❌ ویدیوی قدیمی منتسب به اصابت پرتابه به کشتی باری در تنگه هرمز

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه آتش‌سوزی ناشی از برخورد پرتابه ایرانی به یک کشتی در خلیج فارس است.

🔹این ویدیو قدیمی است و به ناآرامی‌های این روزها در تنگه هرمز ارتباط ندارد.

🔹ویدیو، صحنه حمله موشکی حوثی‌های یمن به یک نفتکش در خلیج عدن در سال ۱۴۰۲ را نشان می‌دهد.

🔹جمعه، پنجم تیرماه ۱۴۰۵، یک کشتی باری در نزدیکی عمان هدف یک پرتابه قرار گرفت که بر اساس گزارش‌ها، تلفات جانی و خسارات زیست‌محیطی و آتش‌سوزی گسترده به دنبال نداشته است.

🔹رویترز به نقل از دو مقام آمریکایی می‌گوید حمله کار ایران بوده اما تا زمان انتشار این فکت‌چک، جمهوری اسلامی در این باره اظهارنظر نکرده است.

🔹جدا از نقش ایران در حمله اخیر، این ویدیو ربطی به آن واقعه ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🔹 درباره زمان ویدیوی درگیری نیمکت اتریش و الجزایر چه می‌دانیم؟

🔹ویدیویی از درگیری نیمکت‌نشینان تیم‌های الجزایر و اتریش در جام جهانی ۲۰۲۶ به‌طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده که این درگیری بعد از گل سوم «الجزایر» رخ داده و دلیل آن، ناراحتی نیمکت «اتریش» از به ثمر رسیدن این گل و بر هم خوردن یک «توافق» یا «تبانی» بوده است.

🔹این ادعا درباره زمان درگیری، «نادرست» است و بررسی ویدیو و مقایسه آن با دیگر ویدیوها از این لحظه نشان می‌دهد درگیری نیمکت‌ها بعد از گل سوم اتریش و در جریان شادی بازیکنان این تیم برای گل تساوی ۳-۳ رخ داد، نه بعد از گل سوم الجزایر.

🔹یکی از نشانه‌هایی که از شادی تیم اتریش در ویدیو دیده می‌شود، بازگشت دروازه‌بان اتریش از محوطه کرنر الجزایر پس از جشن گل است. همچنین ویدیوهای دیگری که از زاویه‌های مختلف توسط تماشاگران ثبت شده‌اند، همزمانی شادی تیم اتریش با درگیری نیمکت‌ها را به‌وضوح نشان می‌دهند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که درگیری نیمکت‌نشینان اتریش و الجزایر مربوط به بعد از گل سوم الجزایر بوده، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی ساختگی منتسب به مسلمان شدن ارلینگ هالند

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند صحنه مسلمان شدن ارلینگ هالند بازیکن فوتبال نروژی را نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹در این ویدیو، مراسم اسلام آوردن در یک کلیسا برگزار می‌شود که عادی نیست. لوگوی باشگاه منچسترسیتی روی لباس هالند هم با لوگوی واقعی باشگاه تفاوت دارد.

🔹حرکت دستان روحانی حاضر در صحنه عادی نیست و در یکی از صحنه‌ها شش انگشت دارد.

🔹هرچند هالند در سال‌های گذشته در حساب‌های شبکه‌های اجتماعی خود از عبارت‌های «الحمدلله» یا «ان‌شاءالله» استفاده کرده اما هیچ گزارش معتبری درباره مسلمان بودن او وجود ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای مرتبط با آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی منتسب به حمله به نتانیاهو، قدیمی و مربوط به سیاستمدار بلغار است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی با ادعای «حمله به بنیامین نتانیاهو در حین سخنرانی» منتشر شده و در ویدیو فردی در حال سخنرانی است که مورد حمله قرار می‌گیرد و سپس حاضران مهاجم را می‌زنند.

🔹در انتهای ویدیو، تصویری بسیار کوتاه از نتانیاهو در موقعیتی متفاوت نشان داده شده که باعث ایجاد شبهه شده است.

🔹این ادعا «نادرست» است و ویدیو هیچ ارتباطی به اسرائیل یا نتانیاهو ندارد.

🔹ویدیو مربوط به حادثه‌ای در یک سخنرانی در پایتخت بلغارستان ۱۹ ژانویه ۲۰۱۳ (۳۰ دی ۱۳۹۱) است.

🔹فردی که در ویدیو به او حمله می‌شود، «احمد دوغان»، رهبر وقت حزب «جنبش حقوق و آزادی‌ها» در بلغارستان است.

🔹مهاجم قصد داشت با یک کلت گازی به احمد دوغان شلیک کند که اسلحه عمل نکرد و حاضران و نیروهای امنیتی موفق شدند مهاجم را مهار کنند.

🔹خبرگزاری‌های مانند آسوشیتدپرس، رویترز، بی‌بی‌سی و فرانس‌۲۴ در همان زمان این رویداد را به طور کامل پوشش داده و مستندات آن را منتشر کرده بودند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 چرا کاهش نرخ بیکاری در ایران گمراه‌کننده است؟

🔹نرخ رسمی بیکاری در سال ۱۴۰۴ به ۷/۵ درصد رسید که پایین‌ترین میزان از سال ۱۳۸۴ تاکنون محسوب می‌شود، اما این اصلا نشانه خوبی نیست.

🔹کاهش نرخ بیکاری در شرایط فعلی، نه به دلیل رونق و بهبود شرایط اشتغال، بلکه نشان‌دهنده رکود و خروج ناامیدانه نیروی کار از بازار رسمی است.

🔹شاخص بیکاری تنها شامل کسانی است که آماده و جویای کار هستند؛ بنابراین افرادی که به دلیل ناامیدی از یافتن شغل یا بی‌نیازی از کار از بازار خارج شده‌اند، در آمار بیکاری لحاظ نمی‌شوند.

🔹هم‌اکنون حدود ۶۰ درصد از جمعیت بالای ۱۵ سال در ایران جزو جمعیت غیرفعال هستند که این نسبت بالاترین میزان در ۲۰ سال گذشته است.

🔹نسبت اشتغال به جمعیتِ در سن کار، از بیش از ۴۰ درصد در سال ۱۳۹۸ به کمتر از ۳۸ درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته که نشان‌دهنده کوچک‌تر شدن بازار کار است.

🔹در چنین شرایطی، کاهش نرخ بیکاری بسیار گمراه‌کننده است. این شاخص نه‌تنها نشانگر رونق بازار کار نیست، بلکه نشان از کوچک شدن بازار کار و فعالیت اقتصادی دارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 تورم غذا در خرداد ۱۴۰۵
🚨 پنجمین ماه متوالی با تورم سه رقمی

🔹خرداد ۱۴۰۵ تورم نقطه به نقطه مواد غذایی با ثبت ۱۳۴ درصد، برای پنجمین ماه متوالی سه رقمی ماند. این بالاترین رکورد از زمان ثبت داده‌های تورمی در ایران است.

🔹گروه‌های «روغن‌ها و چربی‌ها» با تورم ۲۷۸ درصدی، «گوشت» با ۱۷۲ درصد و «نان و غلات» با ۱۳۹ درصد، بیشترین جهش قیمت را در میان اقلام خوراکی و آشامیدنی ثبت کردند.

🔹بر اساس تعریف رسمیِ «حد بحران»، نرخ تورم در بیش از ۸۰ درصد اقلام خوراکی فراتر از «حد بحران» بوده است.

🔹طبق تعریف وزارت رفاه، حد یا آستانه بحران وقتی است که قیمت یک کالای خوراکی نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر افزایش پیدا کند.

🔹با احتساب متوسط قیمت‌های مرکز آمار،‌ یک خانواده سه نفره کارگری باید برای ۱۱ قلم کالای اساسیِ سبد کالابرگ، بیش از ۱۶ میلیون تومان هزینه کند. این رقم، بیش از ۶۵ درصدِ حداقل دریافتی ماهانه به اضافه یارانه کالابرگ است.

🔹رقم کالابرگ یک میلیون تومان برای هر نفر است. با وجود تاکید مقام‌های حکومت ایران بر لزوم افزایش اعتبار کالابرگ، دولت نتوانسته منابع لازم را فراهم کند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh