🎙 جعفر شفیع‌زاده و دوریان مک‌گری

🔹 سوژه اصلی این هفته پادکست فکت‌نامه، جعفر شفیع‌زاده، دوریان مک‌گری و مرور کتابی است با عنوان «از پشت پرده انقلاب»؛ کتابی که از زبان شفیع‌زاده (به عنوان محافظ خمینی) درباره زنی مرموز به نام دوریان روایت می‌شود و گزارش ماجراهای انقلاب سال ۵۷ است. توضیح می‌دهیم که چرا هر دو شخصیت، ساختگی‌اند و خلاصه کتاب را هم مرور می‌کنیم.

🔹 همچنین دو تصویر قدیمی که ادعا می‌شود مربوط به این روزها و «دهه فجر» است را درستی‌سنجی می‌کنیم و در ادامه به این موضوعات می‌پردازیم:
ادعای ترساندن مخالفان شاه با شیر، ابرپروژه انتقال آب دریاهای جنوبی به فلات مرکزی ایران، نمایندگان ردصلاحیت‌شده و اعتراض به فساد چای دبش، بودجه صداوسیما، وضعیت اقتصادی اسرائیل بعد از حمله حماس.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:02:50 اهدای گل در فرودگاه چابهار
00:08:34 عکس زنان چادری و بدون کفش در جشنواره فجر
00:10:52 مخالفان شاه در قفس شیر
00:15:53 انتقال آب دریا به فلات مرکزی ایران
00:22:11 ارتباط چای دبش و رد صلاحیت کاندیداهای مجلس
00:24:29 بودجه صدا و سیما
00:29:51 وضعیت اقتصادی اسرائیل
00:35:51 جعفر شفیع‌زاده و دوریان مک‌گری
🌐 @Factnameh

⚽️ طرحی که ادعا می‌شود توهین روزنامه قطری به ایران است

📣 برخی از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، تصویری کارتونی منتشر کرده‌اند که در آن سه بازیکن با لباس تیم ملی قطر با خوشحالی پای‌شان را بر سر بازیکنی با لباس تیم ملی فوتبال ایران گذاشته‌اند.

🔹 آنها ادعا می‌کنند یک روزنامه ورزشی قطری با انتشار این تصویر نوشته‌ است: «ایرانی‌ها را مهار کردیم چون از گرسنگی توان دویدن نداشتند. ایرانی گریه کن.»

🔹 بررسی‌های ما نشان می‌دهد این تصویر با هوش مصنوعی ساخته شده و در هیچ روزنامه یا رسانه قطری‌ای منتشر نشده است.

🔹 به نظر می‌رسد اولین یا دست‌کم یکی از اولین منتشرکنندگان این کارتون، یک حساب کاربری به نام «الخلیج العربی» باشد که به دو زبان فارسی و عربی در شبکه اجتماعی X مطلب منتشر می‌کند.

🔹 او در شرحی که برای این تصویر نوشته اشاره‌ای به گرسنگی و توان دویدن ایرانیان نکرده بلکه نوشته است «فرزندان قعقاع دوباره بینی‌شان را له کردند به امید اینکه یادشان باشد…» قعقاع نام فرمانده لشگر‌ عرب‌ها در جنگ قادسیه با ایرانیان است.

🔹 فکت‌نامه نیز به این ادعای برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی مبنی بر انتشار طرح کارتونی تحقیر آمیز از تیم ملی فوتبال ایران در رسانه‌های قطری نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh

💬 زمینه مشارکت برای اشخاص و گروه‌های سیاسی در انتخابات مجلس دوازدهم

📣 هادی طحان‌نظیف، عضو حقوق‌دان و سخنگوی شورای نگهبان می‌گوید: «زمینه مشارکت برای همه اشخاص و گروه‌های سیاسی در انتخابات مجلس دوازدهم فراهم است.»

🔹 این گفته فاصله زیادی با واقعیت دارد. نگاهی به قوانین انتخابات در ایران نشان می‌دهد اشخاص و گروه‌های زیادی، عملا امکان کاندیدا شدن را ندارند زیرا شرط حضور در انتخابات به عنوان نامزد انتخاباتی، التزام عملی به اسلام، مدرک تحصیلی فوق‌لیسانس به بالا، سابقه فعالیت‌های اجرایی است. غیرمسلمانان فقط می‌توانند هم‌کیشان خود را در مجلس نمایندگی کنند؛ آن هم به شرطی که پیرو یکی از ادیان به رسمیت شناخته شده در قانون اساسی باشند.

🔹 به جز قوانین، فرایند ردصلاحیت‌ها در انتخابات مجلس دوازدهم نیز نشان می‌دهد به جز بخش قابل توجهی از گروه‌های سیاسی و عقیدتی، بخش زیادی از نامزدهای احزاب مجوزدار نیز نتوانسته‌اند در این انتخابات، کاندیدا شوند. تا کنون حدود ۱۰ هزار نفر در انتخابات مجلس دوازدهم، ردصلاحیت شده‌اند.

🔹 فکت‌نامه به این ادعای سخنگوی شورای نگهبان نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh

🔹تخمین جمعیت راهپیمایی #۲۲بهمن ۱۴۰۲ در سراسر ایران

👈 در رسانه‌های جمهوری اسلامی گفته شده ۲۰ تا ۲۵ میلیون نفر در راهپیمایی ۲۲ بهمن شرکت داشته‌اند.

🔹پارسال در یک مقاله مفصل حساب کردیم، جا دادن چنین جمعیتی در چنین فضایی، از نظر فیزیکی غیرممکن است.

🔹در تصاویر منتشر شده در رسانه‌ها، به وضوح مشخص است که تراکم جمعیت راهپیمایی بسیار پایین است، اما اگر به فرض محال در هر متر مربع دو آدم هم قرار بگیرند، باز هم به زحمت می‌توان یک سوم این جمعیت را در فضاهای در نظر گرفته شده برای راهپیمایی ۲۲ بهمن، جا داد.

🔹با استناد به تصاویر موجود، نمی‌توانیم بگوییم چند نفر در راهپیمایی ۲۲ بهمن شرکت کرده‌اند، اما با توجه به شواهد و قرائن، با اطمینان می‌توان گفت اعداد و ارقامی مانند ۲۰ تا ۲۵ میلیون نفر، چند ده‌بار بزرگ‌نمایی شده‌اند.

در وبسایت فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ مهدی طائب: بعد از حمله حماس وضعیت اقتصادی اسرائیل بدتر از ایران شده.

🔹به رغم هزینه‌های جنگ، هیچ نشانه‌‌ای از بحران اقتصادی در اسرائیل دیده نمی‌شود. GDP اسرائیل همچنان ۱/۵برابر و درآمد سرانه آن ۱۳برابر ایران است. در عوض تورم در ایران ۱۰برابر و نرخ بیکاری حدود ۳برابر اسرائیل است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست خسرو معتضد در مورد تاسیس اولین سازمان اطلاعاتی ایران

🔹ویدیویی از اظهارات خسرو معتضد، منتشر شده که می‌گوید اولین کسی که در ایران سازمان اطلاعاتی درست می‌کند میرزا تقی‌خان امیرکبیر است. این ویدیو با عنوان «تاریخ جاسوسی در ایران؛ چرا امیر کبیر یک سازمان اطلاعاتی تشکیل داد؟» در کانال بیسیم‌چی‌مدیا بیش از ۵۲ هزار بار دیده شد.

🔹نگاهی به تاریخ قلمرو فرهنگی ایران و عنوان‌ها و کارکردهای «دیوان»‌های (سازمان‌های اداری) مختلف ایران ادعای آقای معتضد را زیر سوال می‌برد.

🔹به گفته محققان سابقه شکل‌گیری دیوان‌هایی با این کارکرد به دوره ایران باستان و ابتدای شکل‌گیری نهاد حکومت‌داری در ایران می‌رسد.

🔹در نظام دیوانسالاری ایرانی ـ اسلامی به طور مشخص دو دسته از دیوان‌ها در استمرار و بقای نظام سیاسی حاکم نقش اساسی داشتند: «دیوان‌های امنیتی - انتظامی مانند دیوان عَرَض، اِشراف، بَرید و حسبه و دیوان‌های مالی نظیر دیوان اِستیفا و خراج».

🔹«دیوان اشراف» یکی از دیوان‌هایی بوده که بالاخص در دوران غزنویان کارهایی معادل وظایف سازمان‌های اطلاعاتی انجام می‌داد. این دیوارن در دوره غزنوی بیشتر کارکردی امنیتی-جاسوسی داشت، اما در گذار به دوره سلجوقی، به نهادی تبدیل شد که بیشتر می‌شود آن را نهادی با وظایف «بازرسی مالی با کارکرد اقتصادی» تعریف کرد.

🔹دستگاه اطلاعاتی و جاسوسی اميرکبير، که به «منهيان امير» هم شهرت يافت، هم به لحاظ ساختار و هم کارکرد شبیه به دیوان اشراف غزنویان است.

🔹دستگاه دیوان‌سالاری دوره قاجار ادامه دستگاه دیوان‌سالاری سده‌های میانه ایران است و آن هم در ادامه دیوان‌سالاری ایران باستان. این دستگاه دیوان‌سالاری در دوره پهلوی دچار تغییرات اساسی و به نوعی «مدرن» شد. دستگاه امنیتی به معنای مدرن آن (ساواک) در دوره پهلوی دوم و در نیمه دوم دهه ۱۳۳۰ شکل می‌گیرد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای خسرو معتضد، تاریخ‌نگار که «اولین کسی که در ایران سازمان اطلاعاتی درست می‌کند میرزا تقی‌خان امیرکبیر است» نشان نادرست می‌دهد.

در فکت‌نامه بخوانید

در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh

❓حکم دادگاه #اسحاق_قالیباف برای گرفتن اقامت دائم کانادا دقیقا چیست؟

🔹خبری در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید اسحاق قالیباف، فرزند محمدباقر قالیباف برای گرفتن اقامت دائم در کانادا از دولت کانادا شکایت کرد و پیروز شد.

🔹بیش از سه ماه پیش (۲ آبان ۱۴۰۲) دادگاه فدرال کانادا به شکایت اسحاق قالیباف از وزیر شهروندی و مهاجرت کانادا رسیدگی کرد و به نفع او حکم داد.

🔹اسحاق قالیباف حدود پنج سال پیش برای اقامت دائم کانادا درخواست داده بود و چند ماه پیش به دلیل طولانی شدن روند رسیدگی به پرونده‌اش، به دادگاه فدرال شکایت کرد.

🔹دادگاه در این باره (طولانی شدن روند رسیدگی) به نفع قالیباف حکم داد و مسئولان وزارت شهروندی و مهاجرت را موظف کرد که تکلیف درخواست اجازه اقامت دائم او را طی دو ماه مشخص کنند.

🔹درباره اینکه او بعد از دوماه توانسته این اجازه را دریافت کند یا نه خبر موثقی در دست نیست.

🔹از این رو این تصور عمومی که او به واسطه پیروزی در این دادگاه اقامت دائم خود را در کانادا به دست آورده گمراه کننده است.

🔹این حکم فقط به معنی تاکید قاضی بر تعیین تکلیف پرونده او طی دو ماه بعد از صدور حکم دادگاه فدرال بود بود و نه به معنی اعطای اقامت دائم.

در فکت‌نامه بخوانید

در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست سخنگوی هیات رئیسه #مجلس: #حقوق_نمایندگان ماهانه ۲۵ میلیون تومان است.

🔹نظام‌الدین موسوی، سخنگوی هیات رئیسه مجلس، می‌گوید: «حقوق نمایندگان حدود ۲۵ میلیون تومان است».

🔹این ادعا در پاسخ به مطالبی مطرح شده که پس از هک شدن مجلس و افشا شدن اسناد دریافتی‌های ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیونی برخی نمایندگان، در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها منتشر شده‌اند.

🔹ما دقیقا نمی‌دانیم دریافتی نمایندگان چقدر است، اما می‌دانیم رقم ۲۵ میلیون، نه با قوانین و دستورالعمل‌های پرداخت حقوق و دستمزد همخوانی دارد نه با شواهد و قرائنی که خود نمایندگان ارائه کرده‌اند.

1️⃣ طبق قانون مدیریت خدمات کشوری، بعد از روسای سه قوه، نمایندگان مجلس، معاون اول رئیس‌جمهور، نواب رئیسه مجلس و اعضای شورای نگهبان، بالاترین حقوق کارکنان دولت را دارند که طبق ماده ۷۶ قانون خدمات کشوری سقف آن معادل ۷ برابر حداقل حقوق، یعنی حدود ۵۳ میلیون تومان در ماه است.

2️⃣ دیوان محاسبات کل کشور، سقف حقوق و مزایای قانونی مقام‌ها شامل نمایندگان مجلس شورای اسلامی، در سال ۱۳۹۵ را ۲۰ میلیون تومان اعلام کرده که با احتساب ضریب افزایش حقوق در سال‌های ۹۶ تا الان باید همان حدود ۵۳ میلیون تومان باشد.

3️⃣ نمایندگان علاوه بر حقوق و دستمزد مستقیم، هر ماه مبالغی را با عنوان «وظایف نمایندگی» و «هزینه دفاتر» دریافت می‌کنند.

4️⃣ در ماه‌های گذشته نمایندگان مجلس، از جمله احمد امیرآبادی فراهانی، عضو هیات رئیسیه و مالک شریعتی نماینده تهران تایید کرده‌اند که دریافتی ماهیانه آنها با احتساب هزینه‌ «وظایف نمایندگی» حدود ۱۰۰ میلیون تومان است.

5️⃣ شواهد معتبری وجود دارد که نشان می‌دهد نمایندگان به جز «حقوق» و هزینه «وظایف نمایندگی»، منابع مالی دیگری نیز مانند وام قرض‌الحسنه، آپارتمان، حواله خودرو و… دریافت می‌کنند. به جز این هر از گاهی، وجوهی از طرف رئیس مجلس از محل بودجه‌های در اختیار، تحت عنوان کمک به حوزه‌های انتخابیه دریافت می‌کنند.

🔹بنابراین «فکت‌نامه» این ادعای نظام‌الدین موسوی، سخنگوی هیات رئیسه مجلس را که «حقوق نمایندگان حدود ۲۵ میلیون تومان است»، خلاف واقعیت می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

در فکت‌نامه بخوانید

در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh

❓آیا در ایران سیستم تک مجلسی حاکم است؟

🔹سید محمد حسینی، معاون پارلمانی ابراهیم رئیسی می‌گوید: «در ایران سیستم تک مجلسی حاکم است و مثل کشورهای دو مجلسی نیست که مصوبات در مجلس دوم بلا اثر شود.» او از این جمله نتیجه می‌گیرد که خواست مردم در ایران بیشتر از کشورهایی که دو مجلس دارند، محقق می‌شود.

🔹نگاهی به قوانین در ایران نشان می‌دهد گر چه در ظاهر، نظام قانون‌گذاری در ایران یک‌مجلسی است اما مقامات و نهادهای دیگری نیز می‌توانند در فرایند قانون‌گذاری تاثیر مستقیم بگذارند که نظر همه آنها بر نظر مجلس شورای اسلامی اولویت دارد.

🔹ولی فقیه با احکام حکومتی، مجمع تشخیص مصلحت نظام با تبیین سیاست‌ها و شوراهای عالی مثل شورای عالی انقلاب فرهنگی، به طور مستقیم در سیاست‌گذاری حضور دارند.

🔹از سویی دیگر می‌بینیم در کشورهای دو مجلسی مثل بریتانیا، مجلس دوم (که به آن مجلس لردها گفته می‌شود) جایگاه قانون‌گذاری ندارد، نمی‌تواند جلوی مصوبات مجلس را بگیرد و تنها می‌تواند نظریه مشورتی صادر کند.

🔹شورای نگهبان نیز نهادی است که با تاثیرگذاری مستقیم بر انتخاب نمایندگان (نظارت استصوابی) و جلوگیری از تصویر قوانین، تاثیر مستقیمی بر فرایند قانون‌گذاری در ایران دارد.

🔹بنابراین «فکت‌نامه» به ادعای محمد حسینی معاون پارلمانی رئیس جمهور، مبنی بر اینکه: «در ایران سیستم تک مجلسی حاکم است و مثل کشورهای دو مجلسی نیست که مصوبات در مجلس دوم بلا اثر شود»، نشان «نادرست» می‌دهد.

در فکت‌نامه بخوانید

در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh