🎙 دولتِ خبرهای نادرست

🔹 این هفته در قسمت ۱۰۱ پادکست فکت‌نامه ابتدا توضیح می‌دهیم که کار بررسی جمعیت تظاهرکنندگان در بروکسل به کجا رسید و بعد از آن هم یک فکت‌چک درباره صدای شلیک و انفجار در کرج را مرور می‌کنیم؛ اتفاقی که برخی می‌گویند جواب به یک حمله بوده و حکومت می‌گوید یک «مانور روتین» بوده.

🔹 دو ادعای وزیر امور خارجه دولت ابراهیم رئیسی را فکت‌چک می‌کنیم که تکرار کرده بود کسی از معترضان در ایران کشته نشده و پلیس از سلاح جنگی استفاده نکرده است.

🔹 ادعای نادرست معاون وزیر علوم درباره دلیل اخراج و تعلیق گسترده اساتید دانشگاه‌ها هم دیگر موضوعی است که به آن پرداختیم.

🔹 چهارمین فکت‌چک این قسمت که در آن یکی از مسئولان دولتی حرفی نادرست زده هم مربوط به ادعایی است درباره مهاجرت تحصیلی در ایران.

🔹 سرعت شناورهای آمریکایی و ایرانی، ادعای نادرست قانونی‌شدن تجاوز جنسی به حیوانات در اسپانیا و عکس مربوط به بایدن و زلنسکی، دیگر سوژه‌های این هفته هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

✈️ ادعای نادرست معاون دانشجویی وزارت علوم درباره «مهاجرت تحصیلی»

🔹 معاون وزیر علوم: قبل از انقلاب ۴۰درصد و در حال حاضر نیم‌ درصد دانشجویان برای تحصیل به خارج سفر می‌کنند.

🔹 طبق آمار رسمی جمعیت دانشجویان خارج به دانشجویان داخل در سال ۵۷ کمتر از ۳۰درصد و الان حدود ۲ درصد است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📶 ادعای نادرست عضو موتلفه درباره جمعیت فعال اقتصادی در اینترنت

🔹 حمیدرضا ترقی عضو جمعیت موتلفه اسلامی روز ۱۷ بهمن ۱۴۰۱ در گفت‌وگو با خبرگزاری انتخاب گفته تنها دو درصد مردم با اینترنت کار می‌کنند.

🔹 فارغ از اینکه کارکرد اینترنت تنها محدود به کسب و کار نیست و امروزه در دنیا اینترنت بخشی از زندگی مردم شده حالا تبدیل به ابزاری برای ارتباطات، آموزش، کسب و کار، تجارت، تحقیقات و سرگرمی هم شده است.

🔹 بررسی‌های «فکت نامه» نشان می‌دهد که سهم کسب و کار دیجیتالی از تولید ناخالص داخلی ایران بنا بر اظهارات مقامات مسئول در دولت پیشین و دولت فعلی، بیش از رقم اعلامی توسط حمیدرضا ترقی است.

🔹 سازمان توسعه اقتصادی سازمان ملل متحد سهم ICT از تولید ناخالص داخلی در ایران در سال ۲۰۱۷ را ۲/۵درصد و سهم کسب و کارهای دیجیتالی از تولید ناخالص داخلی ایران را ۴/۱درصد برآورد کرده، رقمی که به ادعای وزرای سابق و فعلی ارتباطات و فناوری اطلاعات در چند سال اخیر افزایش یافته است. آنها سهم اقتصاد دیجیتالی از تولید ناخالص داخلی ایران در سال ۱۴۰۰ را ۷/۲درصد برآورد کرده‌اند.

🔹 عیسی زارع‌پور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت ابراهیم رئیسی، پیش‌بینی کرده این سهم تا سال ۱۴۰۴ به ۱۰درصد و تا ده سال آینده به ۳۰درصد خواهد رسید.

🔹 علاوه‌بر اظهارات مقام‌های رسمی و مسئول حوزه فناوری اطلاعات که بر سهم ۶/۵ تا ۷/۲درصدی اقتصاد دیجیتالی دلالت دارد، گزارش رسمی سال ۱۴۰۰ مرکز توسعه تجارت الکترونیکی ایران نیز حاکی است که ارزش اسمی حجم تجارت الکترونیکی ایران به تولید ناخالص داخلی بدون احتساب نفت در سال ۱۴۰۰ به ۱۷درصد و با احتساب نفت به ۱۲درصد رسیده‌است.

🔹 بنابراین «فکت‌نامه» به ادعای حمیدرضا ترقی عضو جمعیت موتلفه اسلامی مبنی بر اینکه: «تنها دو درصد مردم با اینترنت کار می‌کنند» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⁉️ دانسته‌ها و ابهامات درباره مرگ فاطمه رضایی

🔹 خبرها حاکی از آن است که یک دختر ۱۱ ساله اهل قم به اسم فاطمه رضایی در روز پنج‌شنبه، ۴ اسفند، در بیمارستان خرمی (حضرت معصومه) این شهر جان باخته است. علت مرگ این کودک محل مناقشه شده‌است.

🔹 رسانه‌های نزدیک به حاکمیت و دو نفر که پدر و برادر فاطمه رضایی معرفی شدند دلایل متعددی برای مرگ او ذکر می‌کنند، از جمله مشکلات کلیوی و بیماری عفونی. آنان تاکید دارند مرگ او ارتباطی به مسمومیت‌های زنجیره‌ای اخیر ندارد. دانشگاه علوم پزشکی قم نیز بر این روایت صحه می‌گذارد.

🔹 در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های منتقد حاکمیت اما گفته می‌شود که فاطمه رضایی قربانی مسموم‌سازی سریالی دختران دانش‌آموز شده‌ است.

🔹 در پرونده مرگ فاطمه رضایی هنوز ابهامات زیادی وجود دارد و نمی‌توان هیچ‌کدام از این روایات را با اطمینان پذیرفت.

🔹 در رسانه‌های نزدیک به حاکمیت و از سوی خانواده فاطمه رضایی دلیل واضح و نهایی‌ای برای بیماری مرگ او اعلام نشد. «اختلال عملکرد کلیه، بیماری عفونی، مشکل کبدی، بیماری ویروسی تنفسی (مشکوک به آنفلوانزا) و یا عفونت‌های ثانویه باکتریال»، از جمله دلایل اعلام شده در منابع رسمی است.

🔹 در مورد مسمومیت‌ها و آثار کوتاه و درازمدت آن هم هنوز ابهامات فراوانی وجود دارد.

🔹 اسم مدرسه «تولیت» که گفته می‌شود مدرسه فاطمه بوده در لیست مدرسه‌های مسموم شده نیست اما گزارش‌ها حاکی از آن است که اسم بعضی از مدارس مسموم شده در خبرها نیامده‌است.

🔹 فکت‌نامه نمی‌تواند به طور مستقل روایت‌ پدر و برادر فاطمه رضایی را تایید یا رد کند. سابقه رسانه‌های نزدیک به حاکمیت در پخش اخبار غیرواقعی و گرایش سیاسی کسانی که اعضای خانواده فاطمه رضایی معرفی شدند پذیرش این روایت‌ را سخت‌تر می‌کند.

🔹هیچ مدرک کتبی، مانند نامه پزشکی قانونی و یا برگه‌ای که در آن علت فوت او اعلام شده باشد از طرف خانواده یا دانشگاه علوم پزشکی قم، ارايه نشده است.

🔹 ادعای مرگ فاطمه رضایی بر اثر مسمومیت اولین بار توسط یک اکانت ناشناس منتشر شده و به سرعت فراگیر شد. کسانی که بر مسموم شدن فاطمه رضایی تاکید دارند هم سندی در اثبات این ادعا ارائه نمی‌کنند و تنها به همزمانی این مرگ با مسمومیت‌های سریالی اتکا دارند.

⚠️ از این‌رو از نظر فکت‌نامه پرونده مرگ فاطمه رضایی همچنان باز است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

‼️ دانسته‌ها و ابهامات درباره ادعای نقش تانکر نفتا در مسمومیت دختران دانش‌آموز

🔹 ساعت ۹:۳۰ صبح روز ۹ اسفند ۱۴۰۱، دانش‌آموزان دبیرستان دخترانه خیام در شهر پردیس در شمال شرق تهران، با مسمومیت مواجه شده و ۳۷نفر از آنها به به مراکز درمانی منتقل شدند که حال عمومی همگی آن‌ها مساعد است.

🔹 دانش‌آموزان می‌گویند متوجه بوی گاز و بعدتر بوی ناشناخته دیگری به همراه‌ آن شدند و شروع به سرفه کردند. معلم آنها نیز دچار سرگیجه بوده داشته‌اند.

🔹 صدا و سیما و فرمانداری در مصاحبه با خبرگزاری عامل این اتفاق را باز بودن دریچه مخزن یک تانکر حامل نفتا می‌دانند که موقع تخلیه بار دریچه‌هایش را باز کرده و دیگر نبسته‌بود.

🔹نفتا در شرایط خاصی می‌تواند باعث آسیب شدید به ریه (Severe Lung Damage) شود اما شواهد روشنی وجود دارد که باید به چنین ادعایی به دیده تردید نگاه کرد.

🔹 حتی اگر بر فرض عامل مسمومیت در مدرسه خیام، نفتا باشد، با توجه به بو و مشخصات آن، این مساله با بقیه موارد مسمویت‌های گزارش‌شده از مدارس دخترانه در سراسر کشور به‌خاطر بوی پخش شده و دیگر ساکنان و رهگذران اطراف آن مناطق که چنین بویی را گزارش نکرده‌اند، متفاوت است.

🔹به دلیل بالاتر بودن چگالی بخار نفتا، این گاز در نزدیکی زمین حرکت می‌کند و کسی را مسموم نمی‌کند مگر این که غلظتش بسیار بالا باشد که فقط در صورتی امکان‌پذیر هست که زیر تانکر آتش روشن کنند و با فن بخارش را به سمت مدرسه هدایت کنند.

🔹 دانش‌آموزان مدرسه خیام به بویی شبیه بوی گاز به همراه یک بوی ناشناس و در یک مورد هم بویی که «حالت تلخی» داشته است، اشاره می‌کنند. این در حالی است که نفتا بویی بسیار شبیه به بوی بنزین و یا نفت سفید دارد.

🔹 در مجاورت مدرسه خیام مدارس دیگر و ساختمان‌های مسکونی متعددی نیز وجود دارند اما تنها دانش‌آموزان مدرسه خیام علائم مسمومیت را نشان داده‌اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست وزارت علوم در مورد اخراج اساتید به دلایل علمی و نه سیاسی

🔹 معاون وزیر علوم: اخراج اساتید به دلیل ناتوانی علمی است و هیچ استادی به دلیل مسائل سیاسی اخراج نشده است.

🔹در ۶ماه اخیر دست‌کم ۶۰ استاد از کار اخراج یا تعلیق شده‌اند. معلوم نیست مبنای ادعای معاون وزیر علوم چیست، اما اغلب اساتید اخرا‌ج‌شده افرادی معتبراند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره ذخایر لیتیوم ایران

🔹 وزارت صمت با اعلام کشف اولین معدن لیتیوم در ایران مقدار این ذخیره در دشت قهاوند در استان همدان را «۸/۵میلیون تن کانسنگ لیتیوم» عنوان کرد.

🔹 ایرنا این خبر را با عنوان نادرست «۸/۵میلیون تن لیتیوم» منتشر کرد.

🔹 از هر تن کانسنگ (سنگ‌معدن) لیتیوم، تنها ۱ تا۳ درصد لیتیوم خالص به‌دست می‌آید.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⁉️ ماجرای حمله نواب صفوی به یک دبیرستان دخترانه در ساری

🔹 عبدالرضا داوری می‌گوید: نواب صفوی در سال ۱۳۳۰ به دلیل حمله به یک مدرسه دخترانه در ساری با دستور مصدق بازداشت شد.

🔹این گفته با توجه به اهمیت اخبار مسمومیت سریالی دانش‌آموزان دختر در ایران بازتاب گسترده‌ای در فضای عمومی و شبکه‌های اجتماعی داشته است.

🔹 تاریخ و اجزای روایت داوری درباره حمله نواب صفوی به مدرسه دخترانه، دقیق و مستند نیست، اما اصل ماجرای حمله او به مدرسه دخترانه در منابع جمهوری اسلامی تایید شده است.

🔹 در برخی روایت‌ها اسم مدرسه ایران‌دخت عنوان و گفته شده این مدرسه پیش‌تر مدرسه دینی بوده و در زمان رضا شاه به مدرسه دخترانه تبدیل شده بود.

🔹 واقعه حمله نواب صفوی به این مدرسه در مهر ماه ۱۳۲۷ و پیش از روی کار آمدن دولت مصدق روی داده، ولی نواب در سال ۱۳۳۰ و در دولت مصدق به این جرم بازداشت و محکوم می‌شود.

🔹در برخی متون و روایت‌ها دلیل بازداشت و محاکمه نواب، سخنرانی و تهییج مردم برای حمله به مشروب‌فروشی‌ها ساری ذکر شده است.

🔹 ما به دلیل عدم دسترسی به منابع دست اول، اطلاعی از جزئیات آنچه در ساری گذشته نداریم و نمی‌توانیم با قطعیت بگوییم انگیزه نواب از حمله به مدرسه دخترانه چه بوده است.

🔹 در متن دادنامه‌ دادستان ساری که در خبرگزاری‌های ایران منتشر شده، نواب صفوی به جرم «ورود به عنف به دبیرستان ایران‌دخت» به ۲ سال حبس و جریمه نقدی محکوم شده است.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعا که «نواب صفوی در سال ۱۳۳۰ به دلیل حمله به یک مدرسه دخترانه در ساری با دستور مصدق بازداشت شد» نشان «نیمه‌درست» می‌‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره نقش گاز N2 در مسمومیت دختران دانش‌آموز

🔹 علی‌رضا منادی، رئیس کمیسیون آموزش مجلس می‌گوید: گاز «اِن‌تو» در سم منتشر شده در مدارس وجود داشته‌است.

🔹 اِن‌تو یا «مولکول نیتروژن» فراوان‌ترین ماده در هوا است و نمی‌تواند عامل مسمومیت باشد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 دولتِ خبرهای نادرست

🔹 این هفته در قسمت ۱۰۱ پادکست فکت‌نامه ابتدا توضیح می‌دهیم که کار بررسی جمعیت تظاهرکنندگان در بروکسل به کجا رسید و بعد از آن هم یک فکت‌چک درباره صدای شلیک و انفجار در کرج را مرور می‌کنیم؛ اتفاقی که برخی می‌گویند جواب به یک حمله بوده و حکومت می‌گوید یک «مانور روتین» بوده.

🔹 دو ادعای وزیر امور خارجه دولت ابراهیم رئیسی را فکت‌چک می‌کنیم که تکرار کرده بود کسی از معترضان در ایران کشته نشده و پلیس از سلاح جنگی استفاده نکرده است.

🔹 ادعای نادرست معاون وزیر علوم درباره دلیل اخراج و تعلیق گسترده اساتید دانشگاه‌ها هم دیگر موضوعی است که به آن پرداختیم.

🔹 چهارمین فکت‌چک این قسمت که در آن یکی از مسئولان دولتی حرفی نادرست زده هم مربوط به ادعایی است درباره مهاجرت تحصیلی در ایران.

🔹 سرعت شناورهای آمریکایی و ایرانی، ادعای نادرست قانونی‌شدن تجاوز جنسی به حیوانات در اسپانیا و عکس مربوط به بایدن و زلنسکی، دیگر سوژه‌های این هفته هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🎙 «مسمومیت‌های سریالی»

🔹 گزارش‌هایی که از مسمومیت‌های سریالی در مدارس ایران منتشر شده، سوژه اصلی قسمت ۱۰۲ پادکست هفتگی فکت‌نامه است.

🔹 ابتدا توضیح می‌دهیم که فکت‌چکینگ این موضوع چه دشواری‌هایی دارد و بعد به سراغ ادعاهای نادرست و گمراه‌کننده‌ای می‌رویم که مسئولان در موارد مختلف درباره منشا این اتفاقات گفته‌اند؛ گاز ان‌۲، گاز فلفل و یک تانکر حاوی سوخت «نفتا».

🔹 همچنین مرور می‌کنیم که چه چیزهایی درباره پرونده مرگ دختری به نام فاطمه رضایی در قم می‌دانیم که برخی می‌گویند بر اثر مسمومیت بوده اما خانواده‌اش ارتباط با این موضوع را تکذیب می‌کنن.

🔹 فکت‌چکی درباره حمله نواب صفوی به مدرسه‌ای دخترانه در ساری و همچنین خبرها نادرست درباره میزان لیتیوم کشف‌شده در ایران، دیگر سوژه‌های این هفته پادکست فکت‌نامه‌اند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❌ فیلم خامنه‌ای در روز درختکاری، از داخل بیت است

🔹 در شبکه‌های اجتماعی، با انتشار تصاویری از درختان در تهران شایع شده که ویدیویی که در روز ۱۵ اسفند ۱۴۰۱، به مناسبت روز درختکاری از مراسم کاشت درخت توسط رهبری جمهوری اسلامی منتشر شده، در تهران نیست.

🔹 مکان ضبط ویدیو، حیاط جلوی ساختمانی بین «حسینیه امام خمینی» (محل سخنرانی) و ساختمان «دفتر رهبری جمهوری اسلامی» است.

🔹 ما نمی‌دانیم زمان دقیق ضبط این ویدیو کی است. اگر زمان فیلم‌برداری روز ۱۵ اسفند ۱۴۰۱ باشد، با توجه به جهت سایه نهال در تصاویر، ساعت فیلم‌برداری تقریبا بین ۹ تا ۱۱ صبح است.

🔹 هم عکس‌های مراسم درخت‌کاری در این منطقه هم عکس‌های ماهواره‌ای تایید می‌کند که در سال‌های گذشته وضعیت پوشش گیاهی در این نقطه کمابیش به همین صورت است.

🔹 وضعیت هوای تهران در آن روز با آنچه در ویدیو نشان داده شده، هم‌خوانی دارد.

🔹 هیچ علامتی مبنی اینکه این ویدیو با تکنیک کروماکی (پرده سبز) گرفته شده وجود ندارد و تصویر هم دستکاری نشده‌است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره ذخایر لیتیوم ایران

🔹 خبرگزاری ایرنا می‌گوید: ایران دارنده چهارمین ذخایر «لیتیوم» در جهان است.این طور نیست.

🔹 در این رده‌بندی حجم ذخایر سنگ معدن لیتیوم ایران با ذخایر لیتیوم خالص بقیه کشورها مقایسه شده، در حالی که از هر تن کانسنگ لیتیوم نهایتا ۱ تا ۳ درصد لیتیوم خالص به دست می‌آید.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ اطلاعات نادرست و قدیمی صداوسیما در مورد آمار خشونت علیه زنان در آلمان

🔹 در خبرهای صدا و سیمای ایران و سایت‌هایی مانند خبرگزاری دانشجو و سایت حقوق بشر قوه قضاییه آمارهایی از خشونت فیزیکی و جنسی علیه زنان در آلمان ارايه شده.

🔹 این گزارش‌ها می‌گوید «بر اساس نظرسنجی وزارت امور خانواده آلمان ۷۰درصد زنان این کشور قربانی آزار و اذیت جنسی بودند و ۴۰ درصد مورد سوءاستفاده فیزیکی قرار گرفتند.»

🔹 کلیپ کوتاهی که در این باره در شبکه خبر و سایت دانشجو منتشر شده مربوط به برنامه People & Politics از تلویزیون دویچه‌وله است که ساخت آن سال‌ها پیش متوقف شده و خانم سیلویا واسرمن، گزارش‌گری که نام او در کلیپ آمده نیز در تماسی که فکت‌نامه با او گرفت این موضوع را تایید کرده است.

🔹آمارهای ارائه شده در گزارش اصلی که در ۲۴ ژانویه سال ۲۰۱۳ منتشر شده می‌گوید؛ تقریبا ۴۰ درصد زنان آلمانی تجربه سوءاستفاده فیزیکی را دارند و یک زن از هفت زن قربانی آزار و اذیت جنسی است.

🔹علاوه بر ترجمه اشتباه که در آن «یک زن از ۷ زن» را «۷۰ درصد زنان» عنوان شده، در هیچ کدام از گزارش‌های ارایه شده در رسانه‌های ایران در مورد این خبر، به قدیمی بودن این آمارها اشاره‌ای نشده است.

🔹از این رو فکت‌نامه به گزاره ارائه شده توسط صداوسیما که «بر اساس نظرسنجی وزارت امور خانواده آلمان ۷۰ درصد زنان این کشور قربانی آزار و اذیت جنسی بودند و ۴۰ درصد مورد سوءاستفاده فیزیکی قرار گرفتند»، نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ تصویر بمبچه‌های شیمیایی که گفته شده سپاه در مسمومیت سریالی دانش‌آموزان با ریزپرنده پرتاب کرده است.

🔹 این روزها در شبکه‌های اجتماعی مانند توییتر، تصویر دو بمبچه با این توضیح منتشر می‌شود که ادعا می‌کند مربوط به سپاه پاسداران و گزارش مسمومیت‌های اخیر در ایران بوده است.

🔹 جستجوها نشان می‌دهد این عکس دست‌کم مربوط به شش سال پیش است. کاربری در سال ۲۰۱۷ این عکس را در ردیت منتشر کرده است.

🔹 از سویی دیگر، گزارش موسسه روزنامه‌نگاری تحقیقی Bellingcat نشان می‌دهد این بمبچه‌ها مربوط به پلیس عراق است و آنها از آن برای مقابله با نیروهای داعش استفاده می‌کرده‌اند.

🔹از این رو، می‌توان گفت این تصویر ارتباطی با این روزهای ایران و گزارش مسمومیت سریالی در مدارس ایران ندارد و فکت‌نامه به ادعایی که درباره این تصویر مطرح‌شده نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📚 چطور با «آمار» فریب می خوریم؟

🔹 استناد به آمار و اطلاعات عددی، روش تاثیرگذاری در اثبات یا رد ادعاهای مختلف است؛ چرا که ارزیابی این ادعاها را، به طور دقیق‌تر و مشخص‌تر ممکن می‌کند. ولی آمار به همان اندازه که در اطلاع‌رسانی مفید است، می‌تواند برای تحریف واقعیت و ترویج ادعاهای غلط هم به کار گرفته شود.

🔹گمراه کردن مخاطبان از این طریق، عمدتا ریشه در خطاهای منطقی ذهن انسان‌ها دارد که در برنامه قبلی به طور مختصر مورد اشاره قرار گرفتند. خطاهایی از قبیل تصور کشف قواعد کلی بر مبنای چند مشاهده خاص، یا این تصور که همزمانی دو اتفاق، لزوما به معنی ارتباط آنهاست.

🔹 به طور کلی در مواجهه با اطلاعات عددی، نخستین سوالی که اهمیت دارد آن است که آیا آن اطلاعات، از روش معتبری به دست آمده‌اند یا نه؟

🔹به عنوان نمونه، بسیاری از ما کسانی را دیده‌ایم که با نظرسنجی در صفحات مجازی‌شان، در مورد دیدگاه «مردم» نتایج کلی می‌گیرند. این افراد شاید متوجه نباشند که نظرسنجی‌های آنها را معمولا کسانی می‌بینند که تفاوت دیدگاه‌شان از حدی بیشتر نیست. چرا که اصولا صفحه آنها را، دوستان مجازی‌شان یا دوستانِ دوستان مجازی‌ِشان، بیشتر از بقیه می‌بینند.

🔹 بعضی از نظرسنجی‌های سازمان‌ها و موسسات مختلف هم -البته با فرض اینکه ساختگی نباشند- مشکلات منطقی مشابه دارند.

👈 در مکتب‌خانه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 «مسمومیت‌های سریالی»

🔹 گزارش‌هایی که از مسمومیت‌های سریالی در مدارس ایران منتشر شده، سوژه اصلی قسمت ۱۰۲ پادکست هفتگی فکت‌نامه است.

🔹 ابتدا توضیح می‌دهیم که فکت‌چکینگ این موضوع چه دشواری‌هایی دارد و بعد به سراغ ادعاهای نادرست و گمراه‌کننده‌ای می‌رویم که مسئولان در موارد مختلف درباره منشا این اتفاقات گفته‌اند؛ گاز ان‌۲، گاز فلفل و یک تانکر حاوی سوخت «نفتا».

🔹 همچنین مرور می‌کنیم که چه چیزهایی درباره پرونده مرگ دختری به نام فاطمه رضایی در قم می‌دانیم که برخی می‌گویند بر اثر مسمومیت بوده اما خانواده‌اش ارتباط با این موضوع را تکذیب می‌کنن.

🔹 فکت‌چکی درباره حمله نواب صفوی به مدرسه‌ای دخترانه در ساری و همچنین خبرها نادرست درباره میزان لیتیوم کشف‌شده در ایران، دیگر سوژه‌های این هفته پادکست فکت‌نامه‌اند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

⁉️ تناقض‌های اعترافات تلویزیونی «عوامل مسمومیت دانش‌آموزان در شهرستان لارستان»

🔹 روز جمعه ۱۹ اسفند ۱۴۰۱، خبرگزاری صداوسیما مرکز فارس، ویدیویی از اعتراف تلویزیونی دو زن و یک مرد علیه خود در رابطه با مسمومیت‌های سریالی اخیر دانش‌آموزان در شهرستان لارستان منتشر کرد.

🔹 سه روز پیش از آن سعید منتظرالمهدی، سخنگوی فراجا هم گفته‌بود که در استان فارس پنج نفر در رابطه با این مسمومیت‌ها بازداشت شدند که «با پرتاب گاز نیتروژن به داخل هفت مدرسه در شهرستان لارستان باعث مسمومیت ۵۳ نفر از دانش آموزان شده بودند.» هم در ویدیوی اعترافات این افراد و هم میان اعترافات آنان و صحبت‌های پیشین مقامات تناقض‌هایی وجود دارد.

🔹 در ویدیوی اعترافات گفته شده که این افراد کپسول‌های گاز به رنگ توسی و سبز را از «دیوار پشتی» مدارس به درون آن پرت می‌کردند. سخنگوی فراجا گفته این کپسول‌های نیتروژن بوده.

🔹 ما پیش از این در درستی‌سنجی ادعای رییس کمیسیون آموزش مجلس نشان دادیم که نیتروژن بالاخص در فضای باز نمی‌تواند باعث ایجاد مسمومیت شود.

🔹 یکی از زنان در اعترافات خود توضیحاتی در مورد استفاده از فیتیله بر روی کپسول و آتش زدن و بعد پرتاب آن به درون مدرسه داد. فیتیله برای انتقال گرما و حرارت به یک منبع قابل اشتعال استفاده می‌شود.

🔹 در اینجا اساسا وجود آن بر روی این کپسول محلی از اعراب ندارد زیرا نیتروژن یک گاز غیر قابل اشتعال است.

🔹 در صورت حضور دانش‌آموزان در حیاط مدرسه، اگر فرض کنیم که کپسول‌های پرتاب شده برحسب اتفاق موجب آسیب فیزیکی به کسی نشده باشد، حتما افرادی متوجه وجود کپسول دودزا می‌شدند.

🔹 در روز ۱۵ اسفند با وجود گزارش مسمومیت هیچ گزارشی از وجود کپسولی در حیاط مدارس لارستان منتشر نشد.

🔹 در ویدیوی اعترافات حرف از حمله به هفت مدرسه در روز ۱۵ اسفند است، در روز مورد نظر منابع رسمی تنها از حمله به یک مدرسه در لارستان خبر دادند و منابع غیر رسمی در نهایت سه مدرسه را گزارش کردند.

🔹 ویدیوی مسمومیت دانش‌آموزان در صفحه‌ای که گفته می‌شود منبع «رسانه‌های معاند» بوده سیاه و سفید با موسیقی صداگذاری شده و واترمارک صفحه مورد نظر است. در حالی که در نسخه‌‌ای که در رسانه‌ها و شبکه‌‌های اجتماعی منتشر شده، ویدیو رنگی، بدون واترمارک و با صدای محیط است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🤯 بررسی ادعای قانونی شدن رابطه‌ جنسی با کودکان در هلند

🔹 روز ۱۵ اسفند ۱۴۰۱، کانال تلگرام منتسب به موسسه مصاف وابسته به علی‌اکبر رائفی‌پور مطلبی منتشر کرد مبنی بر قانونی شدن «سکس با کودکان» در هلند. اما این خبر صحت ندارد.

🔹 طبق اصول ۲۴۷ و ۲۴۴ قانون کیفری هلند برقراری رابطه جنسی با افراد زیر سن قانونی (۱۶ سال) جرم محسوب می‌شود و مجازات زندان دارد.

🔹 گردش چنین خبری تنها مختص به فضای مجازی و رسانه‌ای ایران نبوده بلکه پست‌های بی‌شماری برای ترویج این روایت به زبان‌های مختلف اخیرا در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. در همه‌ این موارد به بیانیه‌ای از سازمان جوانان دموکرات که در ماه ژوئن سال ۲۰۱۹ منتشر شده، استناد شده است.

🔹 بر اساس اعلام دولت هلند از آوریل ۲۰۱۳ دیگر محدودیت زمانی برای «گزارش کردن آزار و آمیزش جنسی» با افراد زیر ۱۶ سال وجود ندارد و فارغ از این که چه میزان زمان از چنین اتفاقی گذشته باشد، این اتفاق همچنان می‌تواند گزارش شود و شخص آزارگر می‌تواند مورد پیگرد قرار بگیرد.

🔹 همچنین، طبق اعلام دولت هلند هرگونه «تولید، توزیع، نمایش، واردات، حمل و نقل، صادرات و مالکیت» پورنوگرافی کودکان نیز «جرم جنایی» محسوب می‌شود و قابل مجازات است.

🔹 سازمان جوانان دموکرات اگرچه با حزب سوسیال-لیبرال هلند پیوند دارد اما به طور «کاملا مستقل» تصمیم گیری می‌کند. محتوای این بیانیه سعی در ترویج این دیدگاه دارد که پدوفیلی یک نوع گرایش جنسی است که فرد با آن متولد می‌شود و می‌تواند باعث افسردگی و سرخوردگی شخص در اجتماع شود.

🔹 حزب PNVD توسط سه فرد که خود را پدوفیل معرفی می‌کردند در سال ۲۰۰۶ شروع به کار کرد. این حزب هیچ‌گاه نتوانست در پارلمان حضور پیدا کند و در سال ۲۰۱۰ منحل شد.

🔹 اگرچه سایت حزب PNVD در سال ۲۰۲۰ شروع به کار کرد و به جز ترویج پدوفیلی به ترویج سکس با مردگان و حیوانات نیز پرداخت، ولی هم‌اکنون بنیان‌گذاران این حزب تحت پیگرد قانونی سیستم قضایی هلند قرار دارند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ ویدیو ادعایی از پدافند موشکی سپاه، یک موشک آمریکایی است

🔹 تصاویری که به اسم «موشک عمود پرتاب پدافند نواب از روی شناور تندرو ذوالفقار» منتشرشده «نادرست» است.

🔹 این تصاویر آزمایش «موشک استاندارد SM-6 Dual I» (تست FTM-27) از روی رزم‌ناو USS John Paul Jones در آذر ۱۳۹۵ است.

🔹 رزم‌ناو «جان پل جونز» (DDG-53) که در جنگ افغانستان هم حضور داشت به خاطر شلیک موشک‌هایش در دنیای رسانه مشهور است و حتی در سینما هم از تصاویر شلیک موشک از روی آن استفاده شده‌است.

🔹 از سامانه پدافندی دریاپایه نواب (یا نمونه زمین پایه آن، زوبین) اطلاعات زیادی در دست نیست و تنها دو تصویر از شلیک آن از یک قایق کلاس ذوالفقار منتشر شده‌است.

🔹 به‌نظر می‌رسد این سامانه، اومکونتو (Umkhonto) ساخت آفریقای جنوبی با موشک IR باشد که فنلاند، آفریقای جنوبی و الجزایر، کاربر آن هستند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh