❌ ویدیوی منتسب به دعوای ویشکا آسایش، هوش مصنوعی است

🔹در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی منتشر شده که ادعا می‌کند فیلم دعوای ویشکا آسایش، بازیگر ایرانی، در محل کارش در خارج از کشور است.

🔹این ادعاها شاخ‌دار است و آنچه در این پست‌ها می‌بینیم، نسخه دستکاری‌شده یک ویدیوی دیگر است که ارتباطی با ویشکا آسایش ندارد.

🔹در واقع این ویدیوها با هوش مصنوعی یا ابزارهای ویرایش ویدیو، دستکاری شده‌اند.

🔹اصل این ویدیو در شبکه‌های اجتماعی غیرفارسی پخش شده بود و در نسخه‌های دستکاری‌شده اکانت‌های فارسی‌زبان، صورت ویشکا آسایش را به جای زن جوانی که در ویدیوی اصلی فریاد می‌زند، قرار داده‌اند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با ویشکا آسایش نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای شاخ‌دار درباره نوه خمینی با مایو

🔹در شبکه‌های اجتماعی، تصویری از زنی منتشر شده که موهای خود را پوشانده و با لباس شنا در کنار استخر نشسته است. ادعا شده که این فرد، نوه روح‌الله خمینی است و در برخی پست‌ها او را «یاسمن اشراقی دختر علی اشراقی نوه دختری خمینی» معرفی کرده‌اند.

🔹این ادعا صحت ندارد. فردی که در تصویر دیده می‌شود، اینفلوئنسر مکزیکی، آنالی گواهاردو است که آوریل ۲۰۲۵ به کلمبیا سفر کرده و این تصاویر را از خود منتشر کرده است.

🔹پیش‌تر نیز تصاویر دیگری از دختری بدون حجاب اما با «مایو اسلامی» منتشر شده و ادعا شده بود نوه خمینی در کنار استخر است که آن هم صحت نداشت.

🔹فکت‌نامه به ادعای اخیر نیز نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره آرامگاه کوروش قبل و بعد از انقلاب

🔹ادعایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید آرامگاه کوروش کبیر، قبل از انقلاب بی‌حفاظ بوده و بعد از انقلاب نورپردازی، شیشه‌گذاری و ثبت جهانی شده است.

🔹به عنوان مثال، برخی کاربران تصویری قدیمی از چرای گوسفندان در محوطه مقبره را با تصاویر نورپردازی‌شده و حفاظت‌شده سال‌های اخیر مقایسه می‌کنند.

🔹تصویر چرای گوسفندان (احتمالا عشایر قشقایی) مربوط به اوایل دهه ۱۳۴۰ و عکاس آن جک گاروفالو، فتوژورنالیست فرانسوی است.

🔹مقایسه تصاویر آرامگاه کوروش کبیر از اواخر قاجار، دوره رضاشاه و اوایل سلطنت محمدرضاشاه نشان می‌دهد که بنای آرامگاه پیوسته در حال تمیزکاری بوده و زمین‌های اطراف نیز به تدریج تسطیح شده‌اند، بطوریکه جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی با حضور سران کشورهای جهان در این محل برگزار شد.

🔹وضعیت مجموعه و مرمت و ساماندهی آرامگاه در سال ۱۳۵۰ در میان گزارش‌های ویدیویی و تصویری مشخص است.

🔹این محوطه تا دو دهه پس از انقلاب بدون رسیدگی جدی رها شده بود.

🔹مقبره کوروش کبیر از سال ۱۳۸۳ جزو میراث جهانی یونسکو ثبت شد، اما جمهوری اسلامی، محدودیت‌های امنیتی-پلیسی و حصارکشی برای تجمع در این محل را آغاز کرد؛ به‌خصوص در هفته اول آبان هر سال که گروه زیادی از مردم برای بزرگداشت سالگرد کوروش کبیر به این محل می‌روند.

🔹تغییر اسم محل و نصب مقبره شهدای گمنام، از جمله فعالیت‌های جمهوری اسلامی است. هر دو رهبر جمهوری اسلامی، اقبال مردم به کوروش کبیر را تحقیر کرده‌اند و آن را توهم خوانده‌اند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که پهلوی به مقبره کوروش کبیر بی‌توجه بوده و بعد از انقلاب به این بنا رسیدگی شده،‌ نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 اختراعات شاخ‌دار

🔹در قسمت ۲۳۲ پادکست هفتگی فکت‌نامه، ابتدا ادعای رئیس شورای مرکزی موتلفه اسلامی درباره حجاب در ایران را بررسی کردیم.

🔹در ادامه سراغ ماجرای انتقال چند رأس گوزن زرد ایرانی به اسرائیل در روزهای منتهی به انقلاب ۵۷ رفتیم و پس از آن هم به تکرار ادعاهای شاخ‌دار درباره اختراع دستگاه باران‌ساز پرداختیم.

🔹اختراع یا ابداع نحوه عددنویسی با استفاده از تعداد زاویه‌ها، ادعایی است که سال‌هاست به خوارزمی منتسب می‌شود و ما درباره رد آن توضیح داده‌ایم.

🔹نتایج و موفقیت تیم ایران در المپیاد نجوم امسال در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بازتاب داشت که درباره آن نیز صحبت می‌کنیم.

🔹تمجید توماس کارلایل از امام حسین و افشاگری ژنرال مک‌کنزی درباره جنگ ۱۲ روزه، دو نقل‌قول جعلی هستند که آنها را درستی‌سنجی کردیم.

🔹خبر رونمایی از ربات حاملگی در چین به طور گسترده‌ای در رسانه‌ها منتشر شد. ادعای چنین اختراعی، شاخ‌دار بود و دلیل آن را توضیح خواهیم داد.

🔹عکس رهبران اروپایی در انتظار دیدار با ترامپ، ویدیوی سگ‌گردانی پرچم جمهوری اسلامی در عراق، تصادف یک خودروی برقی در آمریکا، اظهارنظر منتسب به رئیس‌جمهور سنگال، ادعایی درباره قایق عیسی و ویدیویی از مراسم یادبود سربازان اسرائیلی، از سوژه‌هایی است که در این قسمت به آنها پرداخته‌ایم.

🔹این‌ها و چند فکت‌چک ریز و درشت و دیگر را در این قسمت خواهید شنید.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:01:40 مقدمه
00:03:19 ادعای شاخ‌دار بادامچیان درباره باحجاب بودن ۴۰ میلیون زن ایرانی
00:09:51 درباره پروژه انتقال گوزن زرد ایرانی به اسراییل چه می‌دانیم؟
00:21:44 از «مهندس شهرام پروین» و شبه‌علم «انرژی ارگون» چه می‌دانیم؟
00:29:45 خوارزمی مبدع شکل اعداد نبود و عددنویسی امروزی ربطی به زوایا ندارد
00:34:41 درباره موفقیت تیم المپیاد نجوم و اخترفیزیک ایران چه می‌دانیم؟
00:37:27 نقل قول جعلی منسوب به توماس کارلایل درباره امام حسین
00:42:46 ادعای شاخ‌دار ساخت ربات حاملگی انسان‌نما
00:47:52 انتساب مصاحبه ساختگی به ژنرال مک‌کنزی درباره ائتلاف علیه ایران
00:51:15 تصویر جعلی از انتظار رهبران اروپایی پشت دفتر ترامپ
00:52:54 ویدیوی هوش مصنوعی از سگ‌گردانی با پرچم جمهوری اسلامی در عراق
00:54:09 ادعای نادرست درباره از کنترل خارج شدن خودرو الکتریکی در کالیفرنیا
00:55:19 قایقی از زمان عیسی، اما نه قایق او
00:56:35 نقل‌قول نادرست منتسب به رییس‌جمهور سنگال درباره انحلال پارلمان
00:58:29 ویدئوی یادبود سربازان کشته‌شده اسرائیلی، ربطی به جنگ ۱۲روزه ندارد
01:00:11 ادعای بی‌اساس درباره صدرنشینی ایران در لیست کشورهای چهارفصل
01:02:13 مرور سه فکت‌چک کوتاه
01:04:48 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

📝 آیا پنل‌های خورشیدی مشکل ناترازی برق در ایران را حل می‌کند؟‌

🔹همزمان با قطعی برق در ایران، مقام‌های دولتی از افزایش ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی ایران به ۲ هزار مگاوات خبر دادند و برنامه‌ریزی برای افزایش آن به ۷ هزار مگاوات خبر می‌دهند.

🔹فکت‌نامه نمی‌تواند به طور مستقل این آمار را تایید یا رد کند؛ اما همزمانی این اخبار با بحران ناترازی برق، ممکن است این تصور را ایجاد کند که انرژی خورشیدی می‌تواند کسری تراز برق در ایران را جبران کند؛ که تصور درستی نیست.

🔹طبق برآوردهای موجود، کسری تراز برق در ایران حدود ۲۵ هزار مگاوات است، در حالی که کل ظرفیت اسمی طرح‌های دولتی برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی حدود ۷ هزار مگاوات است. این تازه ظرفیت اسمی نیروگاه‌های خورشیدی است، وگرنه بهره‌وری واقعی به مراتب کمتر از این است.

🔹اگر خوشبینانه فرض کنیم ظرفیت موثر پیک نیروگاه‌های خورشیدی حدود ۴۰ درصد باشد، در این صورت برای جبران کسری ۲۵ هزار مگاوات برق، ایران به بیش از ۶۰ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی احتیاج دارد؛ چیزی حدود ۳۰ برابر ظرفیت موجود و ۹ برابر هدف‌گذاری دولت تا پایان سال.

🔹طبق آمار سال ۲۰۲۴ در کل دنیا تنها در پنج کشور چین، آمریکا، هند، آلمان و ژاپن ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی بیش از ۶۰ هزار مگاوات است که این کشورها هم در نهایت موفق شده‌اند بین ۶ تا ۱۵ درصد نیاز خود را از انرژی خورشیدی تامین کنند.

🔹تردیدی در ظرفیت بالای ایران برای توسعه انرژی خورشیدی نیست، اما این نافی این واقعیت نیست که توسعه نیروگاه‌های خورشیدی نمی‌تواند به تنهایی مشکل ناترازی برق در ایران را حل کند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعاهای نادرست و اغراق‌آمیز درباره آثار هورمون کورتیزول

🔹در شبکه‌های اجتماعی پست‌های مختلفی منتشر می‌شود که عامل بسیاری از بیماری‌ها را سطح بالای کورتیزول می‌داند.

🔹این ادعاها اغراق‌آمیز و غیرعلمی هستند.

🔹کورتیزول یک هورمون ضروری با عملکردهای حیاتی در بدن است و افزایش کوتاه‌مدت آن یک پاسخ طبیعی به استرس است.

🔹مشکل زمانی آغاز می‌شود که این هورمون به دلیل استرس مزمن به طور مداوم در سطح بالایی باقی بماند.

🔹در حالی که این وضعیت می‌تواند ریسک ابتلا به بیماری‌های مختلفی از جمله چاقی، بیماری‌های قلبی-عروقی و مشکلات روانی را افزایش دهد، اما ادعای شبکه‌های اجتماعی مبنی بر اینکه کورتیزول «عامل همه بیماری‌ها» است، یک ساده‌سازی افراطی و اغراق‌آمیز است.

🔹مدیریت سالم استرس، خواب کافی، ورزش منظم و تغذیه مناسب، بهترین و علمی‌ترین راه‌ها برای حفظ تعادل این هورمون قدرتمند در بدن هستند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعاهای مطرح‌شده در شبکه‌های اجتماعی درباره آثار اغراق‌آمیز کورتیزول نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست فدوی درباره شلیک به ایران پیش از جنگ ۱۲روزه

🔹علی فدوی، جانشین فرمانده کل سپاه، مدعی شد: «دشمن تا پیش از جنگ ۱۲ روزه جرات نکرده بود یک گلوله به سمت ما شلیک کند».

🔹حتی اگر حمله به نیروی قدس در سوریه در طول جنگ داخلی این کشور، شلیک‌های اخطار نیروی دریایی آمریکا به سمت قایق‌های نیروی دریایی سپاه، حملات سایبری و ترور افراد کلیدی برنامه هسته‌ای را هم در نظر نگیریم، باز هم این ادعا صحیح نیست.

🔹۳۱ فروردین ۱۴۰۳: اسرائیل سامانه راداری اس-۳۰۰ پدافند اصفهان را هدف قرار داد.

🔹۵ آبان ۱۴۰۳: عملیات «روزهای توبه» اسرائیل اجزای کلیدی شبکه پدافندی «مدافعان آسمان ولایت» را نابود کرد.

🔹استراتژی حملات اسرائیل شامل از کار انداختن شبکه راداری با جنگ الکترونیک و سپس نابودی اهداف با موشک‌های هواپرتاب که به‌طور گستره در جنگ ۱۲روزه استفاده شده، در این دو عملیات، تست شده‌بود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای این فرمانده سپاه نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ بازنشر خبر قدیمی درباره مسابقه فوتبال زنان ایران و فلسطین

🔹ادعایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده مبنی بر اینکه تیم ملی فوتبال زنان ایران با فلسطین هم‌گروه شده و فلسطین عمداً ورزشگاهی در اورشلیم را برای میزبانی انتخاب کرده، زیرا تیم ایران برای سفر به آنجا مشکل دارد.

🔹در حال حاضر، مرحله انتخابی جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۶ در حال برگزاری است و در قالب این مسابقات چنین اتفاقی رخ نداده است.

🔹این خبر قدیمی و جزئیات آن، از جمله انتخاب عمدی ورزشگاهی در اورشلیم از سوی تیم فلسطین، نادرست است.

🔹خبری مشابه در سال ۱۳۹۷ منتشر شده بود مبنی بر اینکه تیم ملی فوتبال زنان ایران، بعد از هم‌گروه شدن با تیم فلسطین، باید برای شرکت در مرحله دوم انتخابی المپیک ۲۰۲۰ آسیا به میزبانی فلسطین به اورشلیم سفر می‌کرد؛ اما سفر به اورشلیم طبق مقررات جمهوری اسلامی ایران ممنوع است.

🔹مرحله نخست انتخابی المپیک (که در آن ایران و فلسطین هم‌گروه نبودند) در ورزشگاه فیصل الحسینی، در شهرک الرام که ورزشگاه اصلی تیم ملی فلسطین است، برگزار شده بود.

🔹ایران انتظار داشت که دور دوم مسابقات نیز در همان ورزشگاه برگزار شود.

🔹در نهایت، با مکاتبات فدراسیون فوتبال ایران با فیفا، میزبانی این گروه به قطر منتقل شد و مسابقات در استادیوم الوکره قطر برگزار شد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای اخیر نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره ساخت اکسیر جوانی از زیتون و انجیر

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده یک «اکسیر جوانی» در بدن وجود دارد که به آن نام‌هایی مانند «ملاتوسینین» یا «متالویثوندز» هم داده می‌شود و از ترکیب هفت به یکِ زیتون و انجیر می‌توان آن را ساخت.

🔹این پست‌ها ادعا می‌کنند گروه‌های تحقیقاتی ژاپنی و دانشگاه الازهر مصر این کشف را تأیید کرده‌اند و این نسبت، با تعداد دفعات ذکر این دو محصول در قرآن منطبق است.

🔹این ادعاها بی‌اساس هستند. هیچ ماده‌ای به نام «ملاتوسینین» یا «متالویثوندز» در منابع علمی معتبر وجود ندارد.

🔹چیزی به عنوان «اکسیر جوانی» در علم وجود ندارد. مجموعه‌ای از پروتئین‌ها، هورمون‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها در بدن، به حفظ سلامت و جوانی کمک می‌کنند.

🔹در حالی که انجیر و زیتون هر دو دارای خواص مفید و ترکیباتی برای سلامتی و کند کردن روند پیری هستند، اما داستان تحقیق دانشمندان ژاپنی و مصری درباره ترکیب این دو ماده غذایی و تولید اکسیر جوانی، آن هم با نسبت هفت به یک، بی‌اساس است.

🔹در قرآن، کلمه «انجیر» یک بار و «زیتون» هفت بار (با احتساب یک اشاره غیرمستقیم) آمده است. به نظر می‌رسد شایعه نسبت یک به هفت بر اساس همین تکرارها ساخته شده، نه بر اساس یک کشف علمی.

🔹این شایعه سال‌هاست در وب‌سایت‌های فارسی و انگلیسی مذهبی اسلامی مانند ایکنا و شفقنا تکرار می‌شود.

🔹حتی ادعا می‌شود یک دانشمند ژاپنی به دلیل این کشف، به اسلام گرویده است؛ اما این ادعاها در هیچ منبع علمی معتبری یافت نمی‌شوند.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به این ادعاها نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ انتساب ویدیوی نادرست به ازدواج کودکان در افغانستان

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی فارسی منتشر شده که ادعا می‌کند یک کودک یازده ساله افغانستانی را با نوزاد تازه متولد شده‌اش نشان می‌دهد و توضیح می‌دهد که پدر دختر، او را به یک پیرمرد ۶۰ ساله پاکستانی فروخته است.

🔹این ادعا نادرست است. نه این ویدیو مربوط به افغانستان و پاکستان است و نه دختربچه‌ای که روی تخت دیده می‌شود، مادر نوزاد است.

🔹ویدیو مربوط به یک سال پیش است و یک زن ویتنامی که مادر این دو کودک است آن را در تیک‌تاک منتشر کرد. ویدیوهایی دیگری هم از این مادر با نوزاد و این کودکان در صفحه او موجود است.

🔹مشکل ازدواج و فروش کودکان دختر در افغانستان یک آسیب جدی است و گزارش‌های متعددی از آن وجود دارد، اما انتساب این ویدیو به این پدیده «نادرست» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 آبی ایرانی، آبی ترکی

🔹در قسمت ۲۳۳ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا کمی درباره یکی از سوژه‌های این روزها یعنی بابک زنجانی صحبت کردیم و سپس به بررسی ادعای عجیب جانشین فرمانده سپاه پرداختیم.

🔹تاثیر پنل‌های خورشیدی در حل مشکل ناترازی برق در ایران، موضوع دیگری است که در این قسمت درباره آن توضیح داده‌ایم.

🔹نامگذاری رنگ‌ها، بویژه «آبی ایرانی» و «آبی ترکی» چند روز قبل به موضوعی پربحث در ایکس تبدیل شده بود که این هفته درباره آن صحبت می‌کنیم.

🔹ادعای برخی کاربران درباره اینکه جمهوری اسلامی بیش از پهلوی به آرامگاه کوروش اهمیت داده و رسیدگی کرده، از جمله ادعاهای نادرست این اپیزود است.

🔹آسیب‌های ماموگرافی، پاپ اسمیر و بیوپسی و تاثیر اغراق‌آمیز کورتیزول بر تمام بیماری‌ها، ادعاهای نادرست مربوط به حوزه سلامت در پادکست این هفته‌اند.

🔹انتشار عکس منتسب به نوه روح‌الله خمینی، نسبت دادن یک ویدیوی دستکاری‌شده به ویشکا آسایش، ویدیوی جعلی از هیولای سفید اقیانوس و ادعای نادرست درباره بازی فوتبال زنان ایران و فلسطین، سوژه‌های دیگر این قسمت هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای اعتراف آژانس به جاسوسی از اماکن هسته‌ای ایران، نادرست است

🔹رسانه‌های نزدیک به جمهوری اسلامی از جمله خبرگزاری صداوسیما مدعی شده‌اند که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گزارش سپتامبر ۲۰۲۵ به «جاسوسی بازرسان» از تاسیسات ایران «اعتراف» کرده است.

🔹این ادعا نادرست است. بررسی متن گزارش نشان می‌دهد که آژانس، وقوع یک «خطای رویه‌ای» از سوی دو بازرس را تایید کرده اما هیچ اشاره‌ای به جاسوسی ندارد.

🔹طبق این گزارش، جمهوری اسلامی ایران در ماه اوت ۲۰۲۵ (یک ماه گذشته) انتصاب دو بازرس آژانس را لغو و به آژانس اعلام کرده که دلیل آن، «خطای» این دو بازرس در انتقال اسنادی به وین بوده که باید در فضای کاری آژانس در سایت فردو باقی می‌ماند.

🔹آژانس تأکید کرده که انتقال اسناد، «مصداق نقض محرمانگی نبوده» و «هیچ محتوایی که امنیت تاسیسات را به خطر بیندازد» در آنها وجود نداشته است.

🔹روایت این رسانه‌ها با استفاده از واژه‌های «اعتراف» و «جاسوسی»، یک تخلف اداری را به اقدامی خصمانه و امنیتی تبدیل کرده است.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعای برخی رسانه‌های داخلی ایران نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی ساخت هوش مصنوعی که با عنوان تصاویر حمله ایران به اسرائیل منتشر شد

🔹در شبکه‌های اجتماعی فارسی به‌تازگی ویدیویی منتشر شده که ادعا می‌شود مربوط به حمله‌های ایران به اسراییل در روزهای جنگ ۱۲ روزه است که از طرف اسرائیل سانسور شده است.

🔹این ویدیو ساخته هوش مصنوعی است و ابتدا در همان بحبوحه جنگ ساخته و منتشر شده بود.

🔹در قسمت پایین ویدیو کلمه Veo دیده می‌شود که نام هوش مصنوعی استفاده‌شده برای ساخت این ویدیو است. Veo یک مدل پیشرفته تولید ویدیو با هوش مصنوعی از Google DeepMind است که متن یا تصاویر ورودی را به ویدیو تبدیل می‌کند.

🔹بنابراین ادعای واقعی‌بودن و ارتباط این ویدیو با حملات ایران به اسرائیل «نادرست» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ انتشار ویدیوی قدیمی و تقطیع‌شده با عنوان اعتراض بسیجیان به خامنه‌ای

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی فارسی منتشر شده که ادعا می‌کند سخنرانی اخیر علی خامنه‌ای است که به اشتباه در سایت او منتشر و سپس حذف شده است.

🔹این ویدیو، شامل بخش‌هایی است که در آن خامنه‌ای درباره سختی اداره کشور حرف می‌زند و فردی از میان جمعیت سخنان او را قطع کرده و اعتراض می‌کند و خامنه‌ای جلسه را به پایان می‌رساند. همراه این ویدیو، ادعا شده که یک بسیجی به خامنه‌ای اعتراض می‌کند و او دستپاچه می‌شود.

🔹این ویدیو قدیمی و تقطیع‌شده است. این کلیپ مربوط به دیدار خامنه‌ای با دانشجویان در تاریخ ۲۹ فروردین ۱۴۰۲ (دو سال و نیم پیش) است.

🔹در آن جلسه، خامنه‌ای در حال نقل قولی از روح‌الله خمینی درباره سختی اداره کشور بود که یکی از حضار سخنان او را قطع می‌کند و خواستار توجه به حرف مردم و شفافیت می‌شود. خامنه‌ای نیز در پاسخ می‌گوید که باید به حرف مردم گوش داد و نهایتاً هر دو طرف بر این موضوع توافق می‌کنند.

🔹ادامه ویدیو نیز مربوط به حدود نیم ساعت بعد از آن، پایان جلسه و همهمه حضار است.

🔹پیش از این نیز در اردیبهشت ۱۴۰۲، همین ویدیوی تقطیع‌شده برای نشان دادن برخورد ملایم خامنه‌ای با معترضان در مقایسه با مکرون منتشر شده و از فکت‌نامه نشان گمراه‌کننده گرفته بود.

🔹با این توضیحات، این ادعای تازه از فکت‌نامه نشان «نادرست» می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ماجرای عجیب بابک زنجانی؛ ابهام‌ها و تناقض‌ها

🔹این روزها نام بابک زنجانی زیاد شنیده می‌شود. مشاجره او با مقام‌های دولتی، بویژه رئیس کل بانک مرکزی توجه عمومی را برانگیخته است؛ موضوعی که با مداخله فعال مقام‌های قضایی ابعاد گسترده‌تری پیدا کرد.

🔹بابک زنجانی مدعی است یک تن طلا وارد کرده و طلاهایش به‌طور غیرقانونی توقیف شده است؛ اما حجم کل طلای وارداتی در واقع ۱۳ کیلوگرم و دلیل مرجوع شدن آن، مغایرت با استاندارد وزنی واردات طلا است.

🔹بانک مرکزی می‌گوید زنجانی بدهی‌هایش را تسویه نکرده، اما زنجانی مدعی است بیش از مبلغ بدهی پرداخت کرده است. قوه قضائیه هم هر دو طرف را تهدید کرده که «از اظهارات تحریک‌آمیز خودداری کنند.»

🔹قوه قضائیه اواخر سال ۱۴۰۲ اعلام کرد با همکاری زنجانی و نهادهای امنیتی حدود ۱/۸ میلیارد دلار از اموال او به ایران بازگردانده و تحویل بانک مرکزی داده است.

🔹رئیس بانک مرکزی همان زمان مصاحبه و تایید کرده بود که اموال بازگردانده‌شده زنجانی، به خزانه منتقل شده است. با این حال در جزئیات و حساب‌وکتاب ارقام، تناقض‌های زیادی وجود دارد.

🔹مثلا سخنگوی قوه قضائیه می‌گوید زنجانی ۵۰۰ میلیون دلار بدهی خود را سال ۹۳ تسویه کرده، دادستانی تهران رقم ۴۰۰ میلیون دلار را اعلام کرده و شرکت ملی نفت تنها ۳۹۰ میلیون دلار را تایید کرده است.

🔹ماهیت اموال زنجانی نیز مبهم است. بانک مرکزی به‌تازگی گفته اموال تحویل داده‌شده در واقع فلز نیکل است که قرار بوده خود زنجانی آن را بفروشد و پول آن را تحویل دهد.

🔹زنجانی اما مدعی است ۱/۸ میلیارد دلار «ایزوتوپ» نیکل تحویل داده و قوه قضائیه هم تاکنون درباره اینکه اموال بازگردانده شده از خارج چه بوده، توضیحی نداده است.

🔹به قیمت روز، ۱/۸ میلیارد دلار معادل ۱۲۰ هزار تن نیکل است که برای انبار کردن آن به فضایی در ابعاد بیش از پنج استخر شنای المپیک نیاز است.

🔹علاوه بر این، موضوعات و ابهام‌های دیگری هم وجود دارد، مثل بحث رمزارز بابک زنجانی و نقل‌وانتقالات مالی دیگر، که قضاوت درباره صحت ادعاهای مطرح‌شده را دشوار می‌کند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 آبی ایرانی، آبی ترکی

🔹در قسمت ۲۳۳ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا کمی درباره یکی از سوژه‌های این روزها یعنی بابک زنجانی صحبت کردیم و سپس به بررسی ادعای عجیب جانشین فرمانده سپاه پرداختیم.

🔹تاثیر پنل‌های خورشیدی در حل مشکل ناترازی برق در ایران، موضوع دیگری است که در این قسمت درباره آن توضیح داده‌ایم.

🔹نامگذاری رنگ‌ها، بویژه «آبی ایرانی» و «آبی ترکی» چند روز قبل به موضوعی پربحث در ایکس تبدیل شده بود که این هفته درباره آن صحبت می‌کنیم.

🔹ادعای برخی کاربران درباره اینکه جمهوری اسلامی بیش از پهلوی به آرامگاه کوروش اهمیت داده و رسیدگی کرده، از جمله ادعاهای نادرست این اپیزود است.

🔹آسیب‌های ماموگرافی، پاپ اسمیر و بیوپسی و تاثیر اغراق‌آمیز کورتیزول بر تمام بیماری‌ها، ادعاهای نادرست مربوط به حوزه سلامت در پادکست این هفته‌اند.

🔹انتشار عکس منتسب به نوه روح‌الله خمینی، نسبت دادن یک ویدیوی دستکاری‌شده به ویشکا آسایش، ویدیوی جعلی از هیولای سفید اقیانوس و ادعای نادرست درباره بازی فوتبال زنان ایران و فلسطین، سوژه‌های دیگر این قسمت هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:02:40 مقدمه
00:03:49 بابک زنجانی
00:09:04 ادعای نادرست فدوی درباره شلیک به ایران پیش از جنگ ۱۲روزه
00:15:11 آیا پنل‌های خورشیدی مشکل ناترازی برق در ایران را حل می‌کند؟‌
00:21:55 از «آبی ترکی»، «آبی ایرانی»، «سبز ایرانی» و «فیروزه‌ای» چه می‌دانیم؟
00:29:36 ادعای نادرست درباره آرامگاه کوروش قبل و بعد از انقلاب
00:39:03 ادعای نادرست درباره مضر بودن ماموگرافی، پاپ اسمیر و بیوپسی
00:45:33 ادعاهای نادرست و اغراق‌آمیز درباره آثار هورمون کورتیزول
00:51:04 ادعای شاخ‌دار درباره نوه خمینی با مایو
00:56:25 ویدیوی منتسب به دعوای ویشکا آسایش، هوش مصنوعی است
00:57:52 ویدیوی هوش مصنوعی از کوسه‌ای که قایق را غرق می‌کند
00:58:54 بازنشر خبر قدیمی درباره مسابقه فوتبال زنان ایران و فلسطین
01:00:27 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

❌ ویدئوی جعلی از زلزله افغانستان، ساخته‌شده با هوش مصنوعی

🔹در روزهای گذشته ویدئویی از تخریب یک خانه با ادعای «صحنه‌ای دلخراش از زمین‌لرزه‌ جنوب شرقی کشور افغانستان» در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان منتشر شده است.

🔹این ویدئو با هوش مصنوعی ساخته شده و ربطی به زلزله اخیر افغانستان ندارد و چند روز پیش یک اکانت پرطرفدار در تیک‌تاک آن را منتشر کرده بود.

🔹این حساب کاربری در انتشار ویدئوهای ساختگی با مضمون بلایای طبیعی و فجایع انسانی، بسیار فعال است.

🔹با کمی دقت در جزئیات ویدئو می‌توان عناصر و حرکات غیرطبیعی انسان‌ها و حیوانات داخل تصویر را تشخیص داد.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه به این ویدیو و ادعای همراه آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ فرش‌های گمشده سعدآباد ربطی به فرش اهدایی به پوتین ندارد

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شود که ادعا می‌کند مربوط به اهدای یکی از فرش‌های گمشده کاخ سعدآباد به ولادیمیر پوتین است.

🔹این ادعا نادرست و بی‌اساس است.

🔹فرشی که در ویدیو می‌بینیم، در جریان سفر پوتین به تهران در تیر ۱۴۰۱ به او اهدا شد و یک فرش شش‌متری ابریشمی است که شرکت خصوصی فرش قنبری‌نیا، آن را به پوتین اهدا کرد.

🔹مدیرعامل هلدینگ قنبری‌نیا در این دیدار حضور دارد و در عکس و فیلم‌ها دیده می‌شود.

🔹متخصصان فرش می‌گویند فرش اهداشده، ابریشم با نقشه شیخ لطف‌الله اصفهان و احتمالا بافت شهر مراغه است و با توجه به نحوه تا خوردن آن، جزو فرش‌های درجه دو در حوزه فرش ابریشم محسوب می‌شود.

🔹داستان «فرش‌های گم‌شده کاخ سعدآباد» به خبر ناپدید شدن ۴۸ تخته فرش از ساختمان حافظیه سعدآباد برمی‌گردد که اردیبهشت ۱۴۰۲ خبرگزاری فارس آن را منتشر کرد.

🔹فارس نوشت این فرش‌ها بین سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ (دولت اول حسن روحانی) ناپدید شدند.

🔹وبسایت حسن روحانی همان وقت اعلام کرد که فرش‌ها پیش از دولت او مفقود شده و این موضوع را سه سال قبل گزارش کرده بود و در حال بررسی در قوه قضاییه بود.

🔹محمد دهقان، معاون حقوقی ابراهیم رئیسی، تعداد متهمان پرونده را ۹ نفر اعلام کرد و گفت یکی از اعضای ارشد دولت حسن روحانی و فرزند او، متهمان اصلی هستند و پرونده به دادگاه ویژه روحانیت ارسال شده است.

🔹با وجود این، در خرداد ۱۴۰۳ اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه، بحث سرقت را منتفی دانست و گفت برخی از فرش‌ها در دستگاه‌های دولتی پیدا شده‌اند و سهل‌انگاری در رعایت تشریفات قانونی صورت گرفته است.

🔹تابناک نیز اعلام کرد ۱۶ تخته فرش در نهاد ریاست جمهوری پیدا شده و ۲۵ تخته به خارج از کشور منتقل شده‌اند، اما ۷ تخته هنوز پیدا نشده‌اند.

🔹با این حال، محمد دهقان، معاون حقوقی وقت ریاست‌جمهوری همچنان بر سرقت فرش‌ها و نفیس بودن آنها اصرار داشت و گفت هیچ فرشی پیدا نشده و پرونده باز است.

🔹اطلاعات دقیقی از مشخصات فرش‌های مفقودشده، زمان دقیق مفقود شدن و ارزش تاریخی احتمالی آنها در دست نیست.

🔹برخی مسئولان پیشین کاخ سعدآباد و سازمان میراث فرهنگی درباره تاریخی بودن فرش‌های مفقودی تردید وارد کرده‌اند.

🔹با توجه به اطلاعات موجود، فکت‌نامه به ویدیویی که ادعا شده اهدای یکی از فرش‌های گمشده کاخ سعدآباد به پوتین را نشان می‌دهد، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ نامه «خیلی محرمانه» سپاه به صداوسیما درباره فعالیت علیه شاهزاده رضا پهلوی، جعلی است

🔹اخیرا در شبکه‌های اجتماعی تصویری از یک نامه «خیلی محرمانه» سپاه به صداوسیما منتشر شده که موضوع آن مقابله با «فعالیت رو به‌رشد حامیان شاهزاده رضا پهلوی» است.

🔹این نامه جعلی است. اولا منشاء انتشار آن نامشخص است و ثانیا در فرم و محتوای آن عناصر مشکوک و غیرطبیعی فراوانی دیده می‌شود که نشان می‌دهد نامه جعلی و ساختگی است:

1️⃣ لوگوی سپاه مخدوش و غیرواقعی است.

2️⃣ نوشته زیر لوگوی جمهوری اسلامی اشتباه فاحشی دارد. نوشته شده «جمهوری اسلام ایران»!

3️⃣ بالای صفحه نوشته شده «سازمان اطلاعات سپاه پاسداران»، اما نامه به امضای فرمانده سپاه محمدرسول‌الله تهران بزرگ رسیده که یک واحد تشکیلاتی مجزا محسوب می‌شود.

4️⃣ در خطاب نامه نیز یک اشتباه فاحش دیگر وجود دارد: «ج.ا اسلامی ایران»

5️⃣ در ادبیات نامه نیز عبارت‌هایی به کار رفته که در ادبیات جمهوری اسلامی استفاده نمی‌شوند. مانند لقب «شاهزاده»‌ یا عنوان «سازمان مجاهدین خلق» که در ادبیات رسمی در ایران با عبارت دیگری معرفی می‌شوند.

6️⃣ محتوای نامه نیز عجیب است. در نامه از صداوسیما خواسته شده تا به «کلیه کارکنان» ابلاغ شود که هر کدام ۱۰ حساب جعلی بسازند و در شبکه‌های اجتماعی علیه هواداران شاهزاده رضا پهلوی فعالیت کنند.

🔹جمعیت کارمندان صداوسیما ۳۰ تا ۵۰ هزار نفر است. به کارگیری چنین جمعیتی برای ساخت و مدیریت حساب‌های جعلی، یک پروژه بزرگ اداری است و برنامه‌ریزی و اجرای آن در قالب یک نامه‌نگاری محرمانه غیرممکن است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه این نامه را جعلی و ساختگی می‌داند و به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh