📝 مکانیزم ماشه، مقدمه حقوقی حمله نظامی به ایران نیست

🔹فعال‌سازی مکانیسم ماشه به‌دست سه کشور اروپایی در سپتامبر ۲۰۲۵، تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران را دوباره برقرار کرد.

🔹این اقدام، جمهوری اسلامی ایران را ذیل فصل هفتم منشور ملل متحد قرار داده، اما صرفا شامل ماده ۴۱ (تدابیر غیرنظامی) است.

🔹ماده ۴۲ منشور، مجوز اقدام نظامی جمعی را می‌دهد، اما نیازمند قطعنامه جدید شورای امنیت و عدم وتوی پنج عضو دائم شوراست. روسیه و چین، اعضای دائم حامی ایران، هرگونه قطعنامه اقدام نظامی علیه ایران را وتو خواهند کرد.

🔹فعال‌سازی مکانیسم ماشه، «تهدید علیه صلح» را تشخیص می‌دهد، اما به معنای آغاز جنگ قانونی نیست.

🔹سوابق تاریخی نشان می‌دهد تنها در شرایط اجماع یا «عدم مخالفت جدی» پنج عضو دائم شورا، ماده ۴۲ اجرا شده است (عراق–کویت ۱۹۹۰، لیبی ۲۰۱۱).

🔹روسیه مانع اقدامات مشابه علیه عراق (۲۰۰۳) و یوگسلاوی (۱۹۹۹) شد.

🔹دکترین R2P (مسئولیت حمایت) برای جنایت‌های جمعی است و برنامه هسته‌ای ایران ذیل آن قرار نمی‌گیرد. مجمع عمومی می‌تواند «توصیه» کند، اما اختیار الزامی برای اقدام نظامی ندارد (اصل «اتحاد برای صلح»).

🔹در نتیجه، تحریم‌ها ابزار اصلی فشار بین‌المللی باقی خواهند ماند و اقدام نظامی گسترده مشروع توسط سازمان ملل در شرایط کنونی امکان‌پذیر نیست.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت هجدهم - «هزینه‌های اربعین در بودجه سالانه کشور»

🔹بعد از چند ماه وقفه، قسمت جدید پادکست «هزارداستان بودجه» منتشر شد.

🔹موضوع هجدهمین قسمت این پادکست، هزینه‌های اربعین در بودجه سالانه کشور است؛ موضوعی که امسال با اظهارات یکی از مسئولان برگزاری این مراسم درباره توزیع ۱۰۰ میلیارد تومان کباب کوبیده، خبرساز شد.

🔹هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا را در سایت رادیو فردا و پادگیرها دنبال کنید.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در سایت رادیو فردا بشنوید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای شاخ‌دار در مورد وجود ویروس‌های قابل رویت روی ماسک‌های یکبار مصرف

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی فارسی منتشر شده که ادعا می‌کند مردی در ترکیه با انجام یک آزمایش، ثابت کرده ماسک‌های یکبار مصرف به ویروس‌های قابل رویت با چشم غیرمسلح آلوده هستند.

🔹این ادعا درست نیست و ویدیو نیز قدیمی و مربوط به زمان همه‌گیری کرونا است.

🔹در آن زمان ویدیوهای مشابهی با ادعای وجود کِرم و نانوربات‌ در ماسک‌ها منتشر شد که همه بی‌اساس و نادرست بود.

🔹ویروس‌ها با چشم غیرمسلح قابل رویت نیستند.

🔹همچنین بر اساس تحقیقات موجود، ویروس‌ها مانند ویروس کرونا و سارس در نهایت تا یک روز روی پارچه و الیاف قابل بازیابی هستند.

🔹ساختارهای میله‌ای شکل دیده‌شده در ویدیو، الیاف پلی‌پروپیلن ماسک است که به تغییرات دما و رطوبت واکنش نشان می‌دهد، نه ویروس‌های متحرک.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت هجدهم - «هزینه‌های اربعین در بودجه سالانه کشور»

🔹قسمت جدید پادکست «هزارداستان بودجه» منتشر شد.

🔹در هجدهمین قسمت این پادکست، به هزینه‌های اربعین در بودجه سالانه کشور پرداخته‌ایم؛ موضوعی که امسال با اظهارات یکی از مسئولان برگزاری این مراسم درباره توزیع ۱۰۰ میلیارد تومان کباب کوبیده، خبرساز شد.

🔹هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا را در سایت رادیو فردا و پادگیرها دنبال کنید.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در سایت رادیو فردا بشنوید

🌐 @Factnameh

❌ نقل قول نادرست منتسب به رسانه‌های چینی درباره سخنرانی پزشکیان در سازمان ملل

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که رسانه‌های چینی، مانند گلوبال‌تایمز، چاینا دیلی و شین‌هوا نوشته‌اند سخنرانی مسعود پزشکیان در مجمع سالانه سازمان ملل متحد، دیوار ترس از اسرائیل را شکسته و به سایر رهبران جهان جسارت داده تا علیه اسرائیل سخن بگویند.

🔹این ادعا نادرست است.

🔹بررسی‌ها نشان می‌دهد که هرچند این رسانه‌ها سخنرانی پزشکیان را پوشش داده‌اند، اما هیچ‌یک از آنها چنین مطالبی منتشر نکرده‌اند.

🔹نگارش نام مسعود پزشکیان در ویدیوی همراهِ این ادعا نیز با نگارش مورد استفاده در رسانه‌های چینی، متفاوت است.

🔹برخی از تصاویر ویدیوی مورد اشاره نیز مربوط به اجلاس سال جاری سازمان ملل نیست.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی ساختگی سخنرانی خامنه‌ای به زبان انگلیسی

🔹ویدئویی کوتاه از علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی منتشر شده و ادعا شده که او در حال سخنرانی به زبان انگلیسی است.

🔹این ادعا نادرست و ویدئوی مورد اشاره، ساختگی است.

🔹خامنه‌ای هیچ سخنرانی‌ای به زبان انگلیسی ندارد.

🔹ویدیوی اصلی مربوط به سخنرانی او در ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ در مراسم سالگرد کشته‌شدن ابراهیم رئیسی است و این ویدیو صداگذاری شده است.

🔹تصاویر کلوزآپ از صورت خامنه‌ای هم برای هماهنگی بین تصویر و صدا دستکاری شده‌اند.

🔹صدایی که به عنوان صدای رهبر جمهوری اسلامی در این ویدیو منتشر شده، ساخته هوش مصنوعی است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 دود عجیب موشک‌

🔹در قسمت ۲۳۷ پادکست هفتگی فکت‌نامه، ابتدا سعی کردیم به این پرسش، پاسخ دهیم که آیا مکانیسم ماشه، مقدمه حقوقی برای اقدام نظامی علیه ایران است؟

🔹در ادامه به ادعای گمراه‌کننده محمدحسین راجی درباره توانایی کشورها برای غنی‌سازی ۶۰ درصدی اورانیوم پرداختیم.

🔹مسعود پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل ادعا کرد که جمهوری اسلامی هرگز به دنبال بمب اتم نبوده است. این ادعا چقدر با واقعیت همخوانی دارد؟ پس از پاسخ به این سوال، کمی هم درباره خسارت‌های اقتصادی بحران هسته‌ای ایران حرف زدیم.

🔹دیده شدن دود عجیب در آسمان چند نقطه ایران، بازار گمانه‌زنی‌ها و ادعاها درباره آزمایش اخیر ایران را داغ کرده بود. در این قسمت درباره این موضوع نیز توضیح داده‌ایم.

🔹دو سوژه مربوط به حوزه سلامت، یکی ادعاهای پرتکرار درباره فلوراید و دیگری ادعایی قدیمی درباره ویروسی بودن ماسک‌های یکبار مصرف، پایان‌بخش فکت‌چک‌های این اپیزود هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای کشته‌شدن ۸۰۰ اسرائیلی در جنگ ۱۲ روزه، نادرست است

🔹ماه‌هاست ادعاهایی مبنی بر «کشته‌شدن ۸۰۰ اسرائیلی در جنگ ۱۲ روزه» در رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و سخنرانی افرادی چون احمد خاتمی شنیده می‌شود.

🔹مثلا کیهان در گزارشی ادعا می‌کند یک مدیر اسرائیلی این عدد را در جریان یک مصاحبه تلویزیونی اعلام کرده است.

🔹بررسی‌ها نشان می‌دهد این ادعاها نادرست است.

🔹۲۵ تیر ۱۴۰۴ مدیر یک شرکت فناوری اسرائیلی به نام ری‌لاین، عکسی از زیرنویس یک برنامه در شبکه ۱۲ اسرائیل را منتشر می‌کند. زیرنویس درباره تلفات سربازان اسرائیلی در عملیات ارابه‌های گیدئون در غزه است. او به کنایه می‌نویسد تعداد کشته‌های ارتش اسرائیل، نه ۳۵ نفر که در مجموع ۸۹۳ نفر است.

🔹کیهان پس از زنجیره متنوعی از اشتباهات و اطلاعات نادرست، این عدد را به عنوان اعتراف اسرائیل به کشته‌شدگان جنگ با ایران منتشر کرده و همین ادعای نادرست، در ماه‌های بعد نیز بازیافت و تکرار شده است.

🔹البته در ایران برخی رسانه‌ها، این ادعای کیهان را درستی‌سنجی کرده‌اند و آن را زیر سوال برده‌اند.

🔹رسانه‌ها از جمله الجزیره با استناد به آمار وزارت بهداشت اسرائیل، گزارش کرده‌اند که ۲۸ نفر در اسرائیل بر اثر جنگ ۱۲ روزه کشته شده‌اند.

🔹علاوه بر اینکه ۸۰۰ کشته در اسرائیل از سوی هیچ‌کس مطرح نشده، بافت اجتماعی، حضور رسانه‌ها و خبرنگاران از کشورهای دیگر و همچنین شرایط زیرساخت‌های بهداشتی و دفن در جامعه اسرائیل نیز این سوال را به وجود می‌آورد که چگونه ممکن است یک دولت بتواند کشته شدن ۸۰۰ نفر را به طور کامل مخفی کند؟

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 دود عجیب موشک‌

🔹در قسمت ۲۳۷ پادکست هفتگی فکت‌نامه، ابتدا سعی کردیم به این پرسش، پاسخ دهیم که آیا مکانیسم ماشه، مقدمه حقوقی برای اقدام نظامی علیه ایران است؟

🔹در ادامه به ادعای گمراه‌کننده محمدحسین راجی درباره توانایی کشورها برای غنی‌سازی ۶۰ درصدی اورانیوم پرداختیم.

🔹مسعود پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل ادعا کرد که جمهوری اسلامی هرگز به دنبال بمب اتم نبوده است. این ادعا چقدر با واقعیت همخوانی دارد؟ پس از پاسخ به این سوال، کمی هم درباره خسارت‌های اقتصادی بحران هسته‌ای ایران حرف زدیم.

🔹دیده شدن دود عجیب در آسمان چند نقطه ایران، بازار گمانه‌زنی‌ها و ادعاها درباره آزمایش اخیر ایران را داغ کرده بود. در این قسمت درباره این موضوع نیز توضیح داده‌ایم.

🔹دو سوژه مربوط به حوزه سلامت، یکی ادعاهای پرتکرار درباره فلوراید و دیگری ادعایی قدیمی درباره ویروسی بودن ماسک‌های یکبار مصرف، پایان‌بخش فکت‌چک‌های این اپیزود هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:01:43 مقدمه
00:05:32 مکانیزم ماشه، مقدمه حقوقی حمله نظامی به ایران نیست
00:14:30 مغالطه محمدحسین راجی درباره توان غنی‌سازی ۶۰ درصدی
00:19:33 جمهوری اسلامی ایران چقدر واقعا دنبال بمب اتم بوده‌است؟
00:27:34 خسارت بحران هسته‌ای برای اقتصاد ایران چقدر است؟
00:32:29 از آزمایش موشکی ۲۷ شهریور و دود عجیب در آسمان چه می‌دانیم؟
00:37:47 ادعای نادرست نماینده مجلس درباره آزمایش موشک قاره‌پیما
00:39:50 ادعای شاخ‌دار فناوری بدون سوخت موشک بالستیک قاره‌پیمای ایرانی
00:43:27 درباره فواید و مضرات فلوراید چه می‌دانیم؟
00:51:25 ادعای وجود ویروس‌های قابل رویت روی ماسک‌های یکبار مصرف
00:54:39 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

🔹 درباره فواید و مضرات فلوراید چه می‌دانیم؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی، فلوراید موجود در خمیردندان و آب آشامیدنی، با ادعاهایی مانند کاهش هوش، سرطان و اختلالات تیروئید زیر سوال رفته است.

🔹حسین روازاده، مروج طب سنتی، از مروجان این ادعاست و فلوراید را عامل اختلالات روانی، کاهش طول عمر و افزایش فرمان‌برداری انسان‌ها می‌داند.

🔹تئوری‌های توطئه درباره فلوراید، قدیمی است و مختص ایران هم نیست؛ تئوری‌هایی که به کنترل ذهن و جمعیت، مسمومیت تدریجی و توطئه شرکت‌های صنعتی اشاره می‌کند.

🔹فلوراید در دوزهای کنترل‌شده برای کاهش پوسیدگی دندان مفید است و سازمان‌های بهداشت عمومی مانند سازمان بهداشت جهانی و مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا استفاده از آن را تأیید کرده‌اند.

🔹با این حال، مصرف بیش از حد فلوراید، می‌تواند مضر باشد و منجر به فلوروزیس دندانی (که نوعی تغییر در مینای دندان و به وجود آمدن لکه‌های روی آن است) شود.

🔹برنامه ملی سم‌شناسی ایالات متحده در یک مطالعه جامع در سال ۲۰۲۵ نشان داد که استفاده از سطوح بالای فلوراید (بیش از ۱.۵ میلی‌گرم در لیتر در آب آشامیدنی) با کاهش IQ در کودکان مرتبط است، اما این به معنای رابطه علت و معلولی نیست.

🔹این مطالعه روی مضرات مصرف بالای فلوراید تمرکز دارد و تاکید می‌کند مواد بسیاری وجود دارند که در مقدار کم، مفید و سالم هستند اما در مقدار زیاد، مضر می‌شوند.

🔹در ایران، میانگین غلظت فلوراید در آب آشامیدنی بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۵ حدود ۰.۳۸±۰.۶۵ میلی‌گرم در لیتر بوده و در برخی مناطق جنوبی بالاتر از حد بهینه گزارش شده است.

🔹تاریخچه استفاده از فلوراید در آمریکا از سال ۱۹۴۵ آغاز و منجر به کاهش قابل توجه پوسیدگی دندان‌ها شد.

🔹در سال‌های اخیر، خدمات بهداشت عمومی ایالات متحده سطح ۰.۷ میلی‌گرم در لیتر و سازمان بهداشت جهانی ۱.۵ میلی‌گرم در لیتر را به عنوان حد مجاز ایمن توصیه می‌کنند.

🔹در نتیجه این که فلوراید باعث کاهش ضریب هوشی و مرگ سلول‌های مغزی، سرطان و تیروئید می‌شود و مردم را مطیع و منفعل می‌کند، «نادرست» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدئوی نادرست «درمان پارکینسون با مصرف ماری‌جوانا»

🔹ویدئوهایی با عنوان تاثیر «فوری و عجیب»، «معجزه‌آسا» و «شگفت‌انگیز» ماری‌جوانا بر بیماری پارکینسون بارها در شبکه‌های اجتماعی بازنشر شده‌اند.

🔹این ویدئوها بخشی از فیلم مستند Ride with Larry است. مستند، درباره مبارزه مردی به نام لری اسمیت با بیماری پارکینسون است و در بخشی از آن، او تصمیم می‌گیرد استفاده از کانابیس را تجربه کند.

🔹تاکنون در تحقیقات علمی، شواهد پزشکی محکمی که ثابت کند مصرف کانابیس درمان قطعی و استانداردی برای این بیماری محسوب می‌شود، به دست نیامده است.

🔹این بخش از ویدیو، به شرط صحت، در قالب یک تجربه شخصی، اثر لحظه‌ای و کوتاه‌مدت این ماده را بر کاهش لرزش دست و پای بیمار نشان می‌دهد و آزمایشی علمی نیست.

🔹بیماری پارکینسون یک بیماری پیش‌رونده است و تا کنون درمان قطعی ندارد.

🔹سازمان بهداشت جهانی با اشاره به آسیب‌های مصرف تفریحی کانابیس، تاکید کرده که شواهد درباره مصرف دارویی این ماده، از جمله دوزهای THC و اثرات آن بر بیماری‌های خاص، هنوز ناکافی و غیرقطعی است.

🔹این سازمان تاکنون راهنمایی تخصصی درباره مصرف کانابیس برای بیماری پارکینسون منتشر نکرده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست باهنر درباره نبود الزام قانونی برای حجاب

🔹محمدرضا باهنر می‌گوید بعد از توقف قانون حجاب و عفاف در شورای عالی امنیت ملی، دیگر الزام قانونی، حقوقی و کیفری برای حجاب وجود ندارد و هیچ قانونی هم برای آن نیست.

🔹طبق تحقیقات فکت‌نامه، طی یک ماه گذشته خبر برخورد قضایی و پلمب بیش از ۵۰ کافه، رستوران، باشگاه و واحد صنفی به دلیل «عدم رعایت شئونات اسلامی» منتشر شده، که از تداوم برخوردها حکایت دارد.

🔹به گفته مقام‌های حکومت ایران، شورای عالی امنیت ملی سال گذشته به صورت مکتوب به مجلس اعلام کرد ابلاغ قانون حجاب و عفاف را متوقف کند.

🔹مصوبه شورای عالی امنیت ملی و جزئیات ابلاغیه آن در دسترس عموم نیست، اما قوانین صریح دیگری وجود دارد که مبنای اعمال حجاب اجباری و برخورد با شهروندان به بهانه حجاب است.

🔹در ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی تصریح شده «زنانی که بدون حجاب شرعی در معابر و انظار عمومی ظاهر شوند» به حبس و جریمه نقدی محکوم می‌شوند.

🔹شورای انقلاب فرهنگی نیز در مصوبات لازم‌الاجرای خود به نیروی انتظامی، قوه قضائیه و بسیاری از نهادهای دیگر ماموریت داده تا برای اعمال حجاب اجباری با شهروندان برخورد کنند.

🔹علاوه بر این ده‌ها قانون، مقررات و بخشنامه دیگر در خصوص الزامی بودن رعایت حجاب اسلامی وجود دارد که تاکنون خبری از لغو یا توقف آنها منتشر نشده است.

🔹رهبر جمهوری اسلامی نیز در سخنرانی‌های عمومی خود به اعمال حجاب اجباری تاکید کرده و آن را وظیفه حکومت خوانده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ انتساب اظهارات نادرست به رهبران جهان درباره فرهنگ و آشپزی ایرانی و سرمایه‌گذاری در ایران

🔹در چندین پست شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که تعدادی از رهبران جهان به مردم ایران نامه نوشته‌اند و فرهنگ و تاریخ و آشپزی ایرانی را ستوده‌اند.

🔹همچنین در مطالب مشابهی، سرمایه‌گذاری در ایران به خرید بیت‌کوین در سال ۲۰۱۰ و سهام آمازون در آغاز کار مقایسه شده است.

🔹این ادعاها نادرست هستند.

🔹هیچ‌کدام از رهبران سیاسی جهان در روزهای اخیر درباره مواردی که در متن‌های منتشرشده آمده، سخن نگفته‌اند. اظهارات این رهبران درباره ایران در سایت‌هایشان موجود است.

🔹خبرنامه بلومبرگ چند ماه پیش در یک یادداشت تحلیلی اقتصادی، سرمایه‌گذاری در ایران را بدون در نظر گرفتن تحریم‌ها و شرایط ژئوپولتیک ایران با خرید بیت‌کوین مقایسه کرده بود، اما برخلاف این ادعاها، این جمله ربطی به جف بزوس، حاکم دوبی یا ایلان ماسک ندارد.

🔹یک سایت اقتصادی هم با بررسی بازار ایران و با تمرکز بر سایت دیجی‌کالا، آن را با روزهای اول آمازون مقایسه کرده بود، اما هیچ‌کدام از شخصیت‌های سیاسی یا شناخته‌شده در شبکه‌های اجتماعی چنین مقایسه‌ای نکرده‌اند.

🔹انتشار مطالبی از این دست، شیوه‌ای از «نسبت دادن نادرست» محسوب می‌شود و از فکت‌نامه نیز نشان «نادرست» می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت نوزدهم - «جامعةالمصطفی در ژاپن»

🔹جامعةالمصطفی العالمیه، موضوع نوزدهمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه است؛ نهادی مذهبی که با هدف «تربیت مجتهدان و عالمان و نشر و ترویج اسلام ناب محمدی» در کشورهای خارجی تاسیس شده و در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ حدود ۲ هزار میلیارد تومان بودجه دارد.

🔹در این قسمت، با تمرکز روی نمایندگی جامعه‌المصطفی در ژاپن، سراغ این سوال رفته‌ایم که بودجه این نهاد برای چه کاری هزینه می‌شود؟

🔹هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا را در سایت رادیو فردا و پادگیرها دنبال کنید.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در سایت رادیو فردا بشنوید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست وجود کِرم در سیگار

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که نشان می‌دهد زن جوانی که روپوش پزشکی دارد، مدعی وجود کرم در سیگار است.

🔹او بخش ابتدایی ویدیو (خالی کردن سیگار) را خودش ساخته، اما بخش زیر میکروسکوپ را از ویدیوهای قدیمی اینترنتی کپی کرده است.

🔹ویدیوی اولیه‌ای که تصاویر لاروها از آن گرفته شده، از سال ۲۰۲۳ به زبان‌های مختلف در یوتیوب پخش شده و صامت و بدون توضیح بوده است.

🔹ادعای مطرح‌شده در این ویدیو نادرست است و ویدیو، تحریف‌شده و ترکیبی از محتوای قدیمی و جدید است.

🔹تاکنون هیچ گزارش معتبر یا رسمی درباره وجود کرم زنده یا لارو در بسته‌ سیگار مصرفی منتشر نشده است.

🔹مراحل تولید صنعتی سیگار (خشک‌کردن، افزودن مواد شیمیایی، بسته‌بندی و غیره)، احتمال زنده ماندن هرگونه حشره در محصول نهایی را تقریباً به صفر می‌رساند.

🔹وجود حشره در سیگار، مانند هر محصول دیگر، ناممکن نیست اما بسیار نادر است و بستگی به شرایط نامناسب انبار، حمل‌ونقل یا کنترل کیفیت ضعیف دارد.

🔹تحقیقات درباره آفات تنباکو مثل سوسک تنباکو (Lasioderma serricorne) نشان می‌دهند این آفت در مرحله انبار و ذخیره‌سازی ممکن است تنباکو را آلوده کند؛ اما این مطالعات وجود حشره زنده در سیگار نهایی را تأیید نمی‌کنند.

🔹احتمالاً لاروهای موجود در ویدیو متعلق به «مگس سیاه» هستند که آفت تنباکو نیست.

🔹مقایسه تصاویر لاروها با سوسک تنباکو نیز تطابقی نشان نمی‌دهد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 ادعای گمراه‌کننده «جایگزینی GPS با ماهواره‌های موقعیت‌یاب چینی»

🔹در جریان جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، همزمان با اختلال گسترده در GPS، مقام‌های ایرانی گفتند ماهواره‌های چینی بیدو جایگزین GPS می‌شوند. این ادعای آنها واقعیت ندارد.

🔹سیگنال‌های GPS و بیدو از سوی ماهواره‌های خارجی پخش می‌شوند و هیچ دولتی (از جمله ایران) نقشی در «ارسال» یا «جایگزینی» آنها ندارد.

🔹نهایت کاری که می‌توان کرد، ایجاد اختلال یا جعل محلی سیگنال است، نه جایگزینی جهانی.

🔹از نظر فنی، بیدو در ایران دقتی مشابه یا اندکی بهتر از GPS دارد، اما بیشتر گوشی‌ها و دستگاه‌ها به‌طور همزمان از چند سامانه (GPS، بیدو، گالیله، گلوناس) استفاده می‌کنند و کاربر نمی‌تواند یکی را خاموش کند.

🔹حذف GPS مستلزم تغییرات عمیق در سخت‌افزار، نرم‌افزار و زیرساخت است و هزینه‌ای سنگین دارد.

🔹در عمل، آنچه مقام‌ها «جایگزینی» می‌نامند، بیشتر ترجمه سیاسی از پروژه «بومی‌سازی و وابستگی فناورانه به چین» است تا یک تغییر واقعی در ناوبری.

🔹هیچ شواهدی وجود ندارد که استفاده از بیدو بتواند جلوی حملات پهپادی اسرائیل را بگیرد؛ پهپادهایی که در صورت اختلال در GPS می‌توانند مثل بقیه کاربران به بیدو یا گالیله سوئیچ کنند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 باهنر و قانون حجاب

🔹در قسمت ۲۳۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه کمی مفصل درباره چند موضوع مهم صحبت کرده‌ایم. یکی از آنها، ادعای محمدرضا باهنر درباره قوانین حجاب اجباری در ایران بود که واکنش‌های زیادی داشت.

🔹موضوع بعدی، تکرار چندباره ادعاها درباره تعداد کشته‌شدگان اسرائیلی در جنگ ۱۲ روزه است که درباره نادرست بودن آن توضیح داده‌ایم.

🔹به‌تازگی پست‌های متعددی منتشر شده که مدعی است رهبران سیاسی و صاحبان کسب‌وکارهای بزرگ دنیا درباره ایران پیام‌هایی صادر کرده‌اند. درباره نادرست بودن این ادعاها در این قسمت صحبت کرده‌ایم.

🔹در شبکه‌های اجتماعی بارها تکرار شده که مصرف ماریجوانا می‌تواند بیماری پارکینسون را درمان کند. این ادعا از کجا آمده و چقدر واقعیت دارد؟

🔹در پایان، درباره چند سوژه دیگر به‌طور خلاصه توضیح داده‌ایم؛ دو ادعا درباره پزشکیان و خامنه‌ای و یک ادعای شاخ‌دار درباره جنگ ایران و عراق.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

❌ انتشار ویدیوی قدیمی در سوریه به اسم کشته‌شدگان در غزه

🔹بیژن عبدالکریمی در کانال تلگرامی‌اش ویدیویی با این ادعا منتشر کرده که مربوط به «جاسازی بمب در جسد یک کودک فلسطینی به دست اشرار صهیونیست» است.

🔹این ادعا شاخ‌دار است.

🔹ویدیو، مربوط به انفجاری در سال ۱۳۹۱ در مراسم تشییع جنازه‌ای در حومه دمشق است که طی آن، انفجار بمبی در میان معترضان حکومت اسد منجر به کشته شدن ۸۵ نفر از مردم سوریه شد.

🔹وجود پرچم‌های مخالفان اسد و سایر نشانه‌ها در ویدیو، نشان می‌دهد این حادثه در سوریه رخ داده، نه فلسطین.

🔹اصل ویدیو در سال ۲۰۱۲ منتشر شده و منجر به واکنش‌های بین‌المللی زیادی علیه دولت اسد شد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در آن زمان برای حفظ حکومت بشار اسد در جنوب دمشق حضور داشت؛ هرچند مقامات ایران این حضور را «مستشاری» توصیف کرده‌اند.

🔹این ویدیو پیش‌تر در آبان ۱۴۰۳ در شبکه‌های اجتماعی به ویژه فیس‌بوک، منتشر شد و آژانس فرانس‌پرس و موسسه PolitiFact آن را راستی‌آزمایی کرده بودند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای منتسب به این ویدیو نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh