🎙 آنجلینا جولی و سرقت ژن ایرانی

🔹 این قسمت از پادکست فکت‌نامه را با بررسی پیام نوروزی رهبر جمهوری اسلامی ایران شروع می‌کنیم.

🔹 او در این پیام به موضوع «بررسی گفته‌های نادرست مسئولان» اشاره کرد. توضیح دادیم که اهمیت فکت‌چکینگ چیست و چرا اعتبارسنجی گفته‌ها تا این اندازه در نگاه مسئولان جمهوری اسلامی مهم است.

🔹 همچنین سه گفته او درباره مشارکت‌ نکردن ایران در جنگ اوکراین، کرونا و همچنین صادرات غیرنفتی را هم بررسی می‌کنیم.

🔹 یک فکت‌چک مربوط به گزارش مسمومیت دانش‌آموزان در ایران داریم و ادعای شاخ‌دار جمع‌آوری ژن ایرانی توسط آنجلینا جولی و همچنین ادعای انسیه خزعلی درباره زنان ایران را بررسی می‌کنیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🚓 رتبه شانزدهم ایران در تعداد تلفات جاده‌ای در دنیا

🔹 رئیس سازمان امداد ونجات جمعیت هلال‌احمر: ایران جزو ۳۰ کشور اول در حوادث جاده‌ای است.

🔹 مشخص نیست منظور از۳۰ کشور اول دنیا در حوادث رانندگی چیست، اما ایران از نظر تعداد کل تلفات جاده‌ای در رتبه ۱۵و از نظر نرخ تلفات جاده‌ای به نسبت جمعیت در رتبه ۶۳دنیا قرار دارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ انتشار تصویر ساختگی زانو زدن پوتین در برابر رئیس جمهوری چین

🔹 در شبکه‌های اجتماعی فارسی و غیرفارسی زبان، عکسی منتشر شده که مدعی است ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه را در حالی که زانو زده و دست شی‌جین‌پینگ، رئیس جمهور چین را می‌بوسد، نشان می‌دهد.

🔹 ادعا شده که این عکس به سفر هفته گذشته ۲۹اسفند ۱۴۰۲ (۲۰ مارس ۲۰۲۳) رییس‌جمهوری چین از روسیه مربوط است.

🔹 در توییتر فارسی با انتشار این عکس از آن به عنوان «زانو زدن و التماس پوتین برای کمک تسلیحاتی به روسیه در مقابل اوکراین» یاد شده.

🔹در ویدیوهای متعددی که از دیدار رسمی روسای روسیه و چین در روز دوشنبه هفت فروردین ۱۴۰۲ منتشر شده است، چنین صحنه‌ای وجود ندارد.

🔹اتاقی که در عکس ادعایی وجود دارد و اجزای آن، از جمله فرش قرمز و صندلی‌ها نیز در هیچ یک از فیلم‌های مربوط به دیدارهای دو رییس‌جمهوری دیده نمی‌شود. علاوه بر این صورت هیچ کدام از افراد ادعایی؛ پوتین و شی، به درستی در عکس دیده نمی‌شود.

🔹دقت در فرم بدن و صورت کسی که گفته می‌شود پوتین است و جزییات عکس، این احتمال بسیار قوی را مطرح می‌کند که این عکس نه یک عکس معمولی، که ساخته شده توسط هوش مصنوعی است.

🔹سر کسی که ادعا می‌شود پوتین است به طرز نامتناسبی بزرگ است و با بقیه بدن تناسب ندارد، پای زانو زده او هم به شکل عجیبی و دفرمه شده‌ای خم شده و بزرگ و پهن است. گوش او بزرگ است و برآمدگی‌ها و برجستگی‌های غیرمعمول دارد، سر شی جین پینگ نیز به طرز عجیبی تغییر شکل داده است. مهمتر از همه اینها انگشتان مردی که در گوشه تصویر ایستاده جوری قفل شده که گویی در هم ادغام شده‌اند.

🔹 درستی‌سنجی نیوزویک و Press trust of india نیز نتایج مشابهی در پی داشت.

🔹 از این رو به نظر می رسد عکسی که در شبکه‌های اجتماعی با زانو زدن و دست بوسی ولادیمیر پوتین در برابر شی‌جین‌پینگ، رئیس جمهور چین منتشر شده ساختگی است. بنابراین فکت نامه به این عکس و ادعا نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🕖 به‌هم‌ریختگی ساعت‌ دستگاه‌های دیجیتال با لغو ساعت تابستانی

🔹 روز ۲ فروردین ۱۴۰۲ که نخستین روز پس از مصوبه مجلس بود که قانون «تغییر ساعت تابستانی» لغو شده‌بود، همچنان ساعت‌های بسیاری از دستگاه‌های دیجیتال یک ساعت به جلو کشیده شد. مالک شریعتی، نمایند مجلس با انتقاد از به‌هم ریختگی ساعت در توییتر پرسیده که آیا یک سال برای انجام هماهنگی‌های بین‌المللی کافی نبود؟

🔹 علت این اتفاق هماهنگ نبودن مراجع آنلاین جهانی و تنظیم نبودن سرورهای جهانی با تغییرات ساعت در ایران عنوان شده‌است. این هماهنگی از وظایف «سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی» (رگولاتوری) است.

🔹 وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات پیش از تحویل سال نو نیز در بیانیه‌ای اعلام کرده بود اقدامات لازم را برای رخ ندادن مشکل در سیستم‌های کامپیوتری به دلیل تغییرنکردن ساعت رسمی کشور انجام داده‌است. با این‌حال سازمان رگولاتوری روز ۲ فروردین ۱۴۰۲ و پس از گزارش اختلالات، در بیانیه‌ای اعلام کرد: با پیگیری وزارت ارتباطات از مراجع جهانی همچون ICANN و IANA و سرورهای زمانی مثل Time.is، تغییرات اعمال شده‌اند. در بیانیه رگولاتوری آمده: به‌منظور عدم تغییر خودکار ساعت در گوشی‌های هوشمند باید دو اقدام انجام شود:

🔹 نخست باید شبکه اپراتورها با تغییرات سرورهای جهانی تنظیم شود. این اقدام از سوی وزارت ارتباطات انجام و تمامی تغییرات اعمال شد.

🔹 دومین اقدام به شرکت تولیدکننده گوشی ارتباط دارد. گوشی‌سازان باید بر اساس مراجع بین‌المللی نرم‌افزار گوشی‌هایشان را به‌روز می‌کردند تا عدم تغییر ساعت به‌صورت خودکار اعمال شود.

🔹 در بیانیه رگولاتوری آمده: بیشتر تولیدکنندگان گوشی نرم‌افزار را به‌روز کردند اما برخی از گوشی‌ها به‌دلیل نداشتن نرم‌افزار به‌روز، با مشکل تغییر ساعت مواجه شدند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ تصاویر نادرست کانال سپاه از حمله موشکی به روستایی در سوریه

🔹 یک کانال تلگرام به نام «کانال سپاه پاسداران» روز ۵ فروردین ۱۴۰۲، تصاویری ماهواره‌ای از حمله یک روز قبل نیروهای نیابتی نزدیک به این نهاد به روستای سبز در نزدیک میدان نفتی العمر در شرق فرات منتشر کرده‌است.

🔹 تصاویر نشان Google Earth دارند و زیر آن نوشته شده «تصاویر ماهواره‌ای ضربه مقاومت به دهکده سبز یانکی‌ها».

🔹 اما تصویر اول مربوط به این مکان نیست و تصویر یک کارخانه گاز را ۵۰ کیلومتر آن‌طرف‌تر نشان می‌دهد.

🔹 تصویر دوم هم مربوط به دی‌ماه ۱۴۰۰ از روستای سبز و میدان العمر است.

🔹 بنابراین ادعای کانال سپاه پاسداران در تلگرام از آنچه «تصاویر ماهواره‌ای ضربه مقاومت به دهکده سبز یانکی‌ها» نامیده، نادرست است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🤯 ادعای شاخدار وزیر ارتباطات درباره قطع اینترنت در سال ۱۴۰۱

🔹 عیسی زارعی پور در گفتگویی مدعی شده که در سال ۱۴۰۱ قطعی اینترنت از قبل برنامه‌ریزی‌شده نداشتیم و بحث فنی همیشه بوده است.

🔹 جستجو‌های ما نشان می‌دهد در سال گذشته اینترنت کاربران در ایران بارها به صورت منطقه‌ای و مقطعی و بدون اطلاع رسانی قبلی توسط نهادهای مسئول قطع شده است.

🔹 قطع و اختلال گسترده ۲۶ روزه اینترنت در بهار گذشته که از خوزستان آغاز شد و ۳۲ استان را در بر گرفت در کنار قطع اینترنت در کردستان، تهران، زاهدان و بسیاری از شهرهای دیگر پس از اعتراضات مردمی به مرگ مهسا امینی در پاییز گذشته نشان می‌دهد که برخلاف ادعای وزیر ارتباطات در سال ۱۴۰۱ کاربران ایرانی بارها و همزمان با اعتراضات عمومی در مناطق مختلف کشور قطع اینترنت بدون اعلام قبلی را تجربه کرده‌اند.

🔹 بنابراین ما در فکتنامه به این ادعای عیسی زارع پور که در «سال ۱۴۰۱ قطعی اینترنت از قبل برنامه‌ریزی‌شده نداشتیم و بحث فنی همیشه بوده است.» نشان شاخ‌دار می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

✔️ مقایسه آمار مصرف گاز و بنزین در ایران و هفده کشور پرجمعیت جهان

🔹 علی خامنه‌‌‌ای می‌گوید «بعضی از کشورهایی که چند برابر ما جمعیت دارند، مصرف گازشان از ما کمتر است، مصرف بنزینشان از ما کمتر است.»

🔹 تردیدی نیست شرایط ایران، از نظر اقتصادی، اجتماعی و دسترسی به فناوری‌های کاهش مصرف انرژی، قابل مقایسه با بسیاری از کشورها نیست، اما آنچه گفته شده با آمارهای معتبر بین‌المللی هم‌خوانی دارد.

🔹 مصرف انرژی در ایران و سایر کشورها، بستگی به عوامل متعدد اجتماعی، اقتصادی، اقلیمی و حتی سیاسی دارد.

🔹 یکی از دلایل مصرف بالای بنزین در ایران خودورهای بی‌کیفیت، یا یکی از دلایل مصرف بالای گاز سهم بالای گاز در سبد مصرف انرژی (۷۰ درصد) است.

🔹 ایران با حدود ۸۴ میلیون نفر جمعیت هجدهمین کشور پرجمعیت جهان در سال ۲۰۲۰ میلادی است.

🔹 در این میان ۱۸ کشور پرجمعیت جهان ایران از نظر میزان کل مصرف انرژی، بعد از چین، آمریکا، هند، روسیه، ژاپن و برزیل در رتبه هفتم قرار دارد.

🔹 میزان مصرف کل انرژی در کشورهای اندونزی، نیجریه، ترکیه، مکزیک، پاکستان، ویتنام، مصر، اتیوپی، فیلیپین، بنگلادش و جمهوری کنگو کمتر از ایران است.

🔹 بر اساس آمارهای آژانس بین‌المللی انرژی در سال ۲۰۲۰، ایران در میان ۱۸ کشور پرجمعیت جهان، بعد از آمریکا، چین و روسیه چهارمین کشور به لحاظ میزان مصرف گاز طبیعی است.

🔹 ترکیب سبد انرژی در کشورهای مختلف یکسان نیست. سهم گاز طبیعی از کل سبد انرژی در ایران حدود ۷۰ درصد است.

🔹 بر اساس داده‌های سازمان بین‌المللی انرژی در سال ۲۰۲۰، در میان ۱۸ کشور پرجمعیت جهان، ایران از نظر مصرف بنزین و گازوئیل در جایگاه هشتم قرار دارد.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه به این گفته علی خامنه‌ای که «بعضی از کشورهایی که چند برابر ما جمعیت دارند، مصرف گازشان از ما کمتر است، مصرف بنزینشان از ما کمتر است» نشان «درست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست رهبر جمهوری اسلامی در مورد کرونا

🔹 علی خامنه‌ای: «پیشرفت‌های ایران در سلامت از بسیاری از کشورهای پیشرفته‌ بهتر است و در کرونا این خودش را نشان داد.»

🔹 این طور نیست. در هیچ‌ یک از شاخص‌های سلامت وضع ایران بهتر از کشورهای توسعه‌یافته نیست. در زمان کرونا، ایران یکی از بحرانی‌ترین شرایط را داشت.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓ ویدیوی گمراه‌کننده از درگیری آتش‌نشانان و پلیس فرانسه

🔹 کانال تلگرامی بیسیم‌چی مدیا، از منابع تولید محتوای «ارزشی» در شبکه‌های اجتماعی، روز نهم فروردین ۱۴۰۲ پستی از درگیری پلیس و آتش‌نشانان فرانسوی را با عنوان «نبرد سنگین پلیس فرانسه و آتش‌نشانان» منتشر کرده است.

🔹 جستجو برای یافتن منبع این ادعا ما را به ویدیویی که سه سال پیش درباره اعتراضات سال ۲۰۲۰ فرانسه منتشر شده بود می‌رساند.

🔹 این ویدیو درگیری پلیس ضد شورش فرانسه را با آتش‌نشانان در اعتراضات سه سال پیش شهر پاریس نشان می‌دهد. درگیری پلیس و آتش‌نشانان فرانسوی در همان سال ۲۰۲۰ انعکاس گسترده‌ای در رسانه‌های جهان داشت.

🔹 در اعتراضات سه سال پیش فرانسه در واقع آتش‌نشانان هم بخشی از تظاهرکنندگان بودند و برای افزایش دستمزد و بهبود وضعیت کاری خود دست به اعتراض زده بودند. حضور آتش‌نشانان با لباس فرم و به عنوان معترض در اعتراضات سال ۲۰۲۰ موجب شکل‌گیری صحنه‌های نمادینی در برخورد میان آنان و پلیس شد.

🔹 تا جایی که ما گشتیم در جریان اعتراضات اخیر گزارش یا ویدیویی از برخوردهای مشابه میان پلیس و آتش‌نشانان منتشر نشده است.

🔹 بنابراین، بله این ویدیو درگیری آتش‌نشانان و پلیس فرانسه را نشان می‌دهد، اما این تصاویر ربطی به اعتراضات اخیر فرانسه ندارد، ویدیو قدیمی است و ذکر نکردن تاریخ آن، در بحبوحه اعتراضات فرانسه «گمراه‌کننده» است، چرا که این تصور را به وجود می‌آورد که ویدیو مربوط به موج جدید اعتراضات در این کشور است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

✔️ کوسه‌نهنگ؛ بزرگترین گونه کوسه‌ در خلیج فارس

🔹 در شبکه‌های اجتماعی، ویدیویی در حال گردش است که یک غواص را در حال شنا کردن در نزدیکی یک ماهی عظیم‌الجثه و لمس کردن ماهی برای چند لحظه نشان می‌دهد. به نظر می‌رسد این ویدیو توسط امی هایا مدرس غواصی و مستندساز و مربی رفتارشناسی کوسه و آبزیان خونسرد منتشر شده است.

🔹 در این ویدیو، کاربر توضیح می‌دهد که این ماهی Whale Shark یا کوسه نهنگ نام دارد و بزرگترین کوسه زنده حال حاضر در جهان است که او توانسته تصویرش را در ۱۴۰ کیلومتری جزیره کیش ثبت کند.

🔹 بررسی‌ها نشان می‌دهد که کوسه‌نهنگ با نام علمی Rhincodon typus بزرگترین ماهی در جهان شناخته می‌شود.

🔹 علیرغم جثه بزرگ، غذای متداول کوسه‌نهنگ پلانکتون‌ها و ماهی‌های کوچک هستند.

🔹 از ویژگی‌های ظاهری این گونه می‌توان به پشت و کناره‌های خاکستری تا قهوه‌ای با خال‌‌های سفید در میان راه‌راه‌های کمرنگ عمودی و افقی و شکم سفید اشاره کرد. این گونه از کوسه‌ها در خلیج‌فارس نیز یافت می‌شوند. پیش از این ویدیو‌های دیگری از کوسه‌نهنگ در خلیج فارس منتشر شده بود.

🔹 با این تفاصیل، فکت‌نامه به این ویدیو نشان «درست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓ اجرای شعبده‌بازی «آزمون کتاب» با قرآن توسط محمدمهدی حق‌گویان

🔹 در چند روز گذشته بخش‌هایی از یک برنامه تلویزیونی به‌نام «محفل» که روز ۵ فروردین ۱۴۰۲ از شبکه ۳ تلویزیون ایران و به مناسبت ماه رمضان پخش شد، در شبکه‌های اجتماعی مورد توجه قرار گرفته‌است.

🔹 در این برنامه محمدمهدی حق‌گویان، حافظ قرآن که با حافظه قویش شناخته می‌شود روشی به کلی متفاوت، با اجراهای سابقش را نمایش داد. فردی انگشت خود را روی یک آیه از یک صفحه قرآن گذاشت و او از راه دور و بدون اینکه بتواند آن صفحه را ببیند، آیه را درست خواند. در ظاهر هیچ «سرنخی» به او داده نشده‌بود.

🔹 کاری که حق‌گویان اجرا کرد در دنیای شعبده‌بازی و تردستی مشهور است و عنواش Book Test (آزمون کتاب) است. هری هودینی، جیمز رندی و شان کاناستا از متخصصین «آزمون کتاب» بودند و در یوتیوب ده‌ها ویدیوی آموزشی از روش‌های مختلف اجرای آن منتشر شده‌است.

🔹 ما نمی‌دانیم نحوه اجرای آزمون کتاب با قرآن توسط محمدمهدی حق‌گویان، دقیقا چگونه است، اما ۳ نکته کلیدی را از اجرای او می‌دانیم که به کشف تکنیک او کمک می‌کند:

🔹 حق‌گویان حافظه بصری قوی دارد و همه صفحات قرآن را به شیوه «عثمان طه» حفظ است.

🔹 همه آیات و نوشته‌های قرآن را می‌توان با ۲ عدد بیان کرد؛ عدد اول شماره سوره و عدد دوم شماره آیه است (یا شماره صفحه و شماره خط).

🔹 حق‌گویان پیش از اجرای این آیتم، به بهانه سرعت در انجام آزمون حافظه، از مجری می‌خواهد که دوستش آقای ابراهیمی را به روی سن دعوت کند.

🔹 آقای ابراهیمی، نقش واسطه برای انتقال اطلاعات به حق‌گویان را دارد و تنها کافیست آقای ابراهیمی به روشی، ۲ عدد (شماره سوره و آیه یا شماره صفحه و خط) را به او منتقل کند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 فکت‌نامه در ۱۴۰۱

🔹 قسمت ۱۰۵ پادکست هفتگی فکت‌نامه، یک قسمت ویژه‌ است؛ سالگرد تولد سایت فکت‌نامه که فعالیت خود را از سال ۱۳۹۶ آغاز کرد و البته سالگرد سومین سال فعالیت «پادکست» فکت‌نامه.

🔹 در این قسمت همه چیز از همان ثانیه اول، ویژه است؛ موسیقی جدید پادکست را باربد بیات، آهنگساز ایرانی برای پادکست فکت‌نامه ساخته و در طول پادکست نیز می‌توانید قطعه‌های جدید آن را بشنوید.

🔹 این قسمت را با مرور اعداد و ارقام آمارهای مربوط به فکت‌نامه شروع می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که چند فکت‌چک منتشر کرده‌ایم، چه کسانی را بیشتر از همه فکت‌چک کرده‌ایم و بعد به سراغ آمارهای شبکه‌های اجتماعی می‌رویم.

🔹 در ادامه توضیح می‌دهیم که شاخ‌دار سال چه بوده، کدام فکت‌چک از همه بیشتر زحمت داشته و کدامیک بیشتر از بقیه ما را در سال گذشته غافلگیر کرده است.

🔹 مرور فکت‌چک‌هایی درباره مقایسه مصرف گاز و بنزین در ایران و ۱۷ کشور جهان، تابعیت ایرانی، به‌هم‌ریختگی ساعت‌های دیجیتال در ایران، تصویر ساختگی از زانو زدن پوتین، تصاویر نادرست کانال سپاه از یک حمله موشکی و همچنین ادعای نادرست دزدی کمک‌های چین به زلزله‌زدگان سوریه، سوژه‌هایی است که در این قسمت مرور می‌کنیم. تکرار شایعه ترور قاضی صلواتی و همچنین ادعای شاخ‌دار وزیر ارتباطات درباره قطع‌شدن اینترنت در ایران هم دیگر فکت‌چک‌های ما هستند.

🔹 در پایان هم چند کامنت از کاربران را که در کست‌باکس نوشته‌اند می‌خوانیم و به آنها پاسخ می‌دهیم و درباره‌شان صحبت می‌کنیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

👎 ادعای شاخدار اعتراف بیل گیتس درباره اشتباه‌بودن واکسیناسیون کرونا

🔹 برخی رسانه‌های فارسی با انتشار ویدیویی کوتاه از بیل گیتس مدعی شده اند که او اعتراف کرده که واکسیناسیون اشتباه بوده است. این ویدیو بخشی از گفتگوی بیل گیتس و فرید زکریا در ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۱ با «عنوان چگونه از پاندمی بعدی جلوگیری کنیم» است. ما صحبت‌های بیل‌گیتس در این مصاحبه را بررسی کردیم و هیچ گونه اثری از اعتراف او به اشتباه بودن واکسیناسیون نیافتیم.

🔹 همچنین بررسی‌های ما نشان می‌دهد متنی که به عنوان ترجمه و توضیح فارسی در این وب‌سایت‌ها به ویدیو اضافه شده، ربطی به ترجمه صحبت‌های بیل‌گیتس نداشته و جعلی است.

🔹 بیل گیتس در جای دیگری از این مصاحبه ایراداتی هم به واکسن‌های کرونا می‌گیرد از جمله اینکه مقدار زیادی آنتی‌بادی در دستگاه تنفسی فوقانی ایجاد نمی‌کنند یا بازه محافظت آنها از سالمندان کوتاه‌تر است. اما از واکسیناسیون کرونا، ایرادی نمی‌گیرد.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که بیل‌گیتس به اشتباه بودن واکسیناسیون اعتراف کرده است نشان شاخ‌دار می‌دهد.


👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

👎 ادعای شاخ‌دار فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی در فرانسه

🔹 روزنامه ایران ارگان رسمی دولت در توییتی مدعی شده که «توییتر، اینستاگرام، تیک‌تاک‌ در فرانسه فیلتر شدند». منبع این ادعای روزنامه ایران، خبری است که خبرگزاری آسوشیتدپرس در ۴ فروردین ۱۴۰۲ منتشر کرده است.

🔹 بررسی‌های ما در فکت‌نامه نشان می‌دهد که بر خلاف ادعای این روزنامه هیچ کدام از اپلیکیشن‌های توییتر، اینستاگرام، تیک‌تاک و … در فرانسه فیلتر نشده‌اند بلکه به درخواست وزیر تحول و مدیریت انسانی فرانسه، استفاده «تفریحی» از اپلیکیشن‌هایی مانند اینستاگرام، تلگرام، توییتی، تیک‌تاک و حتی اپ‌های دوست‌یابی و … روی گوشی کارمندان دولت ممنوع شده است.

🔹 براساس همین تصمیم اگر مقامی بخواهد از یک برنامه ممنوعه برای اهداف حرفه‌ای مانند ارتباطات عمومی استفاده کند، می‌تواند برای این کار درخواست اجازه کند.

🔹 بنابراین ما در فکت‌نامه به این ادعای روزنامه ایران مبنی بر فیلتر شدن توییتر، اینستاگرام و تیک تاک در فرانسه نشان شاخ‌دار می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📊 کارنامه فکت‌نامه در سال ۱۴۰۱

🔹 امسال هم مانند سال گذشته و همزمان با سالگرد تولد فکت‌نامه، «شاخ‌دار سال» را انتخاب کردیم؛ مجموعه ادعاهای مسئولان و رسانه‌های ایران درباره «انکار کشتار معترضان».

🔹 فکت‌نامه در سال گذشته ۲۹۹ فکت‌چک منتشر کرد که سهم فکت‌چک‌های سیاسی حدود ۴۶ درصد بود. اعتراض‌های ایران، زنان و آمارهای مربوط به ایران، بیشترین موضوعاتی بودند که در سال گذشته به آنها پرداختیم.

🔹 در بین اشخاص حقیقی، ابراهیم رئیسی و در رسانه‌ها، خبرگزاری تسنیم، پرکارترین پروفایل‌های سال گذشته بودند.

🔹 فکت‌چک‌های جنگ اوکراین، کشته‌شدن خدانور لجعی و اینترنت استارلینک پربازدیدترین فکت‌چک‌های سایت در سال گذشته بودند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 فکت‌نامه در ۱۴۰۱

🔹 قسمت ۱۰۵ پادکست هفتگی فکت‌نامه، یک قسمت ویژه‌ است؛ سالگرد تولد سایت فکت‌نامه که فعالیت خود را از سال ۱۳۹۶ آغاز کرد و البته سالگرد سومین سال فعالیت «پادکست» فکت‌نامه.

🔹 در این قسمت همه چیز از همان ثانیه اول، ویژه است؛ موسیقی جدید پادکست را باربد بیات، آهنگساز ایرانی برای پادکست فکت‌نامه ساخته و در طول پادکست نیز می‌توانید قطعه‌های جدید آن را بشنوید.

🔹 این قسمت را با مرور اعداد و ارقام آمارهای مربوط به فکت‌نامه شروع می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که چند فکت‌چک منتشر کرده‌ایم، چه کسانی را بیشتر از همه فکت‌چک کرده‌ایم و بعد به سراغ آمارهای شبکه‌های اجتماعی می‌رویم.

🔹 در ادامه توضیح می‌دهیم که شاخ‌دار سال چه بوده، کدام فکت‌چک از همه بیشتر زحمت داشته و کدامیک بیشتر از بقیه ما را در سال گذشته غافلگیر کرده است.

🔹 مرور فکت‌چک‌هایی درباره مقایسه مصرف گاز و بنزین در ایران و ۱۷ کشور جهان، تابعیت ایرانی، به‌هم‌ریختگی ساعت‌های دیجیتال در ایران، تصویر ساختگی از زانو زدن پوتین، تصاویر نادرست کانال سپاه از یک حمله موشکی و همچنین ادعای نادرست دزدی کمک‌های چین به زلزله‌زدگان سوریه، سوژه‌هایی است که در این قسمت مرور می‌کنیم. تکرار شایعه ترور قاضی صلواتی و همچنین ادعای شاخ‌دار وزیر ارتباطات درباره قطع‌شدن اینترنت در ایران هم دیگر فکت‌چک‌های ما هستند.

🔹 در پایان هم چند کامنت از کاربران را که در کست‌باکس نوشته‌اند می‌خوانیم و به آنها پاسخ می‌دهیم و درباره‌شان صحبت می‌کنیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❌ ویدئویی که در آن آیت‌الله صافی برای همسر صیغه‌ای خود گردنبند طلا خریده است

🔹 این روزها ویدئویی در توییتر فارسی منتشر شده که در آن فردی با لباس روحانیت، در یک طلافروشی، گردنبندی طلا را به گردن زنی می‌اندازد. ویدئو با توضیح «خریدن طلا توسط آیت‌الله صافی برای همسر صیغه‌ای خود» دست‌به‌دست می‌شود.

🔹 این ویدئوی مشهور، مربوط به یک طلافروشی در بغداد و در تیر ۱۴۰۰ منتشر شده است. طلافروش کمی بعدتر در ویدئوی توضیح می‌دهد که نمی‌دانسته این ویدئو قرار است تا این حد دیده شود و بلافاصله آن را برداشته است.

🔹 فردی که در ویدئوی طلافروشی است، با نام «سید علی صافی» معرفی می‌شود اما جستجوهای ما برای تایید هویت او به نتیجه نرسید. آنچه می‌دانیم این است که او ارتباطی با «آیت‌الله لطف‌الله صافی گلپایگانی» ندارد. عمامه آیت‌الله صافی گلپایگانی سفید است و سن او در زمان ضبط این ویدئو ۱۰۳ سال بوده است.

🔹 با این توضیحات، فکت‌نامه به ادعای «خریدن طلا توسط آیت‌الله صافی برای زن صیغه‌ای خود» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ تئوری توطئه کِمتریل

🔹 طی روزهای اخیر در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان ویدیوهایی از ردی که هواپیماها در آسمان به جای می‌گذارند منتشر می‌شود و گروهی از کاربران آن را پاشیدن «کمتریل» در هوا برای ایجاد مسمومیت می‌دانند.

🔹 گروهی نیز گزارش‌های مربوط به افزایش تعداد مبتلایان به کرونا را نتیجه «کمتریل‌پاشی» می‌دانند.

🔹 خبرها و اخطارها در مورد «کمتریل»، محدود به ایران و این روزها نیست. تئوری توطئه کمتریل تقریبا سه دهه پیش در آمریکا و سپس سراسر دنیا رواج پیدا کرد.

🔹 کِمترِیل (Chemtrail) از ترکیب دو واژه انگلیسی Chemicals و Trails به معنی رد شیمیایی ساخته شده است. از این رو اساسا استفاده از ترکیب «کمتریل پاشی» که در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان مدام تکرار می‌شود نادرست است.

🔹 هواداران تئوری توطئه کمتریل، آن را متفاوت از «کنتریل» (Contrail) یا رد بخار آب به جا مانده از پرواز هواپیما می‌دانند.

🔹 طی سال‌های گذشته تحقیقات و نمونه‌گیری‌های متعدد و وسیعی توسط نهادها و سازمان‌های مستقل و دانشگاه‌ها برای بررسی این پدیده صورت گرفته و همه متفق‌القول هستند که چنین ادعایی بی‌اساس است و رد به جا مانده از هواپیما سمی یا ویروسی نیست.

🔹 هوادارن این تئوری می‌گویند کمتریل‌ها از کنتریل‌ها متفاوتند. مدت بیشتری در هوا باقی می‌مانند، به هم می‌پیوندند و ابرهای سمی تشکیل می‌دهند. کارشناسان می‌گویند این دو اساسا یک چیز هستند و بخار آب به جا مانده از هواپیما تحت تاثیر شرایط جوی متعدد ممکن است بین چند دقیقه تا چند ساعت در جو باقی بماند.

🔹 طرح‌های موجود برای اصلاح آب و هوا، بارور کردن ابرها و یا کاهش دمای زمین از نگاه هوادارن این تئوری نمونه‌هایی از عملیات‌های مرتبط با کمتریل است. این در حالی است که این روش‌ها تابه‌حال استفاده عملی خیلی کمی داشته است و اغلب تحقیق‌ها متکی بر مدل‌سازی و داده‌های کامپیوتری است.

🔹 از این رو فکت‌نامه به این ادعا که کمتریل پاشی توسط هواپیماها موجب مسمومیت و بیماری‌های ویروسی می‌شود نشان نادرست می‌دهد و ادعای برجای ماندن رد شیمیایی از هواپیماها یا همان کمتریل را تئوری توطئه بی‌اساس می‌داند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh