✅ تصویر مریم میرزاخانی بر جلد کتاب‌ ریاضی دانش‌آموزان ایتالیا

🔹تصویری از جلد یک کتاب در شبکه‌های اجتماعی با توضیح «مریم میرزاخانی روی جلد کتاب ریاضی دانش‌آموزان ایتالیایی» منتشر شده است.

🔹این ادعا نیمه‌درست است. این تصویر مربوط به مجموعه کتاب‌های درسی آموزشی GEA برای پایه پنجم دبستان ایتالیاست.

🔹طرح روی جلد کتاب ریاضی پایه چهارم دبستان این مجموعه نیز دقیقا با همین تصویر منتشر شده، با این تفاوت که به جای عدد پنج در دایره سمت چپ تصویر، عدد چهار نوشته شده است.

🔹با وجود این، در ایتالیا برخلاف ایران، طبق اصل «آزادی تدریس»، کتاب درسی واحد و سراسری دولتی برای همه مدارس وجود ندارد و معلمان و مدارس آزادی بیشتری در انتخاب منابع آموزشی دارند.

🔹از این رو دانش‌آموزان دو کلاس مختلف در یک پایه و حتی در یک مدرسه ممکن است دو کتاب درسی متفاوت داشته باشند.

🔹انتشار تصویر مریم میرزاخانی روی جلد یکی از ‌ده‌ها کتابی است که ناشران برای تدریس در پایه پنجم ابتدایی منتشر کرده‌اند.

🔹بنابراین اصل ادعای انتشار تصویر مریم میرزاخانی روی یکی از کتاب‌های درسی ایتالیا واقعی است و به دلیل توضیحی که برای آن لازم است، نشان «نیمه‌درست» می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

✍️ از سقوط تا نجات «براوو»؛ درباره عملیات آمریکا در ایران چه می‌دانیم؟

🔹برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس، روایت یکی از دو خدمه جنگنده F-15E آمریکا را منتشر کرده که اوایل آوریل ۲۰۲۶ در جنوب اصفهان سرنگون شد.

🔹این افسر که با نام رمز «براوو» معرفی شده، می‌گوید پس از خروج اضطراری و فرودی شدید، حدود ۵۰ ساعت مجروح و با امکانات محدود در کوهستان مخفی ماند تا سرانجام نیروهای آمریکایی او را از ایران خارج کردند.

🔹برخی بخش‌های این روایت، با وجود اینکه غیرعادی به نظر می‌رسد، اما از نظر فنی ناممکن هم نیستند.

🔹برخورد با سرعت تخمینی ۷۰ تا ۱۰۰ مایل در ساعت می‌تواند با چتر آسیب‌دیده یا نیمه‌باز سازگار باشد و نمونه‌هایی از زنده‌ماندن افراد در سقوط‌های مشابه نیز وجود دارد.

🔹ارتفاع ۷۰۰۰ پا هم به ارتفاع خط‌الرأس از سطح دریا اشاره دارد و به این معنا نیست که براوو تمام این ارتفاع را از کف دره بالا رفته است.

🔹بررسی تصاویر نیز الزاما ادعای ساختگی‌بودن آن‌ها را تایید نمی‌کند. حرکت ظاهرا متفاوت بالگرد و سایه‌اش می‌تواند نتیجه تفاوت زاویه دوربین با جهت تابش خورشید و نیز غیرمسطح بودن زمین زیر بالگرد باشد.

🔹تار کردن تصویر بالگرد نیز احتمالاً برای پنهان کردن مدل دقیق، تجهیزات محرمانه یا شیوه اجرای عملیات بوده است.

🔹با این حال، غیبت «آلفا» (خلبان کابین جلو)، پنهان‌ماندن بخشی از جزئیات و روشن نبودن نقش دقیق سی‌آی‌ای، همچنان پرسش‌هایی باقی می‌گذارد.

🔹مقام‌های جمهوری اسلامی همچنین احتمال داده‌اند که عملیات نجات، پوششی برای خارج‌کردن اورانیوم غنی‌شده باشد. تاکنون هیچ سندی برای این ادعا منتشر نشده و ترکیب نیروها، تجهیزات و تصاویر موجود، بیشتر با یک عملیات پیچیده نجات رزمی مطابقت دارد.

🔹در مجموع، بخش‌هایی از روایت آمریکا توضیح فنی قابل‌قبولی دارند، اما به‌دلیل محرمانه‌بودن اطلاعات، هنوز نمی‌توان تمام جزئیات عملیات را بطور مستقل تایید کرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی ساختگی منتسب به اصابت موشک ایرانی به ناو آبراهام لینکلن

🔹ویدیویی در سطح گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده «جدید و محرمانه» است و لحظه اصابت موشک ایرانی به ناو آبراهام لینکلن را نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو واقعی نیست و با ابزارهای هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹تغییر علائم و بدنه هواپیماها، فرم حرکت خدمه و نظایر آن، ساختگی بودن ویدیو را تایید می‌کند.

🔹سپاه پاسداران روز دهم اسفند ۱۴۰۴ مدعی شد ناو آبراهام لینکلن را با چهار موشک بالستیک هدف قرار داده است، اما سنتکام همان زمان این ادعا را رد کرد و گفت موشک‌های ایرانی حتی به ناو آمریکایی نزدیک نشده‌اند.

🔹ناو آبراهام لینکلن بعد از این ادعا سالم بوده، به ماموریت خود ادامه داده و به تازگی به تایلند رسیده است.

🔹فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای منتسب به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ تصویر سخنرانی رئیس‌جمهور چین مقابل نقشه‌ای بدون نام اسرائیل، ساختگی است

🔹تصویری در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شود که ادعا شده رئیس‌جمهور چین را در برابر نقشه‌ای نشان می‌دهد که در آن نام «فلسطین» درج شده اما نام «اسرائیل» وجود ندارد.

🔹این عکس واقعی نیست و دستکاری شده است.

🔹هیچ منبع رسمی یا خبرگزاری معتبری این عکس را منتشر نکرده و تنها در شبکه‌های اجتماعی پخش شده است.

🔹پیش‌ از این در اردیبهشت ۱۴۰۵ نیز ادعاهای مشابهی مطرح شده بود که سایت‌های راستی‌آزمایی آن را رد کردند.

🔹دولت چین درباره شرایط فلسطین و اسرائیل از راه‌حل دو کشوری حمایت می‌کند و در مجامع رسمی و سازمان ملل همچنان از نام هر دو کشور اسرائیل و فلسطین یاد می‌کند.

🔹در پلتفرم‌های رسمی اطلاعات جغرافیایی ملی چین، نام هر دو کشور اسرائیل و فلسطین ثبت شده و قابل مشاهده است.

🔹در سال ۲۰۲۳ گزارش‌هایی درباره عدم نمایش نام اسرائیل در برخی نقشه‌های تجاری شرکت‌های چینی منتشر شده بود که وزارت خارجه چین تأکید کرد نقشه‌های رسمی و استاندارد کشور، اسرائیل را مشخص می‌کنند.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این عکس ساختگی و ادعای آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 علاج؛ سامانه‌ای بی‌نام‌ونشان برای جمع‌آوری اطلاعات مخالفان

🔹رسانه‌های حکومتی ایران روز ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ از سامانه‌ای به نام «علاج» رونمایی کردند.

🔹گردانندگان این سامانه می‌گویند هدفشان شناسایی شبکه‌های «حامی تروریسم» و عوامل «مخل امنیت کشور» است؛ اما هویت نهاد اداره‌کننده «علاج» مشخص نیست و هیچ وزارتخانه، نهاد امنیتی یا مرجع قضایی مسئولیت رسمی آن را بر عهده نگرفته است.

🔹بخش مهمی از فعالیت «علاج» بر دریافت «گزارش‌های مردمی» استوار است. از کاربران خواسته شده اطلاعاتی مانند نام، کد ملی، محل زندگی، شغل، حساب‌های شبکه‌های اجتماعی و مشخصات بستگان افراد موردنظر را ارسال و یا تکمیل کنند و تاکید شده هویت گزارش‌دهندگان «محرمانه» و «رمزنگاری‌شده» باقی می ماند.

🔹بر اساس آمار منتشرشده در خود سایت، برای حدود ۱۶۰۰ نفر پرونده تشکیل شده و اطلاعات نزدیک به ۶۰۰ نفر از طریق گزارش‌های مردمی به دست آمده است؛ آماری که به‌طور مستقل قابل تایید نیست.

🔹وب‌سایت «علاج» تنها یک روز پس از رونمایی از دسترس خارج شد. گردانندگان آن، «استقبال گسترده» و «حملات سایبری» را دلیل این اتفاق اعلام کردند، اما برخی کاربران مدعی هک‌شدن سایت و دسترسی به پایگاه داده آن شدند. فکت‌نامه نمی‌تواند هیچ‌یک از این ادعاها را به‌طور مستقل تایید کند.

🔹کانال‌های «علاج» در پیام‌رسان‌ها همچنان فعال هستند و دریافت گزارش درباره افراد را ادامه می‌دهند.

🔹«علاج» افراد شناسایی‌شده را به توقیف اموال، قطع خدمات کنسولی، محدودیت‌های مالی و حتی صدور اعلان قرمز اینترپل تهدید می‌کند. اجرای هر کدام از این اقدامات به حکم قضایی و همکاری چندین نهاد رسمی نیاز دارد.

🔹صدور اعلان قرمز نیز مستلزم وجود پرونده و دستور بازداشت معتبر و تأیید اینترپل است؛ بنابراین یک سامانه ناشناس نمی‌تواند به‌تنهایی چنین مجازات‌هایی را اعمال کند.

🔹جمع‌آوری و انتشار اطلاعات شخصی بدون رضایت افراد یا حکم قانونی، با اصول قانون اساسی، قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات و منشور حقوق شهروندی ایران در تعارض است. با این وجود، صداوسیما و خبرگزاری‌های وابسته به حکومت، فعالیت این سامانه را تبلیغ می‌کنند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی منسوب به اظهارات بن‌سلمان درباره جنگ و در صدر قرار گرفتن خاورمیانه، قدیمی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی با عنوان «جدیدترین اظهارات بن‌سلمان» درباره جنگ و قرار گرفتن خاورمیانه در صدر جهان، وایرال شده است.

🔹این ویدیو قدیمی است و به تحولات یا جنگ‌های اخیر منطقه مربوط نیست.

🔹سخنان بن‌سلمان مربوط به اکتبر ۲۰۱۸ و نشست «ابتکار سرمایه‌گذاری آینده» در ریاض است.

🔹در گزارش‌های مربوط به این سخنرانی توضیح داده شده که منظور او از «جنگ»، تلاش برای پیشرفت و نوآوری اقتصادی و اجتماعی در خاورمیانه بوده است.

🔹در تحولات و درگیری‌های اخیر در خاورمیانه، بن‌سلمان دیدارهای دیپلماتیک متعددی داشته که در هیچ‌کدام جملاتی شبیه به این اظهارات وجود ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای انتساب این اظهارات به تحولات و درگیری‌های ماه‌های اخیر، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh