات مختلفی صحبت می‌کنیم. ابتدا کمی درباره «وبینار آموزشی فکت‌نامه» که جمعه ۱۳ و ۲۰ خرداد برگزار می‌شود توضیح می‌دهیم و از متروپل آبادان و مستند جدید فکت‌نامه با نام «خامنه‌ای و توطئه کرونا» صحبت خواهیم کرد.

🔹در ادامه به فکت‌چک بازی فوتبال ایران و کانادا، ویروس جعلی فان‌وکس و همچنین وضعیت امنیت غذایی در ایران خواهیم پرداخت و پس از آن به سراغ یکی از سوژه‌های مهم روز یعنی فیلم سینمایی «عنکبوت مقدس» خواهیم رفت؛ فیلمی که روزنامه کیهان ادعا می‌کند حامی مالی صهیونیست دارد در حالی که این شخص چند سالی است از دنیا رفته است.

🔹دو شایعه درباره اسرائیل یعنی شایعه فروش زنان در پاساژهای این کشور و شایعه موظف بودن خانواده‌های اسرائیلی به داشتن چهار فرزند نیز در این قسمت، مرور می‌شوند.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh