🦠بررسی گفته‌های جفری ساکس درباره درز کووید ۱۹ از آزمایشگاه‌های آمریکایی

🔹ویدئویی در حساب کاربری «آخرین خبر» با زیرنویس فارسی منتشر شده است که در آن جفری ساکس، اقتصاددان، استاد دانشگاه کلمبیا و رئیس کمیسیون کووید۱۹ مجله معتبر Lancet در یک سخنرانی می‌گوید، به باور او کووید۱۹ از آزمایشگاه‌های ایالات متحده آمریکا به بیرون درز کرده است.

🔹این ویدئو واقعی است هر چند بخش‌هایی از آن در پستی که «آخرین خبر» منتشر کرده دیده نمی‌شود. جفری ساکس در ادامه صحبت‌های خود می‌گوید که «البته ما به طور قطعی چیزی نمی‌دانیم. من باید این را به طور کاملا واضح بگویم. اما شواهدی کافی وجود دارد که باید به آنها نگاه کنیم.»

🔹او در مقالات و مصاحبه‌های دیگری هم به این تئوری خود درباره ریشه انتشار ویروس کرونا اشاره کرده است.

🔹بنابراین او به طور خلاصه می‌گوید که به درز ویروس کرونا از آزمایشگاه‌های آمریکایی باور دارد اما معتقد است ما هنوز در این باره مطمئن نیستیم و باید تحقیقات مستقلی در این زمینه صورت بگیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📊ادعای نادرست نماینده مجلس درباره جمعیت آمریکایی‌های فقیر

🔹موسی غضنفرآبادی، رئیس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی، ششم تیرماه ۱۴۰۱ در مراسم محوری هفته بازخوانی و افشای حقوق بشر آمریکایی در مسجد انقلاب بجنورد گفت: «هم اینک حدود ۱۰۰ میلیون نفر در آمریکا زیر خط فقر زندگی می کنند.»

🔹بر پایه آخرین داده رسمی، یعنی داده‌های آماری دفتر سرشماری ایالات متحده، در سال ۲۰۲۰ میلادی نرخ فقر در آمریکا ۱۱/۴ درصد بود که نسبت به سال ۲۰۱۹ میلادی حدود ۰/۹ واحد درصد افزایش داشته‌است.

🔹براساس برنامه نظرسنجی جامعه آمریکایی که دفتر سرشماری ایالات متحده هر سال آن را برگزاری می‌کند، جمعیت فقیر آمریکا را ۱۲/۸ درصد با خطای ۰/۱ درصدی می‌توان تخمین زد. با توجه به اینکه جمعیت فعلی ایالات متحده حدود ۳۳۳ میلیون نفر برآورد می‌شود، شمار جمعیت فقیر آمریکا با خطای ۳۳۰ هزار نفر کمتر یا بیشتر، نزدیک به ۴۲ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر است.

🔹سایر برآوردهای تحقیقات مستقل هم عددی بسیار نزدیک به همین را نشان می‌دهند. همچنین لازم به ذکر است که خط فقر برای یک خانوار ۴ نفره آمریکایی که هر دو فرزند آنها زیر ۱۸ سال سن داشته‌ باشند، درآمد سالانه ۲۷,۴۷۹ دلار تعیین شده‌است.

🔹بنابراین ادعای غضنفرآبادی، رئیس کمیسیون حقوقی مجلس مبنی بر وجود ۱۰۰ میلیون فقیر در آمریکا، نادرست است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📊 تعداد کارتن‌خواب‌های آمریکا

🔹موسی غضنفرآبادی، رئیس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی، ششم تیرماه ۱۴۰۱ در مراسم محوری هفته بازخوانی و افشای حقوق بشر آمریکایی در مسجد انقلاب بجنورد گفت: «هم اینک حدود ۱۰۰ میلیون نفر در آمریکا زیر خط فقر زندگی می کنند و ۵۰۰ هزار نفر نیز کارتن خواب هستند.»

🔹پروژه ملی اطلاعات بی‌خانمان‌های آمریکا که نهادی غیردولتی و مردمی برای تجمیع اطلاعات و داده‌های آماری درباره بی‌خانمان‌هاست، آمار بی‌خانمان‌های ایالات متحده را در سال ۲۰۱۹ میلادی، ۵۶۷ هزار و ۷۱۵ نفر گزارش کرد. گزارش‌های وزارت مسکن و توسعه شهری ایالات متحده و وب‌سایت آلمانی «استاتیستا» هم اعداد در همین حدود و کمتر را نشان می‌دهد.

🔹با این‌ حال به دو دلیل این گفته آقای غضنفری گمراه‌کننده است. در این گزارش‌ها بی‌خانمان کسی است که دست‌کم یک شب تجربه بی‌خانمانی داشته است و تمامی بیش از ۵۵۰هزار نفر بی‌خانمان شمارش شده، الزاما کل سال بی‌خانمان نبوده‌اند.

🔹همچنین دومین ملاحظه نسبت و درصد بی‌خانمان‌های آمریکایی به کل جمعیت این کشور است. در واقع تعداد مطلق بی‌خانمان‌ها بدون اشاره به کل جمعیت وضعیت کلی اقتصادی یا فقر را بیان نمی‌کند. بی‌خانمان‌های آمریکایی کمتر از یک پانصدم از کل جمعیت ایالات متحده را تشکیل می‌دهند که رقمی ناچیز است.

🔹بنابراین ادعای غضنفرآبادی، رئیس کمیسیون حقوقی مجلس مبنی بر وجود ۵۰۰ هزار کارتن خواب در آمریکا، گمراه‌کننده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📚منبع خبر؟ سایت «خارجی»

🔹سومین ویدیوی آموزشی #مکتبخانه منتشر شد!

🔹در این ویديو می‌بینیم که چگونه گروهی از منتشرکنندگان اخبار ساختگی در ایران، برای باورپذیر کردن آن‌ها، چنین خبرهایی را به منابع «خارجی» مستند می‌کنند؛ و عمدتا، به منابع انگلیسی زبان. در حالی که بسیاری از این «منابع»، وبسایت‌هایی جعلی هستند که با ظاهری شبیه به سایت‌های معتبر اروپایی یا آمریکایی، برای انتشار خبرهای ساختگی طراحی شده‌اند.

🔹شاید یکی از سرراست ترین راه‌های تشخیص سایت‌های تقلبی، رجوع به فهرست‌هایی باشد که برای معرفی آدرس‎های تقلبی منتشر می‌شوند. مثلا سایت‌ درستی‌سنجیِ FactCheck.org، دارای یک فهرست از سایت‌هایی است که سابقه انتشار خبر ساختگی را داشته‌اند.

🔹سایت‌های تقلبی اما بسیار بیشتر از آن هستند که بتوان آدرس تمام‌شان را در چنین فهرست‌هایی پیدا کرد. راه‌های دیگر شناسایی و دوری کردن از این سایت‌ها را به همراه مثال‌های آن در مکتب‌خانه ببینید و بخوانید.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🩺 صدرنشینی دانشگاه علوم پزشکی ایران در رده‌بندی جهانی شاخص سلامت و تندرستی

🔹دکتر مهدی مقتدایی، معاون بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران می‌گوید: «دانشگاه علوم پزشکی ایران، در شاخص سلامت و رفاه به مردم، در نظام رتبه‌بندی بین‌المللی تایمز ۲۰۲۲، موفق به کسب رتبه برتر جهان شد.» به گفته مقتدایی در ۴ سال گذشته دانشگاه علوم پزشکی ایران در این رتبه‌بندی نخستین و برترین دانشگاه خاورمیانه بوده است ضمن اینکه این دانشگاه علاوه بر کسب رتبه برتر در شاخص سلامت و رفاه در شاخص کیفیت آموزش به جامعه نیز رتبه هفتم را کسب کرده‌است.

🔹بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد هر سه ادعای مطرح‌شده، درست است. دانشگاه علوم پزشکی ایران در شاخص سلامت و تندرستی رتبه اول و در شاخص کیفیت آموزش رتبه ۶ رتبه‌بندی تاثیر تایمز ۲۰۲۲ را کسب کرده و چهار سال است که این دانشگاه در شاخص سلامت و تندرستی دانشگاه اول خاورمیانه بوده است.

🔹مبنای امتیاز دهی در این سیستم، اطلاعاتی است که خود دانشگاه در اختیار موسسه قرار می‌دهد و در مواردی که اطلاعاتی ارائه نشده مقدار صفر وارد می‌شود.

🔹نگاهی به سیستم رتبه‌بندی تاثیر دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های آموزش عالی تایمز اطلاعاتی کاملتری از این رتبه‌بندی به دست می‌دهد از جمله اینکه:

1️⃣شاخص سلامت و تندرستی یکی از ۱۷ شاخصی است که در ۴ سال اخیر توسط تایمز بررسی شده و همچنین یکی از هدف‌های سند ۲۰۳۰ یونسکو است که پیش از این در ایران بسیار حاشیه‌ساز شده بود.

2️⃣رتبه کلی دانشگاه علوم پزشکی ایران امسال ۱۳۲ است. در رتبه‌بندی پارسال دانشگاه علوم پزشکی ایران از نظر کلی در رتبه ۳۵ قرار داشت.

🔹با این اوصاف «فکت‌نامه» به این ادعای معاون دانشگاه علوم پزشکی ایران که «دانشگاه علوم پزشکی ایران، در شاخص سلامت و رفاه در نظام رتبه‌بندی بین‌المللی تاثیر تایمز ۲۰۲۲، موفق به کسب رتبه برتر جهان شد» نشان «درست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙باربی

🔹اپیزود ۶۷ پادکست هفتگی فکت‌نامه را با باربی آغاز می‌کنیم؛ عروسکی که حسن رحیم‌پور ازغدی در سخنرانی خود گفته است از سوی پنتاگون ساخته شده. توضیح می‌دهیم که چرا این گفته شاخ‌دار است و تاریخچه ساخت این عروسک را مرور خواهیم کرد.

🔹دو فکت‌چک آمریکایی دیگر هم داریم که هر دو را موسی غضنفرآبادی، نماینده مجلس ایران گفته است؛ یکی درباره آمار فقرا در آمریکا و دیگری درباره آمار بی‌خانمان‌ها در این کشور.

🔹فکت‌چک یک عکس از میرزارضای کرمانی، قاتل ناصرالدین شاه و یک ویدئو که به اشتباه ادعا می‌شود مربوط به کتک‌زدن زنان ایرانی در عراق است، فکت‌چک‌های تصویری این هفته‌اند و یک فکت‌چک کرونایی هم درباره نشت ویروس از آزمایشگاه‌های آمریکایی داریم.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓کتک‌زدن زنان ایرانی در فرودگاه عراق واقعیت ندارد

🔹ویدیویی در توییتر منتشر شده که مدعیست زنان ایرانی در فرودگاهی در عراق در حال کتک خوردن از پلیس این کشور هستند.

🔹اما ویدیوی منتشر شده در ۲۳ خرداد ۱۴۰۱ در بین کاربران کرد زبان ساکن سلیمانیه عراق نشان می‌دهد که این یک نزاع در دادگاه شهر سلیمانیه بوده که در آن پلیس با خانواده یک مقتول که از نتیجه دادگاه ناراضی بوده‌اند درگیر شده‌اند.

🔹این ویدیو، دو هفته قبل از انتشار در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان، مدتی در عراق جنجال به‌پا کرده بود. سیاست‌مدارانی با استناد به آن، به مخالفانشان تاخته‌بودند، قباد طالبانی مجبور به پاسخگویی شد، شورای قضایی اقلیم کردستان، کمیته‌ای ویژه تشکیل داد. بی‌بی‌سی هم خبر را پوشش داده و حتی حشدالشعبی هم از آن استفاده کرد تا به جنبش‌های فمینیستی در عراق حمله کند.

🔹بنابراین ادعای کتک‌زدن زنان ایرانی در فرودگاه عراق نادرست است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓آیا آمریکا جز ۱۰ کشور ناامن برای زنان است؟

🔹حسینی همدانی امام جمعه کرج در خطبه‌های جمعه ۳ تیر ۱۴۰۱ مدعی شد «آمریکا در بین ۱۰ کشور نخست ناامن برای زنان در دنیا قرار دارد». او منبع خود را اعلام نکرده اما به نظر می‌رسد ادعایش برآمده از نظرسنجی موسسه رویترز در سال ۲۰۱۸ در لندن است.

🔹رویترز در آن زمان در یک نظرسنجی از ۵۵۰ فعال حوزه زنان، درباره ۵ کشوری که برای زنان خطرناک‌ترین هستند، پرسیده بود. اگرچه نتایج این نظرسنجی که، در روزهای اوج جنبش می‌تو در آمریکا، تهیه شده‌بود مشابه ادعای امام جمعه کرج است اما نمی‌توان برای اندازه‌گیری میزان امنیت زنان در یک جامعه تنها به نتیجه نظرسنجی‌ها و آن هم نظرسنجی‌ای که در یک دوره مشخص انجام شده رجوع کرد.

🔹در این باره تحقیقات دیگری با نتایج متفاوت وجود دارد، مثلا در سال ۲۰۲۰ دانشگاه جورج‌تاون و موسسه تحقیقاتی صلح در اسلو در یک تحقیق علمی و با در نظر گرفتن شاخص‌های مختلف، تمام کشورهای جهان را براساس شاخص‌های بین‌المللی در حوزه امنیت زنان رده‌بندی کرد. در این لیست آمریکا نه تنها دهمین کشور نامناسب دنیا برای زنان نیست بلکه ۱۹مین کشور امن دنیا برای زنان است.

🔹بر همین اساس ما در فکت‌نامه به این گفته امام جمعه کرج که آمریکا در بین ۱۰ کشور نخست ناامن برای زنان در دنیا قرار دارد، نشان گمراه‌کننده می‌دهیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📚تشخیص عکس‌ تقلبی با «جستجوی معکوس»

🔹دستکاری و جعل عکس، از ابزارهای اصلی تولید خبرهای ساختگی در جهان هستند.
یکی از روش‌های تشخیص این عکس‌های دستکاری شده، «جستجوی معکوس تصویر» نام دارد که هدف آن، پیدا کردن نسخه اصلی تصاویر است.

🔹در چهارمین ویدیوی #مکتبخانه به این موضوع می‌پردازیم که چگونه می‌توان روی لپ‌تاپ و موبایل و بر روی مرورگرهای مختلف به جستجوی عکس پرداخت و عکس‌های درست را از عکس‌های ساختگی و جعلی جدا کرد.

👈 در مکتب‌خانه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓مصرف گاز در ایران در مقایسه با اروپا

🔹خبرگزاری فارس روز یازدهم تیرماه ۱۴۰۱ به استناد گزارش شرکت بریتیش پترولیوم، اعلام کرد: «مصرف گاز در ایران نصف مصرف کل اتحادیه اروپاست.»

🔹خبرگزاری فارس در عنوان خبر خود از «اتحادیه اروپا» استفاده کرده که شامل ۲۷ کشور اروپایی است اما در متن خبر فارس به مصرف گاز طبیعی در «اروپا» اشاره شده است که منظور اروپای قاره‌ای است که کشورهایی بیش از ۲۷ عضو اتحادیه را شامل می‌شود.

🔹در گزارش بریتیش پترولیوم، میزان کل مصرف گاز طبیعی در اروپا (اروپای قاره‌ای) در سال ۲۰۲۱ میلادی ۵۷۱.۱ میلیارد مترمکعب اعلام شده است، نصف این میزان ۲۸۵.۶ میلیارد مترمکعب می‌شود. شرکت BP در گزارش سالانه خود میزان مصرف گاز طبیعی ایران را در سال ۲۰۲۱ میلادی ۲۴۱.۱ میلیارد مترمکعب اعلام کرده است که حدود ۴۲.۲ درصد کل مصرف اروپا در سال گذشته میلادی است.

🔹اما اگر بخواهیم مصرف گاز طبیعی در «اتحادیه اروپا» به معنای ۲۷ کشور عضو را طی سال ۲۰۲۱ میلادی از گزارش بریتیش پترولیوم استخراج کنیم باید اعداد و ارقام مربوط به مصرف گاز طبیعی کشورهایی همچون ایسلند، مقدونیه شمالی، نروژ، سوئيس، ترکیه، اوکراین، بریتانیا و دیگر کشورهای اروپایی غیر عضو اتحادیه اروپا را از رقم کلی ۵۷۱.۱ میلیارد مترمکعبی مصرف گاز طبیعی در اروپای قاره‌ای کسر کنیم که با این تفریق به عدد ۳۹۷.۱ میلیارد مترمکعب می‌رسیم.

🔹نصف این رقم حدود ۱۹۸.۶ میلیارد مترمکعب می‌شود که حتی از کل مصرف گاز طبیعی ایران در سال ۲۰۲۱ میلادی کمتر است.

🔹بر اساس گزارش شرکت بریتیش پترولیوم، میزان مصرف گاز طبیعی در ایران طی سال گذشته میلادی معادل ۶۰.۷ درصد کل مصرف گاز طبیعی در «اتحادیه اروپا (۲۷ کشور اروپایی)» در سال ۲۰۲۱ میلادی بوده است.

🔹خبرگزاری فارس در تیتر و متن خبر خود به نقل از داده‌های گزارش بریتیش پترولیوم، «اروپا» و «اتحادیه اروپا» را یکسان فرض کرده که موجب شده تا اندازه‌گیری نسبت مصرف گاز در ایران با مصرف گاز در اروپا با خطا همراه شود. به همین خاطر به این تیتر فارس نشان «نیمه درست» می‌دهیم.
مصرف گاز ایران در سال ۲۰۲۱ میلادی بر مبنای گزارش بریتیش پترولیوم در مقایسه با مصرف گاز اروپا به معنای جغرافیایی و قاره‌ای آن معادل ۴۲.۲ درصد بوده و نسبت به مصرف گاز در کشورهای عضو اتحادیه اروپا، حدود ۶۰.۷ درصد است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙باربی

🔹اپیزود ۶۷ پادکست هفتگی فکت‌نامه را با باربی آغاز می‌کنیم؛ عروسکی که حسن رحیم‌پور ازغدی در سخنرانی خود گفته است از سوی پنتاگون ساخته شده. توضیح می‌دهیم که چرا این گفته شاخ‌دار است و تاریخچه ساخت این عروسک را مرور خواهیم کرد.

🔹دو فکت‌چک آمریکایی دیگر هم داریم که هر دو را موسی غضنفرآبادی، نماینده مجلس ایران گفته است؛ یکی درباره آمار فقرا در آمریکا و دیگری درباره آمار بی‌خانمان‌ها در این کشور.

🔹فکت‌چک یک عکس از میرزارضای کرمانی، قاتل ناصرالدین شاه و یک ویدئو که به اشتباه ادعا می‌شود مربوط به کتک‌زدن زنان ایرانی در عراق است، فکت‌چک‌های تصویری این هفته‌اند و یک فکت‌چک کرونایی هم درباره نشت ویروس از آزمایشگاه‌های آمریکایی داریم.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓حجاب اجباری جزو آرمان‌های انقلاب ایران نبوده است؟

🔹سروش دباغ پژوهشگر دینی در گفت‌وگو با برنامه شصت دقیقه بی‌بی‌سی فارسی با اشاره به این که قانون حجاب اجباری متعلق به چندسال پس از انقلاب بهمن ۵۷ است گفته که این قصه از سال ۶۲ محقق شده. او همچنین به آرمان‌های انقلاب و شعارهای آن اشاره کرده و مدعی می‌شود که «اصلا و ابدا این نبود و بنا نبود بر بدن زنان و بدن مردان حکمرانی شود …»

🔹مشخص نیست منظور دباغ از آرمان‌های انقلاب چیست زیرا گروه‌های مختلفی در انقلاب ایران نقش ایفا کردند که لزوما شعارها و آرمان‌های یکسانی نداشتند. اما آنچه قابل بررسی است، مهم‌ترین سخنرانی‌ها و اتفاقاتی است که در جریان انقلاب و همچنین در روزهای پس از آن رخ داده است.

🔹یافته‌های ما نشان می‌دهد که در میان جریان‌های انقلابی گروه‌هایی بوده‌اند که حتی پیش از وقوع انقلاب، در ۲۵ دی ۱۳۵۷ در شهرهای تبریز و همدان و … زنان و دختران بی‌چادر را تهدید به آتش زدن، چاقوکشی و اسیدپاشی کرده‌اند. همچنین ما می‌دانیم که اولین سخنرانی آیت الله خمینی پس از انقلاب در مورد حجاب زنان به ۱۶ اسفند ۵۷ یعنی کمتر از یک ماه پس از انقلاب بر می‌گردد. او در این سخنرانی با گزاره‌هایی همچون «زنان اسلامی باید با حجاب اسلامی بیرون بیایند.» و «زن‌ها می‌توانند در کارهای اجتماعی شرکت کنند ولی با حجاب اسلامی» انتقاد خود را از وضع حجاب در جامعه بیان می‌کند.

🔹واکنش سریع و گسترده هزاران زن در روزهای پس از این سخنرانی باعث می‌شود که مقامات حکومتی برای جلوگیری از ادامه اعتراضات به تعبیر و تفسیر سخنان روح الله خمینی بپردازند و به صورت موقتی از موضع حجاب اجباری اسلامی عقب‌نشینی کنند. خمینی در تیر ماه ۵۸ نیز در یک سخنرانی دیگر به وضعیت حجاب زنان در سواحل شمالی کشور پرداخت :«و ما تا زنده هستیم، نمی‌گذاریم این آزادی‌هایی که آنها می خواهند، تا آن اندازه‌ای که می‌توانیم، آن آزادی‌ها تحقق پیدا کند.»

🔹خمینی در تیر ۵۹ در یک سخنرانی علیه فضای جامعه و ادارات به مسئولین دستور داد تا سریعا برای رفع نشانه‌های حکومت طاغوت اقدام کنند. در پی این دستور وزارت‌خانه‌ها، ادارات و سازمان‌های اداری از ارتش تا آموزش و پرورش یکی پس از دیگری تصمیم گرفتند تا از ورود کارکنان زن بدون پوشش اسلامی به اماکن دولتی جلوگیری کنند. در سال‌های بعد و با آغاز جنگ ایران و عراق، فشار بر روی زنان در جامعه افزایش یافت و سرانجام در آبان ۱۳۶۲ مجلس شورای اسلامی ماده ۱۰۲ قانون تعزیرات را مصوب کرد. به موجب این قانون «هر کس علناَ در انظار و اماکن عمومی و معابر تظاهر به عمل حرامی نماید علاوه بر کیفر عمل به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌گردد ….»

🔹بدین ترتیب ما در فکت‌نامه به این ادعای سروش دباغ که حجاب اجباری از آرمان‌های انقلاب نبوده و از سال ۶۲ در ایران محقق شده است، نشان «گمراه‌کننده» می‌دهیم زیرا بخشی از واقعیت یعنی تحرکات و سخنرانی‌ها علیه بی‌حجابی در سال‌های اولیه انقلاب در گفته‌های او نادیده گرفته شده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔴 نگاهی به درستی‌سنجی‌های فکت‌نامه درباره موضوع حجاب

🔹ساختن اخبار و آمار نادرست در مورد #حجاب_اجباری و تاریخ‌سازی درباره آن، از تمهیدات حکومت ایران برای جا انداختن حجاب در این کشور است. ما در سال‌های اخیر به موارد متعددی از این اخبار و اطلاعات نادرست برخوردیم و آنها را درستی‌سنجی کردیم، نتایج این بررسی‌ها در قالب چندین مطلب طی سال‌های اخیر منتشر شده که در ادامه آنها را مرور می‌کنیم.

1️⃣ادعای «نادرست» درباره ارتباط واقعه مسجد #گوهرشاد با کشف حجاب.
بر مبنای همین ادعای نادرست ۲۱ تیر، سالروز واقعه گوهرشاد روز «عفاف و حجاب» نام‌‌گذاری شد. واقعه مسجد گوهرشاد نه از نظر زمانی و نه از نظر سیر تاریخی ارتباطی با مساله «کشف حجاب» ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

2️⃣ادعایی «شاخ‌دار» در این مورد که در وصیت‌نامه بیش از ۸۰ درصد شهدا به حفظ حجاب تاکید شده است. بر اساس منابع موجود بالاترین میزان اشاره به حجاب در وصیت‌نامه‌های شهدا حدود ۱۶/۳ درصد بوده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

3️⃣نقل قولی ساختگی و «شاخ‌دار» از نیویورک تایمز و وال‌استریت ژورنال درباره فواید حجاب و تشکیل گشت پوشش توسط پلیس نیویورک. نه در وال‌استریت ژورنال و نه در هیچ نشریه دیگری نشانی از خبر تاسیس «واحد گشتی پلیس نیویورک برای تذکر به زنان بدپوشش» نیست. مقاله‌ای هم با عنوان «امنیت زنان در اسلام» و محتوای درباره فواید حجاب و ایجاد امنیت برای زنان در نیویورک تایمز منتشر نشده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

4️⃣آمار بی‌اعتبار و «نادرست» در مورد میزان اعتقاد مردم ایران به حجاب از زبان «دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور». هیچ نظرسنجی آزاد و معتبری برای سنجش اعتقاد ایرانیان درباره حجاب انجام نشده یا اگر شده نتایج آن در دسترس عموم نیست.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

5️⃣ آمار «گمراه‌کننده» ۷۰ درصدی از اعتقاد ایرانیان به حجاب از زبان سعید منتظرالمهدی، سخنگوی وقت نیروی انتظامی ایران در سال ۹۶. مشخص نیست منتظرالمهدی بر اساس کدام سند گفته ۷۰ درصد مردم ایران به حجاب اعتقاد دارند. اگر این درصد از روی نتایج یک «پیمایش ملی » (به فرض وجود چنین پیمایشی) نقل شده باشد، به دلیل تناقض با یافته‌های سایر پژوهش‌ها و همین‌طور گزارش‌های میدانی، نمی‌تواند به عنوان یک فکت معتبر و قطعی پذیرفته شود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

6️⃣ادعای بی‌اساس و «نادرست» در مورد آمار ۶ تا ٧ درصدی «بانوان بدحجاب‌» از زبان عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور وقت در سال ۹۸. منبع این گفته مشخص نیست، همچنین اعداد و ارقام گفته شده با گزارش‌های رسمی هم‌خوانی ندارد. طبق پژوهش‌های رسمی که داده‌های آن در گزارش سال ۱۳۹۷ مرکز پژوهش‌های مجلس منتشر شده، تا ۷ سال پیش از آن، چیزی بین ۶۰ تا ۷۰ درصد زنان ایران در گروه بدحجاب دسته‌بندی شده بودند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

7️⃣ادعای «شاخ‌دار» در مقایسه حجاب اجباری در ایران با قواعد پوشش در برخی رستوران‌های کشورهای غربی. برخی رستوران‌های غربی تشریفاتی برای لباس مشتریان خود دارند، اما این قابل قیاس با حجاب اجباری در ایران نیست. این موضوع در ضمن اینکه امری عمومی نیست و اختیاری است، مسئله‌ای تشریفاتی بوده و در نهایت توجیه اقتصادی دارد. مهمتر از همه دولت‌ها در آن نقشی ندارند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

8️⃣ادعای «شاخ‌دار» درباره اخراج دانشجویان به خاطر رعایت نکردن قوانین پوشش در دانشگاه‌های خارج از ایران. هیچ گزارشی درباره اخراج دانشجویان خارج از ایران به دلیل رعایت نکردن قوانین پوشش پیدا نکردیم. کسانی که در گزارش ۲۰:۳۰ به عنوان «دانشجویان اخراج شده» معرفی شده‌اند، دانش‌آموزان دبیرستانی‌اند که به دلیل نپوشیدن یونیفرم مدرسه یک روز تا دو هفته «تعلیق» شدند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

9️⃣گزارش «شاخ‌دار» خبرگزاری فارس در مورد قوانین سخت پوشش دانشگاه‌های غربی. ادعاهای این گزارش درباره قوانین مربوط به پوشش بیشتر دانشگاه‌های نام برده شده را بررسی کردیم. حتی یک مورد از آنچه از سوی خبرگزاری فارس ذکر شده، کم‌ترین ارتباطی با واقعیت ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

✅ @Factnameh

📈 بودجه ۱۴۰۱ باعث تورم می‌شود

🔹حمیدرضا حاجی‌بابایی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس روز ۱۶ تیرماه در سخنانی گفت: «بودجه ۱۴۰۱ را به نحوی نوشتیم که یک سر سوزن از سمت بودجه به مردم تورم وارد نشود.»

🔹از نظر غالب اقتصاددانان، مهم‌ترین اثر تورمی از ناحیه بودجه‌های سنواتی، کسری بودجه است که در نهایت مسیرهای تامین این کسری‌ها، به رشد پایه‌پولی و نقدینگی و در نهایت افزایش تورم منتهی می‌شود.

🔹مرکز پژوهش‌های مجلس در زمان بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۱ در گزارشی کسری تراز عملیاتی لایحه بودجه را بیش از ۳۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد کرده بود.

🔹مرکز پژوهش‌های مجلس در برآوردهای خود کسری بودجه سال ۱۴۰۱ را ۱۱ درصد بودجه پیش‌بینی‌کرده بود که به معنای کسری بودجه‌ای به میزان حدود ۱۵۳ هزار میلیارد تومان است.

🔹نخستین گزارش نظارتی دیوان محاسبات دستگاه نظارتی مجلس شورای اسلامی از عملکرد بودجه در دو ماه نخست سال نیز نشان می‌دهد در همین دو ماه بودجه کسری ۳۵ هزار میلیارد تومانی داشته است.

🔹اما علاوه بر کسری بودجه به عنوان ریشه پولی تورم، قوانین بودجه با توجه به احکامی که در دل خود جای می‌دهند می‌توانند هزینه‌های تولید را افزایش داده و قیمت تمام‌شده کالا و خدمات را بالا ببرند.

🔹بودجه ۱۴۰۱ از این احکام که موجب افزایش هزینه تمام‌شده کالا و خدمات می‌شوند، کم ندارد. مهم‌ترین آنها حذف ارز ترجیحی و سیاست‌های جبرانی آن است.

🔹محمدرضا فرزین، مدیرعامل بانک ملی ایران و رئیس شورای هماهنگی بانک‌های دولتی در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۱ با حضور در برنامه‌ای تلویزیونی به استناد گزارش‌هایی از موسسه پژوهش های عالی پژوهش و مراکز پژوهشی بانک مرکزی، وزارت اقتصاد و سازمان برنامه، همه اثر تورمی این طرح [حذف ارز ترجیحی و تغییر نظام پرداخت یارانه‌ها] را کمتر از ۱۰ درصد عنوان کرده بود.

🔹در عین حال گزارش مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی ایران درباره بودجه ۱۴۰۱ نیز «نتیجه بسیاری از سیاست‌های کلیدی بودجه ۱۴۰۱ را ایجاد محیط تورمی و تا حدی رکود» برشمرده بود.

🔹روایت مرکز آمار ایران از نرخ تورم خردادماه ۱۴۰۱ نیز بیانگر اثر قابل توجه حذف ارز ترجیحی بر نرخ تورم است. نرخ تورم ماهانه خردادماه ۱۲/۲ درصد و نرخ تورم نقطه به نقطه در این ماه ۵۲/۵ درصد گزارش شد که اعداد و ارقام بی‌سابقه به حساب می‌آیند.

حذف ارز ترجیحی تنها حکم موثر بر افزایش قیمت‌ها در بودجه امسال نیست. تغییر نرخ مبنای ارز محاسباتی حقوق و عوارض گمرکی نیز از دیگر احکام بودجه‌ای است که شاخص بهای کالاهای وارداتی را به شدت بالا برده و از آنجا که عمده اقلام وارداتی کالاهای واسطه‌ای یا مواد اولیه مورد نیاز برای تولید داخلی هستند در نهایت موجب افزایش هزینه‌های تولید می‌شوند.

🔹بر اساس این حکم نرخ مبنای محاسبه حقوق و عوارض وارداتی از هر دلار ۴۲۰۰ تومان به هر دلار با نرخ سامانه ای‌تی‌اس که به معنای تقریبا شش برابر شدن این نرخ است، تغییر می‌کند.

🔹اثر این تصمیم چنان است که دولت چهار ماه پس از آغاز سال ۱۴۰۱ به دنبال تغییر و تعدیل آن است.

🔹با این حساب به این اظهارنظر حمیدرضا حاجی‌بابایی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس که گفته: « بودجه ۱۴۰۱ را به نحوی نوشتیم که یک سر سوزن از سمت بودجه به مردم تورم وارد نشود.» نشان «نادرست» تعلق می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❗️نگهبان میرزا رضا کرمانی، پدر رضاشاه نیست

🔹ادعا شده، امنیه‌ای که زنجیر میرزا رضا کرمانی، قاتل ناصرالدین شاه را در عکس مشهور وی در دست گرفته پدر رضا شاه است؛ این ادعا غلط است.

🔹یاور «سرگرد» عباسعلی داداش‌بیگ، پدر رضاشاه، سال ۱۲۵۶ در تهران درگذشت ناصرالدین‌شاه ۱۸ سال بعد در سال ۱۲۷۵ ترور شد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔭 فکت‌هایی که باید درباره تلسکوپ جیمز وب و عکس‌های آن بدانیم

🔹تلسکوپ فضایی جیمز وب روز ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۲ نخستین عکس رسمی خود را از آسمان منتشر کرد. فردای آن روز نیز چهار عکس دیگر از کهکشان‌ها منتشر شد.

🔹ماموریت این تلسکوپ به طور خلاصه، کشف ناشناخته‌های کیهان و ارسال تصاویری دقیق‌تر از جهان هستی است.

🔹یکی از اصلی‌ترین چالش‌های این تلسکوپ این بوده که قطعات آن باید در فضا سر هم می‌شدند. ناسا می‌گوید ممکن بوده حدود ۳۰۰ مشکل فنی در این فرایند رخ دهد که هر کدام می‌توانسته پروژه را با شکست روبرو کند.

🔹برتری تلسکوپ جیمز وب نسبت به هابل، بیشتر بودن سطح دریافت‌کننده نور و همچنین دریافت امواج فروسرخ (یا مادون قرمز) است.

🔹برخی از اجرامی که در عکس اولیه تلسکوپ جیمز وب دیده می‌شود متعلق به اجرامی است که در حدود ۱۳ میلیارد سال پیش وجود داشته‌اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

👩‍🔧باربی ساخت پنتاگون نیست!

🔹این ادعای رحیم‌پور ازغدی که «عروسک باربی توسط پنتاگون ساخته شد تا دختر آمریکایی را الگوی دختران جهان بکند.» شاخ‌دار است. شرکت اسباب‌بازی مَتِل، باربی را با الهام از یک عروسک آلمانی ساخته و پنتاگون نقشی در ساخت آن ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙حجاب اجباری

🔹مساله حجاب اجباری، مهم‌ترین سوژه‌ای است که در قسمت ۶۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه به آن می‌پردازیم. ابتدا مروری می‌کنیم بر چند فکت‌چکی که در سال‌های گذشته با این موضوع منتشر کردیم و بعد هم سخنان سروش دباغ، پژوهشگر دین را فکت‌چک می‌کنیم که گفته بود حجاب اجباری، آرمان انقلاب نبوده و از سال ۱۳۶۲ در ایران تبدیل به قانون شده است. توضیح می‌دهیم که چرا این گفته، گمراه‌کننده است.

🔹بررسی فکت‌هایی درباره تلسکوپ جیمز وب هم بخش دیگری از پادکست این هفته است.

🔹یک فکت‌چک درباره وضعیت امنیت زنان در ایالات متحده و همین‌طور دو فکت‌چک درباره تورم در ایران و مصرف گاز ایران در مقایسه با اروپا، موضوعاتی هستند که این هفته در پادکست فکت‌نامه به آنها اشاره خواهیم کرد.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

📚خبر «جعلی» با تصویر «واقعی»

🔹جعل خبر با استفاده از عکس، همیشه از طریق دستکاری گرافیکی انجام نمی‌شود. در بسیاری موارد، عکسِ همراه با خبر، ساختگی نیست، ولی ماجرایی که به عکس نسبت داده شده صحت ندارد.

🔹پنجمین مقاله/ویدیوی #مکتبخانه درباره راه‌های رسیدن به واقعیت در چنین مواقعی است.

🔹در قسمت جدید مکتب‌خانه با مثال‌هایی این روش ساختن خبر جعلی در روزنامه‌ها و رسانه‌های داخل ایران را شرح دادیم. مثلا گفتیم که چگونه روزنامه کیهان عکس یک کودک روسی را به عنوان کودکی فلسطینی که در بمباران غزه کشته شده منتشر کرده بود، و راه‌های یافتن منبع اصلی عکس را توضیح دادیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓آیا معدن سونگون بزرگ‌ترین معدن مس جهان است؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعایی مطرح شده که «معدن مس سونگون ورزقان بزرگترین معدن مس دنیاست.» منبع این ادعا هم الله‌وردی دهقانی، نماینده ورزقان در مجلس است که در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۱ این حرف را زده‌ و رسانه‌ها هم پوشش داده‌اند.

🔹اما طبق گفته مسئولان سابق این معدن، سونگون بیش از ۲ میلیارد تن ذخیره زمین‌شناسی و بیش از یک میلیارد تن ذخیره قابل استخراج و بهره‌برداری دارد که با احتساب عیار ۰/۵۴ درصدی مس در این معدن، میزان ذخیره قابل استخراج معدن مس سونگون معادل ۹ میلیون و ۴۵۰ هزار تن تا ۱۰ میلیون و ۸۰۰ هزار تن مس خالص برآورد می‌شود.

🔹براساس رتبه‌بندی معادن مس جهان بر اساس ذخیره قابل استخراج، معدن مس اسکوندیدا (Escondida) در صحرای آکاتاما در شمال کشور شیلی با بیش از ۳۲ میلیون تن در صدر قرار دارد و نام معدن سونگون در فهرست ده‌تای اول نیست.

🔹در رتبه‌بندی معادن مس جهان بر پایه ظرفیت تولید در سال ۲۰۲۱ میلادی هم معدن اسکوندیدا در شیلی با ظرفیت تولید سالانه یک میلیون و ۴۰۰هزار تن معادل ۷درصد کل تولید مس در جهان، صدرنشین فهرست بزرگترین معادن جهان است و نام معدن سونگون در فهرست بیست‌تای اول نیست.

🔹تولید کنسانتره مس در مجموعه سونگون در حال حاضر ۳۰۰ هزار تن است. با ظرفیت تولید فعلی معدن مس سونگون، نام این معدن در میان فهرست ۱۰ معدن مس بزرگ جهان جای نمی‌گیرد و این ادعای توییت محمد مالی و مستند آن یعنی سخنان الله‌وردی دهقانی، نماینده ورزقان نادرست ارزیابی می‌شود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh