FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.2K photos
731 videos
3 files
4.23K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
✅ بررسی ویدیوهای سرکوب و تیراندازی به معترضان دی‌ماه ۱۴۰۴ در منطقه ۱۹ تهران

🔹مجموعه ویدیوهایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که گفته می‌شود مربوط به تیراندازی نیروهای امنیتی و سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در منطقه ۱۹ تهران است.

🔹این ادعا درست است و این ویدیوها صحنه واقعی تیراندازی به معترضان در این اعتراضات را نشان می‌دهند.

🔹به نظر می‌رسد این ویدیوها از یک دوربین تلفن همراه در جیب روی سینه یکی از ماموران حاضر در صحنه ضبط شده باشد.

🔹چهار ویدیوی اول صحنه‌هایی از تیراندازی با اسلحه وینچستر به معترضان در بلوار شکوفه در منطقه عبدل‌آباد تهران است.

🔹در این چهار ویدیو نیروهای پلیس پیشگیری، یگان امداد، سپاه پاسداران و لباس شخصی حضور دارند و از شرق به غرب این بلوار حدفاصل خیابان رحمان تا خیابان ایمان حرکت می‌کنند.

🔹دست‌کم چهار نشانه مشخص از اماکن موجود در صحنه، محل چهار ویدیوی اول را تایید می‌کنند.

🔹ویدیوهای پنجم تا هفتم صحنه‌هایی از سرکوب در منطقه خانی‌آباد نو، محدوده سه‌راه شریعتی، خیابان مهران و خیابان واشقانی را نشان می‌دهند.

🔹نوع سلاح و لباس نظامی نیروها، با گزارش‌های معتبر درباره سرکوب اعتراضات دی‌ماه منطبق است.

🔹اگرچه آمار دقیقی از جان‌باختگان این اعتراضات وجود ندارد، اما دست‌کم سه تن از شهروندان در محدوده خانی‌آباد و عبدال‌آباد طی ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه کشته شده‌اند.

🔹با توجه به مجموعه اطلاعاتی بدست‌آمده از ویدیوها، انطباق آنها با گزارش‌های پیشین و این‌که هیچ شاهد و سابقه‌ای از قدیمی یا ساختگی بودن آنها وجود ندارد، فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیوها به اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ نشان «درست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ویدیوی ساختگی از انبوه تابوت‌ اسرائیلی‌هایی که در جنگ با ایران کشته شدند

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده مربوط به انبوه اجساد اسرائیلی‌هاست که در جنگ با ایران کشته‌ شده‌اند.

🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده‌ است.

🔹یک نشان AI در بالای سمت چپ ویدیو دیده می‌شود.

🔹صورت افراد عادی نیست، برخی حاضران از وسط تابوت‌ها عبور می‌کنند و برخی دیگر غیب می‌شوند.

🔹در شرح ویدیو ادعا شده که این ویدیو ثابت می‌کند تعداد ۸۰ کشته اسرائیلی، درست نیست.

🔹هیچ منبع رسمی اسرائیلی تا امروز ادعا نکرده که ۸۰ نفر در جنگ با ایران کشته شده‌اند.

🔹فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای مرتبط با آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ اظهارنظر گمراه‌کننده درباره ۱۳۰ میلیارد دلار ارز صادراتی

🔹سعید لیلاز می‌گوید: «راجع به خسارت‌های جنگ و تحریم اغراق می‌شود. کسانی که برای خسارت صنعت فولاد سوز جگر می‌زدند کلمه‌ای درباره این نمی‌گویند که از سال ۹۷ تا الان ۱۳۰ میلیارد دلار از صادرات ایران رفته و برنگشته است.»

🔹اول، این آمار دقیق نیست و بزرگ‌نمایی شده است.

🔹دوم، تردیدی در فساد گسترده ارزی وجود ندارد، اما نمی‌توان آن را از موضوع تحریم و مشکلات ناشی از رویارویی جمهوری اسلامی با کشورهای دیگر جدا کرد.

🔹آمارهای متفاوتی درباره میزان ارزهای صادراتی بازنگشته وجود دارد. یکی از آنها آمارهای برخی نمایندگان مجلس است که طبق آن، تا پایان خرداد ۱۴۰۵ مجموع «ارزهای برنگشته به چرخه رسمی صادرات» حدود ۱۳۰ میلیارد است.

🔹البته این عدد کلی است که بخشی از آن طبق قانون تعهد صادرکننده نیست یا هنوز سررسید بازگشت آن نرسیده، وگرنه طبق همین آمار میزان واقعی ارز برنگشته، ۸۱ میلیارد دلار است.

🔹به جز این، آمارهای دیگری هم وجود دارد. مثلا قوه قضائیه می‌گوید «بر اساس بررسی سامانه‌های بانک مرکزی، حدود ۹۴ میلیارد یورو عدم رفع تعهد ارزی شناسایی شده است.»

🔹دلیل این اختلاف، پیچیدگی‌های قانونی محاسبه تعهد ارزی و روش‌های مختلف رفع تعهد آن و اختلاف نحوه محاسبه این تعهدات است.

🔹بعد از خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم‌ها، دولت جمهوری اسلامی تصمیم گرفت با وضع قوانین، صادرکنندگان را متعهد کند ارز صادراتی را به قیمت نیما یا مرکز مبادله بانک مرکزی بفروشند.

🔹با توجه به اختلاف قیمت آزاد و نیمایی، همواره این شبهه وجود داشته که صادرکنندگان ارز را به کشور بازنمی‌گردانند، اما صادرکنندگان می‌گویند مشکل از تحریم‌هاست.

🔹پیچیدگی دور زدن تحریم‌ها و استفاده از شبکه شرکت‌های تراستی و صرافی‌ها به جای بهره بردن از مبادلات رسمی بانکی، یکی از دلایل و بهانه‌های اصلی طولانی شدن فرایند بازگشت ارز صادراتی می‌شود.

🔹با این حساب فکت‌نامه به این گفته سعید لیلاز درباره میزان ارز صادراتی که به کشور باز نگشته نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❌ ادعای نادرست تعیین مجازات برای اهانت به آمریکا در قوه قضاییه

🔹در شبکه‌های اجتماعی، خبری همراه با تصاویری از محسنی‌اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه، منتشر شده که ادعا می‌کند قوه قضاییه برای هرگونه اهانت به آمریکا مجازات حبس و جریمه مالی تعیین کرده است.

🔹این ادعا تنها در دو صفحه اینستاگرام دست‌کم هفت میلیون بار دیده شده و بارها در شبکه‌های اجتماعی مختلف دست به دست شده؛ اما نادرست است.

🔹میزان، مرکز رسانه‌ای قوه قضاییه در اطلاعیه‌ای خبر ممنوعیت سر دادن شعار علیه آمریکا و آتش‌زدن پرچم دولت آمریکا در تجمعات را تکذیب کرد.

🔹عمادالدین باقی، روزنامه‌نگار و فعال حقوق بشر در یک مطلب تلگرامی نوشته بود نتیجه بند دوم تفاهم‌نامه ایران و آمریکا باید به جرم‌انگاری اهانت به آمریکا منتهی شود، چنانکه در گذشته تمایل ارتباط با آمریکا جرم بود.

🔹برنامه پاورقی در صداوسیما به این مطلب واکنش نشان داد و بخشی از این برنامه در شبکه‌های اجتماعی با تیتر «ممنوعیت شعار مرگ بر آمریکا» بازنشر شد.

🔹همین زمینه، باعث انتشار این ادعاها در شبکه‌های اجتماعی شده، اما قوه قضائیه تاکنون هیچ خبر، اطلاعیه و اعلامی درباره ممنوعیت و جرم‌انگاری شعار یا اهانت به آمریکا نداشته است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🎙 نفت و جنگ

🔹در قسمت ۲۷۵ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره ویژگی‌های اقتصادی برخی از بندهای تفاهم‌نامه موقت ایران و آمریکا صحبت می‌کنیم.

🔹در ادامه، به بهانه صحبت‌های اخیر مسعود پزشکیان، به موضوع اعطای سهمیه نفت به نیروهای مسلح در ایران می‌پردازیم.

🔹عکس‌های پربحث منتسب به محمد محبی و نقل قول منسوب به بیرانوند، سوژه‌های مرتبط با جام جهانی فوتبال در این قسمت هستند.

🔹شستن مرغ خام، خوب است یا بد؟ در این اپیزود به این پرسش نسبتا قدیمی و پرتکرار پاسخ می‌دهیم.

🔹چند ویدیوی جدید از سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، ویدیوی منتسب به بازداشت چند سپاهی در اسرائيل، ادعای نادرست انهدام بالگرد آمریکا با یک سامانه پدافندی و باز هم دو ادعا درباره زنده نبودن مجتبی خامنه‌ای، از دیگر سوژه‌های این اپیزود هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh
Audio
🎙 نفت و جنگ

🔹در قسمت ۲۷۵ پادکست فکت‌نامه درباره ویژگی‌های اقتصادی تفاهم‌نامه ایران و آمریکا و سهمیه نفت نیروهای مسلح صحبت می‌کنیم.

🔹عکس‌های منتسب به محمد محبی و نقل قول منسوب به بیرانوند، سوژه‌های مرتبط با جام‌جهانی‌اند.

🔹یک ادعای حوزه سلامت، چند ویدیوی جدید از اعتراضات دی‌ماه، ادعای بازداشت چند سپاهی در اسرائيل، ادعایی درباره انهدام بالگرد آمریکا و دو ادعا درباره مجتبی خامنه‌ای، سوژه‌های دیگر این اپیزودند.

❗️ حجم فایل: ۲۳ مگابایت

🎙 در همه اپلیکیشن‌های پادکست بشنوید.

👈 کست‌باکس

👈 اپل پادکست

👈 اسپاتیفای

00:01:01 مقدمه
00:02:32 بندهای اقتصادی تفاهم ایران و آمریکا
00:14:15 پزشکیان و ۲۰ میلیون بشکه نفت هوافضای سپاه
00:22:57 عکس‌های منتسب به محمد محبی
00:30:26 انتساب نقل‌قول جعلی به بیرانوند
00:33:13 شستن مرغ خام، ضرر دارد
00:38:28 چند ویدیوی منتسب به اعتراضات دی‌ماه
00:40:23 ادعای بازداشت سپاهی‌ها در اسرائیل
00:41:53 ادعای سقوط بالگرد آپاچی با سامانه مجید
00:43:54 ویدیوی منتسب به محل جسد مجتبی خامنه‌ای
00:46:26 ادعای دعوت اردوغان برای تشییع علی و مجتبی خامنه‌ای
00:50:49 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh
❌ یادمان هفت اکتبر، محل دفن کشته‌شدگان اخیر در اسرائیل نیست

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده محل دفن کشته‌شدگان اسرائیلی در جنگ با ایران را نشان می‌دهد.

🔹ویدیو با عبارت‌هایی مثل «اين‌ها مى‌گفتند ما كشته نداشتيم»، «تاسیس گورستان جديد در اسرائيل» و «در جنگ با ایران بیش از ۲۵۰۰ نفر در اینجا خوابیدن» و «کارخانجات صابون‌سازی سید مجید و شرکا» منتشر شده است.

🔹این ادعا نادرست است. ویدیو مربوط به محل یادبود کشته‌شدگان فستیوال موسیقی نُوا در هفتم اکتبر است.

🔹آنچه در ویدیو می‌بینیم، محل دفن اجساد نیست، بلکه محل یادمان قربانیان فستیوال موسیقی نُوا در پارکینگ «رِعیم» در نزدیکی مرز غزه است.

🔹شواهد تصویری از جمله وجود تابلوی «Nova Festival» و تصاویر قربانیان در ویدیو، این مساله را اثبات می‌کنند. بنابراین هیچ ارتباطی با ادعای «محلی تازه‌تاسیس برای دفن کشته‌های جنگ اخیر» ندارد.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی قدیمی منتسب به اصابت پرتابه به کشتی باری در تنگه هرمز

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه آتش‌سوزی ناشی از برخورد پرتابه ایرانی به یک کشتی در خلیج فارس است.

🔹این ویدیو قدیمی است و به ناآرامی‌های این روزها در تنگه هرمز ارتباط ندارد.

🔹ویدیو، صحنه حمله موشکی حوثی‌های یمن به یک نفتکش در خلیج عدن در سال ۱۴۰۲ را نشان می‌دهد.

🔹جمعه، پنجم تیرماه ۱۴۰۵، یک کشتی باری در نزدیکی عمان هدف یک پرتابه قرار گرفت که بر اساس گزارش‌ها، تلفات جانی و خسارات زیست‌محیطی و آتش‌سوزی گسترده به دنبال نداشته است.

🔹رویترز به نقل از دو مقام آمریکایی می‌گوید حمله کار ایران بوده اما تا زمان انتشار این فکت‌چک، جمهوری اسلامی در این باره اظهارنظر نکرده است.

🔹جدا از نقش ایران در حمله اخیر، این ویدیو ربطی به آن واقعه ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
📝 ادعاهای کیهان درباره «تسلیم آمریکا و اسرائيل»؛ گزارش‌ها چه می‌گویند؟

🔹روزنامه کیهان در مطلبی با عنوان «آنچه آمریکا و اسرائیل را به تسلیم واداشت؛ انگار گنبد آهنین را خاموش کرده بودند»، روایت‌هایی درباره دلایل توقف جنگ مطرح کرد.

🔹بخش‌هایی از این روایت به واقعیت‌هایی اشاره دارد اما اغلب ناقص، با تعمیم‌های نادرست و اغراق‌آمیز بازتاب یافته‌اند.

🔹ادعای «خاموش بودن گنبد آهنین»، از نظر فنی نادرست است و نگرانی درباره کاهش ذخایر مهمات نیز به معنای پایان یافتن آن‌ها نیست.

🔹ارقام ارائه‌شده درباره تلفات هواگردهای آمریکا، موارد مختلفی از جمله آتش خودی و انهدام عمدی را هم شامل می‌شود، نه صرفاً موارد منهدم‌شده به دست جمهوری اسلامی.

🔹شواهد، ادعای کیهان درباره «تسلیم» را تایید نمی‌کند. توقف و کاهش درگیری، حاصل مجموعه‌ای از ملاحظات متعدد است نه لزوما عملکرد موشکی.

🔹گزارش کیهان، روایتی گزینشی است که برخی داده‌های واقعی را در خدمت نتیجه‌ای از پیش تعیین‌شده گرفته و مرز بین «خسارت»، «کاهش توان عملیاتی» و «تسلیم» را نادیده گرفته است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎥 چند ادعا درباره مرگ مجتبی خامنه‌ای

🔹تصویر مجتبی خامنه‌ای در همه‌جای شهرهای ایران دیده می‌شود، اما هیچ عکس، ویدیو یا حتی فایل صوتی از اون منتشر نشده است.

🔹خلاء اطلاعاتی و نبود یک تصویر واقعی از رهبر جدید جمهوری اسلامی باعث شده گمانه‌زنی‌ها و ادعاهای مختلفی در شبکه‌های اجتماعی مطرح شود که هر کدام به نوعی سعی دارند زنده نبودن او را اثبات کنند.

🔹در این ویدیو چهار مورد پربازدید از این دست ادعاها را مرور می‌کنیم.

👈 ویدیوهای کوتاه فکت‌نامه در یوتیوب

🌐 @Factnameh
🔹 درباره زمان ویدیوی درگیری نیمکت اتریش و الجزایر چه می‌دانیم؟

🔹ویدیویی از درگیری نیمکت‌نشینان تیم‌های الجزایر و اتریش در جام جهانی ۲۰۲۶ به‌طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده که این درگیری بعد از گل سوم «الجزایر» رخ داده و دلیل آن، ناراحتی نیمکت «اتریش» از به ثمر رسیدن این گل و بر هم خوردن یک «توافق» یا «تبانی» بوده است.

🔹این ادعا درباره زمان درگیری، «نادرست» است و بررسی ویدیو و مقایسه آن با دیگر ویدیوها از این لحظه نشان می‌دهد درگیری نیمکت‌ها بعد از گل سوم اتریش و در جریان شادی بازیکنان این تیم برای گل تساوی ۳-۳ رخ داد، نه بعد از گل سوم الجزایر.

🔹یکی از نشانه‌هایی که از شادی تیم اتریش در ویدیو دیده می‌شود، بازگشت دروازه‌بان اتریش از محوطه کرنر الجزایر پس از جشن گل است. همچنین ویدیوهای دیگری که از زاویه‌های مختلف توسط تماشاگران ثبت شده‌اند، همزمانی شادی تیم اتریش با درگیری نیمکت‌ها را به‌وضوح نشان می‌دهند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که درگیری نیمکت‌نشینان اتریش و الجزایر مربوط به بعد از گل سوم الجزایر بوده، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی ساختگی منتسب به مسلمان شدن ارلینگ هالند

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند صحنه مسلمان شدن ارلینگ هالند بازیکن فوتبال نروژی را نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹در این ویدیو، مراسم اسلام آوردن در یک کلیسا برگزار می‌شود که عادی نیست. لوگوی باشگاه منچسترسیتی روی لباس هالند هم با لوگوی واقعی باشگاه تفاوت دارد.

🔹حرکت دستان روحانی حاضر در صحنه عادی نیست و در یکی از صحنه‌ها شش انگشت دارد.

🔹هرچند هالند در سال‌های گذشته در حساب‌های شبکه‌های اجتماعی خود از عبارت‌های «الحمدلله» یا «ان‌شاءالله» استفاده کرده اما هیچ گزارش معتبری درباره مسلمان بودن او وجود ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای مرتبط با آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh