🎙 دی ۱۴۰۴

🔹بخش عمده قسمت ۲۵۱ پادکست هفتگی فکت‌نامه مربوط به مرور مقاله‌ها و فکت‌چک‌هایی است که با اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ ایران ارتباط دارد.

🔹این اعتراضات از روز هفتم دی آغاز شد و تا زمان انتظار این اپیزود، اوج‌گیری آن همچنان ادامه دارد.

🔹ماجرای عکس معروف روزهای نخست اعتراضات ۱۴۰۴، انتساب دو ویدیوی قدیمی به اعتراضات اخیر و ادعای نادرست پیوستن پلیس به مردم در لردگان از جمله فکت‌چک‌های این هفته‌اند.

🔹ضمن اشاره به ویدیوی معروفی از اعتراضات گسترده مردم آبدانان، توضیح می‌دهیم که ممکن است چند نفر از مردم این شهر در خیابان حضور یافته باشند و در ادامه نیز درباره مکان‌یابی ویدیوهای اعتراضات اخیر صحبت می‌کنیم.

🔹حمله نیروهای امنیتی به بیمارستان ایلام و شلیک گاز اشک‌آور به محوطه بیمارستان سینا در تهران، از جمله مهمترین رویدادهای اعتراضات سراسری اخیر بود که درباره هر دو توضیح می‌دهیم.

🔹انتشار عکس ساختگی در ساعات اول بازداشت نیکلاس مادورو، اشاره‌ای به بودجه سال آینده، وضعیت قیمت گوشت وارداتی در ایران و اوضاع فروش نفت ایران طی امسال و سال‌های اخیر، از دیگر سوژه‌های این قسمت هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

🎙 دی ۱۴۰۴

🔹بخش عمده قسمت ۲۵۱ پادکست هفتگی فکت‌نامه مربوط به مرور مقاله‌ها و فکت‌چک‌هایی است که با اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ ایران ارتباط دارد.

🔹این اعتراضات از روز هفتم دی آغاز شد و تا زمان انتظار این اپیزود، اوج‌گیری آن همچنان ادامه دارد.

🔹ماجرای عکس معروف روزهای نخست اعتراضات ۱۴۰۴، انتساب دو ویدیوی قدیمی به اعتراضات اخیر و ادعای نادرست پیوستن پلیس به مردم در لردگان از جمله فکت‌چک‌های این هفته‌اند.

🔹ضمن اشاره به ویدیوی معروفی از اعتراضات گسترده مردم آبدانان، توضیح می‌دهیم که ممکن است چند نفر از مردم این شهر در خیابان حضور یافته باشند و در ادامه نیز درباره مکان‌یابی ویدیوهای اعتراضات اخیر صحبت می‌کنیم.

🔹حمله نیروهای امنیتی به بیمارستان ایلام و شلیک گاز اشک‌آور به محوطه بیمارستان سینا در تهران، از جمله مهمترین رویدادهای اعتراضات سراسری اخیر بود که درباره هر دو توضیح می‌دهیم.

🔹انتشار عکس ساختگی در ساعات اول بازداشت نیکلاس مادورو، اشاره‌ای به بودجه سال آینده، وضعیت قیمت گوشت وارداتی در ایران و اوضاع فروش نفت ایران طی امسال و سال‌های اخیر، از دیگر سوژه‌های این قسمت هستند.

❗️با توجه به وضعیت اینترنت در ایران و درخواست برخی مخاطبان، فایل صوتی قسمت ۲۵۱ پادکست هفتگی را زودتر از حالت معمول در کانال تلگرام منتشر می‌کنیم تا شاید دسترسی بهتری برای مخاطبان داخل ایران فراهم کند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:01:00 مقدمه
00:03:58 تصویر معروف اعتراضات اخیر تهران، ربطی به تایلند ندارد
00:08:11 ادعای نادرست کشته‌شدن اسماعیل قریشوندی در اعتراضات ۱۴۰۴
00:12:37 استفاده از تصویر قدیمی به عنوان تصاویر اعتراض‌های دی ۱۴۰۴
00:14:15 ادعای نادرست پیوستن نیروی انتظامی به معترضان در شهر لردگان
00:17:01 ابعاد حضور مردم آبدانان در اعتراضات ۱۶ دی ۱۴۰۴
00:23:05 درباره مکان‌یابی ویدیوهای اعتراضات اخیر
00:27:19 در بیمارستان ایلام چه گذشت؟
00:34:02 دانسته‌ها و ابهام‌ها درباره شلیک گاز اشک‌آور در بیمارستان سینا
00:38:49 عکس منتسب به بازداشت نیکلاس مادورو، ساختگی است
00:42:03 ادعای گمراه‌کننده پزشکیان درباره رشد بودجه سال ۱۴۰۵
00:46:26 تاثیر حذف ارز ترجیحی روی قیمت گوشت در ایران
00:51:27 نگاهی به آخرین آمار تولید و صادرات نفت
00:58:58 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

🔹 آنچه درباره دو ویدیوی دلخراش فردیس کرج می‌دانیم

🔹در ساعت‌های گذشته دو ویدیو با عنوان «کشته‌شدگان فردیس در تاریخ ۱۸ دی» منتشر شده است.

🔹ویدئوها اصل هستند، ساختگی و قدیمی نیستند، صداگذاری نشده‌اند و مربوط به ایرانند.

🔹بررسی‌های ما نشان می‌دهد این ویدیوها جدید هستند و سابقه انتشار آنها در اینترنت وجود ندارد.

🔹با وجود اینکه ویدیوها کیفیت بالایی ندارند و جزئیات مکانی آنها تا این لحظه نامشخص است اما مقایسه افرادی که در آن بر زمین افتاده‌اند نشان می‌دهد هر دو ویدئو یک واقعه را در ایران در شب گذشته نشان می‌دهند.

🔹جزئیاتی که در ویدیوها وجود دارد؛ مانند ماشین‌های پارک‌شده در پارکینگ (که یکی از آنها احتمالا تیباست)، صداهای محیط و پوشش متناسب با فصل افراد، تایید می‌کند که ویدیو مربوط به ایران است.

🔹در این دو ویدیو در مجموع هفت نفر روی زمین افتاده‌اند، که به نظر می‌رسد وضعیت بعضی از آنها وخیم است.

🔹دست‌کم یک ویدیوی دیگر از اعتراضات در خیابان‌های فردیس کرج وجود دارد که نشان می‌دهد معترضان در این شهر هدف شلیک گلوله قرار گرفتند.

🔹هوش مصنوعی گروک در پاسخ به کاربران درباره این ویدیو به غلط ادعا کرده این تصاویر مربوط به کشورهای دیگر از جمله ازبکستان و مصر است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

✍️ استارلینک در ایران قطع نشده و اختلال مربوط به جی‌پی‌اس است

🔹در شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، اینترنت ایران به‌طور کامل قطع شد و کشور وارد خاموشی دیجیتال شد.

🔹در این وضعیت، استارلینک تنها راه ارتباط برخی کاربران با خارج از کشور بود.

🔹همزمان، گزارش‌هایی از کندی، قطع و‌ وصل و تاخیر در راه‌اندازی استارلینک منتشر شد که در شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان «اختلال در استارلینک» توصیف شد.

🔹بررسی فنی نشان می‌دهد این مشکل لزوما ناشی از اختلال مستقیم یا پارازیت روی خود شبکه استارلینک نیست.

🔹ترمینال‌های استارلینک برای تعیین مکان و زمان به GPS و دیگر سامانه‌های ناوبری ماهواره‌ای متکی‌اند.

🔹در برخی مناطق، به‌ویژه اطراف مراکز نظامی یا زیرساختی حساس، سابقه اختلال محلی GPS (جمینگ یا اسپوفینگ) وجود دارد.

🔹اختلال GPS می‌تواند باعث ناتوانی ترمینال در تعیین موقعیت، تأخیر در اتصال اولیه یا ناپایداری کیفیت ارتباط شود.

🔹در برخی نسخه‌های اپلیکیشن استارلینک، امکان کاهش وابستگی موقت به GPS و استفاده از تخمین موقعیت مبتنی بر صورت فلکی استارلینک وجود دارد.

🔹این راه‌حل موقتی است، دائمی و پایدار نیست و ممکن است پس از ریبوت یا قطع برق غیرفعال شود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره استقرار پرواز اضطراری در مهرآباد برای فرار خامنه‌ای به مسکو

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی مدعی مشاهده دو هواپیما در بخش نظامی فرودگاه مهرآباد است؛ یکی ترابری روسی Antonov An-124 و دیگری «جت اختصاصی رهبر جمهوری اسلامی» که برای پرواز فرار خامنه‌ای به مسکو آماده شده است.

🔹بررسی معماری برج مراقبت نشان می‌دهد شکل پایه، نسبت ارتفاع و جزئیات آن با برج کنترل فرودگاه مهرآباد همخوانی ندارد.

🔹چیدمان ساختمان‌ها، فاصله‌ها و زاویه دید کلی با ژئولوکیشن واقعی فرودگاه مهرآباد و تصاویر ماهواره‌ای تطبیق ندارد.

🔹هواپیمای بزرگ‌تر به‌طور قطعی قابل شناسایی به‌عنوان Antonov An-124-100 نیست و برخی نسبت‌های بدنه با این مدل همخوانی کامل ندارد.

🔹هواپیمای کوچک‌تر از نظر تعداد و آرایش پنجره‌ها با فالکون‌های شناخته‌شده ناوگان تشریفات جمهوری اسلامی (مانند Falcon 50 و Falcon 900) مطابقت ندارد.

🔹مقیاس تانکر سوخت کنار هواپیما با ابعاد واقعی تجهیزات فرودگاهی و نسبت آن‌ها با بیزنس‌جت‌ها ناسازگار است.

🔹رفتار بصری فنس جلوی دوربین، محوشدگی یکنواخت و ناپدید شدن ناگهانی خودروها با حرکت طبیعی ویدیو همخوانی ندارد و به بازتولید دیجیتال یا هوش مصنوعی اشاره می‌کند.

🔹مجموع این شواهد، اصالت تصویری ویدیو را به‌شدت زیر سؤال می‌برد و روایت «آماده‌باش اضطراری و فرار خامنه‌ای به مسکو» مبتنی بر این ویدیو، تأیید نمی‌شود.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ویدیو و ادعای منتسب به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست امکان اتصال موبایل به اینترنت رایگان استارلینک با یک کد

🔹ادعایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید با استفاده از گوشی موبایل می‌توان با یک کد دستوری به اینترنت استارلینک وصل شد.

🔹این ادعا نادرست است.

🔹کد #*#*4636#*#* تنها در گوشی‌های اندروید کار می‌کند و ربطی به استارلینک ندارد. با استفاده از این کد می‌توان «توان رادیویی تلفن همراه» را فعال کرد و در حالت هواپیما هم به شبکه اینترنت وصل شد.

🔹در صورتی که اینترنت قطع باشد این کد کمکی به اتصال اینترنت نخواهد کرد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که با وارد کردن یک کد می‌توان به طور رایگان به اینترنت استارلینک وصل شد نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ استارلینک مجانی نشده است

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده ایلان ماسک، استارلینک را در داخل ایران «رایگان» کرده است.

🔹بررسی شواهد نشان می‌دهد این ادعا به‌طور رسمی تایید نشده است.

🔹هیچ بیانیه یا اطلاعیه‌ای از سوی SpaceX یا ایلان ماسک درباره رایگان شدن عمومی استارلینک در ایران وجود ندارد.

🔹منشاء این ادعا معمولا نقل‌قول‌های غیررسمی، برداشت آزاد از توییت‌های قدیمی یا گزارش‌های بدون منبع معتبر است.

🔹اظهارات ایلان ماسک درباره «فعال بودن پوشش استارلینک در ایران» به معنای امکان فنی اتصال است، نه حذف هزینه اشتراک.

🔹در مدل تجاری استارلینک، رایگان شدن سرویس در بحران‌ها معمولاً محدود، موقتی و با اعلام رسمی است. چنین وضعیتی درباره ایران مشاهده نمی‌شود.

🔹بنابراین ادعای رایگان شدن استارلینک در ایران، «نادرست» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎥 ابعاد گسترده اعتراضات در آبدانان

🔹در اعتراضات ۱۶ دی‌ماه، ویدیویی از آبدانان استان ایلام به‌شدن وایرال شد؛ آن هم در شهری که کمتر از ۳۰ هزار نفر جمعیت دارد.

🔹خبرگزاری فارس تعداد معترضان را دو هزار نفر اعلام کرده، اما حتی در یک قاب ثابت همین ویدیوی معروف هم بیش از این عدد به چشم می‌خورد.

🔹هرچند نمی‌توان جمعیت معترضان را تخمین زد، اما با بررسی‌هایی که فکت‌نامه بر اساس محاسبه شدت جریان جمعیت انجام داده، می‌توان با اطمینان گفت که این جمعیت به‌راحتی می‌تواند حدود ۱۰ برابر تخمین خبرگزاری فارس باشد.

👈 مقاله مرتبط با این ویدیو در سایت فکت‌نامه

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست امکان تماس با ایران با استفاده از سیم‌کارت ایرانی با قابلیت رومینگ

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که در روزهای قطعی اینترنت با فعال‌سازی رومینگ سیم‌کارت‌های ایرانی می‌توان با ایران تماس گرفت.

🔹این ادعا نادرست است.

🔹از شامگاه ۱۸ دی‌ماه اینترنت در ایران به طور کامل قطع و ارتباطات موبایل و تلفن مختل شده است.

🔹فعال‌سازی رومینگ در این شرایط به امکان تماس با داخل کشور منجر نخواهد شد.

🔹کدهایی که در این ادعاها به عنوان کد فعالسازی اینترنت و تماس بین‌الملل معرفی شده‌اند، لزوما ارتباطی به رومینگ ندارند.

🔹تعدادی از کاربران هم گفته‌اند با این روش نتوانسته‌اند با ایران تماس بگیرند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره تایید درخواست پناهندگی خامنه‌ای از روسیه

🔹ویدیویی به‌طور گسترده در اینستاگرام منتشر شده و ادعا می‌کند پوتین خبر تایید درخواست پناهندگی علی خامنه‌ای را اعلام کرده است.

🔹این ویدیو پوتین را در حال صحبت به زبان روسی نشان می‌دهد و ترجمه فارسی که روی صحبت‌های او گذاشته شده، درخواست پناهندگی علی خامنه‌ای از روسیه و تایید آن را توضیح می‌دهد.

🔹این ادعا نادرست و بی‌اساس است. ترجمه فارسی هیچ ارتباطی با گفته‌های واقعی پوتین در آن مصاحبه تلویزیونی ندارد.

🔹ویدیوی اصلی، بخشی از یک برنامه تلویزیونی رسمی روسیه به نام «جمع‌بندی سال با ولادیمیر پوتین» است که ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵ پخش شد.

🔹موضوعات اصلی این برنامه، جنگ اوکراین، روند مذاکرات، روابط با غرب و ناتو و سیاست‌های اقتصادی و داخلی روسیه بود.

🔹در هیچ بخشی از این مصاحبه تلویزیونی، به ایران، مسائل داخلی آن یا علی خامنه‌ای اشاره‌ای نشده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای مطرح‌شده درباره این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیو نادرست منتسب به حمله مسلحانه معترضان به مقر بسیج در اهواز

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند حمله معترضان به مقر بسیج در اهواز را نشان می‌دهد.

🔹این ادعا درست نیست و ویدیو، قدیمی و بی‌ربط به ایران است.

🔹ویدیو اولین‌بار در اکتبر ۲۰۲۲ منتشر شده و مربوط به درگیری میان نیروهای تحریرالشام با یک گروه نزدیک به حکومت سابق سوریه است.

🔹این ویدیو در اکتبر ۲۰۲۵ هم به درگیری نیروهای قسد و ارتش سوریه در دیرالزور نسبت داده شده بود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh