❌ ویدیوی ساختگی مصاحبه وزیر کشور سابق ترکیه درباره پناهندگی پنج هزار نیروهای امنیتی ایران

🔹ویدیویی با عنوان مصاحبه‌ با وزیر کشور سابق ترکیه در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ظاهرا در آن می‌گوید ترکیه میزبان بیش از پنج هزار نفر از نیروهای امنیتی سابق ایران است که به این کشور پناهنده شده‌اند.

🔹بررسی‌ها نشان می‌دهد این ویدیو جعلی است و با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹چنین نقل قولی از علی یرلی‌کایا در هیچ منبع معتبر ترکی یا انگلیسی منتشر نشده است.

🔹در تاریخی که ادعا شده این مصاحبه انجام شده، یرلی‌کایا سمتی در دولت ترکیه نداشته است.

🔹برخلاف ادعای مطرح‌شده در این ویدیوی جعلی، در ترکیه کمپی برای اسکان پناهجویان ایرانی وجود ندارد و شرایط زمان جنگ برای پناهجویان سوری استثنا بود.

🔹با وجود نمایش لوگوی شبکه «TRT1» در ویدیوی مصاحبه، در دو ماه گذشته مصاحبه‌ای با این محتوا از یرلی‌کایا در این شبکه پخش نشده و این خبر تنها در شبکه‌های اجتماعی فارسی بازتاب داشته است.

🔹سخنان وزیر کشور فعلی ترکیه، مصطفی چیفتچی، درباره پناهندگان ایرانی هیچ اشاره‌ای به ورود «نیروهای امنیتی ایران» نداشته است.

🔹بر اساس گزارش‌های رسمی، ترکیه در حال حاضر در مجموع میزبان حدود پنج هزار پناهنده از ایران است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو و ادعای مربوط به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 زنان و حجاب در تبلیغات حکومتی روزهای جنگ

🔹حجاب در جمهوری اسلامی طی پنج دهه گذشته یکی از اصلی‌ترین محورهای تعارض میان حکومت و جامعه بوده و به‌تدریج به ابزاری سیاسی و تبلیغاتی تبدیل شده و حکومت برای تثبیت آن از قوانین، نهادهای گسترده، رسانه‌ها و حتی بازنویسی روایت‌های تاریخی استفاده کرده است.

🔹این تقابل در اعتراضات ۱۴۰۱ به اوج رسید و پس از آن، در عمل تغییراتی در جامعه شکل گرفت، اما قوانین همچنان پابرجا ماندند.

🔹از بررسی روندهای موجود به‌ویژه در جنگ اخیر می‌توان دریافت که حجاب در ایران بیش از آنکه صرفاً یک حکم مذهبی باشد، کارکردی سیاسی و وابسته به شرایط پیدا کرده است.

🔹در وضعیت عادی، حجاب به‌عنوان ابزاری برای کنترل اجتماعی و اعمال هنجارهای رسمی به‌کار گرفته می‌شود، اما در موقعیت‌های بحرانی مانند جنگ، به‌طور موقت انعطاف‌پذیر شده و حتی به ابزاری برای نمایش همبستگی و «وحدت ملی» تبدیل می‌شود.

🔹این دوگانگی نشان‌دهنده رابطه‌ای پیچیده و ناپایدار میان حکومت و جامعه است، که در آن قواعد می‌توانند بسته به شرایط تغییر کنند.

🔹این وضعیت در کنار یک اکوسیستم گسترده دستکاری اطلاعات معنا پیدا می‌کند؛ جایی که با قطع طولانی‌مدت اینترنت، دسترسی عمومی به اطلاعات مستقل و قابل راستی‌آزمایی به‌شدت محدود می‌شود، در حالی که نهادها و افراد منتخب به اینترنت بدون محدودیت دسترسی دارند.

🔹در چنین شرایطی، حکومت با کنترل جریان اطلاعات و انحصار روایت، قادر است تصویر مطلوب خود از رویدادها، از جمله جنگ و واکنش به آن در سطح جامعه را برجسته کند، افکار عمومی را جهت دهد و صداهای مخالف را به حاشیه براند یا خاموش کند.

👈 موارد و مثال‌های متعدد استفاده حکومت از زنان و حجاب در تبلیغات اخیر را در گزارش فکت‌نامه ببینید.

🎥 مستند فکت‌نامه با عنوان «دروغ‌پراکنی برای حفظ حجاب» را در یوتیوب ببینید.

🌐 @Factnameh

📝 اعتبارسنجی یک «پژوهش» درباره بزرگنمایی شعارهای همسو با پهلوی در رسانه‌ها

🔹در روزهای اخیر، بحث درباره یک «پژوهش» بالا گرفته که موضوع آن بزرگنمایی شعارهای همسو با پهلوی در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در دو رسانه بزرگ خارج از ایران، یعنی بی‌بی‌سی فارسی و ایران‌اینترنشنال است.

🔹این «پژوهش»‌ در سایت ایران آکادمیا منتشر شده و مشخص نیست آیا بازبینی علمی شده یا نه. نویسنده این مقاله مزدک آذر است که «دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روزنامه‌نگاری» معرفی شده است.

🔹آقای آذر مدعی است تنها ۱۷ درصد شعارهای مطرح شده در اعتراضات دی ۱۴۰۴ در حمایت از پهلوی بوده‌اند و ایران‌اینترنشنال و بی‌بی‌فارسی در بازنشر این شعارها به ترتیب ۴۰۰ و ۱۰۰ درصد بزرگ‌نمایی کرده‌اند.

🔹او می‌گوید این اعداد نتیجه بررسی ۹ هزار محتوای شبکه‌های اجتماعی، بیش از ۶ هزار ویدئو و ۴۵۰۰ ویدئوی یکتای غیرتکراری در بازه زمانی ۷ تا ۲۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ است که با استفاده از افزونه‌های مرورگر کروم و هوش مصنوعی تحلیل شده‌اند.

🔹فکت‌نامه به دلایل منطقی به این اعداد و ارقام مشکوک است و بدون وجود پشتوانه مستند، آن را معتبر نمی‌داند.

🔹آقای آذر تاکنون به سوالات فکت‌نامه و درخواست‌های مشابه برای انتشار داده‌های این مقاله پاسخ نداده است.

🔹۴۵۰۰ ویدئو یکتا و غیرتکراری از اعتراضات دی ۱۴۰۴ عدد بسیار بزرگ و در مقیاس تعداد ویدئوهای منتشر شده از اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ غیرمنطقی به نظر می‌رسد. کل آمار ویدئوهای منتشرشده در کانال‌های فعالی مانند «وحید آنلاین»، «مملکته» یا «اعتراض‌ مدنی بازار» بین هزار تا دو هزار ویدئو در بازه زمانی این تحقیق هستند.

🔹با توجه به رویکرد این کانال‌ها و نفوذ آن در شبکه‌های اجتماعی، بعید است ویدئوهای زیاد دیگری، آن هم در مقیاس چند هزار ویدئو در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شده‌ باشند و در این کانال‌ها اثری از آنها نباشد.

🔹ایرادهای روش‌شناختی این «پژوهش»، محدود به این مورد نیست.

🔹حتی اگر فرض کنیم این ۴۵۰۰ ویدئوی غیرتکراری وجود داشته باشند،‌ باز هم ابهام‌های دیگری، مثل سازوکار وزن‌دهی شعارها و نحوه دسته‌بندی آنها وجود دارند که اعتبار این «پژوهش» را زیر سوال می‌برند.

🔹ابهام‌های زیاد دیگری نیز درباره روش تحقیق و تحلیل در «پژوهش» وجود دارند که جسته و گریخته در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده‌اند.

🔹بررسی همه این موارد بدون دسترسی به داده‌ها ممکن نیست، اما فکت‌نامه آماده است در صورت انتشار داده‌های باز این «پژوهش»، آن را به دقت اعتبارسنجی کند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎥 آثار اقتصادی محاصره دریایی برای ایران

🔹از چند روز قبل آمریکا محاصره دریایی ایران را آغاز کرد. برای درک آثار اقتصادی این محاصره، باید توجه کنیم که سهم بندرهای جنوبی از کل تجارت خارجی ایران حدود ۹۵ درصد است.

🔹آمریکا گفته محموله‌های غذا، دارو و کالاهای اساسی به شرط بازرسی می‌توانند معاف از محاصره باشند، اما دیگر اقلام که ستون فقرات اساسی اقتصاد ایران محسوب می‌شوند، مشمول این محاصره خواهند بود.

🔹یکی از ریسک‌های جدی در این وضعیت، احتمال پر شدن مخازن نفتی و در نتیجه بسته‌شدن اجباری چاه‌های نفت است که ریسک آسیب دائمی مخازن و از دست رفتن همیشگی بخشی از نفت کشور را می‌تواند به دنبال داشته باشد.

👈 ویدیوهای کوتاه فکت‌نامه در یوتیوب

🌐 @Factnameh

🎙 محاصره

🔹در قسمت ۲۶۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره آثار اقتصادی محاصره دریایی جنوب ایران از سوی آمریکا صحبت می‌کنیم.

🔹در ادامه، ادعای محمدباقر قالیباف درباره تثبیت حملات جمهوری اسلامی در جنگ اخیر را بررسی می‌کنیم.

🔹مطرح شدن یک پژوهش درباره شعارهای اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در بی‌بی‌سی فارسی، واکنش‌های زیادی را برانگیخت. در این اپیزود درباره اعتبارسنجی آن توضیح داده‌ایم.

🔹ادعای پرتکرار تاثیر جنگ و آسیب رادارهای اطراف ایران بر افزایش بارندگی‌ها و همچنین ادعای شاخ‌دار روزنامه کیهان درباره بحرین، موضوعات دیگر این قسمت هستند.

🔹انتساب دو ویدیوی آتش‌سوزی کشتی‌ها به تحولات روزهای اخیر، عکس پرچم عراق در کنار برج آزادی تهران و دو ادعای اخراج گسترده مخالفان جمهوری اسلامی از آمریکا و پناهندگی چند هزار نیروی امنیتی ایران در ترکیه، سوژه‌های دیگری هستند که در این قسمت مرور کرده‌ایم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

🎙 محاصره

🔹در قسمت ۲۶۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره آثار اقتصادی محاصره دریایی جنوب ایران از سوی آمریکا صحبت می‌کنیم.

🔹در ادامه، ادعای محمدباقر قالیباف درباره تثبیت حملات جمهوری اسلامی در جنگ اخیر را بررسی می‌کنیم.

🔹مطرح شدن یک پژوهش درباره شعارهای اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در بی‌بی‌سی فارسی، واکنش‌های زیادی را برانگیخت. در این اپیزود درباره اعتبارسنجی آن توضیح داده‌ایم.

🔹ادعای پرتکرار تاثیر جنگ و آسیب رادارهای اطراف ایران بر افزایش بارندگی‌ها و همچنین ادعای شاخ‌دار روزنامه کیهان درباره بحرین، موضوعات دیگر این قسمت هستند.

🔹انتساب دو ویدیوی آتش‌سوزی کشتی‌ها به تحولات روزهای اخیر، عکس پرچم عراق در کنار برج آزادی تهران و دو ادعای اخراج گسترده مخالفان جمهوری اسلامی از آمریکا و پناهندگی چند هزار نیروی امنیتی ایران در ترکیه، سوژه‌های دیگری هستند که در این قسمت مرور کرده‌ایم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:13 مقدمه
00:01:58 پاسخ به چند سوال درباره آثار اقتصادی محاصره دریایی ایران
00:09:48 ادعای نادرست قالیباف درباره بهبود نواخت و دقت شلیک‌ها
00:16:20 اعتبارسنجی یک پژوهش درباره بزرگنمایی شعارهای همسو با پهلوی
00:35:11 ادعای افزایش بارندگی با نابودی رادارهای آمریکایی اطراف ایران
00:42:03 مجموعه ادعاهای نادرست کیهان درباره بحرین
00:47:56 ویدیوی منتسب به آتش گرفتن کشتی توسکا قدیمی است
00:49:28 ویدیو ساختگی از شلیک سپاه و انفجار یک نفتکش هندی
00:50:33 عکس پرچم عراق در میدان آزادی تهران، قدیمی است
00:53:06 ادعای نادرست اخراج ۴۰۰۰ مخالف سیاسی ایرانی از آمریکا
00:54:30 ویدیوی ساختگی مصاحبه وزیر کشور سابق ترکیه
00:55:51 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh