🎙 موشک‌شکری

🔹 این هفته در قسمت ۱۴۰ پادکست هفتگی فکت‌نامه، هم فکت‌چک اقتصادی داریم، هم عکس و ویدئوهای مربوط به اسرائیل و حماس را فکت‌چک کرده‌ایم و هم درباره سوژه‌هایی جنجالی مثل آزمایش «موشک شکری» به دست یک دانشمند ایرانی صحبت می‌کنیم.

🔹 اولین موضوع مربوط به ادعایی است که می‌گوید ایده اولیه کشتار و سوزاندن یهودیان در اردوگاه‌های کار اجباری نازی، از طرف مفتی بیت‌المقدس به هیتلر گفته شده است. توضیح می‌دهیم که چرا این ادعا بی‌اساس و نادرست است.

🔹 در ادامه فکت‌هایی را درباره استفاده از شکر برای موشک‌ها مرور می‌کنیم که مربوط به ادعای همسر مصطفی احمدی روشن است. او می‌گوید همسرش در خوابگاه دانشجویی، با کمک شکر و روغن، موشک می‌ساخته است.

🔹 در ادامه هم یک عکس از تل‌آویو و یک ویدئوی قدیمی از انفجار یک مسجد را بررسی می‌کنیم.

🔹 فکت‌چک اقتصادی این هفته، مربوط به سهم بدهی‌های بانک آینده از افزایش پایه پولی است و آخرین سوژه هم، شعاری است که گفته می‌شود در استادیومی در کربلا علیه ایرانی‌ها داده می‌شود؛ ادعایی که نادرست است و ترجمه‌ای غلط از یک شعار فوتبالی است.

💬 در پایان هم برخی از کامنت‌های شنوندگان و مخاطبان را مرور می‌کنیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

⚠️ نمونه‌هایی از خبرهای نادرست درباره جنگ اسرائیل و حماس

📣 این روزها عکس‌ها، ویدیوها و شایعه‌های زیادی مربوط به جنگ اسرائیل و حماس در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود. برخی از آن‌ها را مرور می‌کنیم.

❌ شایعه نادرست خودکشی روانشناس نتانیاهو

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

❌ انتشار ویدئوی اعتراض‌های داخلی در اسپانیا با عنوان تجمع حمایت از غزه

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

🐏 مصاحبه بن‌سلمان با الجزیره درباره اسماعیل هنیه و کمک به غزه

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

👎 عکس ساختگی با عنوان طرح جلد فوربز درباره خالد مشعل

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ باشگاه فوتبال سلتیک و حمایت از مردم فلسطین

📣 سایت‌های خبری و صداوسیما در گزارش‌های متعددی اعلام کرده‌اند یوفا تیم فوتبال سلتیک اسکاتلند را به دلیل حمایت از مردم فلسطین و نشان دادن پرچم فلسطین جریمه کرده است.

🔹 یوفا اما می‌گوید این جریمه به خاطر نشان دادن پرچم فلسطین نبوده است و دلیل آن را «پیام‌های تحریک‌آمیز با ماهیت توهین‌آمیز» عنوان کرده است.

🔹 در میان عکس‌هایی که از بازی سلتیک با اتلتیکو مادرید منتشر شده، پرچم گروه جبهه مردمی برای آزادی فلسطین دیده می‌شود. اتحادیه اروپا و چند کشور دیگر این گروه را در فهرست گروه‌های تروریستی قرار داده‌اند.

🔹 تیم سلتیک دو بار دیگر نیز به دلیل آنچه نشان دادن پرچم گروه‌های ملی تروریستی عنوان شده، جریمه شده است. بازی‌هایی نیز وجود داشته که برخی از تماشاگران سلتیک در آنها پرچم فلسطین را نمایش داده‌اند و این موضوع جریمه‌ای در پی نداشته است.

🔹 فکت‌نامه نیز به این ادعا که یوفا اعلام کرده تیم سلتیک را به خاطر نشان دادن پرچم فلسطین جریمه کرده نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔔 ادعای شاخ‌دار وزیر ارشاد درباره فیلتر نبودن شبکه‌های اجتماعی

📣 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در مصاحبه با خبرنگاران گفت: «در شبکه‌های اجتماعی فیلترینگ نداریم.»

🔹 او گفت «طبق مقررات بین‌المللی هر مجموعه در خارج از کشور باید با حوزه مدیریت داخلی هماهنگی داشته باشد. پس قاعدتا این سکوهای خارجی باید در ایران نمایندگی داشته باشند.»

🔹 اولا ده‌ها سرویس شبکه اجتماعی و پیام‌رسان در داخل ایران فیلتر است و کافیست هر کسی با اینترنت ایران آن را چک کند.

🔹 ثانیا هیچ «مقررات بین‌المللی» در این زمینه برای دولت ایران وجود ندارد. دولت ایران هیچ تعهدی در این زمینه را نپذیرفته‌است.

🔹 مثلا پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی ایرانی، مانند ایتا یا بله که بارها توسط مقامات ایرانی در کشورهای خارجی استفاده شده‌اند، اما در آن کشورها دفتری ندارند.

🔹 مصوبات نهاد‌های بین‌المللی در راس آن‌ها اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات ITU نمی‌تواند مستقیما کشوری را مجبور به پذیرش رویه‌ای در بسیاری از مسائل داخلی خود کند.

🔹 جمهوری اسلامی ایران بارها تعهداتش به کنوانسیون بین‌المللی مخابرات را نقض کرده و در زمان تصویب آن در مجلس شورای اسلامی، این حق را برای خود قائل شده و آن را به صورت قانون درآورده است.

🔹 دستاویز قرار دادن «کنوانسیونی که جمهوری اسلامی ایران یکی از ناقضان آن است» برای توجیه قطع دسترسی و جلوگیری از «جریان آزاد اطلاعات» که خود نقض آشکار حقوق بشر است، شاخ‌دار است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓ جنازه نوزاد فلسطینی عروسک نیست

📣 برخی از کاربران در شبکه‌های اجتماعی مانند X (توییتر پیشین) در توضیح ویدئویی که در آن یک مرد فلسطینی، نوزادی کفن‌شده را در دست گرفته است می‌گویند او از عروسک استفاده کرده و این نوزاد، واقعی نیست. برخی نیز از عکس مربوط به این اتفاق برای انتشار ادعای خود استفاده کرده‌اند.

🔹 برخی از منتقدان فلسطینی‌ها می‌گویند آنها از جنازه‌های ساختگی یا عروسک برای گمراه‌کردن افکار عمومی و بالا نشان‌دادن تلفات خود استفاده می‌کنند. این افراد، از عبارت پالیوود (ترکیب دو کلمه Palestine و Hollywood) برای ادعای خود استفاده می‌کنند.

🔹 این ویدئو نخستین بار در تاریخ اول دسامبر ۲۰۲۳ در حساب اینستاگرامی هانی ابورزق، خبرنگار فلسطینی منتشر شده است.

🔹 او در توضیح این ویديو نوشته که در حال ضبط سوگواری یک مرد برای کشته‌شدن نوزادی یک‌ماه‌ونیمه است. ابورزق توضیح می‌دهد که این نوزاد، جان خود را بر اثر بمباران خانه‌ای در منطقه المحرقة در نوار غزه از دست داده است.

🔹 در عکس‌ دیگری که این روزنامه‌نگار منتشر کرده، نام محمد هانی الزهار روی کفن این نوزاد نوشته شده است.

🔹 به جز این عکس‌ها و ویدئوها، عکس‌های دیگری نیز از این نوزاد در سایت Getty Images منتشر شده که جزئیات بیشتری از صورت این نوزاد را نشان می‌دهد.

🔹 در جزئیاتی که عکس‌ها و ویدئوها وجود دارد، دلیلی بر اینکه این نوزاد، عروسک باشد دیده نمی‌شود. جزئیات صورت نیز اثبات می‌کند این عکس‌ها مربوط به صورت یک نوزاد واقعی است.

🔹 تحقیقات نشان می‌دهد در موارد زیادی، چشم افراد در زمان مرگ باز باقی می‌ماند و چشم نیز پس از مدتی در همین حالت باقی می‌ماند و بسته نمی‌شود. بی‌حرکتی بدن نوزاد نیز به دلیل این است که او جان خود را از دست داده و این ادعا که با یک عروسک مواجهیم، مبنایی ندارد.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعا که فلسطینی‌ها به جای نوزاد کشته‌شده از عروسک استفاده کرده‌اند نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 موشک‌شکری

🔹 این هفته در قسمت ۱۴۰ پادکست هفتگی فکت‌نامه، هم فکت‌چک اقتصادی داریم، هم عکس و ویدئوهای مربوط به اسرائیل و حماس را فکت‌چک کرده‌ایم و هم درباره سوژه‌هایی جنجالی مثل آزمایش «موشک شکری» به دست یک دانشمند ایرانی صحبت می‌کنیم.

🔹 اولین موضوع مربوط به ادعایی است که می‌گوید ایده اولیه کشتار و سوزاندن یهودیان در اردوگاه‌های کار اجباری نازی، از طرف مفتی بیت‌المقدس به هیتلر گفته شده است. توضیح می‌دهیم که چرا این ادعا بی‌اساس و نادرست است.

🔹 در ادامه فکت‌هایی را درباره استفاده از شکر برای موشک‌ها مرور می‌کنیم که مربوط به ادعای همسر مصطفی احمدی روشن است. او می‌گوید همسرش در خوابگاه دانشجویی، با کمک شکر و روغن، موشک می‌ساخته است.

🔹 در ادامه هم یک عکس از تل‌آویو و یک ویدئوی قدیمی از انفجار یک مسجد را بررسی می‌کنیم.

🔹 فکت‌چک اقتصادی این هفته، مربوط به سهم بدهی‌های بانک آینده از افزایش پایه پولی است و آخرین سوژه هم، شعاری است که گفته می‌شود در استادیومی در کربلا علیه ایرانی‌ها داده می‌شود؛ ادعایی که نادرست است و ترجمه‌ای غلط از یک شعار فوتبالی است.

💬 در پایان هم برخی از کامنت‌های شنوندگان و مخاطبان را مرور می‌کنیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:02:38 ادعای طرح ایده کشتار یهودیان از سوی مفتی بیت‌المقدس
00:15:44 موشک‌های شکری
00:27:58 تصویر دختر پیش‌خدمت اسرائیلی با اسلحه جنگی
00:32:54 ویدیوی قدیمی انفجار یک مسجد
00:38:17 سهم بدهی‌های بانک آینده از افزایش پایه پولی
00:44:52 ترجمه نادرست روی یک ویدیوی قدیمی از هواداران الهلال
00:51:42 کامنت‌ها

✅ @Factnameh

❌ شکسته‌شدن دست جوان فلسطینی در زندان اسرائیل بعد از حمله ۷ اکتبر حماس به اسرائیل

📣 در روزهای اخیر رسانه‌های عربی مصاحبه‌هایی با یک جوان فلسطینی به نام محمد نزال منتشر کرده و از شکنجه‌ او در بازداشت اسرائیل و شکستن دستانش در زندان خبر دادند.

🔹 مقامات اسرائیل در مقابل ویدیویی از لحظه آزادی او منتشر کرده و مدعی شدند که او در زمان آزادی و تحویل به صلیب سرخ سالم بوده است.

🔹 محمد نزال یکی از افرادی بود که با توافق مبادله اسرا بین حماس و اسرائیل در جریان آتش‌بس بشردوستانه اخیر آزاد شد. این جوان ۱۸ (و به روایتی ۱۷ ساله) و از اهالی کرانه باختری، در روز دوشنبه ۶ آذر، آزاد شد. او از مرداد ماه در زندان نفحه (Nafha) در بازداشت به سر می‌برد. بعضی از گزارش‌ها حاکی از آن است که او محکوم به شش ماه حبس بوده‌است. در گزارش بی‌بی‌سی هم گفته شده که «بدون هیچ اتهامی» در بازداشت بوده.

🔹 در ویدیوی لحظه آزادی که مقامات اسرائیل منتشر کرده‌اند، دستان محمد نزال در گچ نیست و باندپیچی نشده. با وجود این در این ویدیو فقط در لحظه سوار شدن او به اتوبوس صلیب سرخ دستان او یک لحظه دیده می‌شود که بر اساس آن نمی‌توان نظر قطعی‌ای درباره سالم بودن یا نبودن انگشتانش داد.

🔹 محمد نزال در مصاحبه‌های شب آزادی خود بعد از پیاده شدن از اتوبوس صلیب سرخ با دستان باندپیچی شده و آتل‌بندی شده دیده می‌شود و می‌گوید که بعد از حمله ۷ اکتبر حماس به اسرائیل، رفتار زندانبانان با زندانیان فلسطینی تغییر کرد. او گفت که در زندان اسرائیل کتک خورده، شکنجه شده، تحقیر شده، با سگ به آنها حمله شده و در نهایت دستانش شکسته و خدمات درمانی هم دریافت نکرده است. او می‌گوید اولین مراقبت درمانی را در اتوبوس صلیب سرخ دریافت کرده.

🔹 خبرنگار بی‌بی‌سی جهانی به خانه محمد نزال رفته، عکس‌های رادیولوژی او را که فردای روز آزادی‌اش (۲۸ نوامبر، ۷ آذر) در بیمارستانی در رام‌الله گرفته را دیده و دو پزشک در بریتانیا شکستگی انگشتانش را بر اساس این عکس‌ها تایید کردند. بی‌بی‌سی همچنین عکسی اختصاصی را از بدن کبود و زخمی او منتشر کرد.

🔹 سایت درستی‌سنجی مسبار نیز دو روز بعد از آزادی محمد و با بالا گرفتن تردیدها در مورد اظهارات او عکس‌های رادیولوژی از هر دو دست شکسته‌اش، گزارش بیمارستان و عکسی از آثار ضرب و جرح روی بدنش منتشر کرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

☀️ ادعای نادرست طوفان خورشیدی و قطع اینترنت برای چند ماه

📣 روز چهارشنبه ۸ آذر بسیاری از رسانه‌های داخلی در خبری به نقل از هندوستان نیوز مدعی شدند که آخرالزمان اینترنتی در راه است و به گفته ناسا، فردا اینترنت جهان برای مدت طولانی قطع می‌شود.

🔹 برخی از رسانه‌ها چند ساعت پس از انتشار این خبر، اصلاحیه‌ای درباره آن منتشر کردند و نوشتند که این اخبار به پست یک محقق در توییتر ارجاع می‌دهند در حالیکه در این پست به قطعی اینترنت اشاره‌ای نشده است.

🔹 تامیتا اسکوف یک فیزیکدان و مروج علم است که روی فعالیت‌های خورشیدی و تاثیر آن بر وضعیت فضا مطالعه می‌کند.

🔹تامیتا اسکوف روز چهارشنبه ۸ آذر در پستی در توییتر پیش‌بینی کرده بود که یک طوفان خورشیدی نسبتاً جزئی در ۹ آذر ممکن است سیگنال‌های رادیویی و GPS را مختل کند.

🔹 فعالیت‌های خورشیدی هر ۱۱ سال به اوج خود می‌رسند، در دوره اوج فعالیت‌ها، شاهد فوران‌های از تاج خورشید هستیم. اگر بخشی از این پرتابه‌ها به سمت زمین بیاید، میدان مغناطیسی زمین آنها را منحرف کرده و باعث در امان ماندن زمین می‌شوند اما اگر انرژی این پرتابه‌ها زیاد باشد به لایه‌های نزدیک جو نفوذ کرده و می‌توانند آثار زیان باری داشته باشند.

🔹 گزارش‌های مختلفی از برخورد طوفان‌های خورشیدی با زمین منتشر شده است اما همه اینها براساس منابع دقیق و بدون اغراق بیان شده‌اند با اینجال رسانه‌هایی در نقل این خبر به متن اغراق‌شده هندوستان تایمز ارجاع داده‌اند. با نزدیک شدن به زمان اوج فعالیت‌های خورشیدی احتمال انتشار چنین اخباری در ماه‌های آینده افزایش می‌یابد.

🔹 بنابراین ادعای مطبوعات و رسانه‌های کشور در مورد اینکه «طوفان خورشیدی موجب قطع اینترنت به مدت هفته‌ها یا ماه‌ها می‌شود» نشان نادرست می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔔 ادعای شاخ‌دار رییس‌دفتر خامنه‌ای درباره وضعیت راه‌ها و اتوبان‌ها قبل و بعد از انقلاب ۵۷

📣 برخلاف آنچه رئیس دفتر رهبر جمهوری اسلامی درباره نبودن اتوبان در زمان حکومت پهلوی می‌گوید، سه اتوبان شهری در تهران و دو بزرگراه بین شهری ایران، پیش از انقلاب ساخته شده‌اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

💼 ادعای بی‌اساس درباره ایجاد دو نیم میلیون شغل در دو سال اول دولت رئیسی

📣 معاون وزیر کار می‌گوید از ابتدای دولت سیزدهم حدود دو و نیم میلیون شغل ایجاد شده.

🔹 این عدد حدود دو برابر آمار رسمی و داده‌های مرکز آمار است. طبق آخرین گزارش‌ها جمعیت شاغل در حال حاضر هنوز کمتر از قبل از همه‌گیری کرونا است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

1️⃣ تکرار ادعای شاخ‌دار درباره لباس مهسا امینی

📣 مهدی جمشیدی، عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه‌ اسلامی، می‌گوید پوشش مهسا امینی در زمان بازداشت «افتضاح» بوده و تصاویر منتشر شده از او «اصل» نیستند.

🔹 صرف نظر از ارزش‌گذاری لباس زنان با واژه‌های مانند «مناسب» یا «افتضاح»، آنچه مشخص است گوینده به‌طور ضمنی مدعی تغییر لباس مهسا در فاصله میان بازداشت تا زمانی می‌شود که تصاویر دوربین مداربسته وزرا ضبط و بعدا پخش شده است.

🔹 اولین بار نیست که چنین ادعای مطرح می‌شود. پیش‌تر حسین رحیمی، فرمانده وقت انتظامی تهران هم گفته بود لباس مهسا در فاصله زمان بازداشت تا رسیدن بازداشتگاه وزرا تغییر کرده. اما شواهد و دلایل منطقی زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد این ادعا خلاف واقعیت و «شاخ‌دار» است.

🔹 اولا عکسی که لحظاتی پیش از بازداشت در مترو از مهسا امینی گرفته شده، ثابت می‌کند او پیش از بازداشت دقیقا همان لباسی را پوشیده که در فیلم‌های ورود به وزرا و لحظه بحث با مامور زن به تن دارد.

🔹 مادر مهسا نیز در مصاحبه‌ای گفته بود او روز حادثه مانتو بلند مادرش را به تن، «روسری سه متری» روی سر داشته و آرایش نداشته که با شواهد و قرائن همخوانی دارد، اما این تنها دلیل منطقی برای رد ادعای تغییر لباس مهسا نیست.

🔹 در فیلم دوربین مدار بسته که نیروی انتظامی منتشر کرده، در لحظه پیش از افتادن، مهسا امینی در حال بحث درباره لباس خود با مامور گشت ارشاد دیده می‌شود. چنانکه در تصاویر دوربین مداربسته پیدا است موضوع بحث مهسا با مامور گشت ارشاد، وضعیت لباسی است که به تن دارد و باعث بازداشت او شده.

🔹 رئیس پلیس وقت تهران نیز با استناد به همین تصویر، وجود مکالمه‌ای را میان مهسا و مامور گشت ارشاد درباره مناسب بودن لباس او در زمان بازداشت، تایید کرده است.

2️⃣ قسمت دوم

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

🧠 ادعای دزدیده‌شدن چیپ‌ست‌های هوش مصنوعی از بدن نخبگان به دست حماس

📣 محسن مجتهدزاده مشهور به شیخ قمی، در یک سخنرانی ادعاهای مختلفی را درباره حمله روز ۷ اکتبر حماس به اسرائیل مطرح کرده است.

🔹 او می‌گوید حماس به همراه پزشکانی به یک یگان امنیتی اسرائیل حمله کرده و چیپ‌ست‌های هوش مصنوعی را از بدن نخبگان آن خارج کرده است.

🔹 او همچنین می‌گوید اسرائیل با مطلع‌شدن از خروج چیپ‌ست‌ها، این افراد را کشته است.

🔹 بر اساس آنچه در تصاویر و گزارش‌ها وجود دارد، حمله حماس به یک کنسرت موسیقی سبک ترنس بوده که طی این حمله مسلحانه، ۲۶۰ نفر کشته می‌شوند و تعدادی نیز به عنوان گروگان به نوار غزه منتقل می‌شوند.

🔹 یگانی که مجتهدزاده به آن اشاره می‌کند ۱۲ کیلومتر با محل حمله حماس فاصله دارد و ادعاهای او درباره همراه‌داشتن پزشک، خروج چیپ‌ست‌ها از بدن نخبگان و همچنین ادعای از دایره خارج‌شدن هوش مصنوعی پس از این حمله از سوی کامالا هریس نیز ادعاهای نادرستی هستند.

🔹 فکت‌نامه نیز به این ادعا که حماس در روز هفتم اکتبر در حمله به اسرائیل چیپ‌ست‌های هوش مصنوعی را از بدن نخبگان دزدیده و خارج کرده نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

❓ خودکفایی در تولید کاغذ، یا تولید به اندازه مصرف کتاب‌های درسی؟

📣 پایگاه اطلاع‌رسانی دولت (پاد) با اشاره به برگزاری مراسم «آیین خودکفایی در تولید کاغذ مورد نیاز کتب درسی» می‌گوید: وعده‌ ابراهیم رئیسی برای خودکفایی کاغذ محقق شد.

🔹 اشاره این عنوان به وعده‌ای است که ابراهیم رئیسی در نخستین ماه‌های تشکیل دولت سیزدهم برای خودکفایی و بی‌نیازی از واردات کاغذ داده بود.

🔹 به گفته وزیر ارشاد با افزایش تولید در کارخانه چوب و کاغذ مازندران، ظرفیت تولید کاغذ تحریر در کشور به ۸۰ هزار تن در سال رسیده است.

🔹 ۸۰ هزار تن در بهترین حالت معادل مصرف کاغذ تولید کتاب‌های درسی است،‌ در حالی که بر اساس برآورد مقام‌های رسمی نیاز سالانه کشور بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تن است.

🔹 بر اساس گزارش گمرک ایران، در هفت ماهه ابتدای امسال، دست‌کم ۱۰ هزار و ۷۷۰ تن کاغذ با یک کد تعرفه به ایران وارد شده است.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه به عنوان «خودکفایی کاغذ؛ وعده‌ای که محقق شد» نشان گمراه‌کننده می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

🎥 از تصاویر شهروندان در نمایشگر مترو مشهد به چه نکاتی پی می‌بریم؟

📣 روز ۱۳ آذر ۱۴۰۲، یک روزنامه‌نگار ساکن مشهد با انتشار یک تصویر از یک مانیتور که تصاویری از شهروندان روی آن درج شده‌بود در اینستاگرام خود نوشت: «اینجا ایستگاه شریعتی خط یک متروی مشهد است. هرکسی از جلوی دوربین رد می‌شود، عکسش به تفکیک و با مشخصاتی شامل سن و جنسیت روی مانیتور نمایش داده می‌شود.»

🔹 این موضوع با واکنش‌های زیادی مواجه شد از جمله دستیار رئیس‌جمهوری در «پیگیری حقوق و آزادی‌های اجتماعی» در توییتر نوشت: «نمایش چهره شهروندان در انظار عمومی، مصداق نقض حقوق شهروندی است.» به این ترتیب در کمتر از ۲۴ ساعت تصویر این مانیتور عوض شد. اما معلوم نیست این مانیتور به کجا وصل است.

🔹 در شرایط حاضر ادعای اینکه به صورت کلی «حکومت جمهوری اسلامی ایران، می‌تواند با مشاهده تصاویر دوربین‌های شهری، از روی چهره شهروندان، هویت آنها را تشخیص دهد» نادرست است. علت این ناتوانی، در دسترس‌نبودن الگوریتم‌های تشخیص چهره یا دوربین‌های شهری یا سیستم‌های ابری و پردازش قوی نیست بلکه در اختیار نداشتن بانک تصاویر زیاد از شهروندان است. الگوریتم‌های هوش مصنوعی مبتنی بر یادگیری عمیق ماشینی، باید ابتدا داده‌های زیادی را در اختیار داشته‌باشند.

🔹 تصاویر ایرادهای زیادی دارند که ادعای «تشخیص چهره» را رد می‌کند اما ممکن است این تصویر خروجی مانیتوری باشد که زیر نظر نیروی انسانی باشد که هر لحظه در حال پایش ایستگاه مترو است و افراد مورد نظر خود را با کمک این نرم‌افزار به نیروهای انتظامی حاضر در محل گزارش می‌دهد.

🔹 بنابراین هرچند جمهوری اسلامی قادر نیست از فناوری‌های هوشمند پردازش چهره بر اساس یادگیری عمیق برای جریمه افراد استفاده کند اما می‌توان در یگان‌هایی مانند قرارگاه ۲۱تیر، با تقسیم شهری و گماردن نیروی انسانی ناظر پشت دوربین‌ها، گزارش‌ها را با روش‌های دیگری در اختیار نیروی حاضر در محل قرار دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

🎙 نوزادی که عروسک نبود

🔹 این هفته در قسمت ۱۴۱ پادکست هفتگی فکت‌نامه فکت‌چک‌های مختلفی را مرور و بررسی می‌کنیم.

🔹 ابتدا به سراغ شایعه‌ای می‌رویم که در شبکه‌های اجتماعی درباره طوفان خورشیدی و قطع اینترنت جهانی مطرح شده بود و بعد به سراغ ادعای شاخ‌داری می‌رویم که مربوط به پوشش مهسا امینی در زمان دستگیری است.

🔹 ادعای وزیر ارشاد درباره فیلتر نبودن شبکه‌های اجتماعی هم دیگر موضوعی است که به ایران ارتباط دارد. در ادامه درباره جنازه نوزاد فلسطینی، دست‌های شکسته نوجوان فلسطینی، جریمه باشگاه سلتیک به خاطر پرچم فلسطین صحبت می‌کنیم و همچنین مرور می‌کنیم فردی به نام شیخ قمی، چه ادعاهای شاخ‌داری درباره حماس دزدی چیپ‌ست‌های هوش مصنوعی بیان کرده است.

🔹 در پایان هم دو فکت‌چک مربوط به جمعیت و خودکفایی کاغذ را بررسی می‌کنیم و چند کامنت شنوندگان را پاسخ می‌دهیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

💬 ادعای شاخ‌دار سخنگوی دولت درباره افزایش حقوق حداقل‌بگیران

📣 علی بهادری جهرمی، سخنگوی دولت، می‌گوید «اولین دولتی که افزایش حقوق حداقل‌بگیران را بالاتر از تورم تصویب کرد، دولت سیزدهم بود.»

🔹 روشن نیست منظور سخنگوی دولت سیزدهم افزایش حقوق کارکنان دولت است یا افزایش حداقل دستمزد کارگران، اما هر کدام را در نظر بگیریم باز هم هیچ کدام از اجزای صحبت او با واقعیت جور در نمی‌آید.

🔹 اول، اگرچه در نخستین سال فعالیت دولت رئیسی (۱۴۰۱) افزایش حقوق کارگران بیش از تورم بود، اما در سال بعد (۱۴۰۲) نسبت افزایش حداقل دستمزد کارگران و حقوق کارکنان دولت به حدود نصف نرخ تورم رسمی کاهش یافت.

🔹 دوم، افزایش حداقل حقوق کارگران و کارمندان در گذشته بی‌سابقه نیست. در ۴۵ سال گذشته در ۲۵ سال میزان افزایش حداقل دستمزد کارگران بیشتر از نرخ تورمی است که بانک مرکزی محاسبه و اعلام کرده است.

🔹 سوم، بررسی میزان افزایش حقوق کارکنان دولت در قوانین بودجه‌ سنواتی در دوره زمانی سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ بیانگر آن است که در سه سال متوالی طی سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷ در دولت حسن روحانی، افزایش حقوق کارکنان دولت بیشتر از نرخ تورم‌های رسمی است.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه به دلیل تعدد اطلاعات نادرست به این ادعا که «اولین دولتی که افزایش حقوق حداقل‌بگیران را بالاتر از تورم تصویب کرد، دولت سیزدهم است» نشان شاخ‌دار می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh