FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.2K photos
731 videos
3 files
4.23K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
✍️ پاشیدن رنگ صورتی بر کشتار خیابانی؛ نگاهی به «رزمایش دختران جانفدای ایران»

🔹امسال همزمان با روز دختر در ایران، مراسم «رزمایش دختران جان‌فدای ایران» برگزار شد؛ رژه‌ای خیابانی که نمایش تجهیزات نظامی صورتی‌رنگ در آن خبرساز شد.

🔹تصاویر جیپ صورتی، پهپاد صورتی و موشک صورتی خیلی زود در رسانه‌های حکومتی و شبکه‌های اجتماعی بازنشر شد و به ویدیوهای کوتاه سی‌ان‌ان هم رسید.

🔹ماجرای «تسلیحات صورتی» از یک کمپین رسانه‌ای ساختگی شروع شد. ابتدا ویدیویی از یک دختربچه منتشر شد که از یک فرمانده سپاه می‌خواست «یک موشک صورتی به تل‌آویو» شلیک کند. سپس، عکسی از یک موشک صورتی در حساب‌های نزدیک به حکومت و سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی منتشر شد؛ تصویری که بررسی‌ها نشان داد با هوش مصنوعی ساخته شده و واقعی نیست. اما همین تصویر جعلی، پایه یک کمپین تبلیغاتی شد که بعد از شبکه‌های اجتماعی، به خیابان هم رسید.

🔹به نظر می‌رسد کمپین رسانه‌ای «موشک صورتی» و «رژه تجهیزات نظامی صورتی» در کنار کارکرد قدرت‌نمایی خیابانی، تلاشی برای تغییر یک تصویر است؛ تصویر خودروها و اسلحه‌هایی که حدود ۱۰۰ روز پیش، ابزار کشتار معترضان بود.

🔹از سوی دیگر حکومت تلاش می‌کند با برگزاری کمپین‌هایی مانند «پویش جانفدا» کلمه «جانفدا» را هم تصاحب کند؛ عبارتی که پس از کشتار دی‌ماه ۱۴۰۴ از سوی مخالفان جمهوری اسلامی برای یادبود جان‌باختگان اعتراض‌ها به کار رفته است.

🔹در حالی که آینده جنگ، آتش‌بس و دیپلماسی همچنان برای کسی روشن نیست، جمهوری اسلامی تلاش می‌کند با ابزارهای تبلیغاتی و رسانه‌ای، میدان مبارزه علیه معترضان داخلی را با کمک کمپین‌هایی مثل «تسلیحات صورتی»، از دست ندهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی جعلی از تیرانداز مراسم شام خبرنگاران کاخ سفید

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که تیرانداز مراسم ضیافت شام خبرنگاران کاخ سفید را پس از دستگیری در حال جویدن موکت نشان می‌دهد. این ویدیو به اکانت تروث‌سوشال رئیس‌جمهور ایالات متحده نسبت داده شده است.

🔹این ادعا نادرست است. نه اکانت دونالد ترامپ و نه هیچ رسانه معتبری این ویدیو را منتشر نکرده است.

🔹ویدیو با استفاده از ابزار هوش مصنوعی و از روی عکس واقعی فرد مظنون به تیراندازی ساخته شده است.

🔹جویدن نامتعارف موکت، حرکات مکانیکی دهان و وضعیت دستان فرد بازداشت‌شده در ویدیو و مغایرت آن با عکس واقعی، از نشانه‌های ساختگی بودن ویدیو است.

🔹۲۵ آپریل ۲۰۲۶ یک مرد مسلح به سلاح به محل ضیافت شام خبرنگاران کاخ سفید با رئیس‌جمهور ایالات متحده، حمله کرد. مهاجم که مردی ۳۱ ساله و یک معلم خصوصی اهل تورنس در حومه لس‌آنجلس است، بازداشت شد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو و ادعای مرتبط با آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی اصابت موشک ایرانی به ناوشکن آمریکا، ساختگی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده اصابت موشک ایرانی به ناوشکن MST آمریکا را نشان می‌دهد.

🔹این ادعا نادرست و ویدیو ساختگی است.

🔹در ویدیو نشانه‌های واضحی از ساختگی بودن دیده می‌شود: ترکیب کشتی‌هایی از دوره‌های تاریخی متفاوت، مانند شباهت کشتی هدف به USS Lexington (مربوط به جنگ جهانی دوم) در کنار ناو آدمیرال کوزنتسوف از دهه ۱۹۸۰، که همزمانی آن‌ها ممکن نیست.

🔹موشک دیده‌شده در ویدیو نیز شبیه فناوری‌های مدرن است و با این ترکیب تاریخی سازگار نیست.

🔹جزئیاتی مثل جرثقیل‌ها و توپ‌های قدیمی نیز این تناقض را تقویت می‌کند و حتی عرشه خاص ناو کوزنتسوف در تصویر دیده می‌شود.

🔹از سوی دیگر، نام «MST» برای ناوشکن آمریکایی اساساً وجود ندارد و ناوشکن‌های فعال آمریکا از کلاس آرلی برک هستند.

🔹مجموع این شواهد نشان می‌دهد ویدیو یا با هوش مصنوعی ساخته شده یا از یک بازی/شبیه‌ساز مانند War Thunder گرفته شده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو و ادعای آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای نادرست درباره هویت شخص مهاجم به رضا پهلوی در برلین

🔹برخی رسانه‌ها و حساب‌های کاربری در اینستاگرام و X ادعا می‌کنند نام فردی که ۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ در برلین به شاهزاده رضا پهلوی حمله کرده، «پدرام حسین منفرد» یا «مطرب» است.

🔹گزارش‌های رسمی پلیس آلمان و جستجو در منابع نشان می‌دهد این ادعا نادرست است و تا کنون نام واقعی فرد مهاجم اعلام نشده است.

🔹روزنامه «برلینر سایتونگ» به نقل از پلیس آلمان نوشته فردی که در شبکه‌های اجتماعی به عنوان مهاجم معرفی شده، قطعا آن شخصی نیست که به‌عنوان متهم بازداشت شده است.

🔹پلیس آلمان به خاطر قوانین حریم خصوصی، هویت این فرد را اعلام نکرده است.

🔹در کنار این ادعاها، عکس‌های مختلفی هم در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ظاهرا این فرد را در کنار چهره‌های نزدیک به شاهزاده رضا پهلوی نشان می‌دهد؛ اما این عکس‌ها ساختگی هستند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای اعلام هویت این فرد مهاجم و اسامی، عکس‌ها و اطلاعاتی که به آن نسبت داده شده نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎥 یک رنگ، یک کمپین

🔹جمعه ۲۸ فروردین «رزمایش دختران جانفدا» در ایران برگزار شد که نمادها و تجهیزات نظامی صورتی‌رنگ در آن خودنمایی می‌کرد. ماجرای رنگ صورتی، حدود دو هفته قبل از این مراسم، از عکس ساختگی یک موشک صورتی شروع شد.

🔹این رویداد حدود ۱۰۰ روز پس از اعتراضات و کشتار دی‌ماه ۱۴۰۴ برگزار شد؛ اعتراضاتی که با خشونت بی‌سابقه علیه معترضان همراه بود و حالا همان اسلحه‌ها و خودروهای نظامی، به رنگ صورتی درآمده‌اند.

🔹یک عکس ساختگی، شروع کمپینی بود که کم‌کم از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی فراتر رفت و خود را به خیابان رساند.

👈 ویدیوهای کوتاه فکت‌نامه در یوتیوب

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای مرگ مجتبی خامنه‌ای با استناد به یک دیوارنگاره در مشهد اردهال

🔹رونمایی از یک دیوارنگاره حاوی تصویر مجتبی خامنه‌ای در کنار برخی از کشته‌شدگان جنگ اخیر و مقامات قدیمی جمهوری اسلامی، با انتشار شایعاتی همراه شد و برخی کاربران، انتشار این تصویر را به اعلام خبر مرگ مجتبی خامنه‌ای تعبیر کردند.

🔹خبرگزاری‌های معتبر مانند یورونیوز نیز این ویدیو را با طرح پرسش‌ها و گمانه‌هایی بازنشر کردند.

🔹این ویدیو اولین‌بار روز پنجم اردیبهشت در یک صفحه اینستاگرام به نام «مشهد اردهال» منتشر شده و واقعی است.

🔹دو روز پیش از انتشار این تصویر نیز خبرگزاری تسنیم از مجتبی خامنه‌ای با عنوان «رهبر شهید» یاد کرده بود و بعد، آن متن را اصلاح کرد.

🔹توالی این دو موضوع احتمالا به شائبه «مقدمه‌چینی برای اعلام مرگ مجتبی» دامن زده است.

🔹کمی بعدتر، مدیر امامزاده‌ای که این بنر در آنجا نصب شده، اعلام کرد که بنر را تغییر داده و تصویر حسن نصرالله را با تصویر مجتبی خامنه‌ای جایگزین کرده است.

🔹تا زمان تنظیم این گزارش، هیچ سند رسمی، فایل صوتی قابل راستی‌آزمایی یا شاهد مستقلی مبتنی بر منابع باز وجود ندارد که مرگ مجتبی خامنه‌ای را تایید کند.

🔹وزیر خارجه آمریکا در آخرین اظهاراتش گفته شواهدی که تایید کند مجتبی خامنه‌ای مرده، در دست ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه اصالت تصویر دیوارنگاره حاوی تصویر مجتبی خامنه‌ای در مشهد اردهال را تایید می‌کند و به آن نشان «درست» می‌دهد؛ اما استناد به این ویدیو به عنوان سندی دال بر مرگ مجتبی خامنه‌ای، ناکافی است و نشان «نادرست» می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
📝 از ادعای حمله با اف-۵ به پایگاه آمریکایی در کویت چه می‌دانیم؟

🔹گزارش NBC درباره حمله احتمالی یک جنگنده F-5 ایرانی به پایگاه کمپ بوئرینگ در کویت، موجی از توجه رسانه‌ای و گمانه‌زنی در ایران به راه انداخت.

🔹برخی این گزارش را به‌عنوان «بمباران پایگاه آمریکا توسط یک خلبان ایرانی» بازنشر کردند، اما NBC و دیگر رسانه‌ها هیچ سند تصویری، جزئیات عملیاتی، میزان خسارت یا تایید رسمی از آمریکا و کویت ارائه نکرده‌اند.

🔹در داخل ایران هم مقام‌های نظامی و رسانه‌های نزدیک به حکومت «بعد از انتشار گزارش NBC» به شکل تلویحی این ادعا را تایید کردند، اما پیش از آن هیچ اشاره رسمی به چنین عملیاتی نشده بود.

🔹همزمان، مجموعه‌ای از روایت‌های تاییدنشده دیگر هم در شبکه‌های اجتماعی شکل گرفت؛ از جمله ادعای شلیک اشتباهی کویت به نیروهای خودی یا ارتباط این حمله با دیگر آشفتگی‌های هوایی منطقه؛ بدون اینکه برای هیچ‌کدام سند مستقلی ارائه شود.

🔹شواهدی وجود دارد که اصل حمله به کمپ بوئرینگ را تایید می‌کند، اما نوع ابزار حمله، محل تردید جدی است.

🔹پیش از گزارش NBC، روایت بیشتر منابع ایرانی این بود که حمله با پهپاد انتحاری «آرش» انجام شده، نه با جنگنده F-5. این تفاوت، مهم است؛ چون استفاده از پهپاد با الگوی حملات قبلی ایران سازگارتر و از نظر عملیاتی کم‌هزینه‌تر و کم‌ریسک‌تر از اعزام یک جنگنده قدیمی به عمق پدافند دشمن است.

🔹از نظر نظامی، سناریوی نفوذ موفق یک F-5 به حریم دفاعی آمریکا و کویت بسیار بعید به نظر می‌رسد. F-5 جنگنده‌ای قدیمی با فناوری دهه ۱۹۶۰ و فاقد توان جدی برای جنگ الکترونیک، اخلال راداری، حمل تسلیحات هدایت‌شونده دورایستا و فرار از پدافند چندلایه است.

🔹در محیطی که با آواکس، پاتریوت، جنگنده‌های رهگیر و رادارهای پیشرفته پوشش داده می‌شود، شانس عبور و بازگشت چنین جنگنده‌ای بسیار پایین ارزیابی می‌شود و از نظر فنی، این عملیات بیشتر شبیه یک ماموریت بسیار پرریسک و کم‌احتمال است تا یک سناریوی متعارف و قابل اتکا.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ انتساب نادرست یک استوری درباره ایران، به پسر دونالد ترامپ

🔹ویدیویی با شعار «ایران را دوباره به عظمت برسانیم» در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده که پست یا استوری پسر دونالد ترامپ است.

🔹برخی از حساب‌ها این ویدیو را با اسم یا تصویر بارون ترامپ، فرزند آخر دونالد ترامپ منتشر کرده‌اند.

🔹دفتر ملانیا ترامپ در سال ۲۰۲۴ اعلام کرده که فرزندش هیچ حسابی در شبکه‌های اجتماعی ندارد و امروز هم هیچ حساب رسمی از او در شبکه‌های اجتماعی فعال نیست.

🔹چند حساب «فن‌پیج» با نام بارون ترامپ در اینستاگرام وجود دارد که آنها هم در ماه‌های اخیر مطلبی درباره ایران منتشر نکرده‌اند.

🔹ترامپ دو فرزند دیگر دارد که در شبکه‌های اجتماعی حساب‌های رسمی دارند اما اثری از این ویدیو در آنها دیده نمی‌شود.

🔹هیچ رسانه و منبع معتبری چنین استوری یا محتوایی را بازتاب نداده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🎙 آمار جانفدا

🔹در قسمت ۲۶۷ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره روایت جمهوری اسلامی از تعداد ثبت‌نام‌کنندگان سایت «پویش جانفدا» توضیح می‌دهیم.

🔹در ادامه، درباره این موضوع صحبت می‌کنیم که برجسته‌سازی حضور زنان و بویژه زنان بدون حجاب و استفاده از رنگ صورتی در تجمع‌های خیابانی حامیان حکومت ایران چه دلایلی دارد.

🔹محاصره دریایی ایران به دست آمریکا همچنان ادامه دارد. در این قسمت توضیح داده‌ایم که این محاصره در عمل چه معنایی دارد.

🔹حمله به رضا پهلوی در برلین و تیراندازی فردی مسلح به مهمانی خبرنگاران کاخ سفید با حضور دونالد ترامپ، از اتفاقات خبرساز هفته گذشته بودند. دو فکت‌چک مربوط به این دو موضوع را مرور می‌کنیم.

🔹ویدیوی منتسب به دیدار مخفیانه عراقچی با یک زن پاکستانی، ادعای برافراشتن پرچم شیر و خورشید در مسجد شاه اصفهان و چند سوژه دیگر مرتبط با تحولات این روزها را نیز در پایان این اپیزود مرور خواهیم کرد.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Audio
🎙 آمار جانفدا

🔹در قسمت ۲۶۷ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره روایت جمهوری اسلامی از تعداد ثبت‌نام‌کنندگان سایت «پویش جانفدا» توضیح می‌دهیم.

🔹در ادامه، درباره این موضوع صحبت می‌کنیم که برجسته‌سازی حضور زنان و بویژه زنان بدون حجاب و استفاده از رنگ صورتی در تجمع‌های خیابانی حامیان حکومت ایران چه دلایلی دارد.

🔹محاصره دریایی ایران به دست آمریکا همچنان ادامه دارد. در این قسمت توضیح داده‌ایم که این محاصره در عمل چه معنایی دارد.

🔹حمله به رضا پهلوی در برلین و تیراندازی فردی مسلح به مهمانی خبرنگاران کاخ سفید با حضور دونالد ترامپ، از اتفاقات خبرساز هفته گذشته بودند. دو فکت‌چک مربوط به این دو موضوع را مرور می‌کنیم.

🔹ویدیوی منتسب به دیدار مخفیانه عراقچی با یک زن پاکستانی، ادعای برافراشتن پرچم شیر و خورشید در مسجد شاه اصفهان و چند سوژه دیگر مرتبط با تحولات این روزها را نیز در پایان این اپیزود مرور خواهیم کرد.

❗️ حجم فایل صوتی: ۲۹ مگابایت

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:14 مقدمه
00:02:10 بررسی آمارهای ثبت‌نام در سایت «پویش جانفدا»
00:22:10 پاشیدن رنگ صورتی بر کشتار خیابانی
00:30:12 زنان و حجاب در تبلیغات حکومتی روزهای جنگ
00:45:40 محاصره دریایی ایران در عمل چه معنایی دارد؟
00:54:52 ادعای نادرست درباره هویت شخص مهاجم به رضا پهلوی در برلین
00:58:17 ویدیوی جعلی از تیرانداز مراسم شام خبرنگاران کاخ سفید
01:01:23 ویدیوی ساختگی منتسب به دیدار عراقچی با یک زن در پاکستان
01:03:15 ویدیوی برافراشتن پرچم شیر و خورشید در اصفهان، ساختگی است
01:05:03 ویدیوی منتسب به بازگشت ناو جرالد فورد به خاورمیانه قدیمی است
01:06:26 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
📝 یک تصمیم جنجالی؛ درباره خروج امارات از اوپک چه می‌دانیم؟

🔹همزمان با ادامه بحران انرژی در خاورمیانه، اعلام خروج امارات از اوپک و اوپک‌پلاس، توجه رسانه‌ها و فعالان حوزه نفت و انرژی را در پی داشت.

🔹برخلاف آنچه برخی رسانه‌ها اعلام کردند، تصمیم امارات یک‌شبه نبود و دست‌کم از سال ۲۰۱۹ در دستور بررسی ابوظبی قرار داشت.

🔹امارات مهم‌ترین کشوری است که پس از قطر، آنگولا و چند عضو دیگر، از اوپک خارج می‌شود. امارات سومین تولیدکننده بزرگ اوپک بعد از عربستان و عراق بود.

🔹بر اساس اعلام امارات، دلیل اصلی این خروج، اختلاف بر سر سهمیه‌بندی تولید و نارضایتی این کشور از نقش مسلط عربستان در تصمیم‌گیری‌های اوپک است. امارات اعلام کرده نمی‌خواهد سرمایه‌گذاری‌هایش در صنعت نفت را معطل محدودیت‌های این سازمان نگه دارد.

🔹بر اساس برخی گزارش‌ها، تنش‌های سیاسی با عربستان و اختلاف بر سر یمن نیز از دلایل مهم این تصمیم عنوان شده است.

🔹در کوتاه‌مدت، خروج امارات اثر فوری زیادی بر بازار نفت ندارد، زیرا وضعیت نظامی در خلیج فارس و محدودیت‌های صادراتی، فعلا مانع افزایش واقعی صادرات این کشور است؛ اما در بلندمدت می‌تواند به امارات اجازه دهد تولیدش را بالا ببرد، درآمد بیشتری داشته باشد و نقش مستقل‌تری در بازار انرژی بازی کند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ انتساب نادرست یک عکس به مادری که استخوان‌های فرزند اعدام‌شده‌اش را بعد از ۴۰ سال پیدا کرد

🔹تصویری در شبکه‌های اجتماعی به شکل گسترده بازنشر شده که ادعا می‌کند مربوط به «دایه سلما» است؛ مادری که پس از ۴۰ سال استخوان‌های فرزند اعدام‌شده‌اش را پیدا کرده است.

🔹این ادعا نادرست و عکس، قدیمی است.

🔹عکس مربوط به مادر یکی از جانباختگان جنگ ایران و عراق است که استخوان‌های پیکر فرزند مفقودالاثرش پس از ۱۰ سال پیدا و به خانواده تحویل داده شد.

🔹زنی که در تصویر می‌بینیم «ملکه تیموری»، مادر محمدصادق رضایی است.
قدیمی‌ترین زمان قابل ردیابی برای انتشار این تصویر در اینترنت مربوط به ۲۰ آبان ۱۳۹۵ است که با عنوان «مادر شهید محمدصادق رضایی» منتشر شد.

🔹تصویر اخیر، نسخه برش‌خورده‌ای از همان عکس است که رنگ و نور آن تغییر داده شده است.

🔹بررسی‌ها نشان می‌دهد فردی با نام «دایه سلما» با داستانی مشابه روایت ادعاشده وجود ندارد.

🔹مادران بسیاری در مناطق کردنشین ایران به دلیل اعدام فرزندان خود در سال‌های گذشته، با رنج‌ها و مشکلاتی همچون پیدا نکردن محل دفن فرزندانشان مواجه بوده‌اند؛ مانند مادر حمید شکاری یا مادرهای رامین حسین پناهی، زانیار و لقمان مرادی؛ اما انتساب این ادعاها به عکس مورد اشاره، نادرست است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM