❌ انتساب یک ویدیوی قدیمی به تونل مخفی زیرزمینی در ایران

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به یک تاسیسات زیرزمینی مخفی در ایران است.

🔹این ویدیو ربطی به ایران ندارد و مربوط به تونلی در گذرگاه مرزی میان آرژانتین و شیلی است.

🔹ویدیوی حاوی این ادعا، حدود پنج سال قبل در فیس‌بوک منتشر شده بود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با تونل مخفی زیرزمینی در ایران، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ روایت گمراه‌کننده یک نماینده مجلس از اشغال اراضی ایران در جنگ ایران و عراق

🔹علی خضریان، نماینده مجلس، می‌گوید ایران در طی هشت سال جنگ ایران و عراق، هیچ زمینی را از دست نداد.

🔹این روایتی گمراه‌کننده از واقعیت است. بله ایران در نهایت زمینی را از دست نداد، اما ماجرا به این شکل که روایت شده، نبوده است.

🔹در زمان پایان جنگ و پذیرش قطعنامه ۵۹۸، حدود ۲۶۰۰ کیلومتر از اراضی ایران در اشغال عراق بود.

🔹این اشغال تا دو سال و یک ماه بعد هم ادامه داشت، تا اینکه خود صدام‌ در آستانه حمله به کویت، سرزمین‌های اشغال‌شده را به ایران بازگرداند.

🔹در اسناد دولتی جمهوری اسلامی ایران و به نقل از مقامات، بارها به موضوع عدم بازگرداندن مناطق اشغالی و کارشکنی عراق در ارتباط با مبادلات اسرا تا پیش از وقوع جنگ کویت اشاره شده است.

🔹با این اوصاف روشن است که آقای خضریان روایتی ناقص از از واقعیت ارائه می‌دهد و به بخش مهمی از آن اشاره نمی‌کند. به همین دلیل فکت‌نامه به آن نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی ساختگی منتسب به لحظه هدف قرار گرفتن ناو دنا

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند صحنه اصابت موشک به ناو دنا را نمایش می‌دهد.

🔹این ویدیو واقعی نیست و نشانه‌های تصویری تایید می‌کنند که با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹بامداد ۱۳ اسفند ۱۴۰۴، ناو ایرانی دنا در راه بازگشت از یک ماموریت دریایی، در اقیانوس هند و در نزدیکی سریلانکا مورد اصابت یک اژدر زیردریایی آمریکایی قرار گرفت و غرق شد.

🔹ویژگی‌های شناوری که در ویدیو می‌بینیم، با مشخصات واقعی ناو دنا مطابقت ندارد.

🔹دنا بنا بر گزارش‌ها با اژدر مارک۴۸ هدف قرار گرفته، نه یک موشک سطحی که در ویدیو دیده می‌شود.

🔹حمله واقعی بامداد و پیش از طلوع آفتاب رخ داده، اما ویدیو در روشنایی روز است.

🔹در ویدیوی واقعی که سنتکام منتشر کرده بود، پیش از اصابت اژدر، روی عرشه دنا آتش دیده می‌شود، اما در این ویدیو چنین چیزی وجود ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🔹 ایران جزو کشور‌های برتر جهان از نظر امنیت غذایی نیست

🔹غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، گفته ایران جزو پنج کشور برتر جهان از نظر «امنیت غذایی» است.

🔹او مشخص نکرده بر اساس چه شاخصی این ادعا را مطرح می‌کند، اما این ادعا با هیچ‌کدام از شاخص‌های متعارف برای سنجش امنیت غذایی در کشورها سازگار نیست.

🔹در رده‌بندی شاخص جهانی امنیت غذایی (GFSI) اکونومیست، فنلاند، ایرلند، نروژ، فرانسه و هلند پنج کشور برتر جهان از نظر امنیت پایدار غذایی هستند. ایران حتی در این رتبه‌بندی قرار ندارد.

🔹طبق آمارهای فائو میانگین شیوع ناامنی شدید غذایی در ایران بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ حدود ۶ درصد است و ایران در رتبه ۶۹ قرار دارد.

🔹شاخص شیوع سوءتغذیه نشان می‌دهد ۶.۸ درصد مردم ایران در سال‌های اخیر از سوءتغذیه رنج برده‌اند و از این نظر ایران در مقایسه با سایر کشورها، از متوسط پایین‌تر است.

🔹بر اساس گزارش سال ۲۰۲۵ شاخص جهانی گرسنگی (GHI)، ایران با کسب امتیاز ۷.۴ در میان ۱۲۳ کشور جهان، در جایگاه ۴۰ قرار دارد.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعای وزیر جهاد کشاورزی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 گزارشگری اینفلوئنسرها از ایران؛ پروپاگاندا یا روایت آلترناتیو
👈بررسی مورد بشرا شیخ

🔹همزمان با قطع اینترنت در ایران و خاموشی صدای شهروندان عادی، گروهی از اینفلوئنسرها و فعالان رسانه‌ای خارجی با دسترسی کامل به اینترنت، در قالب تورهای رسانه‌ای «جشنواره صبح» وارد ایران شدند تا روایت خودشان را از جنگ، اعتراضات، حجاب و وضعیت اجتماعی منتشر کنند.

🔹در این میان، اینفلوئنسر اصلی این جریان، بشرا شیخ، فعال رسانه‌ای بریتانیایی ـ پاکستانی بود؛ کسی که از فضای رئالیتی‌شو و مد وارد روایت‌گری سیاسی درباره ایران شده و در این تورها به دسترسی‌هایی ویژه مانند حضور در تنگه هرمز، دیدار با مقام‌های حکومتی و روایت‌سازی درباره مسائل حساسی چون حجاب و قطع اینترنت و اعتراضات، دست یافته است.

🔹تحلیل حساب X او بین می ۲۰۲۵ تا می ۲۰۲۶ نشان می‌دهد اوج فعالیتش همزمان با بحران‌هایی مانند جنگ، آتش‌بس و اعتراضات در ایران بوده و از میان بیش از ۴ هزار پست او، حدود ۸۰۰ پست به ایران اختصاص داشته است.

🔹عملکرد شیخ نمونه‌ای از «کنشگری همسو» است؛ جایی که مرز میان خبرنگاری و فعالیت سیاسی کمرنگ می‌شود و تولید محتوا بیش از آنکه مبتنی بر مشاهده مستقل باشد، در راستای بازتولید روایت رسمی حکومت قرار می‌گیرد.

🔹همه این گزارش‌ها در وضعیت قطع اینترنت در ایران تولید و منتشر شده و در غیاب صدای متکثر و ارگانیک شهروندان ایران، این شکل از گزارشگری بیش از آنکه بازتاب واقعیت میدانی باشند، یک روایت مدیریت‌شده و هدایت‌شده در فضایی انحصاری است.

🔹این گزارش نشان می‌دهد چگونه شبکه‌های اجتماعی و اینفلوئنسرها به بخشی از پروژه جدید جمهوری اسلامی برای مدیریت افکار عمومی جهانی تبدیل شده‌اند؛ وضعیتی که در آن مرز میان «گزارشگری مستقل» و «بازتولید روایت رسمی جمهوری اسلامی» کمرنگ شده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh