❌ انتشار تصویر ساختگی از حمله ایران به رادار آمریکایی در قطر

🔹عکسی در حساب‌های هوادار جمهوری اسلامی منتشر شده که ادعا می‌کند آسیب به رادار آمریکایی AN/FPS-132 در قطر پس از اصابت پرتابه ایرانی را نشان می‌دهد.

🔹این تصویر ساخته هوش مصنوعی است و با شکل واقعی رادار مطابقت ندارد.

🔹عکس منتشرشده ناهماهنگی‌های جدی دارد؛ آرایه آنتن در آن هشت‌ضلعی است، در حالی‌که نمونه واقعی آرایه‌های دایره‌ای در قاب هشت‌ضلعی دارد. همچنین در تصویر ساختگی ،رادار روی سطح زمین قرار دارد، اما در تصویر واقعی بخشی از یک ساختمان بزرگ با تأسیسات و جاده‌های اطراف است.

🔹روابط عمومی سپاه در روز آغاز جنگ گفته بود رادار FP132 مستقر در قطر را منهدم کرده و یک مقام وزارت دفاع قطر هم اعلام کرد حمله‌ای صورت گرفته اما تلفات جانی نداشته و خسارات مادی داشته است.

🔹تصاویر ماهواره‌ای شرکت Planet Labs که روز ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ منتشر شد نشان می‌دهد پهپاد یا پرتابه ایرانی به رادار AN/FPS-132 برخورد کرده و خسارت وارد شده است.

🔹بنابراین، ادعای ایران درباره حمله به این رادار و وارد کردن خسارت درست است، اما عکسی که منتشر شده نادرست و ساختگی است.

🔹رادار AN/FPS-132 یک سامانه هشدار زودهنگام و ضدموشکی آمریکایی است که برای رصد تهدیدات بالستیک و هوایی از فاصله‌های دور طراحی شده و ارزش آن حدود یک میلیارد دلار است. این رادار در شمال قطر و در فاصله حدود ۸۸ کیلومتری از پایگاه هوایی العدید قرار دارد.

🔹از این رو این ادعا که ایران به این رادار حمله کرده و خساراتی وارد کرد درست است اما عکسی که منتشر شده و در میان هوادارن حکومت دست به دست می‌شود ساخته هوش مصنوعی و «نادرست» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 درباره ماجرای مدرسه میناب چه می‌دانیم؟

🔹حمله به دبستان «شجره طیبه ندسا» در میناب یکی از مرگبارترین حوادث غیرنظامی در آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی ایران بوده‌است. گزارش‌های رسمی ایران از کشته شدن بیش از ۱۶۰ نفر خبر می‌دهند، اما این رقم هنوز به‌طور مستقل راستی‌آزمایی نشده‌است.

🔹بررسی تصاویر ماهواره‌ای و ویدیوهای محل حادثه نشان می‌دهد ساختمان مدرسه تا دقایقی پیش از حمله سالم بوده و تخریب در یک بلوک حدود ۲۰×۲۰ متر متمرکز شده است.

🔹سقف و دال‌های بتنی فرو ریخته‌اند، اما ستون‌ها تا حدی باقی مانده‌اند و آوار عمدتا در داخل ردپای سازه سقوط کرده‌است. این الگوی تخریب بیشتر با اصابت یک مهمات هدایت‌شونده که از بالا وارد سازه شده و در داخل یا پس از نفوذ منفجر شده سازگار است، نه با انفجار سطحی بزرگ در اطراف ساختمان.

🔹در عین حال، مدرسه در مجاورت مجموعه «سیدالشهدا» متعلق به یگان موشکی عاصف نیروی دریایی سپاه قرار دارد. پرسش اصلی این است: آیا مدرسه هدف مستقیم بوده، یا قربانی خطای هدف‌گیری در مجاورت یک پایگاه نظامی شده است؟

🔹یکی از سناریوهای قابل بررسی در حمله به مدرسه میناب، خطای اطلاعاتی یا بانک هدف قدیمی است.

🔹تصاویر قدیمی نقشه گوگل نشان می‌دهد ساختمانی که امروز مدرسه است، تا سال ۲۰۱۳ داخل محدوده محصور پایگاه نظامی قرار داشته و پشت سیم‌خاردار و برجک نگهبانی بوده است. در سال ۲۰۱۶ با ساخت دیوار جدید و ورودی مستقل، این ساختمان از مجموعه نظامی جدا شد.

🔹اگر داده‌های هدف‌گیری در برخی بانک‌های اطلاعاتی نظامی به‌روز نشده باشد، ممکن است این ساختمان همچنان به‌عنوان بخشی از پایگاه در سیستم هدف‌گیری ثبت شده باشد. در چنین حالتی یک مهمات هدایت دقیق می‌تواند به‌درستی به مختصات هدف اصابت کند، اما هدف واقعی در آن مختصات، دیگر یک تاسیسات نظامی نباشد.

🔹این سناریو در مخاصمات دیگر نیز سابقه دارد؛ جایی که تغییر کاربری ساختمان‌ها در داده‌های اطلاعاتی، به‌موقع منعکس نشده است.

🔹همزمان با اصابت به ساختمان مدرسه، تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد دست‌کم هفت ساختمان دیگر در داخل مجموعه نظامی «سیدالشهدا» نیز هدف حمله قرار گرفته‌اند و نقاط انفجار جداگانه‌ای در محدوده پایگاه قابل مشاهده است.

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعایی گسترده مطرح شد که انفجار مدرسه میناب ناشی از سقوط موشک یا پدافند عمل‌نکرده سپاه بوده است. اما داده‌های موجود این فرض را پشتیبانی نمی‌کند.

🔹در تصاویر و ویدیوهای منتشر شده، هیچ رد دودی از مسیر موشک سقوط‌کرده دیده نمی‌شود، هیچ قطعه شناسایی‌پذیر از موشک یا پدافند ایرانی گزارش نشده و هیچ گزارش مستقلی از رهگیری ناموفق یا سقوط موشک وجود ندارد.

🔹در مقابل، هم‌زمان بخش‌های مختلف پایگاه «سیدالشهدا» نیز هدف حملات هوایی قرار گرفته‌اند و تصاویر ماهواره‌ای چند نقطه انفجار در داخل محدوده نظامی را نشان می‌دهد.

🔹الگوی تخریب مدرسه نیز با انفجار در داخل سازه پس از نفوذ یک مهمات هدایت‌شده سازگارتر است تا سقوط یک موشک یا بقایای پدافند. به همین دلیل، روایت «موشک فیل‌شده سپاه» در حال حاضر هیچ پشتوانه تصویری یا فنی قابل اتکایی ندارد.

👈 جزئیات فنی و سناریوهای مختلف، در مقاله فکت‌نامه

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی اعلام رهبری مجتبی خامنه‌ای، ساخته هوش مصنوعی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه در میان غیرفارسی‌زبان‌ها، تحت عنوان «اعلام رهبری مجتبی خامنه‌ای» در حال انتشار گسترده است.

🔹در این ویدیو، مجتبی خامنه‌ای در حال سخنرانی دیده می‌شود و جملاتی در مورد بر عهده گرفتن رهبری و نبرد با «تجاوز وحشیانه غرب» بیان می‌کند.

🔹این ویدیو جعلی است و با کمک هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹از آغاز جنگ هیچ عکس و فیلمی از مجتبی خامنه‌ای منتشر نشده است.

🔹هنوز هیچ منبع رسمی جمهوری اسلامی، انتخاب مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر جدید را تایید نکرده است.

🔹صداگذاری روی ویدیو، به‌وضوح صدای هوش مصنوعی بوده و دارای غلط‌های گفتاری مرسوم در این نوع تولیدات است.

🔹ویدیو با استفاده از تصاویر مربوط به پیام تلویزیونی علی خامنه‌ای در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ ساخته شده و صورت پدر با صورت پسر جایگزین شده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 تحلیل فعالیت ۵۰ کانال‌ خبری تلگرام در ۷۲ ساعت نخست جنگ

🔹این گزارش، بررسی فکت‌نامه درباره فعالیت ۵۰ کانال‌ خبری تلگرام داخل ایران در ۷۲ ساعت نخست جنگ و تحلیل بیش از ۷۷ هزار پست است که ۵۰ هزار پست آن در فاصله ۹:۴۰ صبح ۹ اسفند تا ۱۰ صبح ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ منتشر شده‌اند.

🔹این کانال‌ها شامل خبرگزاری‌های رسمی (ایسنا، ایرنا، فارس، تسنیم و …)، شبکه غیررسمی مرتبط با سپاه و نهادهای امنیتی (کانال سپاه، افسران جنگ نرم، مصاف و …)، کانال روزنامه‌ها و سایت‌ها خبری (فرهیختگان، تابناک، خبرآنلاین، اعتمادآنلاین، شرق و …) و کانال‌های «خبر فوری» می‌شوند که بر اساس رده‌بندی کانال‌های پرمخاطب TGStat انتخاب شده‌اند.

🔹اینترنت در ساعات اولیه حمله قطع شد. در تجربه قبلی قطع اینترنت به‌جز چند کانال‌ محدود وابسته سپاه، صداوسیما و سازمان تبلیغات اسلامی، بقیه کانال‌ها، به دلیل قطع دسترسی تعطیل بودند، اما این‌بار آمار فعالیت همه این کانال‌ها به نسبت روزهای قبل از جنگ بیشتر شد.

🔹سردرگمی در فاصله انتشار اخبار اولیه مرگ خامنه‌ای تا تایید رسمی صداوسیما به‌طور مشهود دیده می‌شود. در فاصله چندساعته اعلام خبر از سوی نخست‌وزیر اسرائیل و رئیس‌جمهور آمریکا، فعالیت کانال‌های خبری داخل ایران به شکل مشهودی کم می‌شود. در این زمان شبکه رسانه‌ای جمهوری اسلامی به شکل هماهنگ می‌گوید رهبر سالم است و خبر کشته شدن او جعلی است.

🔹نهایتا صداوسیما حدود ۲۰ ساعت بعد از کشته شدن خامنه‌ای، خبر را اعلام می‌کند. بلافاصله کانال‌های خبری شروع می‌کنند به پخش اطلاعیه‌های رسمی، اما در ۷۲ ساعت نخست، خبری از تولید محتوای اختصاصی نیست.

🔹علی خامنه‌ای، در زمان رهبری همیشه در کانون اخبار رسمی در جمهوری اسلامی قرار داشت و قاعدتا نام او باید در بالاترین جایگاه در صفحه نخست روزنامه‌های و سایت‌های خبری قرار می‌گرفت، اما بعد از مرگ، حالا اخبار مهمتری در کانون توجه شبکه‌های خبری داخل ایران قرار دارد.

🔹مقایسه کلیدواژه‌هایی مانند «رهبری»، «خامنه‌ای» یا «شهادت» با کلیدواژه پرتکرار «موشک» نشان می‌دهد که نام و شهرت خامنه‌ای حالا در سایه مسائل مهمتری قرار دارد.

🔹در ۷۲ ساعت نخست، در کانال‌های خبری صحبت چندانی از مساله جانشینی هم نیست. بررسی سه واژه «جانشین»، «خبرگان» و «اصابت» نشان می‌دهد مساله رهبری که همیشه مهم‌ترین مساله خبری در جمهوری اسلامی بوده، در سه روز نخست جنگ در حاشیه قرار گرفته است.

🔹پرکاربردترین واژه‌های به‌کار رفته در کانال‌های تلگرامی کلمات «ایران»، «آمریکا»، «اسرائیل»، «انقلاب اسلامی»، «دشمن»، «هدف»، «حمله» یا «حملات»، «موشک» و «سپاه» هستند؛ کلماتی که بر حملات جمهوری اسلامی روی درگیری‌ها تمرکز دارند.

🔹شبکه غیررسمی وابسته به سپاه، تهاجمی‌تر کار می‌کند و تمرکزش روی جنگ و حملات ایران است و با بزرگ‌نمایی، خبر «اصابت» موشک‌های ایران به اسرائیل و پایگاه‌های آمریکا در منطقه را منتشر می‌کند.

🔹بقیه گروه‌ها علاوه بر انتشار اخبار اغراق‌شده درباره حملات ایران، خبرهای مربوط به حملات آمریکا و اسرائیل و شدت آنها را نیز پوشش می‌دهند.

🔹تطبیق واژه‌های بکاررفته در ۴۴,۶۱۵ پست دارای متن در ۷۲ ساعت نخست جنگ، نشان می‌دهد که نرخ شباهت متن در بیش از دو سوم (۶۵/۱ درصد) پست‌ها بالای ۹۵ درصد است. نرخ شباهت (similarity rate) بر اساس استفاده از کلمات مشابه در یک پست تعریف می‌شود.

📊 داده‌های خام، و نوت‌بوک تحلیل داده در گیت‌هاب فکت‌نامه در دسترس عموم قرار دارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh