✍️ روایت تشییع خامنه‌ای، ایران و شبکه اینفلوئنسرهای همسو

🔹مراسم تشییع علی خامنه‌ای رویدادی با اهمیت سیاسی برای حکومت بود. با توجه به نفوذ فزاینده اینفلوئنسرهای شبکه‌های اجتماعی (۲۷ درصد مردم جهان اخبار را از اینفلوئنسرهای خبری دریافت می‌کنند)، جمهوری اسلامی این وضعیت را فرصتی برای انتشار روایت مطلوب خود از تحولات ایران و اثرگذاری بر نحوه بازنمایی آنها دید.

🔹حکومت با بسیج گسترده امکانات اجرایی و رسانه‌ای تلاش کرد تشییع خامنه‌ای را به نمایش حمایت مردمی، مشروعیت نظام و بیعت با مجتبی خامنه‌ای تبدیل کند.

🔹این رویکرد در ادامه تغییری بود که نشانه‌های آن بعد از اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در راهبرد رسانه‌ای حکومت مشاهده شد. این رویکرد را نهادهایی مثل معاونت برون‌مرزی صداوسیما، مرکز رسانه‌ای صبح و وزارت ارشاد هدایت می‌کنند و در آن، استفاده از اینفلوئنسرهای همسو، فعالان غربی «ضدامپریالیسم» و چهره‌های رسانه‌ای جهان عرب جایگاه پررنگ‌تری یافته است.

🔹وزیر ارشاد از حضور حدود ۶۰۰ خبرنگار و نماینده رسانه‌های خارجی و رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی از حضور حدود ۴۰۰ بلاگر و فعال رسانه‌ای خارجی برای مراسم تشییع خبر دادند.

🔹در این تحقیق، ۱۷ مهمان هماهنگ‌شده در قالب تور «مرکز رسانه‌ای صبح» و بیش از ۳۰ بلاگر و فعال رسانه‌ای خارج از این تور را که برای پوشش مراسم به ایران سفر کرده بودند، شناسایی کردیم. این افراد تنها بخشی از پوشش‌دهندگان غیررسمی مراسم تشییع در کنار رسانه‌های جریان اصلی بودند.

🔹شواهد نشان می‌دهد جمهوری اسلامی در این راهبرد رسانه‌ای جدید، با اعطای دسترسی‌های ویژه، صدور ویزا و فراهم کردن امکانات سفر تلاش می‌کند به واسطه آنان روایت‌هایی همسو با اهداف خود را به افکار عمومی جهان منتقل کند.

🔹ترکیب دعوت‌شدگان نشان می‌دهد نهادهای برگزارکننده عمدتاً بر چهره‌هایی تمرکز کرده‌اند که در مخالفت با سیاست خارجی آمریکا و اسرائیل اشتراک نظر دارند و از طریق شبکه‌های اجتماعی یا رسانه‌های محلی و آلترناتیو خود، دسترسی مستقیم‌تری به مخاطبان دارند.

🔹با این حال، بررسی محتوای تولیدی آنها و متن دعوت‌نامه‌ای که یکی از سفارتخانه‌های ایران منتشر کرده، نشان می‌دهد فعالیت آنان، به پوشش مراسم، بازدید از مناطق جنگ‌زده و شرکت در نشست‌های خبری رسمی محدود بوده و آزادی عمل چندانی برای تهیه گزارش‌های خارج از این چارچوب نداشتند.

🔹این طیف، از فعالان چپ و ضدامپریالیسم مانند مکس بلومنتال تا چهره‌های جنجالی جریان‌های تلفیقی مانند «کمونیسم MAGA» مثل جکسون هینکل را در بر می‌گیرد.

🔹حضور این افراد در استودیوهای ویژه، نقاط مشرف به مسیرهای اصلی تشییع، نشست‌های رسمی شهرداری تهران و وزارت ارشاد و همراهی با فعالان رسانه‌ای ایرانی مسلط به زبان انگلیسی، نشان می‌دهد این فعالیت‌ها حاصل برنامه‌ریزی سازمان‌یافته و هماهنگ میان نهادها و مؤسسات همسو بوده، نه صرفاً اقداماتی فردی یا خودجوش.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 مقاله فکت‌نامه درباره تور رسانه‌ای ۲۲ بهمن

👈 مقاله فکت‌نامه درباره ادامه این تورهای رسانه‌ای

🌐 @Factnameh

❌ ادعای شاخ‌دار دکتر کلانتر معتمدی درباره رابطه واکسن فایزر با نازایی و عقیم شدن زنان

🔹محمدرضا کلانتر معتمدی، دبیر پیشین فرهنگستان علوم پزشکی، در یک برنامه تلویزیونی گفته است: «بعد از ۸ ماه مشخص شد واکسن فایزر حاوی همان ماده‌ای است که در واکسن ابولا بود و دختران را عقیم می‌کرد.»

🔹این ادعا صرفاً تئوری توطئه بی‌پایه و اساسی است که از سوی پزشکی مطرح شده که در جریان تحولات علمی روز قرار ندارد.

🔹واکسن کرونای فایزر چه در ساختار و چه در عملکرد، شباهتی به واکسن‌های تأییدشده ابولا ندارد.

🔹سازمان بهداشت جهانی تأکید می‌کند: «هیچ شواهدی مبنی بر تداخل واکسن‌های کووید-۱۹ با باروری وجود ندارد و هیچ مدرک بیولوژیکی وجود ندارد که نشان دهد آنتی‌بادی‌های ناشی از واکسن یا ترکیبات آن آسیبی به اندام‌های تولیدمثل وارد کنند.»

🔹محمدرضا کلانتر معتمدی، پزشک و جراح است و به عنوان عضو، دبیر یا حتی رئیس گروه‌های علمی فعالیت می‌کند، اما اغلب اظهارنظرهای او در فضای عمومی جنبه اجتماعی و سیاسی دارد.

🔹ما در منابع عمومی چند مقاله از او پیدا کردیم که عنوان موضوعات آن «اقتصاد مقاومتی در نظام سلامت»، «فقر و هزینه‌های جراحی»، «تجربه‌های دفاع مقدس» و «مولفه‌های فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه سلامت کشور» است.

🔹او یکی از امضاکنندگان نامه منتسب به «۲۵۰۰ پزشک» است که چند روز بعد از ممنوعیت واردات واکسن از سوی خامنه‌ای اعلام شد.

🔹بررسی‌های فکت‌نامه همان زمان توضیح داد که هم محتوای نامه بی‌پایه و اساس و تئوری توطئه است و هم نامه‌ای که به «۲۵۰۰ پزشک» منتسب شده کمتر از ۱۸۰ امضا با نام‌های تکراری و مخدوش دارد.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی ساختگی منتسب به حملات ایران به میدان گازی در بحرین

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه حملات موشکی ایران به یک میدان گازی در بحرین است.

🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹در پی موج جدید حمله‌های آمریکا به ایران، سپاه دو مکان محل استقرار و پشتیبانی نیروهای آمریکایی در بحرین را هدف قرار داد؛ اما نه ایران مدعی حمله به میدان گازی شده و نه بحرین چنین گزارشی منتشر کرده است.

🔹ایراداتی مثل چهره‌های نامعلوم، ناپدید شدن ناگهانی افراد، سازه‌های غیرعادی و جهت غیرطبیعی فرار افراد حاضر در ویدیو نشان می‌دهد که با ابزارهای هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای بی‌اساس و ویدیوی ساختگی آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی منسوب به بمباران اخیر در بوشهر، قدیمی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به حملات اخیر آمریکا به جنوب ایران (بوشهر) است.

🔹این ویدیو میلیون‌ها بار بازدید داشته اما بررسی‌ها نشان می‌دهد این ادعا نادرست و ویدیو نیز ترکیبی از دو ویدیوی متفاوت و قدیمی است و ارتباطی به بوشهر و حمله‌های اخیر آمریکا ندارد.

🔹بخش اول ویدیو مربوط به حملات هوایی به اطراف بیمارستان اندونزی در غزه است که ۱۸ آبان ۱۴۰۲ در رسانه‌ها منتشر شده بود.

🔹بخش دوم ویدیو، آتش‌سوزی یک انبار نفت در تهران است که ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ منتشر شده بود.

🔹بوشهر از جمله شهرهایی است که در دور جدید حمله‌ها انفجارهای متعددی در آن رخ داده و تصاویری هم از آن‌ها منتشر شده؛ اما این ویدیوی وایرال‌شده با این رویدادها ارتباطی ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

✍️ پاسخ به چند ابهام درباره فکت‌چک جمعیت تشییع جنازه خامنه‌ای

🔹در واکنش به مقاله‌های فکت‌نامه درباره تخمین جمعیت مراسم تشییع علی خامنه‌ای، برخی ادعا کرده‌اند که ما جمعیت را در تهران کم‌شماری کرده‌ایم. ضمن استقبال از نقد و درستی‌سنجی گزارش‌های فکت‌نامه، این ایرادها وارد نیست.

🔹ما عدد قطعی برای جمعیت مراسم اعلام نکردیم بلکه بر اساس محاسبات ریاضی توضیح دادیم جمعیت در مقیاس چندصدهزار نفری بوده و با ادعاهای چند میلیون نفری فاصله زیادی دارد.

🔹ایرادهای این پست‌ها درست نیستند، چون هم مساحت، هم تراکم و هم دینامیک جمعیت را اشتباه حساب کرده‌اند.

1️⃣ مساحت

🔹«آکادمی سواد رسانه‌ای گرالیت» محدوده برخوردار از جمعیت مصلی را ۳۸۰ هزار مترمربع و «گروه راستی‌آزمایی رادارگریز»، وابسته به «ایسکانیوز» ۳۹۵ هزار مترمربع آورده‌اند. این اعداد درست نیست چون محدوده فضای سبز را هم جزو مساحت آورده‌اند. در تصاویر همین پست‌ها هم مشخص است که مناطق خالی هم محاسبه شده است.

🔹فکت‌نامه مساحت این محدوده با احتساب خیابان قنبرزاده (از هشتم تا بهشتی)، خیابان خرمشهر (از مهناز تا قنبرزاده) و بهشتی (از قنبرزاده تا میرعماد) را ۱۶۰ هزار مترمربع حساب کرده است.

🔹«رادارگریز» گفته فکت‌نامه جمعیت خیابان‌های اطراف و طبقه دوم شبستان را نادیده گرفته؛ اما در نقشه ما مشخص است که خیابان‌های اطراف را محاسبه کردیم. حتی اگر فرض کنیم محاسبات ما ۲۵ درصد خطا داشته، باز هم مساحت از ۲۰۰ هزار مترمربع بیشتر نمی‌شود.

2️⃣ تراکم

🔹«گرالیت» تراکم جمعیت را ۴ نفر در مترمربع و «گروه راستی‌آزمایی رادارگریز» ۳ تا ۴ نفر در مترمربع در نظر گرفته‌اند.

🔹در عکس‌های اقامه نماز در سایت khamenei.ir که جمعیت را متراکم نشان می‌دهد، مشخص است که تراکم یکدست نیست؛ در بخش‌هایی زیاد (۲ تا ۳ نفر) و در بخش‌هایی متوسط (یک نفر) است. متوسط عرض شانه مردان ۴۰ تا ۵۰ سانتی‌متر و متوسط عمق شانه ۲۵ تا ۳۰ سانتی‌متر است.

🔹فکت‌نامه «متوسط تراکم جمعیت» مصلی را ۲ نفر در هر مترمربع ارزیابی کرده است.

3️⃣ دینامیک

🔹در این پست‌ها فرض شده که کل ۴۰ ساعت مراسم مصلی، تراکم ثابت و زیاد بوده، اما عکس‌های سایت مصلی نشان می‌دهد شنبه ۱۳ تیر جمعیت غیرمتراکم بود. همچنین، الگوی حضور جمعیت در مصلی ثابت نیست و حول نقطه کانونی تغییر کرده است.

🔹ما در برآوردی محافظه‌کارانه فرض کردیم ۲ تا ۱۰ برابر جمعیت نمازگزاران در زمان‌های دیگری در مصلی حاضر شده‌اند، اما همین سناریوها هم فاصله زیادی با ادعاهای میلیونی دارد.

🔹«گرالیت» به ۱۷ میلیون سفر مترو اشاره کرده و با فرض استفاده یک میلیون نفر از خطوط یک و ۳ و ۶ مترو، نتیجه گرفته طی سه روز بیش از ۳ میلیون نفر با مترو به مصلی رفته‌اند. سپس دو برابرِ این عدد را برای اتوبوس و وسیله نقلیه شخصی اضافه کرده و نتیجه گرفته ۹ میلیون نفر به مصلی رفته بودند.

🔹اول، فرضیات این محاسبه نامشخص است و بدون ارائه شواهد، اعتبار ندارد.

🔹دوم، آنچه شهرداری تهران اعلام کرده ۱۱ میلیون سفر با مترو و ۶ میلیون سفر با اتوبوس است،‌ نه ۱۷ میلیون سفر با مترو.

🔹سوم، آمار شهرداری تهران، چند برابر کل ظرفیت حمل و نقل عمومی این شهر است. طبق گزارش‌های رسمی کل ظرفیت متروی تهران ۳/۵ میلیون سفر (نه نفر) در روز است.

🔹این پست‌ها مساحت میدان امام حسین تا میدان آزادی بدون احتساب خیابان‌های فرعی را ۱/۹ میلیون مترمربع نوشته‌اند؛ در حالی که با احتساب ۵۰ متر پس‌زدگی خیابان‌های اطراف و محاسبه تاسیسات شهری، جوی آب، پیاده‌رو و محوطه میادین، این محدوده حدود ۶۰۰ هزار مترمربع است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ انتساب نادرست تصویر یک ناو بازنشسته‌شده به ناو آبراهام لینکلن

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده ناو آبراهام لینکلن را که در اقیانوس هند به‌شکل متروکه رها شده است، نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو قدیمی است و ارتباطی به ناو آبراهام لینکلن ندارد.

🔹این ادعا پیش‌تر یعنی فروردین نیز در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده بود.

🔹ناو آبراهام لینکلن در زمان انتشار این ادعاها در دریای عرب مستقر و فعال بوده است.

🔹ناوی که در ویدیو می‌بینیم، موزه ناو یواس‌اس میدوی در آمریکاست که بازنشسته شده است.

🔹یک بالگرد و یک هواپیما روی عرشه ناو با مدل‌های موجود در این موزه مطابقت دارد.

🔹تصویر مانکن‌ها در این ناو هم غیرعادی نیست. نشریه رسمی این موزه از وجود بیش از صد مانکن در این موزه سخن گفته است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با ناو لینکلن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh