FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.25K photos
732 videos
3 files
4.26K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
❌ ویدئویی که در آن آیت‌الله صافی برای همسر صیغه‌ای خود گردنبند طلا خریده است

🔹 این روزها ویدئویی در توییتر فارسی منتشر شده که در آن فردی با لباس روحانیت، در یک طلافروشی، گردنبندی طلا را به گردن زنی می‌اندازد. ویدئو با توضیح «خریدن طلا توسط آیت‌الله صافی برای همسر صیغه‌ای خود» دست‌به‌دست می‌شود.

🔹 این ویدئوی مشهور، مربوط به یک طلافروشی در بغداد و در تیر ۱۴۰۰ منتشر شده است. طلافروش کمی بعدتر در ویدئوی توضیح می‌دهد که نمی‌دانسته این ویدئو قرار است تا این حد دیده شود و بلافاصله آن را برداشته است.

🔹 فردی که در ویدئوی طلافروشی است، با نام «سید علی صافی» معرفی می‌شود اما جستجوهای ما برای تایید هویت او به نتیجه نرسید. آنچه می‌دانیم این است که او ارتباطی با «آیت‌الله لطف‌الله صافی گلپایگانی» ندارد. عمامه آیت‌الله صافی گلپایگانی سفید است و سن او در زمان ضبط این ویدئو ۱۰۳ سال بوده است.

🔹 با این توضیحات، فکت‌نامه به ادعای «خریدن طلا توسط آیت‌الله صافی برای زن صیغه‌ای خود» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ تئوری توطئه کِمتریل

🔹 طی روزهای اخیر در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان ویدیوهایی از ردی که هواپیماها در آسمان به جای می‌گذارند منتشر می‌شود و گروهی از کاربران آن را پاشیدن «کمتریل» در هوا برای ایجاد مسمومیت می‌دانند.

🔹 گروهی نیز گزارش‌های مربوط به افزایش تعداد مبتلایان به کرونا را نتیجه «کمتریل‌پاشی» می‌دانند.

🔹 خبرها و اخطارها در مورد «کمتریل»، محدود به ایران و این روزها نیست. تئوری توطئه کمتریل تقریبا سه دهه پیش در آمریکا و سپس سراسر دنیا رواج پیدا کرد.

🔹 کِمترِیل (Chemtrail) از ترکیب دو واژه انگلیسی Chemicals و Trails به معنی رد شیمیایی ساخته شده است. از این رو اساسا استفاده از ترکیب «کمتریل پاشی» که در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان مدام تکرار می‌شود نادرست است.

🔹 هواداران تئوری توطئه کمتریل، آن را متفاوت از «کنتریل» (Contrail) یا رد بخار آب به جا مانده از پرواز هواپیما می‌دانند.

🔹 طی سال‌های گذشته تحقیقات و نمونه‌گیری‌های متعدد و وسیعی توسط نهادها و سازمان‌های مستقل و دانشگاه‌ها برای بررسی این پدیده صورت گرفته و همه متفق‌القول هستند که چنین ادعایی بی‌اساس است و رد به جا مانده از هواپیما سمی یا ویروسی نیست.

🔹 هوادارن این تئوری می‌گویند کمتریل‌ها از کنتریل‌ها متفاوتند. مدت بیشتری در هوا باقی می‌مانند، به هم می‌پیوندند و ابرهای سمی تشکیل می‌دهند. کارشناسان می‌گویند این دو اساسا یک چیز هستند و بخار آب به جا مانده از هواپیما تحت تاثیر شرایط جوی متعدد ممکن است بین چند دقیقه تا چند ساعت در جو باقی بماند.

🔹 طرح‌های موجود برای اصلاح آب و هوا، بارور کردن ابرها و یا کاهش دمای زمین از نگاه هوادارن این تئوری نمونه‌هایی از عملیات‌های مرتبط با کمتریل است. این در حالی است که این روش‌ها تابه‌حال استفاده عملی خیلی کمی داشته است و اغلب تحقیق‌ها متکی بر مدل‌سازی و داده‌های کامپیوتری است.

🔹 از این رو فکت‌نامه به این ادعا که کمتریل پاشی توسط هواپیماها موجب مسمومیت و بیماری‌های ویروسی می‌شود نشان نادرست می‌دهد و ادعای برجای ماندن رد شیمیایی از هواپیماها یا همان کمتریل را تئوری توطئه بی‌اساس می‌داند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای نادرست رشد۷۰ درصدی مخاطبان سینما در اکران نوروزی ۱۴۰۲

🔹 مدیر عامل موسسه سینما شهر می‌گوید مخاطبان سینما در اکران نوروزی سال ۱۴۰۲ نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۷۰ درصد افزایش یافته‌است.

🔹 بر اساس آمار این سامانه، مخاطبان سینمای ایران در نوروز ۱۴۰۲ نسبت به مدت مشابه در سال گذشته رشد حدود ۳۵ درصدی داشته‌اند و از حدود ۸۳۰ هزار نفر در نوروز ۱۴۰۱ به یک میلیون ۱۱۵ هزار نفر در نوروز ۱۴۰۲ رسیدند.

🔹 مشخص نیست منبع این آمار چیست. اما نگاهی به آمار منتشر شده در سامانه مدیریت فروش و اکران سینما، وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد که منبع اصلی اعلام اطلاعات فروش فیلم‌ها در ایران است نشان می‌دهد مخاطبان سینمای ایران در نوروز ۱۴۰۲ نسبت به مدت مشابه در سال گذشته رشد حدود ۳۵ درصدی داشته‌اند و رشد ۷۰ درصدی فروش، آماری «نادرست» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👎 تصاویر ساختگی اسب‌های غول‌پیکر توسط هوش مصنوعی

🔹 تصویری از چهار مرد در کنار یک اسب غول‌پیکر در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

🔹 این عکس توسط هوش مصنوعی ساخته شده و روز اول آوریل در یک صفحه فیسبوک‌ منتشر شده که در پست‌های خود تصاویر ساخته شده با هوش مصنوعی را منتشر می‌کند.

🔹 در بررسی تصاویر ساخته شده توسط هوش مصنوعی می‌توان نشانه‌هایی مانند کشیدگی انگشتان دست افراد حاضر تصویر، ابعاد سم‌ها و چشم‌های نامتوازن اسب و نشانه‌های دیگری را مشاهده کرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❓ ایران چندمین تولیدکننده بزرگ سیب در جهان است؟

🔹 داریوش سالم‌پور، مدیرکل دفتر میوه‌های سردسیری و خشک وزارت جهاد کشاورزی روز چهارشنبه ۱۶ فروردین ۱۴۰۲ می‌گوید: «ایران با تولید ۴ میلیون تن سیب در سال گذشته رتبه چهارم جهانی تولید سیب را دارد.»

🔹 بر اساس داده‌های آماری سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (فائو) ایران در سال ۲۰۲۱ میلادی با تولید ۲/۲ میلیون تن سیب درختی در جایگاه ششم بزرگترین تولیدکنندگان سیب در جهان قرار دارد.

🔹 کشورهای چین، ترکیه، ایالات متحده، لهستان و هند به ترتیب رتبه‌های اول تا پنجم میزان تولید سیب در سال ۲۰۲۱ را به خود اختصاص داده‌اند.

🔹 همچنین وب‌سایت «ایندکس ماندی» بر اساس آمارهای وزارت کشاورزی ایالات متحده، ایران را بر حسب برآورد تولید سیب در سال ۲۰۲۱ به عنوان ششمین کشور تولیدکننده بزرگ سیب در جهان معرفی کرده است.

🔹 مشخص نیست علت اختلاف آمار تولید سیب با برآوردهای منابع معتبر بین‌المللی چیست، اما آنچه مسلم است، آمار تولید سیب را چه ۴ میلیون تن (آمار مدیرکل وزارت جهاد کشاورزی)، چه ۲/۲ میلیون تن (برآورد نهادهای بین‌المللی) در نظر بگیریم، ایران جزو ۶ تولیدکننده بزرگ سیب در جهان قرار می‌گیرد.

🔹 از این رو فکت‌نامه به این گفته که «ایران رتبه چهارم جهانی تولید سیب را دارد» نشان نیمه‌درست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🎬 مستند «روایت‌های موازی»

🔹 در پاییز ۱۴۰۱، و در یکی از خونین‌ترین فصل‌های تاریخ معاصر ایران؛ صدها تن در گوشه و کنار کشور جان باختند. پس از کشته شدن #مهسا_امینی، طولانی‌ترین اعتراضاتِ پیوسته در دوران جمهوری اسلامی، به راه افتاد.

🔹 نهادهای حقوق‌بشری، آمار کشته‌شدگان این اعتراضات را بیش از ۵۰۰ نفر مستند کرده‌اند، اما مقام‌ها و رسانه‌هایی حکومتی با طرح‌ریزی سناریوها و روایت‌های موازی، وانمود می‌کنند کشته‌شدگان ارتباطی با اعتراض‌ها ندارند و هر کدام به دلیل نامربوطی جان‌شان را از دست داده‌اند.

🔹 در مستند کوتاه «روایت‌های موازی» می‌بینیم جمهوری اسلامی چگونه از پذیرش مسئولیت کشتار این معترضان شانه خالی می‌کند.

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🎙 تئوری توطئه «کِمترِیل»

🔹 این هفته در قسمت جدید پادکست فکت‌نامه سوژه‌های متنوعی را مرور می‌کنیم که در هفته گذشته در سایت به آنها پرداخته‌ایم.

🔹 ابتدا درباره مستند جدیدی صحبت می‌کنیم که فکت‌نامه تولید کرده و نام آن «روایت‌های موازی» است؛ مستندی مربوط به اعتراض‌های نیمه دوم سال ۱۴۰۱ در ایران و توضیح این موضوع که منابع خبری نزدیک به حکومت به همراه مسئولان چگونه با انکار واقعیت‌ها در مواردی چون برخورد با معترضان و کشتار آنها، تلاش کردند روایت‌هایی موازی را تولید کنند.

🔹 نخستین فکت‌چک این قسمت درباره بخشی از یک برنامه تلویزیونی است که در آن یک حافظ قرآن، کاری شبیه به فعالیت‌های شعبده‌بازی انجام می‌دهد.

🔹 در ادامه به سراغ کسانی می‌رویم که معتقدند هواپیماهای جت در آسمان‌ها مواد خطرناکی پخش می‌کنند؛ طرفداران تئوری توطئه «کِمترِیل».

🔹 ویدئوها و ادعاهایی را هم درباره درگیری پلیس فرانسه با آتش‌نشانان، بزرگ‌ترین کوسه جهان در خلیج فارس، بیل گیتس و واکسن کرونا، یک طلافروشی در عراق، آمار اکران نوروزی و همچنین عکس‌هایی که با هوش مصنوعی تولید می‌شوند مرور خواهیم کرد.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❓ وضعیت ایران در میان کشورهای اسلامی در شاخص باروری

🔹 علی گودرزی، عضو ستاد ملی جمعیت، می‌گوید: «رتبه ایران در نرخ باروری در میان ۲۶ کشور اسلامی ۲۵ام است». تعداد کشورهای اسلامی بیش از این و بالغ بر ۵۰ کشور است.

🔹 احتمالا مراد از ۲۶ کشور اسلامی، کشورهای منطقه شمال آفریقا، خاورمیانه و آسیای مرکزی است. ولی بررسی‌های «فکت نامه» مستند به برآوردهای مرکز ملی آمار ایران و بانک جهانی نشان می‌دهد که در میان کشورهای اسلامی (کشورهایی با اکثریت مسلمان و عضو سازمان همکاری‌های اسلامی) آلبانی و بوسنی و هرزگوین با نرخ باروری ۱/۴ کمترین نرخ باروری را دارند و پس از آن امارات متحده عربی و کوزوو با ۱/۵ و ایران و آذربایجان با ۱/۷ در رتبه‌های بعدی قرار می‌گیرند.

🔹 برآورد بانک جهانی هم نشان می‌دهد بحرین، مالزی، تونس، قطر نیز نرخ ۱/۸ و ترکیه نرخ ۱/۹ را به ازای هر زن در رتبه بعدی قرار دارند. یعنی گروهی از کشورهای اسلامی وضعیتی نزدیک به ایران دارند. در میان کشورهای غیرمسلمان همسایه نیز، ارمنستان با نرخ باروری ۱/۶ پایین‌تر از ایران قرار دارد.

🔹 بنابراین «فکت‌نامه» به ادعای علی گودرزی، عضو ستاد ملی جمعیت، مبنی بر اینکه: «رتبه ایران در نرخ باروری در میان ۲۶ کشور اسلامی بیست و پنجم است»، نشان «گمراه کننده» می‌دهد. چرا که وضعیت ایران با بعضی کشورهای اسلامی به صورت گزینشی، مقایسه شده و دست کم در ۹ کشور یا کمتر یا تقریبا مساوی ایران است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✔️ مقایسه آمار فرودگاه «امام خمینی» با فرودگاه استانبول

🔹 در شبکه‌های اجتماعی با اشاره به پست توییتری حساب فرودگاه امام خمینی در دوره سفرهای نوروزی عملکرد آن را با فرودگاه استانبول مقایسه کرده و نوشته‌اند که کارنامه کاری فرودگاه امام خمینی در این ۱۵ روز که پیک ایام سفرهای نوروزی بوده با دو روز کاری غیرپیک فرودگاه استانبول یکسان بوده است.

🔹 بر اساس گزارش عملکرد فرودگاه امام خمینی در دوره ۱۵ روزه ۲۴ اسفندماه ۱۴۰۱ تا ۹ فروردین ۱۴۰۱، جمعا دو هزار و ۱۳۶ پرواز ورودی و خروجی داشته و به ۳۲۰ هزار و ۱۵ مسافر خدمات ارائه کرده است.

🔹 داده‌های آماری وب سایت جهان پرواز (فلایت گلوبال) نشان می‌دهد که فرودگاه استانبول در سال ۲۰۲۲ پذیرای حدود ۶۴/۵ میلیون مسافر بوده است، یعنی متوسط روزانه ۱۷۶ هزار و ۶۷۴ مسافر که ۸/۲ برابر بیشتر از تعداد متوسط مسافرین ورودی و خروجی فرودگاه امام در هر روز است.

🔹 با این حساب فرودگاه استانبول به طور متوسط در دو روز از سال گذشته میلادی به ۳۵۳ هزار و ۳۴۸ مسافر خدمات داده است که از تعداد مسافران ورودی و خروجی فرودگاه امام در دوره ۱۵ روزه ایام نوروز ۱۴۰۲، بیشتر بوده است.

🔹 بنابراین ادعای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی مبنی اینکه «عملکرد دوره ۱۵ روز کاری فرودگاه امام خمینی در پیک سفرهای نوروزی با دو روز معمولی فرودگاه استانبول یکسان بوده است» درست است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❓ ادعای گمراه‌کننده درباره طراحی و ساخت هواپیمای ترابری توسط وزارت دفاع

🔹 خبرگزاری فارس با انتشار گزارشی از روند طراحی و تولید هواپیمای ترابری سبک سیمرغ نوشت: «وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح توانسته با استفاده از توان داخلی و شرکت‌های دانش‌بنیان، نخستین هواپیمای ترابری را طراحی کرده و بسازد.»

🔹 هم فارس، هم سایر خبرگزاری‌ها و هم تولید‌کننده (هسا؛ هواپیماسازی ایران) اذعان دارند که سیمرغ، نسخه تغییر یافته ایران-۱۴۰ (آنتونوف-۱۴۰) است.

🔹 یک سطح شیب‌دار به عقب هواپیما اضافه‌شده و برای این منظور تغییراتی در سکان افقی و انتهای بدنه ایجاد شده‌است. اضافه‌شدن درب خروج چترباز و تغییر در بال‌ها هم از جمله تغییرات سیمرغ نسبت به آنتونوف-۱۴۰ است.

🔹 ارتش روسیه طرحی با نام آنتونوف-۱۴۰ سری تی (AN-140T) داشته که هیچ‌وقت اجرا نشده اما توصیفات و تحلیل‌ها و همین طور الگوی روس‌ها برای سطح‌شیب‌دار این هواپیمای باربری (آنتونوف ۲۶) شبیه سیمرغ است.

🔹 بنابراین حتی اگر بپذیریم که تغییرات ایجاد شده در انتهای بدنه هواپیما و اضافه‌شدن سطح شیب‌دار به عقب هواپیما، همه در داخل ایران انجام شده‌باشد، باز هم ادعای اینکه «وزارت دفاع توانسته با استفاده از توان داخلی و شرکت‌های دانش‌بنیان، نخستین هواپیمای ترابری را طراحی کرده و بسازد» گمراه‌کننده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ چند درصد مردم ایران به حجاب اعتقاد دارند؟

🔹 محمدمهدی اسماعیلی، وزیر ارشاد می‌گوید: بر اساس پیمایش پژوهشگاه فرهنگ و هنر در تهران، شهرهای بزرگ و روستاها نزدیک ۸۰٪ مردم، موافق الزامات حجاب در جامعه‌اند.

🔹 نه در سایت پژوهشگاه فرهنگ و هنر و نه در سایر منابع، اثری از این «پیمایش» نیست. روش تحقیق این «پیمایش» نامعلوم است و داده‌ها و اطلاعات لازم برای اعتبارسنجی آنها، مانند ابعاد و نحوه انتخاب نمونه آماری، نحوه تنظیم پرسشنامه‌ها و... دسترس نیست.

🔹 اولین بار نیست که مقام‌های جمهوری اسلامی با استناد به «پیمایش‌»ها و «نظرسنجی‌»های مبهم، درباره موافقت یا مخالفت مردم با حجاب اجباری، یا میزان اعتقاد به حجاب در جامعه یا وضعیت پوشش زنان آمار و ارقام ارائه می‌کنند.

🔹 نکته اینجا است که نتایج این «نظرسنجی‌»ها نه‌تنها با شواهد و قرائن عینی سازگاری ندارند، بلکه با یکدیگر نیز متفاوت و بعضا ضد و نقیض‌اند.

🔹 تا انجایی که ما می‌دانیم تاالان نظرسنجی آزاد و معتبری در داخل ایران برای سنجش اعتقاد به حجاب انجام نشده یا اگر شده نتایج آن به صورت عمومی در دسترس نیست.

🕯 بخش مربوط به نظرسنجی‌های خارج از کشور در تاریخ ۱۷ خرداد ۱۴۰۱ به متن اضافه شده است. در نسخه اولیه متن نوشته شده بود هیچ نظرسنجی آزاد و معتبری برای سنجش اعتقاد ایرانیان به حجاب وجود ندارد، در سال‌های گذشته نظرسنجی‌هایی در خارج از ایران انجام شده که نتایج و روش‌شناسی آنها منتشر شده و در دسترس عموم قرار دارند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🤯 ادعای شاخ‌دار خبرگزاری فارس درباره دروغ‌بودن فرود انسان بر ماه

🔹خبرگزاری فارس با انتشار گزارشی مدعی شد سفر انسان به ماه در ماموریت آپولو (۶ ماموریت در سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲) «بزرگ‌ترین دروغ قرن بیستم» بوده و «اصولاً کل ماجرای آپولو ۱۱ و سفر به ماه، فیلمی بود که استنلی کوبریک برای دولت آمریکا کارگردانی کرده بود.»

🔹بسیاری از مدعیان «دروغ‌بودن سفر انسان به ماه» در نیم‌قرن گذشته، تلاش کرده‌اند با روش‌های زیرکانه و بسیار پیچیده این موضوع را ثابت کنند. اما آنچه که فارس منتشر کرده، نه موارد پیچیده بلکه تعدادی از ساده‌ترین این ادعاها، بدون ارائه توضیح یا تحلیل بیشتر بوده‌است.

🔹 ادعای «استنلی کوبریک؛ کارگردان صحنه‌سازی فرود آپولو در ماه» نادرست است یا حقایق تاریخی هم نمی‌خواند. حتی سطح ماه که کوبریک برای فیلم «۲۰۰۱: ادیسه فضایی» طراحی کرده با سطح ماه در تصاویر آپولو نمی‌خواند.

🔹 ادعای «چه کسی عکس قدم گذاشتن نیل آرمسترانگ بر ماه را گرفته‌است» یک پاسخ دقیق دارد: دوربین نصب شده روی پایه ماه‌نشین ایگل.

🔹 ادعای «تماس تلفنی ریچارد نیکسون به صورت زنده و بدون تاخیر از طریق تلفن کابلی» نادرست است و در فیلم‌های اصلی تاخیر بیش از ۲ ثانیه مشاهده می‌شود. البته در مستندهایی که بعدا ساخته شده این ۲ ثانیه‌ها کات شده‌است.

🔹 ادعای «اثری از ستاره‌ها و هیچ جرم نورانی در آسمان نیست» نادرست است و این به‌خاطر زمان نوردهی فیلم است.

🔹 ادعای «کشف مستقیم نورافکن استودیویی در برخی تصاویر» نادرست است. هرچند علت خیلی تاریک‌نبودن زمین زیر سایه‌ها، منابع ثانویه نور غیر از خورشید بوده‌است از جمله سطح ماه و پدیده زمین‌تاب (انعکاس نور خورشید از زمین).

🔹 ادعای «سایه‌های غیرموازی» نادرست است و به‌خاطر پرسپکتیو است.

🔹 ادعای «عوض‌شدن لباس باز آلدرین در طول فیلم‌های منتشر شده از فرود» نادرست است و همه تصاویر آرشیو ماموریت آپولو ۱۱ منتشر شده‌است.

🔹 ادعای «دستکاری تصاویر و حقه‌های تصویری» نادرست است. فارس به هر موردی که اشاره کرده، جواب آن قبلا منتشر شده‌است.

🔹 ادعای «جعلی بودن زمین در پس‌زمینه از طریق آنالیز رنگ و نور» درست است و تصویری که فارس منتشر کرده جعلی است. اما آن تصویر را ناسا منتشر نکرده‌است. آن تصویر توسط جاعلا عمدا ناشیانه کولاژ شده‌است.

🔹 ادعای «اهتزاز پرچم آمریکا» نادرست است زیرا در این ماموریت از یک میله L مانند اما برعکس استفاده شده‌است.

🔹 ادعای «مواج بودن پرچم آمریکا» نادرست است. حرکت پرچم به‌خاطر لرزش است و اینکه این لرزش حتی بیشتر از حالت عادی روی زمین است نشان می‌دهد در محیطی بدون جو این اتفاق افتاده‌است.

🔹 ادعای «نبودن هیچ اثری از فشار فرود در زیر سفینه» وارد نیست. محاسبات نشان می‌دهد هم شدت فشار بسیار کم بوده و هم در خلا گازهای خروجی بلافاصله پس از خروج از نازل پراکنده می‌شوند.

🔹 ادعای «زمینی بودن سنگ‌هایی که ناسا به عنوان سنگ آورده‌شده از ماه به موزه‌ها اهدا کرده» دروغ است و هیچ پژوهشگری (حتی شوروی و چین که نمونه از خاک ماه را به‌صورت مستقل در ماموریت رباتیک به زمین آورده‌اند) چنین ادعایی را نکرده‌است.

🔹 ادعای «الگوهای کاملاً یکسان سنگ و عوارض زمینی در صحنه‌های مختلف» نادرست است و علت آن غیاب شاخصی معنی‌دار برای تخمین فاصله‌ها است.

🔹 ادعای «حرف واضح «C» انگلیسی روی یکی از سنگ‌ها» نادرست است. در اصل تصویر چنین چیزی دیده نمی‌شود اما در تصاویری که بعدا اسکن شده، این حرف دیده می‌شود که می ‌تواند یک تکه موی باریک روی اسکنر باشد.

🔹 ادعای «کشف کابل‌های نگهدارنده در تصاویر بی‌وزنی فضانوردان» نادرست است و اکثر این تصاویر مربوط به تمرین‌های بی‌وزنی پیش از پرواز است.

🔹 ادعای «تکنیک اسلوموشن برای القای قدم‌زدن فضانوردان در شرایط بی‌وزنی» نادرست است و به‌سادگی می‌توان این ویدیوها را روی دور تند مشاهده کرد تا دید آیا مانند حرکت راه‌رفتن روی زمین می‌شود یا خیر.

🔹 هرچند بعضی از ایراداتی که در متن فارس به آنها اشاره شده، قابل طرح هستند اما نادرستی همه این ادعاها بارها در طول تاریخ توسط پژوهشگران مستقلی از سراسر دنیا اثبات شده‌است.

🔹 انتشار گزارشی بدون اشاره به این راستی‌آزمایی‌های مستقل، و طرح موارد عجیب و غریبی که آشکارا نادرست است باعث می‌شود ادعای فارس مبنی بر اینکه «سفر انسان به ماه بزرگ‌ترین دروغ قرن بیستم بوده و برنامه آپولو ۱۱ نمایشی به کارگردانی استنلی کوبریک بوده‌است» نشان شاخ‌دار بگیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Factnameh-Podcast-Episode-106
پادکست فکت‌نامه
🎙 تئوری توطئه «کِمترِیل»

🔹 این هفته در قسمت جدید پادکست فکت‌نامه سوژه‌های متنوعی را مرور می‌کنیم که در هفته گذشته در سایت به آنها پرداخته‌ایم.

🔹 ابتدا درباره مستند جدیدی صحبت می‌کنیم که فکت‌نامه تولید کرده و نام آن «روایت‌های موازی» است؛ مستندی مربوط به اعتراض‌های نیمه دوم سال ۱۴۰۱ در ایران و توضیح این موضوع که منابع خبری نزدیک به حکومت به همراه مسئولان چگونه با انکار واقعیت‌ها در مواردی چون برخورد با معترضان و کشتار آنها، تلاش کردند روایت‌هایی موازی را تولید کنند.

🔹 نخستین فکت‌چک این قسمت درباره بخشی از یک برنامه تلویزیونی است که در آن یک حافظ قرآن، کاری شبیه به فعالیت‌های شعبده‌بازی انجام می‌دهد.

🔹 در ادامه به سراغ کسانی می‌رویم که معتقدند هواپیماهای جت در آسمان‌ها مواد خطرناکی پخش می‌کنند؛ طرفداران تئوری توطئه «کِمترِیل».

🔹 ویدئوها و ادعاهایی را هم درباره درگیری پلیس فرانسه با آتش‌نشانان، بزرگ‌ترین کوسه جهان در خلیج فارس، بیل گیتس و واکسن کرونا، یک طلافروشی در عراق، آمار اکران نوروزی و همچنین عکس‌هایی که با هوش مصنوعی تولید می‌شوند مرور خواهیم کرد.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ماجرای اسپیکر الکسا و پیش‌بینی جنگ جهانی سوم

🔹 این روزها در شبکه‌های اجتماعی مانند توییتر فارسی، ویدیویی منتشر شده که در آن یک اسپیکر الکسا (دستیار صوتی هوشمند شرکت آمازون) در پاسخ به این سوال که جنگ جهانی سوم چه زمانی آغاز می‌شود می‌گوید آغاز این جنگ در نوامبر ۲۰۲۳ خواهد بود.

🔹 این ویدئو نخستین بار در سال ۲۰۲۱ در یک حساب تیک‌تاک منتشر شده است که چنین محتواهایی را برای سرگرمی و طنز تولید می‌کند. آمازون هم به طور رسمی پاسخ داده که الکسا به این سوال چنین جوابی نمی‌دهد.

🔹 ضمن اینکه امکان تولید هر جمله‌ای با استفاده از سرویس Alexa وجود دارد و بسیاری برای تولید ویدئوهای شوخی و طنز از این موضوع استفاده می‌کنند. اگر این سوال را از الکسا بپرسید به شما می‌گوید که پاسخ به آن امکان ندارد.

🔹 فکت‌نامه به این ادعای مطرح‌شده در شبکه‌های اجتماعی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❓ آیا احکام دادگاه بین‌المللی لاهه الزام‌آور است؟

🔹 عباسعلی کدخدایی عضو حقوقدان و رئیس پژوهشکده شورای نگهبان درباره رأی دادگاه لاهه در پرونده شکایت ایران‏ از آمریکا،‌ می‌گوید: «رای دادگاه لاهه علیه آمریکا الزام‌آور است».

🔹 اشاره او به رای دادگاه لاهه در پرونده شکایت ایران از آمریکا در سال ۱۳۹۵ به دلیل نقض معاهده مودت بین دو کشور است.


🔹 معاهده مودت در سال ۱۳۳۴ بین دولت وقت آمریکا و دولت پادشاهی ایران به امضاء رسید. ایران در این شکایت خواستار غرامت بابت تحریم‌ها و رفع توقیف دو میلیارد دلار پول بانک مرکزی ایران نزد خزانه‌داری آمریکا شد.

🔹 طبق آیین دادرسی دادگاه بین‌المللی لاهه احکام صادره توسط این دادگاه بین‌الملل از این جهت «الزام‌آور» است که قطعی است و قابل تجدید نظر نیست. «الزام‌آور» در اینجا به معنای اجباری و دارای ضمانت اجرا نیست. واژه الزام‌آور در نظام بین‌الملل با قواعد حقوق داخلی یکسان نیست.

🔹 در نظام بین‌الملل اگر کشوری به تعهد خود عمل نکند یا از حکم دادگاه تبعیت نکند نهایتا ناقض و متجاوز به معاهده شناخته می‌شود.

🔹 در دادگاه لاهه، کشوری که معتقد است طرف مقابل به حکم دادگاه تن نداده می‌تواند پرونده را به شورای امنیت ببرد ولی آنجا نیز هیچ ضمانت اجرایی برای وادار کردن دولت ناقض معاهده وجود ندارد و هر‌گونه اقدامی منوط به رای اعضای شورای امنیت است.

🔹 پیشتر نیکاراگوئه نیز از آمریکا به دادگاه بین‌المللی لاهه شکایت کرد و موفق شده بود رای دادگاه را به نفع خود بگیرد. ولی آمریکا نه تنها غرامت را پرداخت نکرد بلکه با استفاده از حق وتو از تصویب هرگونه قطعنامه‌ای علیه خود در شورای امنیت جلوگیری کرد تا در نهایت نیکاراگوئه شکایت خود را پس گرفت.

🔹 بنابراین «فکت‌نامه» به ادعای عباسعلی کدخدایی عضو حقوقدان و رئیس پژوهشکده شورای نگهبان درباره رای دادگاه لاهه در پرونده شکایت ایران‏ از آمریکا،‌ مبنی بر اینکه: «رای دادگاه لاهه علیه آمریکا الزام‌آور است»، نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
❌ تصاویر نادرست کانال سپاه از حمله موشکی به روستایی در سوریه

🔹 کانال تلگرامی سپاه پاسداران، دو عکس با عنوان «تصاویر ماهواره‌ای ضربه مقاومت به روستای سبز محل استقرار نیروهای آمریکایی در سوریه» منتشر کرده است.

🔹 یکی از این تصاویر قدیمی و مربوط به ۳ سال پیش و دیگری تصویر ماهواره‌ای مکان در ۵۰ کیلومتری روستای سبز است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای نادرست درباره رشد تعداد گردشگران نوروزی مناطق آزاد

🔹 حجت‌الله عبدالملکی، دبیر شورای عالی مناطق آزاد روز چهارشنبه ۱۶ فروردین‌ماه ۱۴۰۲، گفت:‌ در نوروز امسال ۶/۳ میلیون مسافر و گردشگر به مناطق آزاد کشور سفر کردند که در مقایسه با سال گذشته ۶۷ درصد رشد داشته است.

🔹 این آمار نه‌تنها ۶۷ درصد بیشتر از مسافران نوروزی پارسال مناطق آزاد نیست، بلکه ۱۰ درصد کمتر هم شده است. سال گذشته دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد آمار مسافران نوروزی ۱۴۰۱ را (۲۵ اسفند تا ۱۳ فروردین) رقم ۶,۹۸۴,۸۳۶ اعلام کرده بود.

🔹به این ترتیب این گفته حجت عبدالملکی که گفته تعداد مسافران و گردشگرانی که نوروز امسال به مناطق آزاد سفر کرده‌اند، ۶۷ درصد بیشتر از سال گذشته است، مغایر گزارش‌های شورای‌عالی مناطق آزاد است و فکت‌نامه به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM