❓ مقایسه گمراه‌کننده «شاخص سلامت» میان ایران و آمریکا

📣 یوسف عزیزی، پژوهشگر سیاست‌گذاری عمومی ساکن آمریکا، در یک برنامه تلویزیونی گفته است: «طبق گزارش‌ موسسه معتبر استاتیستا در آمریکا، ایران از نظر شاخص‌های سلامت جلوتر از آمریکا است.»

🔹 اولا، موسسه استاتیستا مستقر در هامبورگ آلمان است که در زمینه جمع‌آوری و انتشار داده‌های آماری از منابع معتبر تولید داده بین‌المللی فعالیت می‌کند.

🔹 دوم، منبع اصلی استاتیستا، گزارش معتبر موسسه لگاتوم است که شاخص رفاه لگاتوم را به صورت سالانه بر اساس ترکیبی از ۱۲ زیر شاخص محاسبه می‌کند. در رده‌بندی ۲۰۲۳ ایران در شاخص کلی در رتبه ۱۲۶ و آمریکا در رتبه ۱۹ قرار دارد. اما در زیر شاخص سلامت رتبه ایران ۵۸ و رتبه آمریکا ۶۹ است.

🔹 سوم، لگاتوم، زیر شاخص سلامت را نیز بر اساس ترکیبی از ۲۹ شاخص کمی و کیفی دیگر محاسبه می‌کند که درباره درستی برخی از آنها تردیدهای جدی وجود دارد.

🔹 شاخص رفاه لگاتوم یک شاخص معتبر است، اما در این مورد استناد به زیرشاخص‌های بخش سلامت آخرین گزارش لگاتوم، ممکن است این تصور اشتباه را ایجاد کند که شرایط ایران در زمینه بهداشت، درمان و سلامت به طور عام بهتر از آمریکا است، در حالی که در واقعیت این‌طور نیست.

🔹 به عنوان نمونه در گزارش لگاتوم ایران در زمینه «طول عمر» وضعیتی بهتر از آمریکا دارد، در حالی که «امید به زندگی در بدو تولد»، به عنوان کلیدی‌ترین شاخص برای سنجش طول عمر در آمریکا بیش از ۲ سال بیشتر از ایران است.

🔹 یا در یک نمونه دیگر، لگاتوم دسترسی به خدمات سلامتی در ایران را بیشتر از آمریکا محاسبه کرده است در حالی است که گزارش‌های معتبر آماری خلاف آن را نشان می‌دهند. طبق آخرین آمارهای رسمی، نرخ دسترسی مردم آمریکا به پزشک بیش از ۲ برابر، دسترسی به پرستار بیش از ۶ برابر، و دسترسی به تخت بیمارستانی حدود ۲ برابر ایران است.

🔹 به همین نسبت می‌توان بر اساس شاخص‌های معتبر اقتصاد سلامت را در ایران و آمریکا با هم مقایسه کرد. میزان سرمایه‌گذاری در بخش سلامت در آمریکا، نسبت به تولید ناخالص داخلی، حدود ۳ برابر ایران است. یا نسبت هزینه‌های بهداشت و درمانی دولت به تولید ناخالص داخلی در آمریکا بیش از ۳ برابر و نسبت کل هزینه‌های دولتی و غیردولتی برای سلامت حدود ۴ برابر ایران است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

🎙 مهمانان جفری اپستین

🔹 خبرها و حاشیه‌های «جفری اپستین» تمامی ندارد و این هفته هم همزمان با انتشار خبرهایی درباره یکی از دادگاه‌های مربوط به پرونده سوءاستفاده جنسی او از دختران زیر سن قانونی، بازار شایعه‌ها هم در این باره داغ شد.

🔹 در این قسمت از فکت‌نامه، یکی از این شایعه‌ها یعنی انتشار «لیست مشتریان مخفی جفری اپستین» را فکت‌چک می‌کنیم و به جز آن درباره فکت‌چک‌هایی مربوط به ردصلاحیت‌ها در انتخابات مجلس و شاخص‌های سلامت در ایران صحبت می‌کنیم.

🔹 این هفته همچنین به این سوال پاسخ می‌دهیم که آیا گوگوش در به‌وجود آمدن پدیده «چک مدت‌دار» نقشی داشته است یا نه.

💬 در پایان هم چند کامنت شنوندگان را پاسخ می‌دهیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🎙 مهمانان جفری اپستین

🔹 خبرها و حاشیه‌های «جفری اپستین» تمامی ندارد و این هفته هم همزمان با انتشار خبرهایی درباره یکی از دادگاه‌های مربوط به پرونده سوءاستفاده جنسی او از دختران زیر سن قانونی، بازار شایعه‌ها هم در این باره داغ شد.

🔹 در این قسمت از فکت‌نامه، یکی از این شایعه‌ها یعنی انتشار «لیست مشتریان مخفی جفری اپستین» را فکت‌چک می‌کنیم و به جز آن درباره فکت‌چک‌هایی مربوط به ردصلاحیت‌ها در انتخابات مجلس و شاخص‌های سلامت در ایران صحبت می‌کنیم.

🔹 این هفته همچنین به این سوال پاسخ می‌دهیم که آیا گوگوش در به‌وجود آمدن پدیده «چک مدت‌دار» نقشی داشته است یا نه.

💬 در پایان هم چند کامنت شنوندگان را پاسخ می‌دهیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:04:06 آمار ردصلاحیت انتخابات مجلس
00:08:06 شاخص‌های سلامت در ایران
00:28:26 لیست جعلی «مشتریان مخفی جفری اپستین»
00:44:13 چک مدت‌دار و «قانون گوگوش»
00:54:20 کامنت‌ها
✅ @Factnameh

🛥 ادعای نادرست درباره آمریکایی بودن نفت‌کش توقیف‌شده

📣 نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی، نفت‌کش یونانی، با پرچم جزایر مارشال و خدمه فیلیپینی را توقیف کرده‌است.

🔹 نفت‌کش «سنت نیکلاس» در حال انتقال نفت خریداری‌شده یک مشتری ترکیه‌‌ای از فروشنده عراقی بود که در دریای عمان توقیف شده.

🔹 کشتی «سنت نیکلاس» را نیروی دریایی آمریکا سال گذشته (با نام سوئز راجان) در دریای جنوبی چین در حال قاچاق نفت به صورت کشتی‌به‌کشتی رصد و توقیف کرده‌بود.

🔹 سال گذشته، نفت این کشتی را آمریکا مصادره کرده و در تگزاس تخلیه کرده‌بود. شرکت یونانی برای آزادی آن ۲/۴ میلیون دلار جریمه پرداخت کرده بود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

🧜🏻‍♀️ پری دریایی، ادعای شاخ‌داری که هرچند وقت یکبار تکرار می‌شود

📣 برخلاف آنچه در شبکه‌های اجتماعی مطرح می‌شود، مجموعه ویدئوهایی که ادعا می‌شود واقعی است و از پری دریایی در کنار ساحل گرفته شده، با استفاده از تکنیک‌های ویدئویی و جلوه‌های ویژه رایانه‌ای ساخته شده است.

🔹 پری دریایی وجود خارجی ندارد و یک نهان‌جان‌دار است؛ موجوداتی که دلایل معتبری برای اینکه واقعی باشند وجود ندارد.

🔹 فکت‌نامه نیز به این ادعا که این ویدئوها مربوط به پری دریایی‌اند نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

🧸 کمپانی اسرائیلی عروسک کودکان خون آلود فلسطینی می‌فروشد

📣 در شبکه‌های اجتماعی ایران و برخی رسانه‌های ایران مانند همشهری آنلاین، ویدیویی از یک عروسک خون‌آلود بسته‌بندی شده با این توضیح منتشر شده: «کمپانی اسرائیلی عروسک کودکان خون آلود فلسطینی می فروشد!» بر روی بسته‌بندی این عروسک پرچم‌های، اسرائیل، ناتو، اتحادیه اروپا، ایالات متحده دیده می‌شود.

🔹 طراحی این عروسک و تهیه این ویدیو از آن پروژه گروهی از فعالان مکزیکی هوادار فلسطین است که برای جلب توجه جهانی به کودکان غزه طراحی شده. این فعالان عروسک را طراحی کرده و به بازار فروش اسباب‌بازی در مکزیکوسیتی بردند، از آن عکس و فیلم گرفتند و با این ادعا که ساخت اسرائیل است، منتشر کردند.

🔹 آنها یک روز بعد از انتشار عکس و فیلم‌ها توضیح دادند که هدف‌شان جلب توجه رسانه‌ها به وقایع غزه بود اما با انتقادات زیادی روبرو شدند.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که «کمپانی اسرائیلی عروسک کودکان خون آلود فلسطینی می‌فروشد.» و ویدیوی مربوط به آن نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

📊 ادعای شاخ‌دار نماینده مجلس درباره جمعیت ۴۰ میلیونی بی‌خانمان‌ها در آمریکا

📣 زهره لاجوردی، نماینده مجلس، می‌گوید «آمریکا بالغ بر ۴۰ میلیون کارتن‌خواب دارد و هر روز به این تعداد افزوده می‌شود».

🔹 اولین بار نیست که مقام‌های جمهوری اسلامی درباره ابعاد فقر و بی‌خانمانی در آمریکا، اعداد و ارقام اغراق شده اعلام می‌کنند.

🔹 طبق گزارش که وزارت مسکن و توسعه شهری ایالات متحده به کنگره این کشور ارائه داده، تعداد افرادی که دست‌کم یک شب بی‌خانمانی را تجربه‌‌کرده‌اند، ۶۳۵ هزار نفر است. حدود ۴۰ درصد افراد بی‌خانمان در این آمار، در خانه‌های امن، گرم‌خانه‌ها و پناهگاه‌ها اسکان داده می‌شوند.

🔹 فکت‌نامه به دلیل بزرگ‌نمایی ۶۳ برابری به این ادعا که «آمریکا ۴۰ میلیون کارتن خواب دارد» نشان شاخ‌دار می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره اثر حمل موبایل در جیب بر قدرت تولید مثل مردان

📣 یک کاربر اینستاگرام مدعی شده تعداد و قدرت حرکت اسپرم‌ مردانی که موبایل را در جیب شلوارشان می‌گذارند «به صورت قابل توجهی» کاهش پیدا می‌کند.

🔹 در آخرین تحقیق منتشر شده در این باره در مجله پزشکی Fertility and Sterility (باروری و ناباروری) تاکید شده که ارتباط معناداری میان حمل تلفن همراه در جیب شلوار و کاهش باروری مردان وجود ندارد.

🔹 با وجود این برخلاف محل قرار گرفتن موبایل، نتایج تحقیقات از اثر میزان استفاده از موبایل بر کاهش تعداد و غلظت اسپرم خبر می‌دهد.

🔹 بنابر این گزارش مردان ۱۸ تا ۲۲ ساله‌ای که بیش از ۲۰ بار در روز از گوشی‌های خود استفاده می‌کنند، ۲۱ درصد بیشتر در معرض کاهش تعداد، و ۳۰ درصد بیشتر در معرض کاهش غلظت اسپرم‌اند.

🔹 مردانی که کمتر از پنج بار در هفته از تلفن خود استفاده می‌کنند از تعداد و غلظت اسپرم بالاتری برخوردارند. این تاثیر فقط در کاهش تعداد اسپرم دیده شده و اساسا استفاده از تلفن همراه تاثیر منفی‌ای در شکل و تحرک اسپرم نداشته است.

🔹 یکی دیگر از یافته‌های این تحقیق این بود که با پیشرفت فناوری تلفن همراه تاثیر منفی آن بر تعداد و غلظت اسپرم مردان کم شده است.

🔹 با وجود این تحقیقات دیگری هم وجود دارند که از تاثیر هر چند اندک گوش‌های موبایل در جیب مردان بر میزان باروری آنها خبر می دهند و می‌گویند این در مورد مردان لاغرتر بیشتر شایع است.

🔹 در هر صورت اما هیج تحقیق معتبری تایید نمی‌کند که با گذاشتن موبایل در جیب شلوار تعداد و قدرت حرکت اسپرم‌ها به صورت قابل توجهی کاهش پیدا می‌کنند.

🔹 از این رو فکت‌نامه به این ادعای مطرح شده در شبکه‌های اجتماعی نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست خبرگزاری فارس درباره دلیل آزادی موقت الهه محمدی و نیلوفر حامدی

📣 خبرگزاری فارس در گزارشی به نقل از یک منبع آگاه نوشته؛ الهه محمدی و نیلوفر حامدی پس ازیک هفته مرخصی درمانی به زندان بازمی‌گردند.

🔹 آزادی موقت این دو روزنامه نگار چنانچه علی القاصی‌مهر، رئیس کل دادگستری استان تهران هم روز گذشته تایید کرد با استناد به ماده ۲۴۲ آیین دادرسی کیفری است.

🔹 به موجب این ماده؛ مدت بازداشت متهم نباید از حداقل مجازات حبس مقرر در قانون برای آن جرم تجاوز کند و در جرایم موجب مجازات سلب حیات مدت بازداشت موقت از دو سال و در سایر جرایم از یک سال نباید تجاوز ‌کند.

🔹 از این رو این دو روزنامه‌نگار که ۱۷ ماه گذشته را در بازداشت موقت بوده‌اند تابحال نیز این ۵ ماه بیشتر از حداکثر زمانی که در قانون اجازه داده شده در بازداشت موقت مانده‌اند.

🔹 همچنین بر اساس ماده ۵۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری متهمان در موارد بیماری حاد یا فوت بستگان نسبی و سببی درجه یک می‌توانند به تشخیص دادستان حداکثر تا پنج روز از مرخصی استفاده نماید.

🔹 از این رو اعزام متهم به مرخصی یک هفته‌ای (بیشتر از ۵ روز) برای انجام امور دندان‌پزشکی (که بیماری حاد محسوب نمی‌شود) بی‌معناست.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

💧 یزد و تنش آبی در سال جاری

📣 محمد مخبر معاون اول ابراهیم رئیسی در جلسه بررسی پیشرفت انتقال آب خلیج فارس و دریای عمان به فلات مرکزی گفته است که یزد در تابستان سال جاری با کوچکترین مسئله تنش آبی مواجه نبوده است.

🔹 تعاریف متفاوتی از تنش آبی وجود دارد، اما می‌دانیم که تنش آبی باعث زوال منابع آب شیرین می‌شود.

🔹 سازمان ملل از دست رفتن ۲۵ درصد از منابع آب شیرین تجدیدپذیر در یک منطقه را تنش آبی می‌نامد.

🔹 در یک تعریف دیگر که بر اساس شاخص تنش آبی فالکنمارک صورت گرفته اگر در منطقه‌ای سرانه سالانه آب به ازای هر نفر کمتر از ۱۷۰۰ متر مکعب باشد آن منطقه درگیر تنش آبی است.

🔹 منظور آقای مخبر از تنش آبی دقیقا مشخص نیست. مدیر عامل شرکت آبفای یزد در مهر ماه ۱۴۰۲ با استناد به «تامین آب شرب شهر یزد به وسیله انتقال آب به این شهر و نصب آب شیرین کن» مدعی عدم تنش آبی در این شهر شده‌ است.

🔹 بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد در تیرماه و مرداد ماه گذشته مقامات استان یزد بارها با صدور اطلاعیه‌هایی خواستار حداکثر صرفه جویی شهروندان در مصرف آب شده‌اند.

🔹 همچنین گزارش‌هایی از تعبیه ایستگاه‌های آب شیرین‌کن در سطح شهر یزد و درخواست مردم برای افزایش ساعات کاری آنها وجود دارد.

🔹 تمام این گزاره‌ها نشان‌دهنده از بین رفتن بخش قابل توجهی از منابع آب شیرین تجدیدپذیر در این منطقه و نیاز به تامین آن در دیگر منابع است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

🎙 کارتن‌خوابی آمریکایی

🔹 این هفته در پادکست فکت‌نامه، سوژه‌های مختلفی را مرور می‌کنیم. ابتدا به سراغ ادعای خبرگزاری فارس درباره دلیل آزادی موقت الهه محمدی و نیلوفر حامدی می‌رویم.

🔹 سپس به این سوال پاسخ می‌دهیم که آیا آنطور که رسانه‌ها در ایران می‌گویند سنت نیکولاس، نفت‌کشی که ارتش ایران آن را توقیف کرده، نفت‌کشی آمریکایی است یا نه.

🔹 همچنین درباره ماجرای عروسک‌های خون‌آلود فلسطینی، تاثیر تلفن همراه بر باروری مردان و چند ویدئو و عکس ساختگی صحبت می‌کنیم.

💬 در پایان هم چند کامنت شنوندگان را پاسخ می‌دهیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🔔 سوالات و ابهامات درباره حمله پاکستان به خاک ایران

🔹 حمله روز ۲۸ دی ارتش پاکستان به چند نقطه مرزی در استان سیستان و بلوچستان، با انتشار خبرهای ضدونقیض فراوانی همراه بود که سوالات و ابهام‌هایی را به وجود آورد. در این مطلب این ابهام‌ها و آنچه تا کنون درباره این حمله‌ها می‌دانیم را منتشر کردیم.

🔹 همزمان با انتشار خبرها، یک عکس قدیمی از قربانیان یک تصادف، با عنوان عکس قربانیان این روزها بازنشر شده است. یک ویدئوی قدیمی هم که مربوط به مانور نظامی جنگنده‌های پاکستان است با عنوان حمله اخیر بازنشر شده است.

🔹 یکی از ابهام‌های اصلی در این حمله مربوط به هدف آن است. در حالی که پاکستان می‌گوید به اهداف «تروریست‌ها در ایران» حمله کرده، مقامات جمهوری اسلامی ایران، وجود این گروه‌ها در ایران را تکذیب می‌کنند. در برخی از گزارش‌ها آمده است که هدف، منازل دو تن از جدایی‌طلبان بلوچ بوده است.

🔹 یکی دیگر از سوال‌ها این است که حمله‌ها تا چه عمقی در خاک ایران انجام شده است. بر اساس گزارش‌ها، یکی از مناطقی که به آن حمله شده یعنی «دزک» در عمق سی کیلومتری خاک ایران قرار دارد.

🔹 همچنین درباره نحوه حمله نیز شایعاتی مبنی بر حمله با جنگنده‌های ارتش پاکستان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است اما به نظر می‌رسد همان‌طور که ایران و پاکستان اعلام کرده‌اند، اثری از جنگنده نبوده است.

🔹 مقامات ایران به پهپاد اشاره کرده‌اند و ارتش پاکستان به راکت و سلاح‌های ایستاده نیز در کنار پهپاد اشاره کرده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

💊 ادعای گمراه‌کننده نقش غنی‌سازی در تولید رادیو دارو

📣 محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، روز یکشنبه ۲۴ دی ۱۴۰۲، در جریان رونمایی از یک رادیو دارو گفت: «تولید رادیو دارو بدون غنی‌سازی اورانیوم معنا و مفهوم ندارد.»

🔹 رادیو داروها موادی شیمیایی هستند که به‌طور کلی مولکول آنها از دو بخش اصلی تشکیل شده: یک قسمت آلی و یک ایزوتوپ رادیواکتیو. قسمت آلی، به بافت خاصی متصل می‌شود و ایزوتوپ رادیواکتیو هم از خود تشعشع ساطع می‌کند.

🔹 بسیاری از رادیو ایزوتوپ‌ها به خصوص سنگین‌ترها، از واپاشی‌های عناصری مانند اورانیوم ۲۳۵ رادیواکتیو به‌دست می‌آید. برای کار با اورانیوم ۲۳۵ هم نیاز به غنی‌سازی است زیرا غلظت آن در طبیعت کم (حدود ۰/۷ درصد) است اما همه رادیو داروها از این راه به دست نمی‌آید.

🔹 در این مراسم از داروی Pars TECTO PSMA رونمایی شده که ایزوتوپ پرکاربرد تکنسیم 99m Tc در آن استفاده شده. این ایزوتوپ با «ژنراتورهای تکنسیوم» از ایزوتوپ مولیبدن ۹۹ به‌دست می‌آید. در این دستگاه کوچک، تکنسیوم 99m از مولیبدن جدا می‌شود.

🔹 رادیو داروهایی که در ایران تولید می‌شود، هیچ ربطی به اورانیوم غنی‌شده در مجتمع‌های غنی‌سازی اورانیوم ایران در فردو و نطنز ندارد و در راکتور تحقیقاتی تهران تولید می‌شود. سوخت این نیروگاه، اورانیوم ۲۰٪ غنی‌شده‌است و مطابق برجام، از روسیه تامین می‌شود.

🔹 اورانیومی که در فردو و نطنز غنی‌سازی می‌شود، مطابق تعهدنامه پادمان‌ها، توسط بازرسان آژانس به دقت اندازه‌گیری شده و هر سه ماه یک‌بار در گزارشی توسط دبیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به کشورهای عضو اعلام می‌شود.

🔹 با وجود اینکه راکتور تهران برای تولید ایزوتوپ‌های سنگین رادیو دارو، به اورانیوم ۲۰٪ غنی‌شده نیاز دارد، جمهوری اسلامی هم‌اکنون مطابق آخرین گزارش‌های آژانس درحال غنی‌سازی ۶۰درصد است و شواهدی از ذراتی با غنای ۸۳٪ هم در مجتمع‌های غنی‌سازی دیده شده‌است.

🔹 راکتور تهران به قرص‌های فلزی آلياژ آلومینیوم با اورانیوم ۲۰ درصد غنی‌شده نیاز دارد. در حالی که طبق آخرین گزارش آژانس، جمهوری اسلامی حدود ۱۳۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰درصد غنی شده به صورت گاز (آماده برای غنی‌سازی ۹۰درصد) در اختیار دارد.

🔹 این ادعا بیشتر یک مانور تبلیغاتی برای گمراه‌کردن افکار عمومی از سوی مقامات جمهوری اسلامی است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

🎙 کارتن‌خوابی آمریکایی

🔹 این هفته در پادکست فکت‌نامه، سوژه‌های مختلفی را مرور می‌کنیم. ابتدا به سراغ ادعای خبرگزاری فارس درباره دلیل آزادی موقت الهه محمدی و نیلوفر حامدی می‌رویم.

🔹 سپس به این سوال پاسخ می‌دهیم که آیا آنطور که رسانه‌ها در ایران می‌گویند سنت نیکولاس، نفت‌کشی که ارتش ایران آن را توقیف کرده، نفت‌کشی آمریکایی است یا نه.

🔹 همچنین درباره ماجرای عروسک‌های خون‌آلود فلسطینی، تاثیر تلفن همراه بر باروری مردان و چند ویدئو و عکس ساختگی صحبت می‌کنیم.

💬 در پایان هم چند کامنت شنوندگان را پاسخ می‌دهیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:05:57 دلیل آزادی الهه محمدی و نیلوفر حامدی
00:11:35 ملیت نفت‌کش سنت نیکولاس
00:16:24 تعداد کارتن‌خواب‌ها در آمریکا
00:24:57 عروسک‌های خون‌آلود فلسطینی
00:29:28 تاثیر تلفن همراه بر باروری مردان
00:34:36 تصویر هوایی ارتفاعات «ایران‌بانو»
00:36:16 ویدئوهای پری دریایی
00:41:43 کامنت‌ها
✅ @Factnameh

📊 ادعای شاخ‌دار جلو بودن تجارت ایران از میانگین جهانی

📣 حجت‌‌الله عبدالملکی، دبیر شورای عالی مناطق آزاد و مشاور ابراهیم رئیسی، می‌گوید: «اقتصاد ایران از میانگین تجارت جهانی جلوتر است.»

🔹 او مدعی است سهم تجارت از تولید ناخالص داخلی برای ایران ۳۸درصد و برای کل جهان ۲۵درصد است.

🔹 بر اساس آخرین داده‌های بانک جهانی، سهم تجارت از تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۲ برای کل جهان ۷۴درصد و برای ایران ۵۲درصد است.

🔹 این آمار بر اساس داده‌های حساب‌های ملی کشورها به دست آمده و مبنای محاسبه ارزش تجارت، جمع صادرات و واردات کالا و خدمات است.

🔹 اگر تنها ارزش صادرات کالا را مبنای محاسبه قرار دهیم، سهم تجارت از تولید ناخالص داخلی برای کل جهان ۲۵درصد و برای ایران ۱۹ درصد محاسبه می‌شود.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه این ادعا را که «تجارت ایران از میانگین جهانی جلوتر است» به وضوح خلاف واقعیت می‌داند و به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

📝 کانادا دانشگاه‌های صنعتی شریف، شهید بهشتی و ۱۰ دانشگاه دیگر را تحریم نکرده‌است

📣 در شبکه‌های اجتماعی فارسی زبان و رسانه‌های داخل و خارج ایران شایع شد که «کانادا، دانشگاه‌های صنعتی شریف، شهید بهشتی، انستیتو پاستور و نه موسسه تحقیقاتی و دانشگاه ایرانی دیگر را تحریم کرد».

🔹 اصل خبری این است: «دولت کانادا به محققانی که در حوزه‌های تحقیقاتی «فناوری‌های حساس» کار می‌کنند اعلام کرده که اگر در تیم تحقیقاتی‌شان با پژوهشگری از تعدادی مرکز تحقیقاتی که برای «امنیت ملی کانادا» خطرناک هستند کار می‌کنند، نمی‌توانند از بودجه‌های دولتی بهره‌مند شوند.

🔹 بودجه‌های پژوهشی و دانشگاهی دولتی کانادا شامل این ممنوعیت عبارتند از: «موسسه تحقیقات سلامت کانادا»، «شورای کانادایی علوم طبیعی و مهندسی»، «شورای علوم اجتماعی و انسانی کانادا» و «بنیاد نوآوری کانادا».

🔹 دولت کانادا در ادامه فهرست «حوزه‌های تحقیقاتی فناوری‌های حساس» و فهرست بیش از ۱۰۰ موسسه تحقیقاتی و دانشگاه خطرناک برای «امنیت ملی کانادا» را منتشر کرده‌است.

🔹 از جمله رشته‌های تحقیقاتی مرتبط با فهرست اول، عبارتند از: شاخه‌های نظامی و فناوری‌های موشکی و تسلیحات کشتار جمعی مانند بمب اتمی، تسلیحات میکروبی و شیمیایی یا فناوری‌هایی مانند توسعه هوش مصنوعی برای کنترل و نظارت شهروندان یا سیساتم‌های سانسور و شنود شهروندان و …

🔹 هنوز به طور قطعی معلوم نیست که تبعات غیرمستقیم این قانون جدید می‌تواند چه تاثیری بر همکاری‌های علمی بین این دانشگاه‌ها و نهادهای آموزشی کانادا بگذارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

💸 ادعای نادرست خبرگزاری ایرنا درباره کاهش نرخ رشد نقدینگی و پایه پولی

📣 خبرگزاری ایرنا در گزارشی نوشته است: «کاهش معدل دو شاخص تورم‌ساز [نقدینگی و پایه پولی] به کمترین رقم ۴ سال اخیر» شده است.

🔹 اولا معدل‌‌ یا میان‌گیری از نقدینگی و پایه پولی،‌پدیده متداول نیست. برای سنجش متغیرهای پولی و ارتباط میان نقدینگی و پایه پولی از شاخص‌های دیگری مانند «ضریب فزاینده» استفاده می‌شود.

🔹 دوم، طبق داده‌های بانک مرکزی، نه «ضریب فزاینده»، نه «نرخ رشد پایه پولی» و نه حتی شاخص ابداعی خبرگزاری ایراناِ، یعنی «معدل رشد نقدینگی و پایه پولی»، به پایین‌تر حد ۴ سال گذشته نرسیده است.

🔹 تنها شاخصی که پایین‌ترین حد چهار ساله آن در دولت ابراهیم رئیسی ثبت شده، نرخ رشد نقدینگی در آبان ۱۴۰۲ است.

🔹 در چهار سال گذشته پایین‌ترین نرخ رشد پایه پولی ۲۵/۹ درصد در دی ۱۳۹۸ است. در آذر ۱۴۰۲ این نرخ ۳۳/۵ درصد اعلام شده است.

🔹 ضریب فزاینده نشان دهنده توان سیستم بانکی در خلق پول است. به این صورت که هر یک واحد افزایش پایه پولی در بانک مرکزی، به اندازه ضریب فزاینده باعث به نقدینگی اضافه می‌شود.

🔹 در چهار سال گذشته کمترین ضریب فزاینده در فروردین ۹۹ و بیشترین در شهریور ۱۴۰۱ به ثبت رسیده است.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه این ادعای روزنامه ایران را که «معدل نقدینگی و پایه پولی به کمترین رقم ۴ سال اخیر رسیده است» معتبر نمی‌داند و به آن نشان نادرست می‌دهد.

📊 نمودار نرخ رشد نقدینگی و پایه پولی و ضریب فزاینده

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

⚠️ ادعای شاخ‌دار آزادی در دانشگاه‌های ایران

📣 وزیر علوم دولت ابراهیم رئیسی مدعی است دانشگاه‌های ایران جزو آزادترین دانشگاه‌های دنیاست.

🔹 گزارش‌های مختلف و همچنین رتبه پایین ایران در شاخص آزادی آکادمیک اما خلاف این ادعا را نشان می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

👎 تصویر دانشگاهی در اردن به‌جای هاروارد

📣 در شبکه‌های اجتماعی تصویری منتشر و شایعه شده استاد و دانشجویان یک کلاس در دانشگاه هاروارد در حمایت از فلسطین چفیه پوشیده‌اند.

🔹 تصویر ارتباطی به هاروارد ندارد. عکس در دانشگاه البلقا در اردن گرفته شده و افراد داخل تصویر دانشجویان و استاد این دانشگاه‌اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست سخنگوی شورای نگهبان درباره رد صلاحیت‌ داوطلبان مجلس

📣 برخلاف آنچه سخنگوی شورای نگهبان می‌گوید، هم تعداد و هم درصد رد صلاحیت‌ها در این دوره از انتخابات مجلس از دوره پیشین بیشتر است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh