❌ ویدیویی که ادعا می‌شود مربوط به غرق‌شدن یک کشتی بریتانیایی است

📣 برخی از سایت‌های خبری مانند همشهری آنلاین، مشرق‌نیوز، قدس آنلاین و همچنین کاربران موسوم به ارزشی در توییتر، اینستاگرام و ایتا، ویدیوی غرق‌شدن یک کشتی را با عنوان ویدیوی کشتی بریتانیایی منتشر می‌کنند و مدعی‌اند این کشتی بر اثر حمله حوثی‌ها غرق شده است.

🔹 ویدیو قدیمی است و ارتباطی با این روزها ندارد. رد ویدیوی اصلی را می‌توان در یوتیوب از سال ۲۰۲۱ پیدا کرد.

🔹 ویدیویی که این روزها دست‌به‌دست می‌شود، مربوط به غرق‌شدن یک کشتی کره جنوبی در سواحل برزیل است. این سانحه در سال ۲۰۲۰ اتفاق افتاده است.

🔹 درباره حمله اخیر حوثی‌ها به یک کشتی بریتانیایی نیز می‌دانیم که خدمه این کشتی، خود را تسلیم کرده‌اند اما اینکه این کشتی پس از این حمله غرق شده، ادعایی بی‌اساس است.

🔹 فکت‌نامه نیز به این ادعاها درباره ویدیوی غرق‌شدن کشتی بریتانیایی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

🌐 @Factnameh

🕊 همه چیز درباره «هما»

📣 در هفته‌های گذشته و پس از انتشار ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی با عنوان «همای سعادت روی شانه‌های‌تان»، این پرنده لاشه‌خوار توجه بسیاری از کاربران را به خود جلب کرد.

🔹 به دلیل اهمیت این پرنده در باورهای عمومی مردم ایران، هر بار دیده شدن آن با تولید حجم انبوهی از خبرهای نادرست و نیمه‌درست در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی همراه است.

🔹 روزنامه اعتماد بعد از انتشار این ویدیو یک اینفوگرافی با عنوان آشنایی با «همای سعادت» منتشر کرده و در آن ادعاهای نادرست و نیمه درستی را منتشر کرده است.

🔹 یکی از این ادعاها این است «PH اسید معده هما یک است، می‌تواند حتی فلزات را ذوب کند». PH اسید معده کرکس ریش‌دار یا همان هما، نزدیک به یک است، و می‌تواند در عرض ۲۴ ساعت استخوان‌ها را متلاشی کند. ذوب فلزات اما یک فرایند فیزیکی است و بجز برای جیوه، در مورد سایر فلزات در دمای بالا صورت می‌گیرد و در این مورد بی‌معنی است. اگر منظور توانایی «حل کردن» فلزات در معده این کرکس باشد، در حالی که اسید معده هما در تجزیه مواد آلی و حتی استخوان ها بسیار موثر است، توانایی آن در حل کردن فلزات محدود است و به نوع فلز و زمان قرار گرفتن در معرض آن بستگی دارد.

🔹 روزنامه اعتماد در توضیح رنگ پرهای این پرنده هم نوشته که «رنگ اصلی هما، سفید است اما به علت حمام در آب‌های حاوی گوگرد، به منظور باکتری‌زدایی، به مرور زرد می‌شود.»

🔹 یکی دیگر از ادعاهای مطرح شده این است که نقش هما بر سرستون‌های تخت جمشید وجود دارد. موجود پرنده مانندی که در سرستون‌های تخت جمشید دیده می‌شود، موجودی افسانه‌های به نام شیردال یا گریفین (Griffin) است، با تن شیر و سر دال (نوعی کرکس، متفاوت از هما) و گوش اسب است. احتمالا اینکه «هواپیمایی ملی ایران» با حروف اختصاری «هما»، از عکس این سرستون‌ها به عنوان نماد خود استفاده کرده این تصویر غلط اما معمول را به وجود آورده است که این سرستون‌ها همان «هما» پرنده مورد بحث ماست.

🔹 کرکس ریش‌دار یا هما در گستره‌ای عظیم از تبت، شبه قاره هند، مغولستان، چین، ایران، جنوب اروپا گرفته تا شرق آفریقا زندگی می‌کند. از هما در ادبیات فارسی به کرات یاد شده و از فردوسی و خاقانی گرفته تا فرخی و نظامی درباره آن شعر سروده‌اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
🌐 @Factnameh

❌ چند نمونه از تصاویر قدیمی و ادعاهای نادرست در روز انتخابات:

🔹 عکس رای‌دهنده‌ای که به شکم روی تخت خوابیده و در حال رای دادن است، با این توضیح منتشر شده: «اون که به فکر کشورشه روی تخت و ویلچر هم میاد...»حساب‌های کاربری مخالفان جمهوری اسلامی نیز آن را به عنوان عکس امروز منتشر کرده‌اند.

🔹 اما عکس مربوط به انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ است.
اولین بار خبرگزاری میزان در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰، این تصویر و زوایای دیگری از همین صحنه را منتشر کرده است. نوشته‌های روی صندوق، نشان می‌دهد مربوط به انتخابات ریاست جمهوری است؛ یک مرکز توانبخشی در اصفهان که رای‌گیری در آن انجام می‌شود.

🔹 خبرگزاری تسنیم عکسی قدیمی را به همراه گزارشی با عنوان «آغاز انتخابات در پایتخت وحدت ایران/ سیستان و بلوچستان» منتشر کرده‌است. عکس لااقل پیش از این یک‌بار در سال ۹۸ در همین رسانه منتشر شده است.

🔹 تصویر دیگری هم با توضیح «یک قاب تصویر خوب» و توصیفاتی از این دست در شبکه‌های اجتماعی در رابطه با انتخابات امروز دست به دست می‌شود. این عکس نیز قدیمی است و پیشتر در انتخابات سال ۱۳۹۶ منتشر شده است.

🔹 تصویری با عنوان «#سیرک_انتخابات بهترین زمان برای مزدور شناسی دم سفارت‌خونه‌هاست»، در شبکه‌های اجتماعی مخالفان جمهوری اسلامی منتشر شده است.

🔹 دو انتخابات ۱۱ اسفند ۱۴۰۲ یعنی مجلس شورای اسلامی و خبرگان رهبری، برای انتخاب افراد در شهرهای ایران است و در سفارت‌خانه‌ها و کنسولگری‌های جمهوری اسلامی، صندوق رای وجود ندارد.

🌐 @Factnameh