FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.2K photos
731 videos
3 files
4.24K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
❌ ویدیوی منتسب به دو زن چادری مسلح که به‌طور اتفاقی شلیک می‌کنند، ساختگی است

🔹ویدیویی به طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که در آن دو زن با پوشش چادر، در کنار ماشین فراجا دیده می‌شوند و یکی از آن‌ها اسلحه‌ای شبیه کلاشنیکف در دست دارد و به شکل سهوی تیری شلیک می‌کند.

🔹در توضیح این ویدیو نوشته شده «جمهوری اسلامی دست کسانی اسلحه داده که به راحتی می‌شود اسلحه را از آن‌ها گرفت. رژیم چیزی براش نمونده حتی سرکوبگرهای آموزش دیده‌اش.»

🔹این ویدیو با ابزار هوش مصنوعی ساخته شده و واقعیت ندارد.

🔹ایرادهای تصویری مختلفی وجود دارد که ساختگی بودن ویدیو را تایید می‌کند؛ از جمله چهره صاف و بدون اجزای صورت دو زن که در لحظاتی از ویدیو، نمایان می‌شود.

🔹ناهماهنگی در حرکات و همچنین سایه آن‌ها، به‌هم‌ریختگی جلوی خودروی فراجا و آمیختگی رنگ اسلحه و لباس در لحظاتی از ویدیو از دیگر دلایل اثبات غیرواقعی بودن ویدیو است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ نقل قول جعلی منسوب به وزیر ارتباطات درباره عادت کردن مردم به شبکه ملی اطلاعات

🔹در شبکه‌‌های اجتماعی به نقل از ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، نوشته شده: «مردم‌ به شبکه ملی عادت کرده‌اند و همین رویه - یعنی قطع اینترنت - را حفظ می‌کنیم.»

🔹این نقل قول جعلی است و وزیر ارتباطات چنین چیزی نگفته است.

🔹البته اینترنت در ایران هنوز قطع است و چشم‌اندازی از اتصال دوباره آن دیده نمی‌شود.

🔹فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت نیز روز ۱۸ اسفند صرفا گفته بود با پایان شرایط جنگی، امکان بازگشت به وضعیت عادی وجود دارد.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به این نقل قول نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🎙 عملیات نجات

🔹در قسمت ۲۶۴ پادکست هفتگی فکت‌نامه که همزمان با اعلام آتش‌بس دوهفته‌ای ضبط شده، ابتدا در مورد خبرسازترین رویداد هفته قبل یعنی عملیات نجات خلبانان آمریکایی در خاک ایران و چند فکت‌چک مربوط به آن صحبت می‌کنیم.

🔹بررسی ویدیویی که ادعا می‌کند رهگیری موفق و سرنگونی یک جنگنده اف۱۶ آمریکا را نشان می‌دهد، سوژه دیگری است که به آن پرداخته‌ایم.

🔹همچنین درباره ادعای شاخ‌دار محمد مرندی و مبلغان جمهوری اسلامی درباره دسترسی مردم ایران به اینترنت توضیح می‌دهیم.

🔹ادعای کشته شدن یک خلبان آمریکایی، ویدیوی منتسب به فرار نیروهای سپاه، ویدیوی جعلی تشییع جنازه علی خامنه‌ای و چند فکت‌چک کوتاه دیگر را در پایان این قسمت مرور کرده‌ایم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Audio
🎙 عملیات نجات

🔹در قسمت ۲۶۴ پادکست هفتگی فکت‌نامه که همزمان با اعلام آتش‌بس دوهفته‌ای ضبط شده، ابتدا در مورد خبرسازترین رویداد هفته قبل یعنی عملیات نجات خلبانان آمریکایی در خاک ایران و چند فکت‌چک مربوط به آن صحبت می‌کنیم.

🔹بررسی ویدیویی که ادعا می‌کند رهگیری موفق و سرنگونی یک جنگنده اف۱۶ آمریکا را نشان می‌دهد، سوژه دیگری است که به آن پرداخته‌ایم.

🔹همچنین درباره ادعای شاخ‌دار محمد مرندی و مبلغان جمهوری اسلامی درباره دسترسی مردم ایران به اینترنت توضیح می‌دهیم.

🔹ادعای کشته شدن یک خلبان آمریکایی، ویدیوی منتسب به فرار نیروهای سپاه، ویدیوی جعلی تشییع جنازه علی خامنه‌ای و چند فکت‌چک کوتاه دیگر را در پایان این قسمت مرور کرده‌ایم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:18 مقدمه
00:03:25 درباره عملیات نجات خلبانان آمریکایی در خاک ایران چه می‌دانیم؟
00:11:57 دو ویدیوی قدیمی منتسب به عملیات نجات خلبان آمریکایی
00:14:34 ویدیوی رسانه‌های ایران، رهگیری و سرنگونی اف-۱۶ را نشان نمی‌دهد
00:18:36 ادعای شاخ‌دار محمد مرندی درباره دسترسی به اینترنت در ایران
00:24:25 ادعای کشته‌شدن خلبان آمریکایی عامل حمله به مدرسه میناب
00:26:50 ویدیوی نادرست منتسب به فرار سپاهیان به سمت عراق
00:28:40 ویدیوی جعلی منتسب به تشییع علی خامنه‌ای در تهران
00:30:20 ویدیوی ساختگی التماس سربازان آمریکایی برای بازگشت
00:31:58 نمایش پرچم آمریکا و اسرائیل در آسمان تهران با ویدیوی جعلی
00:33:20 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✍️ تامین امنیت شهروندان ایرانی برای جمهوری اسلامی چقدر اولویت دارد؟

🔹تامین امنیت شهروندان اولین وظیفه ذاتی هر حکومتی است؛ اما تامین امنیت شهروندان ایرانی برای جمهوری اسلامی چقدر اولویت دارد؟

🔹بررسی اطلاعات، گزارش‌ها و اخبار منتشر شده از ابتدای جنگ تاکنون نشان می‌دهد، در این ۴۰ روز مسائل مهمتری در اولویت برنامه‌های حکومت ایران قرار داشته است.

🔹از ابتدای جنگ مقام‌های حکومت بارها به صورت علنی حفظ نظام را اولویت حکومت اعلام و در صداوسیما و رسانه‌های داخلی، معترضان را به برخورد نظامی و کشتار تهدید کردند.

🔹با وجود وجود خطر بالقوه جنگ در سال‌ها و ماه‌های اخیر، جمهوری اسلامی اقدام به ساخت پناهگاه‌های مجهز برای شهروندان نکرده است.

🔹برخلاف دوران جنگ ایران و عراق، سازوکار موثر و یکپارچه‌ای برای آژیر هشدار عمومی و محافظت فیزیکی از غیرنظامیان (پناهگاه) در ایران وجود ندارد.

🔹در این میان حتی گزارشی از برقراری سیستم هشدار و دستورالعمل ویژه برای امنیت شهروندان منتشر نشده است.

🔹در طول این ۴۰ روز، سازمان پدافند غیرعامل به عنوان متولی دفاع غیرنظامی در ایران، چهار اطلاعیه صادر کرده که بیشتر بر «مدیریت روانی» و توصیه‌های خانگی تمرکز داشته است.

🔹از ابتدای جنگ تا امروز صداوسیما و مقام‌های حکومتی بارها مردم را به حضور در اماکن عمومی پرخطر تشویق کرده‌اند. در عین حال، قرار گرفتن اهداف بالقوه مانند گشت‌های بسیج در مناطق پرجمعیت نیز پدیده‌ای رایج بوده که می‌توان آن را مصداق ایجاد «سپر انسانی» دانست.

🔹به عنوان نمونه مقام‌های دولتی در آستانه پایان مهلت آمریکا برای حمله به زیرساخت‌ها، از مردم خواستند تا اطراف نیروگاه‌های برق سراسر کشور «زنجیره انسانی» تشکیل دهند.

🔹قطع کامل اینترنت نیز در شرایط جنگی، دسترسی مردم به هشدارهای حیاتی و جریان آزاد اطلاعات را مختل کرده و آسیب‌پذیری را افزایش داده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❗️ مخاطبان عزیز فکت‌نامه

تبلیغاتی که ممکن است در این کانال ببینید، هیچگونه ارتباطی با فکت‌نامه ندارد و خارج از کنترل، نظارت و تایید ماست.


🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
FactNameh | فکت‌نامه pinned «❗️ مخاطبان عزیز فکت‌نامه تبلیغاتی که ممکن است در این کانال ببینید، هیچگونه ارتباطی با فکت‌نامه ندارد و خارج از کنترل، نظارت و تایید ماست. 🌐 @Factnameh»
❌ ادعای نادرست حمله جمهوری اسلامی به پایگاه آمریکا در کویت با جنگنده سوخو۲۴

🔹برخی اکانت‌ها و کانال‌های حامی جمهوری اسلامی با انتشار تصویری از یک بمب FAB روسی در بقایای حمله به پایگاه نظامی آمریکا در کویت، مدعی شدند که این حمله با جنگنده سوخو ۲۴ نیروی هوایی ارتش یا پهپادهای جت مسلح آرش انجام شده بود.

🔹هرچند نیروی هوایی ارتش و نیروی هوافضای سپاه از بمب‌های هواپرتاب FAB روسی استفاده می‌کنند، اما آنچه در تصویر مذکور دیده می‌شود، بقایای بمب غیرفعال‌شده‌ای است که از سال‌ها قبل به صورت نمایشی در این پایگاه قرار داده شده بود.

🔹بدنه این بمب قرمز بوده که به دلیل انفجار و آتش‌سوزی، از بین رفته است. این بمب احتمالا در جریان حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ به غنیمت نیروهای آمریکایی درآمده و غیرفعال شده است.

🔹بنابراین ادعای حمله هوایی جمهوری اسلامی به این پایگاه آمریکایی با استفاده از پهپادهای مسلح آرش یا جنگنده‌های سوخوی Su-24 فنسر، «نادرست» است.

❗️توضیحات تکمیلی:

1️⃣ در تصویری که هراه این ادعاها منتشر شده، دیوارهای بتنی T شکل و تاسیسات و جزئیات مختلفی وجود دارد که اثبات می‌کند اینجا همان تأسیسات موجود در بندر شعیبه است. (مختصات جغرافیایی: 29°02′29.5″N 48°08′06.6″E)

2️⃣ در تصویری که همراه ادعا منتشر شده، هیچ آسیبی ناشی از اصابت بمب‌های هواپرتاب دیده نمی‌شود. بمب ادعایی (FAB-500M62) سر جنگی ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلوگرمی دارد که می‌تواند تخریب بسیار بیشتری ایجاد کند.

3️⃣ هیچ آسیب جدی روی بدنه بمب دیده نمی‌شود، گودال ناشی از اصابت وجود ندارد و همچنین بمب کاملا به صورت افقی (بدون هیچ اثر جانبی) روی زمین قرار گرفته است. بنابراین فرضیه بمب عمل‌نکرده (که از به‌تازگی از هواگردهای جمهوری اسلامی پرتاب شده باشد) قابل پذیرش نیست.

4️⃣ شواهد روی بمب، تا حد زیادی با FAB-500M-54 (مانند عکس ۲۰۲۱) همخوانی دارد. پره‌های عقب، آثار رنگ قرمز، کشیدگیِ کمتر نسبت به مدل M62 و محل قرارگیری یکسان با بمب قرمزرنگ، از جمله این شواهد است.

5️⃣ یک خبرنگار حوزه جنگ و متخصص سابق چک و خنثی در ارتش آمریکا تایید می‌کند که ارتش آمریکا همواره از مهمات غیرفعال‌شده به عنوان تزئینات پایگاه‌ها استفاده می‌کند. در نتیجه این بمب (بویژه با استناد به شواهد ظاهری که پیش از این ذکر شد) جنبه تزئینی داشته و از قبل در آن محل قرار داشته است.

با توجه به این نکات و توضیحات قبلی، این ادعا که تخریب دیده‌شده در پایگاه آمریکا بر اثر اصابت بمب هواپرتاب جمهوری اسلامی بوده، منتفی و همچنان نادرست است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
📝 بررسی کارزار دیس‌اینفورمیشن جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران

🔹بررسی الگوهای انتشار اخبار نادرست در جنگ اخیر نشان می‌دهد این کارزار بر روش‌های تکرارشونده‌ای استوار است و عمدتاً از خلاءهای اطلاعاتی ناشی از جنگ، قطع اینترنت در ایران و سانسور نظامی در ایران و اسرائیل تغذیه می‌کند.

🔹در چنین فضایی، اطلاعات قابل راستی‌آزمایی به‌سرعت با محتوای جعلی، از ویدیوهای هوش مصنوعی گرفته تا تصاویر دستکاری‌شده، پر می‌شود. این محتوا سپس از طریق شبکه‌های چندلایه و چندزبانه، در مقیاسی فراتر از مرزها بازنشر می‌شود.

🔹همزمان، استفاده از تکنیک‌هایی مانند بازنشر محتوای قدیمی، انتساب نادرست زمانی و مکانی و تولید روایت‌های متناقض، به ایجاد «ابهام ساختاری» و دشوار شدن تشخیص واقعیت دامن می‌زند.

🔹در سطح روایی، اطلاعات نادرست در دو جبهه حامی جمهوری اسلامی ایران و حامی آمریکا و اسرائیل و اپوزیسیون جمهوری اسلامی تولید می‌شود.

🔸پروپاگاندای حامی جمهوری اسلامی:
- اغراق در توان نظامی و خسارت به دشمن
- انتشار ادعاهای تخریب گسترده اسرائیل با ویدیوهای جعلی
- نمایش پیروزی‌های ساختگی (حملات موفق، سرنگونی جنگنده‌ها، آسیب به ناوها)
- تلفات بالای نیروهای آمریکایی و اسرائیلی
- اخبار جعلی درباره کشته‌شدن بنیامین نتانیاهو

🔸پروپاگاندای حامی آمریکا و اسرائیل و اپوزیسیون جمهوری اسلامی:
- انکار تلفات غیرنظامی و ایجاد تردید در تصاویر منتشرشده از آن
- انتشار ویدیوهای جعلی از حملات دقیق به اهداف نظامی و ایست‌های بازرسی
- انتشار ویدیوهای ساختگی مانند نمایش پرچم اسرائیل در شهرها
- ادعای فروپاشی نیروهای امنیتی با ویدیوهای جعلی درباره فرار، تسلیم یا درگیری نیروهای نظامی
- انتشار تصاویر و ویدیوهای جعلی درباره علی و مجتبی خامنه‌ای

🔹برآیند این الگوها نوعی «بمباران روایتی» است که هدف آن نه لزوماً اقناع کامل مخاطب، بلکه ایجاد تردید، سردرگمی و فرسایش اعتماد به واقعیت‌های قابل اتکا است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
📝 در دوران قطعی اینترنت، چه کسانی آنلاین بودند؟

🔹بررسی داده‌های جهانی نشان می‌دهد ایران در سه ماه گذشته با طولانی‌ترین و شدیدترین قطعی اینترنت در تاریخ روبه‌رو بوده و تقریبا از ابتدای زمستان ۱۴۰۴ جریان دسترسی عمومی به اینترنت یا کاملا قطع بوده یا با اختلال بسیار شدید مواجه شده است.

🔹با این حال در همین مدت برخی افراد و گروه‌های خاص، چه در زمان اعتراضات دی و در جریان جنگ به اینترنت دسترسی داشتند و دارند.

🔹دولت از طریق «لیست سفید» به برخی افراد، رسانه‌ها، کسب‌وکارها، دانشگاه‌ها و مراکز تبلیغاتی دسترسی داده است، اما در برهه‌های مثل اوج اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی و روزهای نخست جنگ، حتی اینترنت «لیست سفیدها» برای مدت کوتاهی قطع شد.

🔹تاکنون دست‌کم دو بار در روزهای ۱۸ و ۲۳ اسفند ۱۴۰۴ اینترنت‌های خبرنگاری قطع شده است.

🔹سطح دسترسی گروه‌های مورد اعتماد حکومت، یکسان نیست. مثلا در اوج اعتراضات دی ۱۴۰۴ به جز گروه محدودی از شبکه رسمی و غیررسمی وابسته به سپاه، اینترنت همه رسانه‌ها، حتی ایرنا و ایسنا قطع شد.

🔹در حال حاضر گزینه‌های بسیار محدودی برای دسترسی شهروندان عادی به اینترنت وجود دارد که به جز استارلینک، هیچ‌کدام پایدار نیستند.

🔹همچنین حکومت جمهوری اسلامی تلاش می‌کند با برخورد با دارندگان استارلینک، راه دسترسی مردم را به طور کامل سد کند. با این حال مردم سعی می‌کنند با روش‌های گوناگون خود را به شبکه جهانی متصل کنند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ انتساب اظهارنظر جعلی به وزیر دفاع روسیه

🔹خبری در شبکه‌های اجتماعی و برخی سایت‌های خبری مبنی بر هشدار وزیر دفاع روسیه به آمریکا و اسرائیل درباره عواقب جنگ با ایران منتشر شده است.

🔹این خبر همراه پستی به زبان انگلیسی در شبکه ایکس است که به نقل از وزیر دفاع روسیه نوشته ایران دارای «نظام موشکی تهاجمی» پیشرفته‌تر از آمریکا است.

🔹بر اساس این ادعا، وزیر دفاع روسیه از آمریکا و اسرائیل خواسته «فورا جنگ را تمام کرده و شکست عملیات نظامی‌شان علیه ایران را اعلام کنند».

🔹چنین اظهاراتی در هیچ منبع معتبر خبری منتشر نشده و این ادعا که وزیر دفاع روسیه چنین چیزی گفته یا نوشته باشد، نادرست است.

🔹همچنین، عکسی که در این پست‌ها استفاده شده، متعلق به سرگئی شویگو، وزیر دفاع «پیشین» روسیه است.

🔹موضع رسمی روسیه پس از حملات اسرائیل و آمریکا به ایران، محکوم کردن حملات و درخواست برای توقف درگیری‌ها بوده است که عمدتا از سوی پوتین، سخنگوی کرملین و وزارت خارجه مطرح شده، نه با این ادبیات و نه از سوی وزیر دفاع.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM