FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.25K photos
732 videos
3 files
4.26K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
❓اعتبارسنجی روایت‌ طرفداران حکومت از نحوه کشته‌شدن کیان پیرفلک

🔹خانواده کیان پیرفلک می‌گویند فرزندشان با رگبار نیروهای حاکمیتی به قتل رسیده، اما رسانه‌ها و هواداران جمهوری اسلامی مدعی‌اند مخالفان حکومت و «تروریست»‌ها کیان را کشته‌اند.

🔹در روزهای گذشته برخی هواداران حکومت -از جمله یک مستندساز محلی به نام اسماعیل معنوی- تلاش کرده‌اند با انتشار تصاویر و طرح برخی فرضیات روایتی به موازات روایت خانواده کیان به دست دهند.

🔹اولین بار نیست رسانه‌ها و هواداران جمهوری اسلامی تلاش می‌کنند، با ایجاد روایت‌های موازی در موارد خبرساز قتل کودکان، از خود سلب مسئولیت کنند.

🔹با توجه به محدودیت دسترسی به فکت‌ها و گزارش‌های مستند، نمی‌توان با قطعیت روایت‌ها را درستی‌سنجی کرد، اما بازخوانی شواهد و کنار هم گذاشتن ابهام‌ها، تناقض‌ها و فرضیات منطقی، اعتبار روایت‌ رسانه‌ها و هواداران حکومت را زیر سوال می‌برد.

🔹هواداران حکومت مدعی‌اند، فیلم‌هایی از حضور تروریست‌ها در شهر و تلاش آنها برای از کار انداختن دوربین‌های مداربسته از یک روز پیش از ناآرامی‌ها وجود دارد.

🔹تاریخ و زمان این فیلم‌ها مخدوش است و با تاریخ و ساعت ناآرامی‌های ایذه همخوانی ندارد. هم‌زمان تصاویری از آتش زدن حوزه علمیه ایذه و مسدود شدن بلوار مدرس شهر برای اثبات حضور تروریست‌ها منتشر شده.

🔹ابهام‌هایی در اصالت برخی از تصاویر منتشره وجود دارد، اما اگر فرض را بر اصالت آنها بگذاریم، صرفا وجود ناآرامی‌ و اعتراضات در ایذه را اثبات می‌کند که اصولا تردیدی درباره آن وجود ندارد.

🔹هواداران حکومت می‌گویند با استناد به یک ویدئوی تاریک و مبهم در زمان حادثه ماموران سلاح جنگی در اختیار نداشته‌اند.

🔹زمان دقیق این ویدئو معلوم نیست. در این ویدئو صرفا صداهای افرادی شنیده می‌شود که در یک فضای مبهم و تاریک می‌خواهند که سلاح جنگی کلاشینکف در اختیار آنها قرار بگیرد.

🔹شواهد نشان می‌هد خودروی خانواده پیرفلک از بلوار مدرس وارد خیابان حافظ جنوبی شده و پس از طی مسافتی بازگشته و از سمت راننده هدف گلوله قرار گرفته است.

🔹هواداران حکومت می‌گویند خودرو هنگام دور زدن از سمت راست، هدف اصابت گلوله‌هایی قرار گرفته که از انتهای خیابان شلیک شده‌اند.

🔹این احتمال تنها در صورتی برقرار است که بپذیریم ماشین برخلاف روال معمول از سمت راست خود دور زده و به آن شلیک شده باشد.

🔹اما پدر و مادر کیان می‌گویند خودرو بعد از دور زدن در نقطه‌ای هدف گلوله قرار گرفته که حتی طبق روایت هواداران حکومت محل استقرار ماموران بوده است.

🔹هواداران حکومت می‌گویند پس از تیراندازی «تروریست‌ها»، ماموران کیان را به بیمارستان که در چند متری محل تیراندازی قرار داشته منتقل کرده‌اند.

🔹خانواده کیان هم می‌گوید کسانی که به ماشین تیراندازی کردند کیان را به بیمارستان هلال احمر منتقل کردند.

🔹انتقال پیکر جان‌باختگان به بیمارستان، لزوما نشانه بی‌گناه بودن ماموران نیست. در اعتراضات اخیر گزارش‌های زیادی از توقیف پیکر جان‌باختگان مخابره شده است.

🔹هواداران حکومت مدعی‌اند در آن شب «بیمارستان به تصرف» مخالفان درآمده. اگرچه خانواده کیان موفق شدند پیکر فرزندشان را پس بگیرند، اما تاکنون هیچ گزارشی حتی از سوی رسانه‌های حکومتی در مورد تصرف بیمارستان منتشر نشده است.

🔹گزارش‌های تصویری خبرگزاری‌های حکومت از همان شب بیمارستان ایذه، فرضیه تصرف بیمارستان را زیر سوال می‌برد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙دود سبزرنگ در جوانرود

🔹این هفته در پادکست هفتگی فکت‌نامه به سراغ ویدیوها و شواهدی می‌رویم که از جوانرود منتشر شده‌اند؛ تصاویری که در آنها دود سبزرنگ وجود دارد و این سوال را به وجود می‌آورد که این دود می‌تواند ناشی از چه موادی باشد. ابتدا توضیح می‌دهیم که چگونه اشتباه فکت‌نامه در یک توییت باعث انتشار باوری نادرست شد و در ادامه توضیح می‌دهیم که این دود می‌تواند از چه چیزهایی باشد.

🔹در ادامه پادکست این هفته، ویدیوهای مربوط به درگیری‌های خوزستان را مرور می‌کنیم و کمی از ادامه خبرها و ادعاهای نادرست درباره شرکت ابرآروان می‌گوییم.

🔹توده گاز متان در جنوب تهران و بررسی عملکرد دولت رئیسی در مواجهه با تورم نیز دو موضوع دیگر هفته‌اند.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓ادعای گمراه‌کننده وزیر کار در مورد فرصت‌های شغلی ایجادشده

🔹صولت مرتضوی، وزیر کار می‌گوید: «بر اساس آمار مرکز آمار ایران از ابتدای امسال تا پایان آبان ۷۵۰ هزار فرصت شغلی در کشور ایجاد شده است.»

🔹آمار وزیر کار با آمار قبلی که خود او ۹ روز پیش‌تر اعلام کرده ۸۰ هزار واحد اختلاف دارد. او روز ۱۸ آبان‌ماه در حاشیه جلسه هیات دولت از ایجاد ۶۷۰ هزار فرصت شغلی صحبت کرده بود.

🔹گزارش مستندی برای راستی‌آزمایی این آمار در دست نیست، اما اگر فرض را بر صحت آمارهای ارائه شده بگذاریم، باز هم ادعای مطرح شده «گمراه‌کننده» است.

🔹فرصت شغلی با شغل متفاوت است یعنی ممکن است به هر دلیلی از جمله به توافق نرسیدن کارفرما و کارگر بر سر شرایط و روابط کار آن فرصت شغلی به شغل تبدیل نشود.

🔹براساس گزارش مرکز آمار ایران تعداد افراد شاغل در فاصله تابستان پارسال تا الان ۳۷۴ هزار نفر افزایش یافته است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📲براساس اسناد بالادستی شبکه ملی اطلاعات (مشهور به #اینترنت_ملی) از جمله «طرح کلان و معماری» مصوب ۱۳۹۹ در شورای عالی فضای مجازی، یکی از خدمات پایه «سیستم‌عامل ملی» است. در گزارش زیر به بررسی وضعیت شش شرکت فعال در زمینه توسعه اندروید ملی می‌پردازیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓نقل قول از سفیر عربستان درباره توصیه محمدرضا شاه درباره دامن کوتاه زنان

🔹محمدحسین راجی، با استناد به مصاحبه‌ای قدیمی از سفیر عربستان با نیویورک تایمز، مدعی شده شاه ایران در نامه‌ای به پادشاه عربستان توصیه کرده «اگر می‌خواهی حکومت کنی دامن خانم‌ها را کوتاه کن».

🔹نقل قولی به این مضمون از بندر بن‌سلطان، سفیر وقت عربستان در آمریکا در نیویورک تایمز منتشر شده است.

🔹در نامه منسوب به محمدرضا شاه، به پادشاه عربستان توصیه شده «مدرن شو، فضای کشورت را باز کن، مدارس را مختلط کن، بگذار زنان دامن‌های کوتاه بپوشند، دیسکوها را باز کن، مدرن باش، اگر نه من نمی‌توانم تضمین کنم که بتوانی بر سر قدرت بمانی».

🔹با وجود این ما نمی‌‌توانیم صحت ادعای بندر بن‌سلطان را تایید کنیم. تا جایی که ما گشتیم در هیچ‌کدام از منابع تاریخی به نامه یا پیامی با این مضمون اشاره نشده است.

🔹بر اساس گزارش منابع دست‌اول، در آن مقطع زمانی روابط ایران و عربستان چندان گرم نبود و بعید است چنین پیامی میان دو طرف رد و بدل شده باشد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓آیا نیروی سرکوب در ایران مخدر کاپتاگون مصرف می‌کند؟

🔹در هفته‌های گذشته شایعاتی مبنی بر مصرف ماده مخدر کاپتاگون توسط نیروهای سرکوب‌گر در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده‌است.

🔹کاپتاگون مشهور به کوکائین فقرا نام تجاری یک ماده شیمیایی محرک سیستم عصبی به نام فنتیلین است که اعتیادآور است و آثاری همچون احساس سرخوشی، امکان تمرکز، حس قدرتمندی، توان بیداری طولانی مدتی ایجاد می‌کند. ماهر اسد، برادر بشار اسد در تجارت جهانی آن نقش دارد.

🔹محمد کاظم عطاری، پزشک ایرانی ساکن آمریکا ادعا کرده که «شواهد غیرقابل انکار نشان می‌دهد که داعش و جاعش چه در قاچاق کاپتاگون و چه در مصرف آن برای انجام قتل و جنایت و وحشی‌گری رقابتی تنگاتنگ با هم دارند.»

🔹استناد آقای عطاری به اظهارنظر‌های منتسب به دو پزشک به نام‌های هاشم موسوی و سیروس خرسند درباره احتمال مصرف این دارو است.

🔹دکتر هاشم موسوی پزشکی رئیس بیمارستان موسوی گرگان است که در ۲۶ آبان ۱۴۰۱ حدود ۳۰-۴۰ نیروی گارد ویژه به بهانه جستجوی معترضین، وارد آن بیمارستان شده و برای دقایقی با او درگیر می‌شوند.

🔹دکتر هاشم موسوی دراین باره می‌نویسد: «برخی از نیروها واقعاً در حالت روحی و روانی خاصی به نظر می‌رسیدند.» در این نامه اشاره‌ای به کاپتاگون نشده است.

🔹در اول آذر ۱۴۰۱ ادعاهایی مبنی بر کشته شدن ۱۸ نفر از پرسنل نیروی انتظامی به واسطه مصرف بیش از اندازه آمفتامین در تربت جام از زبان دکتر سیروس خرسند در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که بلافاصله در سایت سازمان نظام پزشکی کشور از سوی او تکذیب شد.

🔹حتی به فرض این که اظهارات منتسب به دکتر خرسندی واقعیت داشته باشد باز هم نمی‌توان با قاطعیت گفت که نیروی‌های سرکوب در جمهوری اسلامی مصرف کننده کاپتاگون است.

🔹این شواهد قابل استناد نیستند و تا لحظه نگارش این گزارش، ما شواهد کافی برای تایید مصرف ماده مخدر کاپتاگون توسط نیروی‌های امنیتی و انتظامی ایران به دست نیاورده‌ایم.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این شایعه در شبکه های اجتماعی که «نیروی‌های امنیتی ایران از ماده مخدر کاپتاگون استفاده می‌کند» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙روایت‌های موازی

🔹 این هفته در پادکست فکت‌نامه، رشته‌توییتی را بررسی می‌کنیم که یک مستندساز طرفدار حکومت ایران نوشته است؛ رشته‌توییتی درباره نحوه کشته‌شدن کیان پیرفلک، کودک ۱۰ ساله اهل ایذه. توضیح می‌دهیم که چرا این رشته‌توییت، قابل استناد نیست و چه ابهام‌هایی درباره روایت آن وجود دارد. در ادامه نیز بررسی می‌کنیم که در هفته‌های گذشته، چگونه روایت‌های موازی درباره نحوه کشته‌شدن جان‌باختگان در ایران منتشر می‌شود.

🔹نقل‌قول‌هایی درباره پوشش زنان اروپایی و همچنین نقل قولی از سفیر عربستان درباره توصیه محمدرضا شاه درباره دامن کوتاه هم، بخش دیگری از فکت‌چک‌های این هفته است.

🔹اندروید ملی و وضعیت اشتغال در ایران دو سوژه دیگر این قسمتند. در پایان هم کامنت‌های شنوندگان را مرور می‌کنیم و به آنها پاسخ می‌دهیم.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓ادعای شاخدار محمدحسین راجی درباره پوشش زنان اروپایی

🔹محمد حسین راجی، مدیر اندیشکده راهبردی سعداء، می‌گوید ۵۰ سال پیش زنان در اروپا «پوشش کامل» داشتند، اما جنبش «بدن من، انتخاب من» موجب «برهنگی» شد که به تجاوز انجامید و نتیجه ناگزیر آن جنبش MeToo برای پایان دادن به تجاوز بود.

🔹زمینه این صحبت‌ دفاع از حجاب اجباری در جمهوری اسلامی است. اما گزاره‌هایی که در این جمله گفته شده، درست نیستند.

🔹اول، اینکه زنان اروپایی پیش از ۵۰ سال قبل «پوشش کامل» داشتند، گزاره درستی نیست. تشخیص «پوشش کامل» نسبی است اما اگر فرض گوینده یعنی آستین و دامن بلند را مبنا قرار دهیم، باز هم نمونه‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد، ۱۰۰ سال پیش هم برخی زنان غربی لباس‌های بدون آستین و دامن کوتاه به تن می‌کردند.

🔹دوم، جنبش «بدن من انتخاب من»، یک جنبش فراگیر با محوریت استقلال بدن زن است. دفاع از حق باروری و پایان خودخواسته بارداری از پایه‌های این جنبش است. محدود کردن آن به حق انتخاب لباس که آقای راجی با عنوان «برهنگی» از آن یاد می‌کند، تقلیل دادن این جنبش است.

🔹سوم، جنبش MeToo، جنبشی علیه آزار و تجاوز جنسی، صرف نظر از زمینه آن، از جمله پوشش زنان است. در این جنبش نه‌تنها پوشش قربانیان موضوعیت ندارد، بلکه اشاره به لباس قربانی «قربانی‌نکوهی» شمرده می‌شود.

🔹پدیده آزار جنسی یک پدیده متاخر و محدود به جوامعی نیست که زنان آزادانه لباس می‌پوشند. شواهد و قرائن زیادی وجود که نشان می‌دهد قربانیان آزار و تجاوز جنسی پوشش‌های متنوعی دارند.

🔹با این اوصاف روشن است ادعای مطرح شده از سوی محمدحسین راجی، مدیر اندیشکده راهبردی سعداء، مجموعه‌ای از گزاره‌های نادرست است و فکت‌نامه به آن نشان «شاخ‌دار» می دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❗️حسن رحیم‌پور ازغدی در نشستی در مشهد گفته: «در همین ۱۳ آبان [سال۱۴۰۱]، حدود ۱۵ میلیون نفر از مردم حضور داشتند».

🔹زهره الهیان، نماینده مجلس هم این رقم را ۱۲ میلیون نفر عنوان کرد و گفته: «در روز ۱۳ آبان ماه حدود ۱۲ میلیون ایرانی برای گفتن «نه» به استکبار جهانی به صحنه آمدند.»

🔹به غیر از اینکه رقم ارايه شده توسط این دو فرد نزدیک به حاکمیت خود ۳میلیون با هم اختلاف دارد، فکت‌نامه پیشتر به این دعا که توسط روزنامه ایران هم مطرح شد، نشان شاخدار داده بود. روزنامه ایران گفته بود در ۱۳ آبان امسال ۱۸ تا ۲۰ میلیون نفر در راهپیمایی شرکت کرده بودند.


👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓ادعای شاخدار وزیر بهداشت درباره جایگاه ایران در شاخص‌های سلامت

🔹بهرام عین‌اللهی وزیر بهداشت در چند سخنرانی مدعی شده «در تمام شاخص‌های نظام سلامت، ایران به اذعان سازمان بهداشت جهانی در منطقه با فاصله زیاد از سایرین در رتبه اول قرار دارد».

🔹طبق آخرین نسخه «آمار سلامت دنیا»، بین ۵۷ شاخص، ایران تنها در ۳ شاخص زیر رتبه اول را دارد:

1️⃣ پوشش واکسیناسیون دیفتری-کزاز-سیاه‌سرفه (DTP3) در کودکان ۱ ساله (به درصد)

2️⃣ سهم هزینه‌های بهداشت عمومی دولتی (GGHE-D) از کل هزینه‌های عمومی دولت (GGE)

3️⃣ سن استانداردشده شیوع فشار خون بالا در میان بزرگسالان ۳۰ تا ۷۹ ساله (به‌ درصد)

🔹در شاخص طول امید به زندگی (برحسب سال)، ایران پس از اسراییل، کویت و اردن، در منطقه غرب آسیا چهارم است.

🔹در شاخص امید به زندگی سالم در بدو تولد (برحسب سال)، ایران پس از اسراییل، کویت، اردن و قطر در منطقه غرب آسیا در رتبه پنجم است.

🔹در شاخص نسبت مرگ و میر مادران (در هر ۱۰۰هزار تولد زنده)، ایران پس از اسراییل، امارات، قطر، کویت و بحرین، در منطقه غرب آسیا در رتبه ششم است.

🔹در شاخص نرخ مرگ و میر زیر پنج سال (در هر هزار تولد زنده) ایران پس از اسراییل، قطر، امارات، عربستان، بحرین، لبنان، کویت و عمان، در منطقه غرب آسیا در رتبه هشتم است.

🔹در شاخص نرخ مرگ و میر نوزادان (در هر هزار تولد زنده) ایران پس از اسراییل، عربستان، بحرین، قطر، امارات، لبنان، کویت و عمان، در منطقه غرب آسیا در رتبه هشتم است.

🔹در شاخص احتمال مرگ در اثر هر یک از بیماری‌های قلبی و عروقی (CVD)، سرطان، دیابت، بیماری‌های مزمن تنفسی (CRD) بین سنین ۳۰ تا سن دقیق ۷۰ سال (به درصد) ایران پس از اسراییل، قطر و کویت، در منطقه غرب آسیا در رتبه چهارم است.

🔹شاخص UHC، شاخصی است که در مقیاس بدون واحد از ۰ تا ۱۰۰ گزارش شده و میانگین هندسی چهارده شاخص ردیاب پوشش خدمات سلامت است. در شاخص UHC ایران پس از اسراییل و امارات، در منطقه غرب آسیا در رتبه سوم است.

🔹در شاخص تعداد پزشک (به ازای هر ۱۰هزار نفر جمعیت) ایران پس از اسراییل، عربستان، اردن، امارات، قطر، کویت، لبنان و عمان، در منطقه غرب آسیا در رتبه نهم است.

🔹در شاخص میانگین غلظت سالانه ذرات معلق کمتر از ۲/۵ میکرون (PM2.5) به میکروگرم در متر مکعب در مناطق شهری، ایران پس از اسراییل، لبنان و اردن، در منطقه غرب آسیا در رتبه چهارم است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓جابجایی و رشد کم‌سابقه پول؛ ادعای مقام‌های رسمی درباره کنترل نقدینگی چقدر معتبر است؟

🔹مقام‌ها و سازمان‌های دولتی در هفته‌ها و ماه‌های اخیر به بهانه یا بی‌بهانه مدام از سیاست‌های ضدتورمی‌ای سخن گفته‌اند که محور اصلی آنها کنترل نقدینگی به عنوان ریشه ساختاری تورم در اقتصاد ایران بوده‌است.

🔹نقدینگی در کل کشور در پایان مهر ۱۴۰۱ با رشد ۳۴/۳ درصدی نسبت به مهرماه پارسال به حدود ۵۶۷۷ هزار میلیارد تومان رسید.

🔹پایه پولی نیز در پایان مهرماه سال ۱۴۰۱ به رقمی نزدیک به ۷۱۳ هزار میلیارد تومان رسیده که نشان دهنده رشد ۳۴/۵ درصدی این متغیر پولی در مهرماه نسبت به ماه مشابه پارسال است.

🔹نرخ رشد نقدینگی و پایه پولی در دوره زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۸ به‌ترتیب حدود ۲۵ و ۱۹ درصد بوده. رشد ۳۴/۳ درصدی نقدینگی و افزایش ۳۴/۵ درصدی پایه پولی بسیار بالاتر از این میانگین‌های بلندمدت است.

🔹در شهریورماه ۱۴۰۱ سهم پول از کل نقدینگی به حدود ۲۳ درصد رسیده‌است. این نسبت، بالاترین سهم پول در ترکیب اجزای نقدینگی از اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۲ به این سو محسوب می‌شود.

🔹رشد نقطه به نقطه پول در شهریورماه امسال بیشتر از ۵۶ درصد بوده حال آنکه رشد نقطه به نقطه شبه‌پول در این ماه نزدیک به ۳۳ درصد بوده است.

🔹هرچه سهم پول از ترکیب نقدینگی بیشتر شود پتانسیل تورمی نقدینگی بیشتر خواهد بود. به تعبیری سپرده‌گذاران سپرده‌های غیردیداری یا دارندگان اوراق بهادار، این دارایی‌های خود را نقد کرد‌ه و مترصد فرصتی برای جابه‌جایی سرمایه‌های خود در بازارهای مختلف دارایی هستند.

🔹مقایسه تغییرات ضریب فزاینده در یک سال منتهی به شهریور ماه امسال نیز بیانگر افزایش تدریجی این متغیر در این دوره زمانی است.

🔹افزایش ضریب نقدینگی که به سطحی کم‌سابقه رسیده‌است می‌تواند نشانه‌ای از کاهش سپرده قانونی بانک‌ها نزد بانک مرکزی باشد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙روایت‌های موازی

🔹 این هفته در پادکست فکت‌نامه، رشته‌توییتی را بررسی می‌کنیم که یک مستندساز طرفدار حکومت ایران نوشته است؛ رشته‌توییتی درباره نحوه کشته‌شدن کیان پیرفلک، کودک ۱۰ ساله اهل ایذه. توضیح می‌دهیم که چرا این رشته‌توییت، قابل استناد نیست و چه ابهام‌هایی درباره روایت آن وجود دارد. در ادامه نیز بررسی می‌کنیم که در هفته‌های گذشته، چگونه روایت‌های موازی درباره نحوه کشته‌شدن جان‌باختگان در ایران منتشر می‌شود.

🔹نقل‌قول‌هایی درباره پوشش زنان اروپایی و همچنین نقل قولی از سفیر عربستان درباره توصیه محمدرضا شاه درباره دامن کوتاه هم، بخش دیگری از فکت‌چک‌های این هفته است.

🔹اندروید ملی و وضعیت اشتغال در ایران دو سوژه دیگر این قسمتند. در پایان هم کامنت‌های شنوندگان را مرور می‌کنیم و به آنها پاسخ می‌دهیم.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓تجارت وی‌پی‌ان در نظام جمهوری اسلامی

🔹تجارت وی‌پی‌ان در ایران، سابقه‌ای به قدمت فیلترینگ دارد؛ تجارتی که به مرور رشد کرده و تبدیل به یکی از بازارهای پرسود برای ارائه‌دهندگان این خدمات در ایران شده است. اما چه کسانی در ایران وی‌پی‌ان می‌فروشند و این تجارت در نظام جمهوری اسلامی چگونه انجام می‌شود؟ در این مقاله مفصل بخوانید:

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓سرتیپ پاسدار حسن حسن‌زاده، فرمانده سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ که روز ۱۱ آذرماه ۱۴۰۱ در جمع شماری از فرماندهان سپاه و بسیج سخنرانی می‌کرد، مدعی شد که آمریکا ۵۵ هزار میلیارد دلار برای هدایت اعتراضات در ایران هزینه کرده‌است.

🔹۵۵ هزار میلیارد دلار حدود ۲/۴ برابر کل تولید ناخالص داخلی آمریکا در سال ۲۰۲۱ میلادی و معادل ۶۰ درصد از کل ارزش ایجاد شده در اقتصاد جهان در سال گذشته میلادی است!

🔹بخش فارسی صدای آمریکا و رادیو فردا دو رسانه‌فارسی زبان آمریکایی هستند که بودجه خود را مستقیم از دولت آمریکا و پس از تصویب در کنگره دریافت می‌کنند، مجموع بودجه این دو رسانه در سال ۲۰۲۱ میلادی حدود ۲۷/۵ میلیون دلار و در سال ۲۰۲۲ میلادی نزدیک به ۲۷ میلیون دلار بوده‌است. یعنی حدود نیم میلیونیوم رقم ادعایی سردار حسن‌زاده.

🔹با این حساب اظهارات سرتیپ پاسدار حسین حسن‌زاده، معاون فناوری اطلاعات سازمان بسیج مستضعفین مبنی بر هزینه کرد ۵۵ هزار میلیارد دلاری آمریکا برای شبکه‌های تلویزیونی علیه ایران نشان «شاخ‌دار» می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓آیا تلگرام اطلاعات کاربران خود را به دادگاه داده است؟

🔹وب‌سایت دیجیاتو در گزارشی مدعی شده که تلگرام در پی درخواست دادگاهی در هند، نام، شماره موبایل و آدرس‌های آی‌پی ادمین‌های چند کانال را افشا کرده‌است. این در حالی است که تلگرام پیشتر مدعی شده‌بود تنها در مواردی که خطر تروریسم وجود داشته‌باشد اطلاعات کاربران را به اشتراک خواهد گذاشت.

🔹«پس از اینکه یک معلم از تلگرام بابت تلاش ناکافی این پلتفرم برای جلوگیری از توزیع غیرقانونی دروس خود شکایت کرد، دادگاه عالی دهلی نو تلگرام را مجبور به اشتراک‌گذاری اطلاعات کرد. این معلم در دادگاه گفته بود که کانال‌های تلگرام بدون اجازه‌اش در حال فروش دروس او با قیمتی پایین هستند.»
تلگرام در برابر درخواست دادگاه دلایل زیر را برای رد ادعای شاکی و وکلایش مطرح می‌کند:

🔹به محض دریافت اطلاع از یک کانال/حساب متخلف توسط شاکیان، تلگرام کانال‌ها را حذف کرده‌است و این ترتیب موقت برای حفظ حقوق شاکیان کافی است.
افشای اطلاعات مشترک طبق بند ۸-۳ سیاست حفظ حریم خصوصی تلگرام امکان پذیر نیست، مگر در مواردی که حکم دادگاه تأیید کند که مشترک مظنون به تروریسم است.

🔹طبق رای دیوان عالی کشور هند، هرگونه افشای اطلاعات مجاز نیست و حریم خصوصی کاربر طبق اصل ۲۱ قانون اساسی هند محافظت می‌شود.
تلگرام نمی‌تواند داده‌های مربوط به سازندگان یا کاربران کانال‌ها را به اشتراک بگذارد زیرا داده‌ها در سرورهای آن در سنگاپور ذخیره می‌شوند و قوانین سنگاپور چنین افشایی را ممنوع می‌کند.

🔹اما این توضیحات با ارائه این دلایل توسط دادگاه دهلی نو رد شد:
قانون کپی رایت به صاحب حق چاپ اجازه می‌دهد تا در محلی که مالک در آن زندگی می‌کند یا کسب و کار خود را انجام می‌دهد، شکایتی را برای نقض حقوق چاپ کند.

🔹با توجه به اینکه تلگرام یکی از محبوب‌ترین اپلیکیشن‌های پیام‌رسان در هند است، تنها با ادعای اینکه سرورهای میزبان داده‌ها در خارج از هند قرار دارند، تلگرام نمی‌تواند از دستورات صادرشده توسط دادگاه‌های هند طفره رود.

🔹دادگاه‌های هند صلاحیت دارند زیرا: (i) نقض در هند اتفاق می‌افتد. (ii) حساب‌هایی که محتوای متخلف را بارگذاری می‌کنند احتمالا در هند ایجاد شده‌اند. (iii) داده‌های چنین حساب‌هایی احتمالاً از هند بارگذاری شده‌باشند. و (IV) دستگاه‌هایی که آثار مربوط به آزمون‌های رقابتی را منتشر می‌کنند و افرادی که کانال‌ها/محتوای نقض‌کننده را اداره می‌کنند احتمالاً در هند مستقر هستند.

🔹سنگاپور کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری ۱۸۸۶ و موافقت‌نامه جنبه‌های تجاری حقوق مالکیت معنوی را امضا کرده‌است. بنابراین، آثار شاکی با وجود تعهدات حفظ حریم خصوصی، تحت قوانین سنگاپور نیز از حمایت برخوردار خواهند بود.

🔹براساس توضیحات حکمی که دادگاه عالی دهلی نو در روز ۲۴ نوامبر ۲۰۲۲ منتشر کرده، تلگرام اسامی و مشخصات درخواست شده را باید تا اواسط ژانویه (اواخر دی ماه ۱۴۰۱) تحویل دهد.

🔹بنابراین ادعای افشای اطلاعات کاربری کاربران ناقض حق کپی رایت توسط تلگرام برای دادگاه هند، نشان درست می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓ماجرای خبر تعطیلی گشت ارشاد

🔹در روزهای گذشته رسانه‌های داخلی و خارجی و همین‌طور شبکه‌های اجتماعی خبری را با تیتر «تعطیلی گشت ارشاد» در ایران منتشر کردند. این خبر پس از سخنرانی محمد جعفر منتظری، دادستان کل کشور در شهر قم و در جمع روحانیان این شهر منتشر شد.

🔹او در پاسخ به اعتراضی مبنی بر اینکه چرا گشت ارشاد تعطیل شده می‌گوید: گشت ارشاد ربطی به قوه قضائیه ندارد و از همان جایی که در گذشته تاسیس شد از همانجا نیز تعطیل گردید.

🔹او در این جلسه در دفاع از دستگاه قضایی تاکید می‌کند دستگاه قضایی نه کوچک‌ترین قدمی و نه طرحی برای تعطیل کردن این گشت داشته است.

🔹بررسی روزنامه‌ها و سایت‌های خبری ایرانی و غیرایرانی نشان می‌دهد تیتر نادرست لغو گشت ارشاد بر اساس این گفته‌ها منتشر شده است.

🔹تا زمان نوشته شدن این گزارش، اظهارنظر یا نشانه‌ای مبنی بر تعطیلی گشت ارشاد وجود ندارد. گشت ارشاد نام دیگر طرح امنیت اجتماعی است که مربوط به برخورد نیروهای انتظامی با پوشش زنان است. در تبصره ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی آمده است: «زنانی که بدون حجاب شرعی در معابر و انظار عمومی ظاهر شوند به حبس از ده روز تا دو ماه و یا از پنجاه هزار تا پانصد هزار ریال جزای‌ نقدی محکوم خواهند شد.»

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓ادعای شاخ‌دار دریادار تنگسیری درباره تلفات جنگ نفتکش‌ها

🔹سردار دریادار علیرضا تنگسیری فرمانده نیروی دریایی سپاه در صحبت‌هایی در ۳۰ مهرماه ۱۴۰۰ توسط خبرگزاری‌های مختلف پوشش داده شد، مدعی شد: «نیروی دریایی سپاه با استفاده از قایق‌های تندرو در مدت یک سال و نیم درگیری مستقیم با آمریکایی‌ها توانست بیش از ۵۲ نفر تلفات از آن‌ها بگیرد و در مقابل، ما ۹ شهید دادیم؛ همچنین در این مدت ما چهار قایق را از دست دادیم، ولی آمریکایی‌ها سه فروند ناو شامل ناوهای ساموئل رابرت، سی اور سی تی و سانگاری و نیز دو فروند بالگرد را از دست دادند.»

🔹ادعای سردار تنگسیری درباره نبردهای دریایی در خلیج فارس در نیمه دوم جنگ ایران و عراق یک ایراد اساسی دارد: آنجایی که می‌خواهد نتایج حملات نیروهای ایرانی به نیروهای آمریکایی را بیان کند، نتیجه فعالیت‌های همه نیروهای حاضر در میدان از جمله نیروی دریایی ارتش، نیروی هوایی ارتش، پدافند هوایی و نیروی دریایی سپاه را جمع می‌بندد. اما جایی که می‌خواهد نتایج حملات نیروهای آمریکایی را بیان کند تنها به ذکر ۴ قایق تندرو سپاه و کشته‌شدن ۹ نفر اشاره می‌کند.

🔹سردار تنگسیری از نفت‌کش‌های کویتی که برای درامان ماندن از جنگ، تغییر نام داده و با پرچم آمریکا یا لیبریا تردد می‌کردند به‌عنوان نام آمریکایی یاد می‌کند. سی آیل سیتی و سانگاری، با موشک‌های کرم ابریشم، از روی سکوهای نفتی میدان رستم، آسیب دیدند. در پاسخ ایالات متحده در عملیات کمانگیر چابک، سکوهای نفت ایران را از بین برد.

🔹نیروهای آمریکایی در بخشی از عملیات فرصت برجسته، کشتی تدارکاتی آبی-خاکی ایران اجر یا آریا رخش، نیروی دریایی ارتش که برای مین‌گذاری در خلیج فارس استفاده می‌شد را گرفته و به سمت آن آتش گشودند تا بتوانند آن را متوقف کنند در این آتشبار، ۵ ملوان نیروی دریایی ارتش کشته‌شدند و کشتی را هم امریکایی‌ها غرق کردند.

🔹شش‌ماه بعد ناو موشک‌انداز آمریکایی یواس‌اس ساموئل بی. رابرتز با مین‌های دریایی برخورد کرد، شماره سریال مین‌های دریایی با شماره سریال مین‌هایی که از روی عرشه ایران اجر ثبت‌شده بود، تطبیق داشت. با این‌حال سردار تنگسیری، از خسارت به ناو رابرتز یاد می کند اما از غرق‌شدن عامل این خسارت، کشتی آبی-خاکی ایران اجر چیزی نمی‌گوید.

🔹در نبرد جزیره فارسی، سه هلی‌کوپتر آمریکایی با چهار قایق تندرو سپاه درگیر می‌شوند و نیروهای سپاه از بین می‌روند. یکی از ۷ کشته‌شده این نبرد، نادر مهدوی، فرمانده قرارگاه نوح و فاتح اسکله الامیه بوده‌است که علی خامنه‌ای از او با عنوان «چگوارای ایران» یاد کرده‌است.

🔹در یکی از بزرگ‌ترین نبردهای دریایی تاریخ بعد از جنگ جهانی دوم، ارتش ایالات متحده در عملیات آخوندک، ابتدا به دو سکوی نفتی در میدان نفتی ساسان و سیری که از آنها استفاده نظامی می‌شده حمله کرد.

🔹در ادامه عملیات آخوندک، ناوچه موشک‌انداز جوشن نیروی دریایی که وارد نبرد شد در ادامه غرق شد. ناوچه سهند، مهم‌ترین دارایی نیروی دریایی ارتش ایران، ساعاتی بعد وارد نبرد شد و آن هم غرق شد. ناوچه سبلان، خواهر خوانده سهند هم ساعاتی بعد وارد نبرد شد و با وجود اینکه نابود شده‌بود، اما غرق نشد.

🔹به‌این‌ترتیب در ۲۹ فروردین ۱۳۶۷، در عرض چند ساعت، نیروی دریایی ایران که از سال‌ها قبل مهم‌ترین یگان نظامی دریایی در خلیج فارس و دریای عمان بود، تقریبا از بین رفت. این خسارت عظیم راه هم دریادار تنگسیری، نادیده می‌گیرد. این خسارت به‌حدی زیاد بود که از عوامل پذیرش قطع‌نامه ۵۹۸ توسط روح‌اله خمینی، رهبر وقت جمهوری اسلامی شد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعاهای سردار تنگسیری درباره خسارت‌ها و تلفات جنگ نفت‌کش‌ها، نشان «شاخدار» می‌دهد.


👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓کانال تلگرامی سپاه و عکس قدیمی پشت‌نویسی یک کامیون در حمایت از رهبر جمهوری اسلامی

🔹کانال تلگرامی «سپاه پاسداران» تصویر کامیونی را با نوشته‌زیر منتشر کرده و مدعی شده که این نوشته «پیام کامیون داران به اعتصابات اجباری…» است: «حاضرم در راه دین از تن جدا گردد سرم من بمیرم باک نیست اما بماند رهبرم»

🔹این ادعا تصویر قدیمی و شرح آن «نادرست» است.

🔹«اعتصابات اجباری» اصطلاحی است که در روزهای اخیر از سوی هواداران جمهوری اسلامی برای توصیف اعتصاب‌ها در کشور به کار می‌رود. زمان و مکان این تهیه این تصویر مشخص نیست اما جستجوهای ما نشان می‌دهد تصویر این کامیون حداقل از سال ۱۳۹۸ بارها توسط کاربران ارزشی در شبکه‌های اجتماعی و برخی سایت‌ها منتشر شده و ربطی به اعتصاب کامیون‌داران در پاییز ۱۴۰۱ ندارد.


👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓ادعای نادرست عبدالله گنجی درباره بی‌سابقه بودن اتهام محاربه برای کودکان در ایران

🔹عبدالله گنجی، مدیرعامل روزنامه همشهری در واکنش به انتشار خبر صدور «حکم محاربه» برای دو برادر ۱۵ و ۱۶ ساله به نام‌های محمد و علی رخشانی آزاد در زاهدان نوشته است که در تاریخ ایران به افراد ۱۵ ساله، محارب گفته نشده است و این ادعاها سوژه عملیات روانی است.

🔹مثال‌های نقض زیادی برای رد ادعای آقای گنجی وجود دارد. در سال‌های اخیر نمونه‌های متعددی وجود دارد که نوجوانان در دادگاه به محاربه متهم شده‌اند، دادستان برای آنان درخواست حکم اعدام کرده، گاه تبرئه شده و گاهی حکم اعدام دریافت کرده‌اند و سال‌ها با این حکم در زندان به سر بردند. مثلا:

1️⃣ دادگاه سه نوجوان در سال ۱۳۹۹ به اتهام همکاری با داعش.

2️⃣ دادگاه برزان نصرالله زاده که در سال ۱۳۸۸ دستگیر شد.

3️⃣ دادگاه سامان نسیم که سال ۱۳۹۰ و زمانی که ۱۷ سال داشت بازداشت شد.

4️⃣ دادگاه دو نوجوان در سال ۱۳۹۹ که اتهامشان زورگیری در سه راه امین حضور تهران بود.

🔹ما موردی از اجرای حکم اعدام کودکان با این اتهام در سال‌های اخیر ندیدیم اما به دلیل شفاف نبودن دستگاه قضایی در ایران، نمی‌دانیم وضعیت در شهرهای دیگر چگونه است، این احتمال وجود دارد مواردی باشد که ما از آن بی‌اطلاعیم.

🔹اما به جز پرونده‌های سال‌های اخیر، نشانه‌ها و مستنداتی از حکم اعدام برای نوجوانان در دهه ۶۰ نیز وجود دارد که عمده آنها به اتهام «محاربه» بوده است.

🔹نگاهی به اطلاعیه‌های عمومی، همچنین گزارش‌های وکلای حقوق بشری و گزارش‌های سازمان عفو بین‌الملل در کنار صدای جلسه‌ای با حضور آیت‌الله منتظری و کمیته اعدام، شواهدی است که بر اساس آن می‌توان رد پای صدور چنین احکامی را برای نوجوانان مشاهده کرد.

🔹بر همین اساس فکت‌نامه به این ادعا که به کودکان ۱۵ ساله در ایران محارب گفته نمی‌شود نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh