✍️ درباره تشدید حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز چه می‌دانیم؟

🔹در دو هفته منتهی به ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶، تنگه هرمز و آب‌های اطراف آن، فشرده‌ترین موج حملات علیه کشتیرانی تجاری از آغاز درگیری‌ها را تجربه کرده و شدت و تداوم این حملات، رکوردهای ماه‌های گذشته را پشت سر گذاشته و نگرانی‌ها درباره امنیت یکی از حیاتی‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان را افزایش داده است.

🔹طبق گزارش مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) بین ۵ تا ۱۱ اکتبر دست‌کم ۱۲ شناور هدف قرار گرفتند؛ یعنی بالاترین آمار ثبت‌شده در یک هفته. در هفته پیش از آن نیز ۱۰ مورد و در یک ارزیابی هفتگی دیگر هم ۱۲ حمله ثبت شده که ۱۰ مورد آن در خود تنگه هرمز رخ داده بود.

🔹سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) نیز تا ۲۲ اکتبر مجموعاً ۱۲۰ حادثه تأییدشده و کشته‌شدن ۲۴ دریانورد را از آغاز درگیری‌ها فهرست کرده است. کارشناسان معتقدند آمار واقعی احتمالاً بالاتر از این ارقام است.

🔹جمهوری اسلامی و سپاه در ۲۲ اکتبر مدعی شدند ۷ شناور در منطقه آسیب دیده‌اند که چهار مورد در حال انتقال نفت هدف قرار گرفته‌اند و سه مورد در غرب تنگه به مین برخورد کرده‌اند.

🔹اما سنتکام و مرکز اطلاعات دریایی مشترک (JMIC) اغلب این ادعاها را تأیید نکرده‌اند و حملات را عمدتاً به پرتابه‌های سپاه نسبت داده‌اند، نه برخورد با مین. در گزارش‌های رسمی UKMTO و IMO، ماهیت دقیق اکثر پرتابه‌ها مشخص نشده و عمدتاً با عنوان «پرتابه ناشناخته» ثبت شده‌اند.

🔹این شکاف در اعداد و ماهیت حوادث، تصویر متفاوتی از وضعیت امنیتی تنگه هرمز ارائه می‌دهد. این گذرگاه همچنان حدود یک‌پنجم نفت دریایی جهان را جابه‌جا می‌کند و افزایش شدت حملات می‌تواند هزینه‌های بیمه را بالا ببرد و پیامدهای گسترده‌ای برای بازارهای انرژی و زنجیره تأمین جهانی داشته باشد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ مقایسه گمراه‌کننده وضعیت اینترنت و شبکه ملی اطلاعات ایران و کره جنوبی

🔹محمدمهدی حبیبی، مدیرعامل سازمان «فضای مجازی پاک»، کره جنوبی را نمونه کارآمد شبکه ملی معرفی کرده و با اشاره به خدمات بومی این کشور، از شبکه ملی اطلاعات ایران دفاع می‌کند. این مقایسه گمراه‌کننده است.

🔹کره جنوبی زیرساخت ارتباط داخلی دارد، اما این به معنای داشتن اینترنتی جدا از جهان نیست. برنامه تاریخی «زیرساخت اطلاعاتی کره» یا KII نیز از سال ۱۹۹۵ آغاز و در پایان ۲۰۰۵ تکمیل شد و زیرساخت آن در برنامه‌های بعدی ارتقا یافت.

🔹ادعای حبیبی مبنی بر اینکه «۹۰ درصد استفاده مردم کره از شبکه ملی یا شبکه‌های داخلی است»، منبع و تعریف روشنی ندارد. آمار دسترسی به ۸۸ درصد از هزار وبسایت پربازدید از سرورهای داخل کره، سهم مصرف اینترنت مردم یا سهم خدمات بومی را نشان نمی‌دهد.

🔹کره میزبان زیرساخت شرکت‌های جهانی مانند آمازون، گوگل و مایکروسافت است؛ بنابراین دریافت محتوا از سرور داخل کشور، الزاما به معنای استفاده از خدمات کره‌ای نیست.

🔹تفاوت تعیین‌کننده، در کنترل ارتباطات است: اسناد شبکه ملی اطلاعات ایران، مدیریت مستقل هنگام جدایی از اینترنت جهانی را الزام کرده‌اند. آبان ۱۳۹۸ نیز دسترسی جهانی بیشتر کاربران قطع شد، درحالی‌که بخشی از خدمات داخلی ادامه یافت. در منابع بررسی‌شده، نمونه‌ای مستند از اجرای چنین الگویی به‌دست دولت کره پیدا نشد.

🔹«کاکائوتاک» و «ناور» خدمات بومی پرکاربری‌اند، اما بازار کره منحصرا بومی نیست. وجود و محبوبیت این خدمات، به‌تنهایی شباهت هدف و کارکرد شبکه کره با شبکه ملی اطلاعات ایران را اثبات نمی‌کند.

🔹کره جنوبی نیز فیلترینگ و نمونه‌های سانسور سیاسی دارد، اما وضعیت آن با ایران یکسان نیست. فریدم‌هاوس در گزارش آزادی اینترنت ۲۰۲۵، کره را با امتیاز ۶۵ از ۱۰۰ «نسبتا آزاد» و ایران را با امتیاز ۱۳ «غیرآزاد» ارزیابی کرده است.

🔹بر این اساس، فکت‌نامه به این ادعا که «کره جنوبی نمونه موفق شبکه ملی اطلاعات است و ۹۰ درصد استفاده مردم این کشور از شبکه ملی یا شبکه‌های داخلی است»، نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 «شاموندا» چیست و درباره نخستین ابتلای انسانی آن چه می‌دانیم؟

🔹نخستین مورد مستند ابتلای انسان به ویروس شاموندا در فرانسه شناسایی شده است. بر اساس گزارش‌های تاییدشده، بیمار، فردی با ضعف شدید سیستم ایمنی بود که در بیمارستانی در لیون بستری بود و اوایل اکتبر ۲۰۲۶ درگذشت.

🔹هرچند ابتلای او تایید شده، اما هنوز مشخص نیست ویروس چه نقشی در مرگش داشته است.

🔹شاموندا ویروس تازه‌ای نیست و نخستین‌بار در سال ۱۹۶۵ در گاوهای نیجریه شناسایی شد. این ویروس معمولا جانوران را آلوده می‌کند و انتقال آن میان دام‌ها از طریق حشرات ریز خون‌خواری موسوم به «پشه‌ریزه‌های گزنده» انجام می‌شود.

🔹مسیر ابتلای بیمار فرانسوی هنوز روشن نیست و با ثبت تنها یک مورد انسانی، اطلاعات درباره علائم، شدت بیماری و احتمال ابتلای افراد سالم بسیار محدود است.

🔹تا ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ هیچ مورد مستندی از انتقال شاموندا از انسان به انسان گزارش نشده و مقام‌های بهداشتی فرانسه نشانه‌ای از خطر برای جمعیت عمومی شناسایی نکرده‌اند.

🔹گسترش ویروس در دام‌های اروپایی را نباید با آغاز همه‌گیری انسانی اشتباه گرفت. بررسی‌ها ادامه دارد، اما شواهد فعلی از تعبیرهایی مانند «ویروس مرگبار» و «آغاز همه‌گیری جهانی» پشتیبانی نمی‌کنند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست تاسیس حوزه علمیه قم به دست یک سیاستمدار بریتانیایی

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که حوزه علمیه قم به دست یک سیاستمدار بریتانیایی به نام «جرج کرزن» تاسیس شده است.

🔹این ادعا نادرست است و منابع معتبر، عبدالکریم حائری یزدی را موسس حوزه علمیه قم معرفی می‌کنند.

🔹هیچ منبع معتبری به نقش کرزن یا دولت بریتانیا در تاسیس حوزه علمیه قم اشاره نکرده است.

🔹جرج کرزن نایب‌السلطنه بریتانیا در هند و مدتی وزیر امور خارجه بریتانیا بود. در زمان تاسیس حوزه علمیه، او وزیر امور خارجه بریتانیا بود و برای مذاکراتی پیرامون جنگ یونان و ترکیه، در پاریس حضور داشت.

🔹کرزن کتابی درباره ایران دارد اما در این کتاب هم به نقش خودش در تاسیس حوزه علمیه قم اشاره‌ای نکرده است.

🔹او طراح «قرارداد ۱۹۱۹» بود که اختیارات نظامی و اداری بیشتری به دولت بریتانیا به ایران می‌داد.

🔹قم قرن‌ها پیش از تولد کرزن یک مرکز مهم دینی برای شیعیان به حساب می‌آمد.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعای شبکه‌های اجتماعی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی منسوب به موج جدید خروج مسافران از دبی، قدیمی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مسافرانی را نشان می‌دهد که در روزهای اخیر، از ترس شروع دوباره جنگ ایران و آمریکا، به فرودگاه دبی هجوم برده‌اند.

🔹این ویدیو قدیمی است و دهم اسفند ۱۴۰۴ در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها منتشر شده بود.

🔹هیچ گزارش معتبر و مستقلی موج گسترده و جدید خروج مسافران از دبی یا ازدحام غیرعادی در فرودگاه در روزهای اخیر را تایید نمی‌کند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به انتساب ویدیوی مورد اشاره به شلوغی‌ روزهای اخیر در فرودگاه دبی برای ترک امارات، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی ساختگی منتسب به جلسه محاکمه دانش‌آموزان معترض فرانسوی

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه محاکمه و صدور احکام دانش‌آموزان معترض فرانسوی را نمایش می‌دهد.

🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹محاکمه افراد زیر ۱۸ سال در فرانسه تابع قوانین خاصی است و به صورت علنی انجام نمی‌شود.

🔹در ویدیو نشان می‌دهد که قضات ظاهرا چهار نوجوان را به «حبس جنایی» بین ۱۳۰ تا ۳۲۰ سال حبس محکوم می‌کنند. طبق قانون کیفری فرانسه، بیشترین میزان «حبس جنایی» ۳۰ سال است و مجازات حبس ابد تنها حکم بالاتر از آن محسوب می‌شود.

🔹شواهدی از جمله حرکت دهان قضات، فرم لباس پلیس، دستان غیرعادی برخی از نیروها و صفحه نمایش تلفن‌های همراه حاضران، ساختگی‌بودن ویدیو را تایید می‌کند.

🔹در جریان اعتراضات اخیر، وزیر دادگستری فرانسه از انتقال ۲۱۷ بازداشتی به زندان خبر داد، اما معلوم نیست چه تعداد از آنها در بازداشت موقت به‌سر می‌برند و چند نفر با محکومیت قضایی روبه‌رو هستند.

🔹گزارش‌ها نشان می‌دهد بیشتر احکام صادرشده از نوع تعلیقی هستند و تعداد کمتری حبس قابل اجرا نیز در دادگاه‌ها صادر شده‌اند.

🔹گزارش موثق و معتبری که نشان دهد فرد زیر ۱۸ سالی در جریان محاکمات اخیر به حبس محکوم شده باشد، وجود ندارد.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای بی‌اساس منتسب به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی قدیمی از مراسم «نِدبه شحوح» در امارات

🔹ویدیویی در برخی رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی با این ادعا منتشر شده که امارات در سایه تنش‌های اخیر با ایران، با نمایش یک سنت جنگی، در حال قدرت‌نمایی است.

🔹این ویدیو قدیمی است و به تنش‌های اخیر ارتباطی ندارد. انتشار ویدیو بدون اشاره به قدیمی بودن آن، گمراه‌کننده است.

🔹این تصاویر مربوط به مراسم سنتی «نِدبه شحوح» است؛ آیینی برای ابراز شجاعت، غرور و هویت قومی که در جشن‌های روز اتحاد امارات اجرا می‌شود.

🔹این ویدیو مشخصاً به رژه اتحاد در هفتم دسامبر ۲۰۲۴ (۱۷ آذر ۱۴۰۳) مربوط است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو به تنش‌های اخیر نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی نادرست تانک و خودروهای زرهی ارتش فرانسه در خیابان‌های پاریس در جریان اعتراضات اخیر

🔹ویدیویی در حساب‌های نزدیک به جمهوری اسلامی منتشر شده که ادعا می‌کند تانک و خودروهای زرهی ارتش فرانسه را در خیابان‌های پاریس، در جریان رویدادهای اخیر نشان می‌دهد و در این کشور حکومت نظامی برقرار شده است.

🔹دولت فرانسه روز ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ از استقرار حدود ۷۰ هزار نیروی پلیس، حدود ۲۰ خودروی زرهی و ۱۵ خودروی آب‌پاش برای کنترل اعتراض‌ها خبر داد، اما گزارشی از اعلام حکومت نظامی یا استقرار تانک و نفربرهای سنگین در خیابان‌ها، بویژه پاریس، منتشر نشده و این ادعا بی‌اساس است.

🔹نیروهای ارتش موسوم به «سنتینل» برای حفاظت از اماکن حساس به کار گرفته شدند، اما ماموریت آنها حفاظت ثابت از اماکن و نقاط حساس و به صورت پیاده است و تانک در اختیار ندارند.

🔹نمی‌توان با قطعیت این ویدئو را ساختگی دانست، اما سبز و انبوه بودن درختان، با شرایط پاریس در اواخر اکتبر همخوانی ندارد و ظن قدیمی بودن آن را تقویت می‌کند.

🔹برخی حرکات تصویر نیز احتمال تولید یا دستکاری با هوش مصنوعی را تقویت می‌کند.

🔹در این ویدیو، خودروهای زرهی VBCI و تانک Leclerc را می‌بینیم. با وجود تمرکز رسانه‌ها بر وقایع فرانسه، این ویدیو در هیچ رسانه یا اکانت‌ معتبری منتشر نشده و هیچ عکس یا ویدیوی دیگری از ماشین‌های زرهی ادعایی، مانند تانک و نفربر، در پاریس منتشر نشده است.

🔹به‌روزرسانی: ارشاد علیجانی، روزنامه‌نگار و فکت‌چکر فرانس ۲۴، نشان داد این ویدیو نمای تقاطع بلوار «اسمن» و خیابان «تهران» در پاریس را نشان می‌دهد. با توجه به بازسازی نمای این ساختمان‌ها و مقایسه با تصاویر استریت‌ویو گوگل، این نما تنها تا سال ۲۰۲۲ به این شکل بوده و ویدیو نمی‌تواند پس از آن ضبط شده باشد. بنابراین قطعا قدیمی است ارتباطی با ناآرامی‌های سال ۲۰۲۶ ندارد.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به این ادعا و ویدیوی منتسب به آن درباره اینکه در فرانسه دولت تانک و نفربر به خیابان آورده و حکومت نظامی برقرار کرده، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh