❓نقل قول گمراه‌کننده از نخست‌وزیر اسرائیل: رژیم اسرائیل به فروپاشی نزدیک می‌شود

🔹برخی خبرگزاری‌های ایران به نقل از نخست‌وزیر اسرائیل نوشته‌اند: «رژیم اسرائیل به فروپاشی نزدیک می‌شود.»

🔹این گزاره برداشت «گمراه‌کننده» از نامه سرگشاده هفته گذشته نفتالی بنت است.

🔹آقای بنت در این نامه از حزب اپوزیسیون به رهبری نتانیاهو انتقاد کرده و نسبت به خطر سقوط دولت و برگزاری انتخابات دوباره در این کشور اظهار نگرانی کرده است.

🔹موضوع این نامه فروپاشی رژیم اسرائیل نیست، بلکه صحبت درباره احتمال برگزاری مجدد انتخابات و روی کار آمدن دوباره بنیامین نتانیاهو است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓شرکت رایانه‌ای ابر آروان، ارائه‌دهنده سرویس‌های ابری (Cloud) در ایران، در ماه‌های گذشته یکی از سوژه‌های خبری در فضای مجازی بود. شرکتی که با اتهام همکاری در محدودسازی اینترنت روبروست و مسئولانش، این اتهام را رد می‌کنند.

🔹بررسی می‌کنیم که نقش ابرآروان در محدودیت اینترنت در ایران چیست و فعالیت و خدماتی که این شرکت ارائه می‌کند در چه بخشی از حکمرانی فضای مجازی در ایران قرار دارد.

🔹از شایعه جیره‌بندی شدن مواد غذایی در اروپا و اینکه چرا گمراه‌کننده است، می‌گوییم.

🔹ویدئوی تمیز کردن مدفوع که منتسب به مقبره آیت‌الله خمینی است، تصویری از یک آخوند که گفته می‌شود در حال تدریس ریاضیات در اروپاست و ویدئوهایی که ادعا می‌شود در حال تولید گرد و خاک عمدی در مرزهای ایران هستند، سه فکت‌چک تصویری این هفته‌اند.

🔹به شایعه ارتباط آبله میمون با همجنس‌گرایی و میزان اعتقاد مردم ایران به حجاب نیز می‌پردازیم.


🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓آیا بانک پاسارگاد متعلق به ستاد اجرایی فرمان امام است؟

🔹در اپیزود شماره ۶۳ پادکست فکت‌نامه گفته شده: «فناپ وابسته به بانک پاسارگاد است که وابسته به ستاد اجرایی فرمان امام است.»

🔹درباره صحت این گفته به ما تذکر دادند. موضوع را در یک مقاله جداگانه بررسی کردیم.

🔹هیچ کدام از سهام‌داران عمده پاسارگاد ارتباط مستقیم حقوقی با ستاد اجرایی فرمان امام ندارند. ممکن است در لایه‌های پیچیده ارتباطاتی باشد، اما روی کاغذ اثری از این ارتباط دیده نمی‌شود.
ستاد اجرایی فرمان امام رسما سهام‌دار عمده بانک‌های دیگری مثل پارسیان و کارآفرین است.

🔹خبرگزاری فارس دست کم ۲بار در سال‌های‌۹۵ و۹۶ بانک پاسارگاد را «زیرمجموعه ستاد اجرایی فرمان امام» معرفی کرده است. این عبارت‌ها بعد از انتشار از روی سایت فارس حذف شده‌اند.

🔹در سال‌های اخیر حضور سجاد مخبر، فرزند رئیس ستاد در سطوح بالای مدیریتی هلدینگ‌های پاسارگاد نیز خبرساز شده.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🦠روز بدون فوتی کرونا در ایران؛ فکت‌هایی که باید بدانیم

🔹مقامات رسمی جمهوری اسلامی در روز ۱۲ خرداد ۱۴۰۱ در ایران کسی بر اثر ابتلا به کووید۱۹ از دنیا نرفته است. این خبر بازتاب زیادی در رسانه‌ها داشت.

🔹وزیر بهداشت، نمایندگان مجلس و رسانه‌های وابسته به حکومت، این موفقیت را یک توفیق و دستاورد خواندند و آن را نشانه توانایی رهبر، دولت و نظام جمهوری اسلام دانستند. اما در این میان چند نکته وجود دارد.

🔹تنها در روز ۱۲ خرداد آمار رسمی تعداد مرگ و میر کرونا در ایران صفر شده است، طبق گزارش‌های رسمی در فاصله ۱۳ تا ۲۳ خرداد ۱۴۰۱ بیش از ۳۰ نفر جان خود را بر اثر کرونا از دست داده‌اند.

🔹نگاهی به وضعیت تلفات کرونا در ایران نشان می‌دهد اوج مرگ‌ومیرها هر سال در سه دوره بوده است؛ فروردین، مرداد و آذر سال ۹۹ و همچنین اردیبهشت، شهریور و اسفند ۱۴۰۰ جزو پیک‌های مرگ‌ومیر کرونا در ایران است.

🔹بسیاری از کارشناسان و حتی برخی از مسئولان در جمهوری اسلامی، انتقادهایی را به عملکرد جمهوری اسلامی در مواجهه با کرونا مطرح کرده‌اند.

🔹تئوری‌های توطئه رهبر جمهوری اسلامی، آمارهای نادرست درباره تلفات و ابتلا، سیاست‌های مبهم در اعمال محدودیت در زمینه منع پروازها و تعطیلی ادارات و مدارس و قرنطینه‌ مقطعی، تامین کیت‌های تشخیص، ممنوعیت واردات برخی واکسن‌ها و همچنین انتقادهایی در زمینه نحوه تامین، تولید و واردات واکسن‌های کرونا بخشی از مهم‌ترین انتقادها هستند.

🔹مقایسه وضعیت مدیریت کرونا در ایران با سایر کشورها، نیازمند پژوهشی گسترده است که در آن متغیرهای زیادی بررسی و تحلیل شود. اما شاخص دانشگاه آکسفورد که در آن میزان سخت‌گیری کشورها در مواجهه با همه‌گیری کرونا مشخص می‌شود، یکی از ابزارهایی است که با قرار دادن آن در کنار بقیه آمارها و شاخص‌ها می‌توان تصویر واضح‌تری از وضعیت کشورها در مواجهه با این بیماری ترسیم کرد.

🔹بر اساس این شاخص ایران در زمانی که اکثر کشورهای توسعه‌یافته مقررات سختگیرانه‌ای اعمال می‌کردند، به نسبت سخت‌گیری کمتری دارد و در زمان کاهش سختگیری‌ها در دنیا، شاخص سخت‌گیری در ایران بالاتر است.

🔹تا زمان نوشته شدن این گزارش بر اساس آمارهای رسمی بیش از ۱۴۱ هزار نفر در ایران جان خود را بر اثر کرونا از دست داده‌اند. از این جهت ایران دوازدهمین کشور دنیا با بالاترین آمار مرگ و میر است.

🔹بیش از ۱۵۰ میلیون دوز واکسن کرونا در کشور تزریق شده است. طبق آمار رسمی ۷۸ درصد ایرانیان دست کم یک دوز واکسن زده‌اند و ۷۰ درصد به طور کامل واکسینه شده‌اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓آیا حضور نظامیان در سفارت‌خانه سایر کشورها و دیدار با سفرای خارجی امری معمول است؟

🔹خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) روز سه شنبه ۷ خرداد ۱۴۰۱ در گزارشی تصویری از برگزاری جشن روز ملی روسیه در سفارتخانه این کشور در تهران خبر داد.

🔹انتشار عکس جمعی از پرسنل نیروی‌های مسلح جمهوری اسلامی که در معیت وزیر نفت ایران، در این مراسم شرکت کرده و در صف انتظار برای تبریک به سفیر این کشور ایستاده بودند، بازتاب گسترده‌ و منفی‌ای در رسانه‌های داخلی و خارجی فارسی‌زبان داشت.

🔹بلافاصله خبرگزاری‌های داخلی از جمله همشهری آنلاین با انتشار گزارشی از برگزاری جشن پیروزی انقلاب اسلامی در سفارتخانه ایران در مسکو پرداخته و با اشاره به حضور نیروهای مسلح روسیه، آن را امری دیپلماتیک و متقابل عنوان کردند. بنابراین این پرسش که: «آیا حضور نظامیان در سفارت‌خانه سایر کشورها و دیدار با سفرای خارجی امری معمول است؟» مورد توجه ما قرار گرفت.

🔹بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد که روابط سفرا با نظامیان بخشی از وظایف سفیر و وابستگان نظامی سفارت‌خانه‌هاست. حضور نظامیان در مراسمی که در سفارتخانه‌ها برگزار می‌شود امری غیرمعمول نیست و محدود به ایران و روسیه هم نیست.

🔹آنچه در عکس منتشر شده می‌تواند خارج از عرف دیپلماتیک تلقی شود، تعداد زیاد نیروهای نظامی شرکت کننده در این عکس است، حال آنکه در همین گزارش ایرنا نیز روشن است که تنها نظامیان ایرانی شرکت نداشته، بلکه نظامیانی از سایر سفارتخانه‌ها نیز در این مراسم حضور داشته‌اند.

🔹در مراسم مشابهی نیز که در سال‌های گذشته در سفارت ایران در مسکو برگزار شد حضور چهره‌های نظامی ثبت شده است.

🔹حضور افسران نظامی در سفارتخانه‌ها در همه جای دنیا معمول است و عکس‌های متعدد از حضور نظامیان در سفارتخانه‌های خارجی وجود دارد که نشان می‌دهد بخشی از کار سفارتخانه‌ها توسعه روابط نظامی و مبادلات نظامی است.

🔹انتخاب میهمانان مراسم رسمی، پوشش، نحوه پذیرایی و برگزاری مراسم بخشی از وظایف رئیس تشریفات سفارت و رئیس تشریفات وزارت امور خارجه است. آنها در انجام وظایف محوله به نوع برخورد طرف مقابل دقت دارند و سعی می‌کنند رفتار متقابل باشد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙نظامیان در سفارت‌خانه

🔹این هفته در اپیزود ۶۴ پادکست فکت‌نامه پیش از مرور فکت‌چک‌هایی از دیگران، ابتدا به سراغ خودمان رفتیم و جمله‌ای را فکت‌چک کردیم که هفته گذشته درباره رابطه بانک پاسارگاد با ستاد اجرایی امام گفته بودیم. یکی از مخاطبان در توییتر از ما درباره منبع این حرف سوال کرده بود و ما هم با مطالعه بیشتر درباره موضوع، ابتدا توضیح دادیم این تصور که بین این دو نهاد رابطه‌ای وجود دارد از کجا آمده و بعد هم توضیح دادیم که چرا بهتر بود با احتیاط بیشتری در این باره صحبت کنیم.

🔹سوژه دیگری که این هفته به آن پرداختیم، مساله حضور نظامیان در سفارت‌خانه‌ها بود که به بهانه انتشار یک عکس مطرح شد؛ عکسی که در آن تعدادی از نظامیان ایرانی در صفی ایستاده بودند تا با سفیر روسیه در ایران دست بدهند.

🔹دو سوژه دیگر این قسمت نیز مربوط به مدیریت کرونا در ایران و همچنین رتبه علمی ایران در جهان است.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

📊 برخی رسانه‌ها در ایران با استناد به گزارش اخیر آنکتاد (کنفرانس تجارت و توسعه ملل متحد)، از رشد ۶ درصدی سرمایه‌گذاری خارجی در ایران در سال ۲۰۲۱ خبر دادند.

🔹 آخرین گزارش آنکتاد این آمار را تایید می‌کند، اما این آمار بدون اشاره به فکت‌های دیگر می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

🔹ایران تنها کشوری نیست که با فروکش کردن آثار اقتصادی همه‌گیری کووید سرمایه‌گذاری خارجی در آن رشد داشته. رشد ۶درصدی ایران در مقایسه با نرخ رشد ۶۴درصدی سرمایه‌گذاری کل دنیا ناچیز به نظر می‌رسد.

🔹سهم ایران از کل سرمایه‌گذاری خارجی در جهان کمتر از ۰/۱ درصد و از کل سرمایه‌گذاری خارجی در جنوب آسیا کمتر از ۳درصد است.

🔹علیرغم رشد ۶درصدی ارزش سرمایه‌گذاری خارجی سال ۲۰۲۱ همچنان کمتر از سال ۲۰۱۹ است.

🔹بالاترین میزان سرمایه‌گذاری خارجی در ایران مربوط به سال ۲۰۱۷ میلادی و بعد از برجام است. آمار سرمایه‌گذاری سال ۲۰۱۷ ایران بیش از ۵ میلیارد دلار بود که ۳/۵ برابر سرمایه‌گذاری سال ۲۰۲۱ است.

🔹میزان سرمایه‌گذاری خارجی در کشورهای امارات، عربستان و ترکیه به ترتیب ۱۵، ۱۴ و ۹ برابر ایران است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🌾 آمار نادرست درباره رتبه ایران در رده‌بندی امنیت غذایی در جهان

🔹خبرگزاری ایرنا در گزارشی نوشته است: امنیت غذایی در ایران از ۱۱۹ کشور بیشتر است.

🔹این ادعا نادرست است. آن‌چه به آن استناد شده نه شاخص «امنیت غذایی»، بلکه مولفه «نسبت ارزش واردات مواد غذایی به کل صادرات» کشورها است که یکی از ۵۵ مولفه مرتبط با امنیت غذایی است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📜 میرزا در مکتب‌خانه‌ی فکت‌نامه به جای ماهی دادن به شما ماهی‌گیری یاد می‌دهد!

🔹در مجموعه ویدئوهای آموزشی مکتب‌خانه با معرفی روش‌هایی آسان و ابزارهایی که در دسترس همگان است، یاد می‌گیرید که چگونه می‌توان نشانه‌های اطلاعات نادرست را در اخبار، عکس‌ها و ویدئوها شناسایی کرد.

✅ @Factnameh

🛸آیا چین سیگنال رادیویی تمدن فرازمینی را دریافت کرده‌است؟

🔹تعداد زیادی از مطبوعات معتبر در ایران و جهان روز سه‌شنبه ۱۴ ژوئن ۲۰۲۲ خبری منتشر کردند مبنی بر اینکه چینی‌ها مدعی شدند رادیوتلسکوپ FAST سیگنال‌های یک تمدن فرازمینی را کشف کرده.

🔹این خبر را نخستین‌بار «روزنامه دانش و فناوری»،بخشی از دستگاه رسانه‌ای حکومت چین، منتشر کرد. اما ساعاتی بعد آن را از سایتش حذف کرد.

🔹دکتر ژانگ مدیر تیم تحقیقاتی اعلام کرد که این تیم در سال ۲۰۲۰ هنگام پردازش داده‌های FAST که سال ۲۰۱۹ جمع‌آوری شده‌، دو مجموعه سیگنال مشاهده ‌‌کردند که عجیب بوده و نقش منشا هوشمند در تولید آن را نمی‌توان کاملا ندیده‌گرفت.

🔹سیگنال دیگری هم امسال در داده‌های جمع‌آوری‌شده FAST از اهداف سیارات فراخورشیدی دریافت شد. دکتر ژانگ تأکید کرد «سیگنال‌ها ممکن است نتیجه تداخل رادیویی باشند».

🔹این پژوهش یک همکاری بین‌المللی است و همکار این پروژه دن ورتیمر صاحب کرسی مرلین و واتسون آلبرتس در حوزه SETI در دانشکده نجوم و آزمایشگاه علوم فضایی دانشگاه کالیفرنیا برکلی است. او هم هر نوع احتمال این که سیگنال‌های FAST توسط تمدن‌های فرازمینی تولید شده‌باشد را منتفی دانست.

🔹بنابراین ادعای «کشف سیگنال‌های تمدن فرازمینی در رادیو تلسکوپ چینی» نادرست است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📊آمار نادرست در مقایسه مصرف روغن در ایران و در جهان

🔹روزنامه ایران می‌گوید: سرانه مصرف روغن خوراکی در ایران ۲۱ کیلوگرم و در کل جهان ۱۲کیلوگرم است.

🔹در آخرین گزارش سازمان همکاری توسعه اقتصادی و سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد میانگین مصرف روغن گیاهی در جهان ۱۸کیلوگرم و در ایران ۱۲کیلوگرم در سال برآورد شد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙نظامیان در سفارت‌خانه

🔹این هفته در اپیزود ۶۴ پادکست فکت‌نامه پیش از مرور فکت‌چک‌هایی از دیگران، ابتدا به سراغ خودمان رفتیم و جمله‌ای را فکت‌چک کردیم که هفته گذشته درباره رابطه بانک پاسارگاد با ستاد اجرایی امام گفته بودیم. یکی از مخاطبان در توییتر از ما درباره منبع این حرف سوال کرده بود و ما هم با مطالعه بیشتر درباره موضوع، ابتدا توضیح دادیم این تصور که بین این دو نهاد رابطه‌ای وجود دارد از کجا آمده و بعد هم توضیح دادیم که چرا بهتر بود با احتیاط بیشتری در این باره صحبت کنیم.

🔹سوژه دیگری که این هفته به آن پرداختیم، مساله حضور نظامیان در سفارت‌خانه‌ها بود که به بهانه انتشار یک عکس مطرح شد؛ عکسی که در آن تعدادی از نظامیان ایرانی در صفی ایستاده بودند تا با سفیر روسیه در ایران دست بدهند.

🔹دو سوژه دیگر این قسمت نیز مربوط به مدیریت کرونا در ایران و همچنین رتبه علمی ایران در جهان است.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

📚 ادعای گمراه‌کننده وزیر علوم درباره رتبه علمی ایران در دنیا

🔹وزیر علوم می‌گوید: رتبه علمی ایران در دنیا پانزدهم است. از نظر تعداد مقالات، ایران در رتبه پانزدهم قرار دارد اما در شاخص‌های کیفی رتبه ایران پایین‌تر از این است.

🔹ابهام‌های زیادی درباره کیفیت و فرایند تولید انبوه مقالات علمی در ایران وجود دارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🏃🏻‍♂️ادعاهای شاخ‌دار صدا و سیما درباره مواضع ضد اسرائیلی کریستیانو رونالدو

🔹صدا و سیمای جمهوری اسلامی، به تازگی ویدئویی درباره مواضع ضد اسرائیلی کریستیانو رونالدو منتشر کرده و از قول او گفته «تماشاگران اسرائیلی منفورترین تماشاگران هستند و من پیراهنم رو با قاتل عوض نمی‌کنم.»

🔹در این ویدئو چندین ادعای شاخ‌دار وجود دارد.

1️⃣بخش‌هایی از فیلم به شکل واضحی صداگذاری شده است. در ویدئویی اصلی رونالدو درباره کودکان سوریه صحبت می‌کند، اما در گزارش صدا و سیما روی تصویر صحبت‌های او علیه تماشاگران و بازیکنان اسرائیلی پخش می‌شود. خود صدا و سیما هم در گزارش‌های بعدی مدعی شده که تصاویر استفاده شده در ویدئو آرشیوی است، اما آنچه از قول رونالدو گفته شده به نقل از منابع خبری است.

2️⃣در ویدئوی صدا و سیما ادعا شده رونالدو حاضر به تعویض لباس با بازیکن اسرائیلی نشده و گفته «من پیراهنم رو با قاتل عوض نمی‌کنم». قدیمی‌ترین منبعی که ما برای نقل قول نسبت داده شده به رونالدو پیدا کردیم یک گزارش قدیمی است که ۹ سال پیش در خبرگزاری ایسنا منتشر شده است. ایسنا می‌گوید این خبر را از آژانس خبری «رم» آذربایجان برداشته، ما نمی‌دانیم آژانس خبری «رم» چیست اما هیچ اثری از اصل این خبر در رسانه‌های آذربایجانی پیدا نکردیم. این خبر چند روز بعد از انتشار در ایسنا در دو سایت پرتغالی‌زبان هم بدون ذکر منبع منتشر شده است.

3️⃣خبر خودداری رونالدو از تعویض پیراهن بعد از بازی با اسرائیل در همان سال ۱۳۹۲ در برخی سایت‌ها منتشر شده است. البته در تصویری که منتشر شده رونالدو با بازیکنان اسرائیلی دست می‌دهد و از کنار یکی از هم‌تیمی‌های خود که لباس به تن ندارد رد می‌شود. با توجه به انتشار این تصویر به نظر می‌رسد برخی، هم‌تیمی رونالدو را با بازیکنان اسرائیلی اشتباه گرفته‌اند.

4️⃣در گزارش صدا و سیما فیلمی از سب بلاتر، رئیس پیشین فیفا پخش می‌شود که به وضوح صداگذاری شده تا به مخاطب القا کند فیفا به دلیل مواضع ضد اسرائیلی رونالدو با او مساله دارد.

5️⃣در گزارش صدا و سیما تصویری از رونالدو پخش شده که پوستر حمایت از فلسطین به دست دارد. این پوستر دستکاری شده و جعلی است.

6️⃣در گزارش صدا و سیما تصویری از دست ندادن رونالدو با میشل پلاتینی پخش و گفته شده رونالدو دعوت رئیس رژیم صهیونیستی را برای سفر به تل‌آویو رد کرده است. تصویر رونالدو پلاتینی پیش‌تر در شبکه‌های اجتماعی با عنوان جعلی خودداری رونالدو از دست دادن با مقام‌های اسرائیلی منتشر شده و از سوی برخی پایگاه‌های درستی‌سنجی فکت‌چک شده است.

7️⃣معلوم نیست اشاره خبرنگار صدا و سیما به کدام دعوت است، اما به نظر می‌رسد رونالدو مشکلی با اسرائیل و مقام‌های این کشور ندارد. او سال ۲۰۱۹ لباس خود را به صورت نمادین به وزیر امور خارجه اسرائیل هدیه داده است در سال ۲۰۱۰ با شیمون پرز دیدار داشته و در سال ۲۰۱۶ در ویدئوی تبلیغاتی اپراتور مخابراتی اسرائیل حضور داشته است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه آنچه را که در صدا و سیما با عنوان «مواضع ضد اسرائیلی کریستیانو رونالدو» منتشر شده مصداق بارز بازیافت مجموعه‌ای از اخبار جعلی می‌داند و به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙این هفته در اپیزود ۶۵ پادکست فکت‌نامه، به سراغ مجموعه‌ای از خبرهای نادرست درباره کریستیانو رونالدو و اسرائیل می‌رویم. خبرهای نادرستی که از منابع مختلفی تولید شدند اما صداوسیمای ایران، همه آنها را در این سال‌ها به عنوان حقایقی درباره این ستاره پرتغالی مطرح کرد.

🔹سوژه دیگر هفته مربوط به حسین عبدالباقی، مالک ساختمان متروپل است؛ مردی که خبرهای ضدونقیضی از زنده‌بودن یا مرگ او دست‌به‌دست ‌شد. بررسی می‌کنیم این خبرها چه منابعی داشتند و چه جریان‌های خبری‌ای درباره آن به انتشار اخبار پرداختند.

🔹فکت‌چک‌هایی درباره رشد سرمایه‌گذاری خارجی در ایران و دریافت سیگنال‌های فرازمینی در چین را هم مرور خواهیم کرد.

🔹فرهاد، سردبیر فکت‌نامه نیز از نروژ درباره کنفرانس فکت‌چکینگ گلوبال فکت ۹ صحبت می‌کند؛ دورهمی سالیانه فکت‌چکرها از سراسر جهان که امسال بعد از دو دوره آنلاین، بالاخره به صورت حضوری برگزار شد.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓آیا شواهد کوانتومی از وجود روح کشف شده‌است؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی خبری شایعه شده: «محققان فیزیک انجمن ماکس پلانک در کشور آلمان می‌گویند به شواهدی از روح انسان دست یافته‌اند!»


🔹انتشار شایعاتی به این مضمون پیش‌تر نیز در شبکه‌های اجتماعی سابقه دارد اما این بار منبع خبر، مقالاتی است که در روزنامه‌های عامه‌پسند بریتانیایی مانند سان و اکسپرس منتشر شده است. در بخش‌هایی از این مقالات به نظریات جدلی راجر پنروز، فیزیک‌دان و ریاضی‌دان سرشناس انگلیسی درباره ماهیت کوانتومی «آگاهی» اشاره شده.

🔹پنروز برای تبیین این نظریه از ایده ریزلوله‌ها استفاده کرده‌است. این ایده از استوارت همروف است. او درباره مفهومی به‌نام «روح کوانتمی» با دیپاک چوپرا مقاله‌ای دارد.

🔹با این‌حال برای این فرضیه که ارک-ار (Orch-Or) نام دارد، نه تنها هیچ شاهد و آزمون تجربی وجود ندارد، بلکه نقدهای جدی از سوی فیزیک‌دانان، عصب‌شناسان و فلاسفه ذهن به آن وارد شده و آن را در رده شبه‌علم قرار داده‌است.


🔹در مقاله روزنامه‌های سان و اکسپرس و به تحقیقات موسسه ماکس پلانک اشاره شده‌است. منبع این ادعا هم از مطلب دیگری است که ۲ سال قبل‌ در وب‌سایت Outer Places منتشر شده‌‌است اما این سایت حذف شده و احتمالا مطلب از یک وبلاگ کپی شده.

🔹در مطلب اصلی به گفته‌های هانس-پیتر دور، معاون بخش فیزیک موسسه ماکس اشاره شده است. آقای دور در سال ۱۹۹۷ بازنشسته شده و در زمان نگارش این مقاله، از دنیا رفته‌بود. صحبت‌های نقل شده از دکتر دور در این مقاله کلی است و اشاره‌ای به کشف شواهد روح نمی‌کند.

🔹در این گزارش‌ها همچنین به تحقیقات کریستین هلویگ از موسسه بیوفیزیک و شیمی ماکس پلانک اشاره شده، در حالی که نه در موسسه ماکس پلانک و نه در پایگاه‌های علمی مانند گوگل اسکولار و اسکوپوس، اثری از چنین فردی دیده نمی‌شود.

🔹به ‌این ترتیب ادعای اینکه «فیزیکدانان منشا کوانتومی روح را کشف کردند» نادرست است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓فکت‌ها و ابهام‌ها درباره سرنوشت حسین عبدالباقی

🔹یک ماه از حادثه ریزش متروپل در آبادان می‌گذرد. در این مدت اخبار و شایعات زیادی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی درباره مرگ مالک و سازنده متروپل منتشر شد‌.

🔹در یک گزارش-گاهشمار فکت‌ها و ابهام‌ها درباره سرنوشت حسین عبدالباقی را بازخوانی کرده‌ایم.

🔹روایت رسمی مرگ عبدالباقی، به دلیل سابقه رسانه‌ها و مقام‌های جمهوری اسلامی در انتشار گزارش‌های خلاف واقع در شرایط بحرانی، قابل استناد نیست، اما روایت‌های غیررسمی نیز یا بر مبنای تحلیل، حدس و گمان یا اطلاعات غیرقابل راستی‌آزمایی منابع ناشناس، مطرح شده‌اند.

🔹در روایت رسمی، تناقض‌هایی وجود دارد که مهم‌ترین آنها انتشار اخبار ضد و نقیض درباره بازداشت عبدالباقی و انتشار فهرست‌‌های مخدوش قربانیان در نخستین ساعات پس از حادثه است. در روایت غیررسمی نیز تاکنون سند یا دلیل محکمی برای اثبات زنده ماندن عبدالباقی ارائه نشده است.

🔹از مهم‌ترین ابهام‌های مطرح شده می‌توان به تایید هویت جسد منسوب به عبدالباقی، ناهمخوانی ساعت دوربین‌های مداربسته، تفاوت رنگ لباس، موقعیت مکانی محل دفتر عبدالباقی در ساختمان و... اشاره کرد.
برای این موارد روایت‌های موازی وجود دارند که این ابهام‌ها را توضیح می‌دهند.

🔹تاکنون چند فایل صوتی به اسم کارمند پزشکی قانونی، پرستار، همسایه حسین عبدالباقی منتشر شده. هویت واقعی این افراد و ادعاهای آنها، هیچکدام قابل تایید نیست. گزارش شاهدان محلی معمولا یکی از منابع روزنامه‌نگاران است، اما گفته‌های شاهدان محلی بدون راستی‌آزمایی قابل استناد نیست.

🔹نمی‌توانیم به طور قطعی بگوییم چه اتفاقی برای حسین عبدالباقی رخ داده است. بازخوانی سیر وقایع و تحلیل آنها نشان می‌دهد به همان نسبت که گزارش‌های رسمی سند قطعی مرگ او نیست، سند یا دلیل منطقی محکم و قطعی برای زنده ماندن و متواری شدن او وجود ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

✅ @Factnameh

❗️مقایسه لباس ماریا زاخارووا سخنگوی وزیر خارجه روسیه در ایران و عربستان

🔹تصویری از ماریا زاخارووا، سخنگوی وزیر امور خارجه روسیه در وزارت خارجه ایران منتشر شده که در آن او مانتویی جلو باز با پیراهنی کوتاه به تن دارد و در حالی که عکس قاسم سلیمانی پشت سر او دیده می‌شود مشغول استفاده از تلفن همراه خود است.

🔹این عکس با واکنش‌های زیادی در شبکه‌های اجتماعی روبرو شد و کاربران حجاب او را با حجاب اجباری زنان در ایران و سایر دیپلمات‌هایی که به ایران می‌آیند مقایسه کرده و برخورد مقامات ایرانی را در این باره دوگانه ارزیابی کردند.

🔹در این میان رحمت‌الله بیگدلی، فعال سیاسی، این تصویر به همراه تصویر دیگری از خانم خازارووا را با پوشش کامل در صفحه توییتر خود منتشر کرد و گفت که عکس دوم در عربستان گرفته شده.

🔹عکسی که آقای بیگدلی به عنوان تصویر خانم زاخارووا در عربستان منتشر کرد را در گوگل جستجو کردیم و به صفحه فیسبوک خانم زاخارووا رسیدیم. او این عکس را تاریخ ۹ سپتامبر ۲۰۱۷ (۱۸ شهریور ۱۳۹۶) در صفحه فیسبوک خود منتشر کرده و در توضیحات عکس تاکید کرد در عربستان سعودی گرفته شده است.

🔹در همان زمان هم عکس باحجاب خانم زاخارووا خبرساز شده و انتقاداتی را از سوی هموطنانش در پی داشت با این مضمون که این شکل لباس پوشیدن (با این میزان حجاب) تن دادن به خواسته کشورهای عربی و از دست رفتن هویت اروپایی اوست. ماریا زاخارووا از سال ۲۰۱۵ در سمت سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه در حال فعالیت است.

🔹با این اوصاف مشخص است عکس منتشر شده توسط آقای بیگدلی «درست» است و سخنگوی وزارت خارجه روسیه، پیش‌تر در عربستان با لباسی متفاوت از آنچه به تن دارد، ظاهر شده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🗞شماره دوازدهم از مجموعه مقالات «#نشر_اکاذیب» و نگاهی به اخبار مربوط به درستی‌سنجی و مبارزه با اطلاعات نادرست در جهان منتشر شد.

✅در این شماره می‌خوانید:

🔹چرا دو هشتگ USSLiberty# و MemorialDay# بر روی شبکه‌ اجتماعی توییتر توسط حساب‌های نزدیک به موسسه مصاف علی اکبر رائفی پور ترند شدند و ارتباط این هشتگ‌ها با حمله‌ جنگده‌های ارتش اسرائیل به ناو اطلاعاتی نیروی دریای آمریکا، یواس‌اس لیبرتی در جریان جنگ شش روزه‌ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۶۷ چیست؟

🔹تاکتیک جدید کارزار‌های اطلاعات نادرست مربوط به پدیده‌ تغییرات آب و هوایی؛ چگونه مسائل مربوط به تغییرات آب‌ و‌ هوایی هدف کارزار‌های اطلاعات نادرست قرار می‌گیرند.

🔹بازگشت یک خبر جعلی قدیمی پس از ۱۵ سال در میانه‌ بحران قانون حق مالکیت سلاح در آمریکا، واکسن کرونا و شایعه ارتباطش با سندروم رمزی هانت، ویدیوی یک حشره که ادعا می‌شد یک ریز‌پهباد در اختیار ارتش آمریکا است از دیگر مطالب این شماره «نشر اکاذیب» خواهد بود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙این هفته در اپیزود ۶۵ پادکست فکت‌نامه، به سراغ مجموعه‌ای از خبرهای نادرست درباره کریستیانو رونالدو و اسرائیل می‌رویم. خبرهای نادرستی که از منابع مختلفی تولید شدند اما صداوسیمای ایران، همه آنها را در این سال‌ها به عنوان حقایقی درباره این ستاره پرتغالی مطرح کرد.

🔹سوژه دیگر هفته مربوط به حسین عبدالباقی، مالک ساختمان متروپل است؛ مردی که خبرهای ضدونقیضی از زنده‌بودن یا مرگ او دست‌به‌دست ‌شد. بررسی می‌کنیم این خبرها چه منابعی داشتند و چه جریان‌های خبری‌ای درباره آن به انتشار اخبار پرداختند.

🔹فکت‌چک‌هایی درباره رشد سرمایه‌گذاری خارجی در ایران و دریافت سیگنال‌های فرازمینی در چین را هم مرور خواهیم کرد.

🔹فرهاد، سردبیر فکت‌نامه نیز از نروژ درباره کنفرانس فکت‌چکینگ گلوبال فکت ۹ صحبت می‌کند؛ دورهمی سالیانه فکت‌چکرها از سراسر جهان که امسال بعد از دو دوره آنلاین، بالاخره به صورت حضوری برگزار شد.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh