❌ انتساب نادرست یک عکس به مادری که استخوان‌های فرزند اعدام‌شده‌اش را بعد از ۴۰ سال پیدا کرد

🔹تصویری در شبکه‌های اجتماعی به شکل گسترده بازنشر شده که ادعا می‌کند مربوط به «دایه سلما» است؛ مادری که پس از ۴۰ سال استخوان‌های فرزند اعدام‌شده‌اش را پیدا کرده است.

🔹این ادعا نادرست و عکس، قدیمی است.

🔹عکس مربوط به مادر یکی از جانباختگان جنگ ایران و عراق است که استخوان‌های پیکر فرزند مفقودالاثرش پس از ۱۰ سال پیدا و به خانواده تحویل داده شد.

🔹زنی که در تصویر می‌بینیم «ملکه تیموری»، مادر محمدصادق رضایی است.
قدیمی‌ترین زمان قابل ردیابی برای انتشار این تصویر در اینترنت مربوط به ۲۰ آبان ۱۳۹۵ است که با عنوان «مادر شهید محمدصادق رضایی» منتشر شد.

🔹تصویر اخیر، نسخه برش‌خورده‌ای از همان عکس است که رنگ و نور آن تغییر داده شده است.

🔹بررسی‌ها نشان می‌دهد فردی با نام «دایه سلما» با داستانی مشابه روایت ادعاشده وجود ندارد.

🔹مادران بسیاری در مناطق کردنشین ایران به دلیل اعدام فرزندان خود در سال‌های گذشته، با رنج‌ها و مشکلاتی همچون پیدا نکردن محل دفن فرزندانشان مواجه بوده‌اند؛ مانند مادر حمید شکاری یا مادرهای رامین حسین پناهی، زانیار و لقمان مرادی؛ اما انتساب این ادعاها به عکس مورد اشاره، نادرست است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 چرا آمار ۳۰ میلیونی پویش «جان‌فدا» عددسازی است؟

🔹مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی می‌گویند بیش از ۳۰ میلیون ایرانی بالای ۱۲ سال در حمایت از جمهوری اسلامی و رهبر آن به «پویش جان‌فدا» پیوسته‌اند.

🔹بانی این کمپین، قرب بقیه‌الله سپاه پاسداران است که از روز ۸ فروردین سامانه‌های آنلاین، پیامکی و حضوری برای ثبت‌نام در این پویش راه‌اندازی کرد.

🔹دست‌کم پنج دلیل وجود دارد که ثابت می‌کند این آمار در واقع عددسازی است و اعتباری ندارد:

1️⃣ ۳۰ میلیون نفر، عدد بسیار بزرگی در مقیاس جمعیت ایران است؛ یعنی حدود نیمی از جمعیت بالای ۱۲ سال. با وجود تنش‌های اخیر و سرکوب خونین اعتراضات، بعید است چنین جمعیتی داوطلبانه از حکومت حمایت کنند.

2️⃣ سازوکار تعیین‌شده برای ثبت‌نام در این پویش به گونه‌ای است که هرکس می‌تواند به تعداد شماره تلفن و آدرس ایمیل در این پویش ثبت‌نام کند.

3️⃣ تاکنون هیچ سندی در تایید این آمار منتشر نشده و گردانندگان «پویش جان‌فدا» تاکنون از ارائه داده‌های قابل راستی‌آزمایی با رعایت حریم خصوصی کاربران، سر باز زده‌اند.

4️⃣ پیش‌تر علی شریفی زارچی با تحلیل داده‌های بک‌اند سایت «جان‌فدا» نشان داده بود شناسه آخرین کامنت سایت، کمتر از ۴ میلیون و در نتیجه جمعیت این پویش کمتر از این عدد است.

🔹مخالفان آقای شریفی‌زارچی این تحلیل را معتبر نمی‌دانند و می‌گویند عدد ۴ میلیون، شناسه کامنت‌هاست، نه تعداد کاربران؛ اما بررسی‌های فنی فکت‌نامه نشان می‌دهد حرف شریفی زارچی، درست است.

5️⃣ بررسی گزارش‌های روزانه رسانه‌ها نشان می‌دهد الگوی تغییرات آماری در این پویش، خطی است؛ به‌گونه‌ای که تعداد شرکت‌کنندگان پویش با یک نسبت ثابت در طول زمان افزایش پیدا کرده است.

🔹در یک پویش واقعی انتظار می‌رود شکل نمودار متفاوت از این باشد، به‌خصوص در پویشی سازمان‌یافته که در مجموعه سپاه و با مشارکت گروه‌های فعال هوادار حکومت راه‌اندازی شده است.

🔹طبیعتا پایگاه‌های بسیج و هواداران فعال حکومت در همان ساعات اولیه ثبت‌نام کرده‌اند، اما این پدیده قابل انتظار در نمودار هیچ نمودی نداشته است.

🔹این نمودار همچنین، به روزهای هفته، وقایع مهم، تبلیغات و همه متغیرهای واقعی، بی‌اعتناست و به صورت خطی و با شتاب ثابت در طول زمان افزایش پیدا می‌کند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ثبت‌نام بیش از ۳۰ میلیون نفر در سایت «پویش جانفدا» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 ایرانیان زیر فشار تورم؛ نگاهی به آمارهای فروردین ۱۴۰۵

🔹گزارش‌های مرکز آمار و بانک مرکزی نشان می‌دهد تورم در فروردین ۱۴۰۵ با شتاب بیشتری وارد سال جدید شده است.

🔹مرکز آمار، تورم نقطه‌به‌نقطه فروردین را ۷۳/۵ درصد و تورم متوسط سالانه را ۵۳/۷ درصد اعلام کرده، در حالی که بانک مرکزی تورم نقطه‌به‌نقطه را ۶۷ درصد گزارش داده که بالاترین سطح در چند دهه اخیر توصیف شده است.

🔹بانک مرکزی تورم ماهانه فروردین را نیز ۷ درصد اعلام کرده؛ رقمی که حدود ۲/۵ برابر اسفند است و نشان می‌دهد فشار تورمی در همان ماه اول سال دوباره شدت گرفته است.

🔹بیشترین فشار تورم همچنان روی خوراکی‌هاست؛ جایی که تورم نقطه‌به‌نقطه گروه «خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها» به ۱۱۵.۴ درصد رسیده و عملا هزینه غذا را برای خانوارها دو برابر کرده است.

🔹تورم ماهانه خوراکی‌ها هم ۸/۹ درصد ثبت شده که از تورم عمومی بالاتر است.

🔹هزینه سبد استاندارد ۱۱ قلم خوراکی برای یک خانوار چهار نفره به بیش از ۲۵ میلیون و ۱۵۸ هزار تومان رسیده است. این سبد در مقایسه با آذر ۱۴۰۳ به میزان ۶۲ درصد گران‌تر شده و حالا ۸۵ درصد درآمد یک خانوار کارگری حداقل‌بگیر را به خود اختصاص می‌دهد.

🔹در واکنش به این فشار، دولت طرح کالابرگ را به مهمترین ابزار حمایتی خود تبدیل کرده؛ طرحی که برای آن در سال جاری ۹۹۶ هزار میلیارد تومان بودجه در نظر گرفته شده و اکنون ۸۶/۹ میلیون نفر را پوشش می‌دهد.

🔹دولت برای تامین کالاهای اساسی، هم وعده افزایش رقم کالابرگ را داده و هم برداشت تا سقف یک میلیارد دلار از صندوق توسعه ملی را تصویب کرده اما مشکل اصلی اینجاست که از زمان اجرای کالابرگ تا فروردین، شاخص قیمت خوراکی‌ها بیش از ۳۲ درصد بالا رفته و عملا بخشی از اثر این حمایت از بین رفته است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی منتسب به آتش‌سوزی کشتی کره‌ای در تنگه هرمز، قدیمی است

🔹ویدیویی از آتش‌سوزی یک کشتی در برخی رسانه‌ها از جمله خبرگزاری فارس و حساب‌های شبکه‌های اجتماعی منتشر شده و ادعا می‌کنند مربوط به روزهای اخیر است و کشتی در حال سوختن، به امارات متحده عربی یا کره جنوبی تعلق دارد.

🔹این ویدیو قدیمی است و ارتباطی به تنش‌های اخیر ایران و آمریکا در تنگه هرمز ندارد.

🔹در ماه گذشته میلادی نیز همین ویدیو به آسیب به یک کشتی در تنگه هرمز منتسب شده بود.

🔹این ویدیو اولین‌بار در سال ۲۰۲۴ منتشر شده و مربوط به آتش‌سوزی یک کشتی باری بزرگ در سواحل گوای هند است.

🔹یک کشتی کره‌ای به‌تازگی دچار آتش‌سوزی شده، اما مقامات کره‌ای ارتباط این حادثه با تنش‌های اخیر در تنگه هرمز را تایید نکرده‌اند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای مطرح‌شده درباره این ویدیوی قدیمی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ نظریه توطئه درباره تورم

🔹مصطفی خوش‌چشم، کارشناس صداوسیما می‌گوید گرانی و افزایش قیمت‌‌ها در هفته‌های اخیر، توطئه سیاسی از قبل برنامه‌ریزی شده است.

🔹این ادعا یک تئوری توطئه بی‌پایه‌ و اساس و غیرعلمی است.

🔹پدیده گرانی به معنی نوسانات مقطعی قیمت تعداد اندکی کالا یا خدمات است که پس از مدتی برطرف می‌شود، اما افزایش سطح عمومی قیمت کالا و خدمات در واقع «تورم» است.

🔹تورم بر اساس نظر غالب اقتصاددانان، پدیده پولی ناشی از رشد پایه پولی است که عامل اصلی آن، کسری بودجه دولت است.

🔹نرخ تورم در ایران، در فروردین امسال به بالاترین حد تاریخی در ۸ دهه گذشته و از زمان انتشار آمار تورم در ایران رسیده است.

🔹آخرین آمار در دسترس بانک مرکزی نیز نشان می‌دهد، رشد سالانه پایه پولی در آذرماه به بیش از ۵۰ درصد رسیده که بالاترین رکورد ثبت‌شده تا امروز است.

🔹جنگ و تنش‌های ناشی از آن باعث تشدید ناامنی و عدم قطعیت و افزایش انتظارات تورمی می‌شود که روی افزایش سطح عمومی قیمت‌ها و تورم اثر دارد.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعای مطرح‌شده در شبکه افق صداوسیما نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی منتسب به تبادل آتش در قشم و بندرعباس، قدیمی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به درگیری نظامی روز ۱۷ اردیبهشت در بندرعباس و قشم است.

🔹تبادل آتش میان ایران و آمریکا در قشم و بندرعباس رخ داده اما ویدیوی منتشر شده ارتباطی با آن ندارد.

🔹این ویدیو قدیمی است و بیش از یک ماه پیش منتشر شده بود.

🔹کانال وحید آنلاین و برخی شبکه‌های خبری این ویدیو را ۵ فروردین با توضیح انفجار در پی حمله آمریکا به مرکز صنعتی البرز در قزوین منتشر کرده بودند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیوی قدیمی با درگیری‌های اخیر در قشم و بندرعباس، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh