FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.2K photos
731 videos
3 files
4.24K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
📝 اعتبارسنجی یک «پژوهش» درباره بزرگنمایی شعارهای همسو با پهلوی در رسانه‌ها

🔹در روزهای اخیر، بحث درباره یک «پژوهش» بالا گرفته که موضوع آن بزرگنمایی شعارهای همسو با پهلوی در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در دو رسانه بزرگ خارج از ایران، یعنی بی‌بی‌سی فارسی و ایران‌اینترنشنال است.

🔹این «پژوهش»‌ در سایت ایران آکادمیا منتشر شده و مشخص نیست آیا بازبینی علمی شده یا نه. نویسنده این مقاله مزدک آذر است که «دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روزنامه‌نگاری» معرفی شده است.

🔹آقای آذر مدعی است تنها ۱۷ درصد شعارهای مطرح شده در اعتراضات دی ۱۴۰۴ در حمایت از پهلوی بوده‌اند و ایران‌اینترنشنال و بی‌بی‌فارسی در بازنشر این شعارها به ترتیب ۴۰۰ و ۱۰۰ درصد بزرگ‌نمایی کرده‌اند.

🔹او می‌گوید این اعداد نتیجه بررسی ۹ هزار محتوای شبکه‌های اجتماعی، بیش از ۶ هزار ویدئو و ۴۵۰۰ ویدئوی یکتای غیرتکراری در بازه زمانی ۷ تا ۲۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ است که با استفاده از افزونه‌های مرورگر کروم و هوش مصنوعی تحلیل شده‌اند.

🔹فکت‌نامه به دلایل منطقی به این اعداد و ارقام مشکوک است و بدون وجود پشتوانه مستند، آن را معتبر نمی‌داند.

🔹آقای آذر تاکنون به سوالات فکت‌نامه و درخواست‌های مشابه برای انتشار داده‌های این مقاله پاسخ نداده است.

🔹۴۵۰۰ ویدئو یکتا و غیرتکراری از اعتراضات دی ۱۴۰۴ عدد بسیار بزرگ و در مقیاس تعداد ویدئوهای منتشر شده از اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ غیرمنطقی به نظر می‌رسد. کل آمار ویدئوهای منتشرشده در کانال‌های فعالی مانند «وحید آنلاین»، «مملکته» یا «اعتراض‌ مدنی بازار» بین هزار تا دو هزار ویدئو در بازه زمانی این تحقیق هستند.

🔹با توجه به رویکرد این کانال‌ها و نفوذ آن در شبکه‌های اجتماعی، بعید است ویدئوهای زیاد دیگری، آن هم در مقیاس چند هزار ویدئو در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شده‌ باشند و در این کانال‌ها اثری از آنها نباشد.

🔹ایرادهای روش‌شناختی این «پژوهش»، محدود به این مورد نیست.

🔹حتی اگر فرض کنیم این ۴۵۰۰ ویدئوی غیرتکراری وجود داشته باشند،‌ باز هم ابهام‌های دیگری، مثل سازوکار وزن‌دهی شعارها و نحوه دسته‌بندی آنها وجود دارند که اعتبار این «پژوهش» را زیر سوال می‌برند.

🔹ابهام‌های زیاد دیگری نیز درباره روش تحقیق و تحلیل در «پژوهش» وجود دارند که جسته و گریخته در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده‌اند.

🔹بررسی همه این موارد بدون دسترسی به داده‌ها ممکن نیست، اما فکت‌نامه آماده است در صورت انتشار داده‌های باز این «پژوهش»، آن را به دقت اعتبارسنجی کند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای نادرست قالیباف درباره بهبود نواخت و دقت شلیک موشکی ایران

🔹قالیباف در مصاحبه تلویزیونی درباره مذاکرات گفته است: «[دشمن] گفت من با بمباران‌هایی که انجام می‌دهم، توان موشکی ایران را از بین می‌برم؛ هر چقدر زمان گذشت، در نواخت تیر ما، دقت تیر ما … اتفاقی نیفتاد.»

🔹اظهارات قالیباف درباره ارتقا یا تثبیت «نواخت تیر و دقت شلیک‌ها» نیازمند داده‌های کمی منظم از روند حملات است، اما منابع رسمی داخل ایران چنین داده‌ای ارائه نمی‌کنند.

🔹گزارش‌های داخلی عمدتا توصیفی، «موج‌محور» و غیرکمی هستند (مثل «ده‌ها موشک» یا «حملات گسترده») و به‌ندرت عدد دقیق می‌دهند.

🔹حتی در مواردی که عدد ارائه می‌شود، استاندارد واحدی وجود ندارد (گاهی تعداد موشک، گاهی اهداف، گاهی نوع سلاح) و تفکیک میان موشک بالستیک، کروز و پهپاد هم منسجم نیست.

🔹در مقابل، داده‌های مستقل نشان می‌دهد شدت حملات در طول جنگ نوسان داشته و عموماً پس از هفته‌های ابتدایی کاهش یافته است.

🔹نمونه‌های موردی (اسرائیل، امارات و دیگر کشورها) نیز نشان می‌دهد حجم شلیک‌ها در روزهای اولیه بسیار بالاتر از روزهای پایانی بوده است.

🔹بنابراین، از دل منابع رسمی ایران نمی‌توان ثبات یا بهبود «نواخت تیر» را اثبات کرد، و شواهد موجود بیشتر با الگوی کاهش تدریجی شدت حملات در طول زمان سازگار است.

🔹شواهد علنی از بهبود یا ثبات «دقت نقطه‌زنی» حمایت نمی‌کنند و اصولا تفکیک میان «رسیدن به شهر/منطقه» و «اصابت دقیق به هدف نظامی» در بسیاری از گزارش‌ها روشن نیست.

🔹استفاده گزارش‌شده از مهمات خوشه‌ای از نظر فنی با ادعای دقت بالا یا افزایش دقت سازگار نیست، چون این نوع تسلیحات ذاتاً خطای پراکندگی بالا دارند.

🔹برآوردهای فنی از دقت برخی موشک‌های مورد استفاده (در حد صدها متر خطای دایره‌ای) نیز نشان می‌دهد «دقت بالا» یا «بهبود محسوس دقت» قابل اثبات نیست.

🔹در نهایت، با توجه به نبود داده‌های کافی داخلی برای اثبات این ادعا و وجود شواهد خارجی مبنی بر کاهش شدت حملات و نیز شواهد فنی و میدانی که دقت بالا را تأیید نمی‌کنند، ادعای قالیباف «نادرست» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی ساختگی منتسب به دیدار عراقچی با یک زن در پاکستان

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به دیدار مخفیانه عراقچی با یک زن جوان در پاکستان است.

🔹برخی از نسخه‌های این ویدیو با لوگوی شبکه ایران‌اینترنشنال بازنشر شده، در صورتی که این شبکه چنین ویدیویی را منتشر نکرده است.

🔹این ویدیو واقعی نیست و نشانه‌های متعددی حاکی از آن است که با ابزارهای هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹یک زمان‌سنج در گوشه ویدیو روی ثانیه ۱۲ ثابت مانده و هماهنگ با ویدیو تغییر نمی‌کند.

🔹انگشت اشاره دست چپ زن از صفحه تلفن رد می‌شود و در عمل چیزی را روی صفحه نشان نمی‌دهد. دست راست زن نیز غیرعادی است و به نظر می‌رسد تنها سه انگشت دارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎥 آثار اقتصادی محاصره دریایی برای ایران

🔹از چند روز قبل آمریکا محاصره دریایی ایران را آغاز کرد. برای درک آثار اقتصادی این محاصره، باید توجه کنیم که سهم بندرهای جنوبی از کل تجارت خارجی ایران حدود ۹۵ درصد است.

🔹آمریکا گفته محموله‌های غذا، دارو و کالاهای اساسی به شرط بازرسی می‌توانند معاف از محاصره باشند، اما دیگر اقلام که ستون فقرات اساسی اقتصاد ایران محسوب می‌شوند، مشمول این محاصره خواهند بود.

🔹یکی از ریسک‌های جدی در این وضعیت، احتمال پر شدن مخازن نفتی و در نتیجه بسته‌شدن اجباری چاه‌های نفت است که ریسک آسیب دائمی مخازن و از دست رفتن همیشگی بخشی از نفت کشور را می‌تواند به دنبال داشته باشد.

👈 ویدیوهای کوتاه فکت‌نامه در یوتیوب

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی منتسب به بازگشت ناو جرالد فورد به خاورمیانه، قدیمی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده مربوط به بازگشت ناو جرالد فورد به منطقه است.

🔹این ویدیو قدیمی است و بازگشت اخیر ناو هواپیمابر آمریکایی یو‌اس‌اس جرالد آر. فورد به دریای سرخ را نشان نمی‌دهد.

🔹این ویدیو پیش‌تر (۲۶ خرداد ۱۴۰۴) در یک صفحه اینستاگرام که بر مستندسازی میدانی شناورهای نیروی دریایی ایالات متحده تمرکز دارد، منتشر شده بود.

🔹ناو آمریکایی جرالد فورد پس از انجام تعمیرات برنامه‌ریزی‌شده و توقف کوتاه در بندر «اسپلیت» کرواسی دوباره به منطقه خاورمیانه بازگشته است؛ اما تا زمان انتشار این گزارش، هیچ ویدیوی رسمی که بازگشت این ناو به دریای سرخ را نشان دهد، منتشر نشده است.

🔹این ناو پیش‌تر در ۲۱ اسفند ۱۴۰۴، به دلیل آتش‌سوزی در بخش رختشویخانه و خوابگاه‌ها، برای انجام تعمیرات از منطقه عملیاتی خارج شده بود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای مطرح‌شده درباره این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🎙 محاصره

🔹در قسمت ۲۶۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره آثار اقتصادی محاصره دریایی جنوب ایران از سوی آمریکا صحبت می‌کنیم.

🔹در ادامه، ادعای محمدباقر قالیباف درباره تثبیت حملات جمهوری اسلامی در جنگ اخیر را بررسی می‌کنیم.

🔹مطرح شدن یک پژوهش درباره شعارهای اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در بی‌بی‌سی فارسی، واکنش‌های زیادی را برانگیخت. در این اپیزود درباره اعتبارسنجی آن توضیح داده‌ایم.

🔹ادعای پرتکرار تاثیر جنگ و آسیب رادارهای اطراف ایران بر افزایش بارندگی‌ها و همچنین ادعای شاخ‌دار روزنامه کیهان درباره بحرین، موضوعات دیگر این قسمت هستند.

🔹انتساب دو ویدیوی آتش‌سوزی کشتی‌ها به تحولات روزهای اخیر، عکس پرچم عراق در کنار برج آزادی تهران و دو ادعای اخراج گسترده مخالفان جمهوری اسلامی از آمریکا و پناهندگی چند هزار نیروی امنیتی ایران در ترکیه، سوژه‌های دیگری هستند که در این قسمت مرور کرده‌ایم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Audio
🎙 محاصره

🔹در قسمت ۲۶۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره آثار اقتصادی محاصره دریایی جنوب ایران از سوی آمریکا صحبت می‌کنیم.

🔹در ادامه، ادعای محمدباقر قالیباف درباره تثبیت حملات جمهوری اسلامی در جنگ اخیر را بررسی می‌کنیم.

🔹مطرح شدن یک پژوهش درباره شعارهای اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در بی‌بی‌سی فارسی، واکنش‌های زیادی را برانگیخت. در این اپیزود درباره اعتبارسنجی آن توضیح داده‌ایم.

🔹ادعای پرتکرار تاثیر جنگ و آسیب رادارهای اطراف ایران بر افزایش بارندگی‌ها و همچنین ادعای شاخ‌دار روزنامه کیهان درباره بحرین، موضوعات دیگر این قسمت هستند.

🔹انتساب دو ویدیوی آتش‌سوزی کشتی‌ها به تحولات روزهای اخیر، عکس پرچم عراق در کنار برج آزادی تهران و دو ادعای اخراج گسترده مخالفان جمهوری اسلامی از آمریکا و پناهندگی چند هزار نیروی امنیتی ایران در ترکیه، سوژه‌های دیگری هستند که در این قسمت مرور کرده‌ایم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:13 مقدمه
00:01:58 پاسخ به چند سوال درباره آثار اقتصادی محاصره دریایی ایران
00:09:48 ادعای نادرست قالیباف درباره بهبود نواخت و دقت شلیک‌ها
00:16:20 اعتبارسنجی یک پژوهش درباره بزرگنمایی شعارهای همسو با پهلوی
00:35:11 ادعای افزایش بارندگی با نابودی رادارهای آمریکایی اطراف ایران
00:42:03 مجموعه ادعاهای نادرست کیهان درباره بحرین
00:47:56 ویدیوی منتسب به آتش گرفتن کشتی توسکا قدیمی است
00:49:28 ویدیو ساختگی از شلیک سپاه و انفجار یک نفتکش هندی
00:50:33 عکس پرچم عراق در میدان آزادی تهران، قدیمی است
00:53:06 ادعای نادرست اخراج ۴۰۰۰ مخالف سیاسی ایرانی از آمریکا
00:54:30 ویدیوی ساختگی مصاحبه وزیر کشور سابق ترکیه
00:55:51 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی برافراشتن پرچم شیر و خورشید در اصفهان، ساختگی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی، فردی را نشان می‌دهد که پرچم شیر و خورشید را روی گنبد مسجد شاه یا عباسی اصفهان برافراشته می‌کند.

🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹به شیوه مرسوم ویدیوهای ساخته هوش مصنوعی، پرچم در این ویدیو به مرور ساخته می‌شود و در نهایت میله‌ بزرگ پرچم ناگهان در تصویر ظاهر می‌شود.

🔹داربستی که در ویدیو می‌بینیم از سال ۱۴۰۳ دیگر روی گنبد وجود ندارد.

🔹در ویدیو رفت و آمد خودروهایی را در محوطه میدان نقش جهان می‌بینیم، در صورتی که ورود وسایل نقلیه از جمله شخصی و تاکسی به محوطه میدان ممنوع است.

🔹فواره‌ها و برخی عناصر دیگر موجود در ویدیو نیز هیچ حرکتی ندارند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو و ادعای منتسب به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
📝 محاصره دریایی ایران در عمل چه معنایی دارد؟

🔹از ۲۴ فروردین ۱۴۰۵، آمریکا اجرای «محاصره دریایی» علیه بندرهای ایران را آغاز کرده است؛ هدف اعلامی: کنترل دسترسی به بندرها، نه بستن تنگه هرمز.

🔹این محاصره شامل رهگیری، بازرسی و در مواردی توقیف کشتی‌های مرتبط با تجارت ایران حتی در آب‌های بین‌المللی است.

🔹در عمل، دامنه عملیات از چارچوب اعلامی فراتر رفته و به یک رژیم پایدار «کنترل دریایی» تبدیل شده است.

🔹الگوی اجرایی مشابه نمونه‌های قبلی (عراق ۱۹۹۰ و ونزوئلا) و مبتنی بر عملیات‌های VBSS و Maritime Interdiction است.

🔹دو نمونه شاخص: توقیف کشتی کانتینری «توسکا» و نفتکش «تیفانی» که نشان‌دهنده اجرای عملی و تهاجمی محاصره هستند.

🔹از نظر حقوقی، اطلاق «دزدی دریایی» به این اقدامات، دقیق نیست و مشروعیت آن وابسته به تفسیر وضعیت (جنگ یا صلح) است.

🔹در صورت تلقی به‌عنوان مخاصمه، محاصره می‌تواند مشروع باشد؛ در غیر این صورت، ممکن است نقض آزادی کشتیرانی محسوب شود.

🔹توان دریایی کلاسیک ایران به‌شدت در حملات اخیر تضعیف شده، اما ظرفیت‌های نامتقارن (موشک، پهپاد، قایق تندرو) همچنان باقی است.

🔹تهدید مین‌های دریایی همچنان یکی از موثرترین ابزارهای جمهوری اسلامی ایران برای اختلال در تنگه هرمز است؛ هرچند آمریکا توان ضد‌مین پیشرفته‌ای دارد.

🔹نتیجه کلی: ایران در کوتاه‌مدت توان مقابله متقارن ندارد و احتمالاً به تاکتیک‌های نامتقارن متکی می‌ماند؛ در مقابل، محاصره دریایی به‌طور مؤثر صادرات و تجارت دریایی ایران را محدود کرده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✍️ پاشیدن رنگ صورتی بر کشتار خیابانی؛ نگاهی به «رزمایش دختران جانفدای ایران»

🔹امسال همزمان با روز دختر در ایران، مراسم «رزمایش دختران جان‌فدای ایران» برگزار شد؛ رژه‌ای خیابانی که نمایش تجهیزات نظامی صورتی‌رنگ در آن خبرساز شد.

🔹تصاویر جیپ صورتی، پهپاد صورتی و موشک صورتی خیلی زود در رسانه‌های حکومتی و شبکه‌های اجتماعی بازنشر شد و به ویدیوهای کوتاه سی‌ان‌ان هم رسید.

🔹ماجرای «تسلیحات صورتی» از یک کمپین رسانه‌ای ساختگی شروع شد. ابتدا ویدیویی از یک دختربچه منتشر شد که از یک فرمانده سپاه می‌خواست «یک موشک صورتی به تل‌آویو» شلیک کند. سپس، عکسی از یک موشک صورتی در حساب‌های نزدیک به حکومت و سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی منتشر شد؛ تصویری که بررسی‌ها نشان داد با هوش مصنوعی ساخته شده و واقعی نیست. اما همین تصویر جعلی، پایه یک کمپین تبلیغاتی شد که بعد از شبکه‌های اجتماعی، به خیابان هم رسید.

🔹به نظر می‌رسد کمپین رسانه‌ای «موشک صورتی» و «رژه تجهیزات نظامی صورتی» در کنار کارکرد قدرت‌نمایی خیابانی، تلاشی برای تغییر یک تصویر است؛ تصویر خودروها و اسلحه‌هایی که حدود ۱۰۰ روز پیش، ابزار کشتار معترضان بود.

🔹از سوی دیگر حکومت تلاش می‌کند با برگزاری کمپین‌هایی مانند «پویش جانفدا» کلمه «جانفدا» را هم تصاحب کند؛ عبارتی که پس از کشتار دی‌ماه ۱۴۰۴ از سوی مخالفان جمهوری اسلامی برای یادبود جان‌باختگان اعتراض‌ها به کار رفته است.

🔹در حالی که آینده جنگ، آتش‌بس و دیپلماسی همچنان برای کسی روشن نیست، جمهوری اسلامی تلاش می‌کند با ابزارهای تبلیغاتی و رسانه‌ای، میدان مبارزه علیه معترضان داخلی را با کمک کمپین‌هایی مثل «تسلیحات صورتی»، از دست ندهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی جعلی از تیرانداز مراسم شام خبرنگاران کاخ سفید

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که تیرانداز مراسم ضیافت شام خبرنگاران کاخ سفید را پس از دستگیری در حال جویدن موکت نشان می‌دهد. این ویدیو به اکانت تروث‌سوشال رئیس‌جمهور ایالات متحده نسبت داده شده است.

🔹این ادعا نادرست است. نه اکانت دونالد ترامپ و نه هیچ رسانه معتبری این ویدیو را منتشر نکرده است.

🔹ویدیو با استفاده از ابزار هوش مصنوعی و از روی عکس واقعی فرد مظنون به تیراندازی ساخته شده است.

🔹جویدن نامتعارف موکت، حرکات مکانیکی دهان و وضعیت دستان فرد بازداشت‌شده در ویدیو و مغایرت آن با عکس واقعی، از نشانه‌های ساختگی بودن ویدیو است.

🔹۲۵ آپریل ۲۰۲۶ یک مرد مسلح به سلاح به محل ضیافت شام خبرنگاران کاخ سفید با رئیس‌جمهور ایالات متحده، حمله کرد. مهاجم که مردی ۳۱ ساله و یک معلم خصوصی اهل تورنس در حومه لس‌آنجلس است، بازداشت شد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو و ادعای مرتبط با آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM