❌ ادعای تعطیلی مراسم اربعین در عراق از سال آینده، نادرست است

🔹ادعایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید «معاونت گردشگری وزارت گردشگری عراق» گفته مراسم اربعین از سال آینده تعطیل خواهد شد.

🔹در ادعاها گفته شده که این مقام عراقی، اربعین را صحنه حضور گرسنگان و بردگان جنسی خوانده و از سوءاستفاده سیاسی در آن صحبت کرده است.

🔹این ادعا بی‌اساس و نادرست است.

🔹دولت فدرال عراق، وزارتخانه مستقلی به نام وزارت گردشگری ندارد و عنوان دقیق آن وزارت «فرهنگ، گردشگری و آثار» است. نهاد متولی امور گردشگری نیز «هیات گردشگری» است که زیر نظر یک رئیس و شورای مدیریتی اداره می‌شود و جایگاهی به اسم «معاونت گردشگری» وجود ندارد.

🔹هیچ اظهارنظر عمومی، سند یا گزارش معتبری که نشان دهد رئیس یا دیگر اعضای این هیات یا هر مقام دولتی عراق خواهان لغو اربعین شده یا خبر تعطیلی آن را اعلام کرده باشد، وجود ندارد.

🔹رئیس هیات گردشگری عراق پس از مراسم اربعین امسال اطلاعیه‌ای منتشر کرده و آن را «راه و روشی انسانی و جاودانه» خوانده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ تکرار یک ادعای نادرست درباره قطعی برق صنایع؛ این‌بار از زبان پزشکیان

🔹مسعود پزشکیان می‌گوید دولت برنامه‌ریزی کرده برق صنایع و بخش تولید «اصلا قطع نشود».

🔹واقعیت این است که مصوبات اخیر خود دولت خلاف این ادعا را نشان می‌دهد.

🔹در یکی از «هفت تصمیم عملیاتی برای تامین برق صنایع» به صراحت آمده که قطعی برق شهرک‌های صنعتی از دو روز در هفته به یک روز کاهش پیدا می‌کند؛ نه اینکه کاملا متوقف شود.

🔹بنابراین حتی بر اساس برنامه رسمی دولت نیز قطع برق صنایع ادامه خواهد داشت و فقط میزان آن کاهش می‌یابد.

🔹ما در فکت‌نامه پیش‌تر به این مصوبه پرداختیم و درباره آن توضیح دادیم. با این توضیحات، این ادعای مسعود پزشکیان نشان «نادرست» می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 تنش در شمال

🔹در قسمت ۲۸۱ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره عملیات نظامی اخیر اوکراین علیه مواضعی از ایران و روسیه در دریای خزر صحبت می‌کنیم و توضیح می‌دهیم چرا این مساله اهمیت استراتژیک و اقتصادی زیادی دارد.

🔹تصویر منتسب به نامه بسیج خطاب به سپاه درباره تعداد ثبت‌نام‌کننده‌های سایت جانفدا، به‌تازگی بازدید گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی داشت که در این قسمت به آن پرداخته‌ایم.

🔹ادعای گمراه‌کننده رئیس کل بانک مرکزی درباره تورم، قیمت خوراکی‌ها در تیرماه و مساله پرحاشیه بنزین، سوژه‌های اقتصادی این اپیزود هستند.

🔹نقل‌قول منتسب به پادشاه بحرین درباره جنگ، ویدیوی منسوب به سربازان آمریکایی در ایران و انتساب یک ویدیوی قدیمی به موشک ایرانی، فکت‌چک‌های کوتاهی هستند که در این قسمت مرور می‌کنیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

🎙 تنش در شمال

🔹در قسمت ۲۸۱ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره عملیات نظامی اخیر اوکراین علیه مواضعی از ایران و روسیه در دریای خزر صحبت می‌کنیم و توضیح می‌دهیم چرا این مساله اهمیت استراتژیک و اقتصادی زیادی دارد.

🔹تصویر منتسب به نامه بسیج خطاب به سپاه درباره تعداد ثبت‌نام‌کننده‌های سایت جانفدا، به‌تازگی بازدید گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی داشت که در این قسمت به آن پرداخته‌ایم.

🔹ادعای گمراه‌کننده رئیس کل بانک مرکزی درباره تورم، قیمت خوراکی‌ها در تیرماه و مساله پرحاشیه بنزین، سوژه‌های اقتصادی این اپیزود هستند.

🔹نقل‌قول منتسب به پادشاه بحرین درباره جنگ، ویدیوی منسوب به سربازان آمریکایی در ایران و انتساب یک ویدیوی قدیمی به موشک ایرانی، فکت‌چک‌های کوتاهی هستند که در این قسمت مرور می‌کنیم.

❗ حجم فایل صوتی: ۱۹ مگابایت

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:59 مقدمه
00:02:58 درباره حمله اوکراین به شریان ایران و روسیه چه می‌دانیم؟
00:09:07 نامه منتسب به بسیج درباره تعداد جان‌فداها، جعلی است
00:18:15 آمار گمراه‌کننده رئیس کل بانک مرکزی درباره نرخ تورم
00:23:06 تورم غذا در تیر ۱۴۰۵؛ همچنان فراتر از بحران
00:28:48 درباره افزایش احتمالی قیمت بنزین چه می‌دانیم؟
00:34:59 انتساب یک نقل قول نادرست به پادشاه بحرین
00:36:42 ویدیوی منتسب به نیروهای آمریکایی در ایران، قدیمی است
00:38:25 ویدیو با ادعای موشک قاره‌پیمای ایران، فضاپیمای چینی است
00:40:23 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

🎥 آیتم فکت‌نامه در برنامه تصویری تازه رادیو فردا

🔹رادیوفردا به‌تازگی برنامه جدید تصویری خود با نام «نگاه فردا» را به راه انداخته که هر پنجشنبه ۱۸:۳۰ به وقت ایران پخش می‌شود.

🔹در بخشی از این برنامه، فکت‌نامه به مرور یک یا چند فکت‌چک هفته می‌پردازد.

🔹این برنامه را از طریق ماهواره یا کانال یوتیوب رادیوفردا دنبال کنید.

🔹بخش درستی‌سنجی این برنامه را هم می‌توانید در حساب‌های کاربری فکت‌نامه ببینید.

🔹در نخستین قسمت، ادعای رئیس کل بانک مرکزی درباره کنترل تورم در ایران را بررسی کرده‌ایم.

👈 نسخه کامل ویدیو در یوتیوب

👈 مقاله مرتبط را در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

✍️ چاه ویل مصلی؛ چند ده تن طلا هزینه چهار دهه ناکامی

🔹۳۸ سال پیش، آیت‌الله خمینی با اختصاص یک میلیون مترمربع زمین برای ساخت مصلای تهران موافقت کرد و تاکید داشت که این بنا باید به دور از زرق‌وبرق و یادآور سادگی مساجد صدر اسلام باشد.

🔹با گذشت نزدیک به چهار دهه، این پروژه نه تنها ساده نیست، بلکه یکی از پرهزینه‌ترین و گران‌ترین پروژه‌های عمرانی تاریخ معاصر ایران تبدیل شده که همچنان نیمه‌کاره مانده است.

🔹مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی ابعاد بزرگ مصلی را، نمادی از شکوه و اقتدار جمهوری اسلامی می‌دانند.

🔹مساحت مصلی یک و نیم برابر مساحت کل کشور واتیکان و حدود ۳ برابر مساحت مجموعه حرم امام‌رضا (شامل حرم و محوطه‌های جنبی و پارکینگ‌ها) است.

🔹بودجه و هزینه‌های ساخت مصلی شفاف نیست، اما در برآورد رسانه‌های داخل ایران از اعداد و ارقام در مقیاس ۳ میلیارد دلار صحبت شده است.

🔹ارزش ۳ میلیارد دلار بدون تعدیل و بر اساس متوسط قیمت طلا از سال ۱۹۹۵ (زمان آغاز پروژه) تاکنون معادل بیش از ۸۰ هزار کیلوگرم طلای ۲۴ عیار است.

🔹به دلیل نبود شفافیت محاسبه دقیق ارزش پولی که تا الان برای مصلی هزینه شده ممکن نیست، اما در بودجه‌های سالانه اعداد و ارقام پراکنده‌ای تحت عنوان کمک به ساخت مصلی منتشر شده است.

🔹در بخش متفرقه قانون بودجه امسال ۵۰۰ میلیارد تومان و در بودجه سال گذشته ۸۰۰ میلیارد تومان بودجه برای «کمک به احداث مصلی امام خمینی تهران» در نظر گرفته شده است.

🔹علاوه بر این ردیف‌های بودجه دیگری نیز وجود دارند که ممکن است برای تامین هزینه مصلی از آنها استفاده شوند.

🔹همچنین گزارش‌های دیگری نیز هستند که نشان می‌دهد نهادهای دیگری نیز، مانند شهرداری تهران در ساخت و تامین هزینه‌های مصلی مشارکت داشته‌اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی پزشک روس که می‌گوید معالج مجتبی خامنه‌ای بوده و از او قطع امید کرده، ساختگی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به مصاحبه با یک پزشک روس است که برای درمان مجتبی خامنه‌ای به تهران آمده است.

🔹در این گفتگو پزشک روس می‌گوید پس از آن که گفته امکان درمان مجتبی وجود ندارد با او بدرفتاری شده و دستمزدش پرداخت نشده است.

🔹این ادعا بی‌اساس و ویدیو نیز با ابزارهای هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹هیچ اثری از این ویدیو یا ادعای مشابه در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی روسی زبان وجود ندارد.

🔹نسخه طولانی این ویدیو نیز در هیچ رسانه‌ای منتشر نشده و تنها نسخه موجود، نسخه ۵۰ ثانیه‌ای در شبکه‌های اجتماعی فارسی است.

🔹پزشکی با نام مشابه فردی که در این ادعا مطرح شده وجود دارد. کیریل پاولوویچ پشنیسنوف جراح پلاستیک روس است و حساب‌هایی در شبکه‌های اجتماعی دارد.

🔹هیچ ردپایی از سفر او به ایران یا معالجه مجتبی خامنه‌ای یا ویدیوی حاوی ادعا در یوتیوب و اینستاگرام او وجود ندارد.

🔹تا لحظه تنظیم این گزارش هیچ منبع معتبری، گزارشی قابل تایید از وضعیت سلامت مجتبی خامنه‌ای منتشر نکرده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا و ویدیوی ساختگی نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

✍️ چرا ادعاهای فنی همشهری برای انتشار نیافتن صدای مجتبی خامنه‌ای گمراه‌کننده است؟

🔹حدود شش ماه از انتصاب مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر جمهوری اسلامی می‌گذرد، اما تاکنون هیچ فایل صوتی یا تصویری جدیدی از او منتشر نشده است.

🔹روزنامه «همشهری» در ویدیویی تلاش کرده توضیح دهد چرا صدایی از او منتشر نمی‌شود و دلیل آن را نگرانی از تحلیل‌های فنی سرویس‌های اطلاعاتی عنوان کرده است.

🔹همشهری به پنج روش اشاره می‌کند: تحلیل بازتاب صدا برای شناسایی محیط، تحلیل فرکانس شبکه برق (ENF) برای تعیین زمان یا محل ضبط، شناسایی میکروفون و دستگاه ضبط، تحلیل صداهای پس‌زمینه و در نهایت زیست‌سنجی صوتی برای استخراج ویژگی‌های گوینده.

🔹اصل همه این فناوری‌ها واقعی است، اما مساله اینجاست که همشهری توانایی آنها را بیش از حد واقعی و اغراق‌آمیز نشان می‌دهد.

🔹برای مثال، از بازتاب صدا می‌توان درباره ویژگی‌های کلی یک محیط اطلاعات به دست آورد، اما از یک فایل صوتی معمولی نمی‌توان با دقت بالا ابعاد یک اتاق یا ارتفاع سقف را مشخص کرد.

🔹همچنین، ENF در شرایط خاص می‌تواند برای تعیین زمان ضبط مفید باشد، اما لزوماً مکان ضبط را مشخص نمی‌کند. ویژگی‌های سخت‌افزاری هم ممکن است در فرایند ویرایش و فشرده‌سازی تغییر کنند و شناسایی قطعی یک دستگاه معمولاً به نمونه‌های مرجع نیاز دارد.

🔹صداهای محیطی نیز بیشتر «سرنخ» ایجاد می‌کنند تا مختصات دقیق جغرافیایی. زیست‌سنجی صوتی نیز می‌تواند برخی ویژگی‌های گوینده را به‌صورت آماری تخمین بزند، اما یک فایل صوتی معمولی نمی‌تواند یک پروفایل دقیق فیزیولوژیک از فرد ارائه کند.

🔹همشهری پنج فناوری واقعی را معرفی می‌کند اما در تمام موارد، شرایط لازم و محدودیت‌های عملی و میزان عدم‌قطعیت را حذف می‌کند و سپس بدون ارائه شواهدی، این فناوری‌ها را به تصمیم دفتر رهبری جمهوری اسلامی درباره عدم انتشار صدای مجتبی خامنه‌ای پیوند می‌دهد.

🔹اما همینجا استدلال همشهری مشکل دارد؛ چون تقریبا تمام روش‌های نشت اطلاعاتی که مطرح شده، قابل مدیریت هستند بدون اینکه لازم باشد صدای یک رهبر سیاسی را کاملا مخفی نگه داشت.

🔹به همین دلیل، استدلال‌های فنی همشهری برای توجیه منتشر نشدن صدای مجتبی خامنه‌ای، «گمراه‌کننده» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh