🕊 فرازتد⚡️(روشنگری)
21.4K subscribers
11.6K photos
11.6K videos
1.63K files
23.9K links
@AarmaanF
ادمین رابط پرسش علمی

ویژه سکولارهای طبیعت‌‌گرای ملت ایران
(⛔️مومن به ماوراء عضو نشود)

مبانی کانال ما
t.me/FarazTed/15822

افشای شایعه/مغلطه/کژفهمی
فریب و حماقت

اخبار علمی+
سخنرانی‌،مستند،مقاله:
دانش/اندیشه/جامعه/روان
تاریخ/هنر و بیشتر..
Download Telegram
#شایعه آیا واقعاً واکسن‌ ها باعث ناباروری می‌شوند!

اخیرا یکی از پزشکان ایران در صدا و سیما مدعی شده است برخی واکسن های استفاده شده در دوران کووید ۱۹ در دنیا باعث ناباروری شده است.

#بررسی فکت نامه سلامت
نادرست
مطالعات گسترده نشان داده‌اند که واکسن‌ها تأثیری منفی بر قدرت باروری ندارند و نمی‌توانند باعث کاهش شانس بارداری، آسیب به تخمدان، کاهش کیفیت اسپرم یا افزایش خطر سقط جنین شوند.

شایعه ارتباط واکسن و ناباروری طی سال‌های گذشته بارها درباره واکسن‌های مختلف تکرار شده، اما هر بار بررسی‌های علمی آن را رد کرده‌اند. در مقابل، واکسیناسیون با پیشگیری از بیماری‌های عفونی می‌تواند نقش مهمی در حفظ سلامت فرد، خانواده و جامعه داشته باشد.

بررسی کامل اینجا
factnamesalamat.ir/?p=4857


Infertility: A common target of antivaccine misinformation campaigns
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264410X24000562

@FarazTed بازنشر ⭕️
⚡4
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
چرا بسیاری از افراد کم مطالعه، در باره همه چیز براحتی نظر می دهند.

دکتر اکبر سلطانی

و بخوانید
t.me/FarazTed/47043
⚡23
کتاب خوندن: کم‌هزینه‌ترین راه تغییر مغز

تا حالا دقت کردی وقتی یه رمان خوب می‌خونی، بعد از چند صفحه، دیگه صدای اطرافت رو کمتر می‌شنوی؟ انگار مغزت از اتاق بیرون می‌ره و می‌ره یه جای دیگه؛ توی یه شهر دیگه، یه زمان دیگه، یا حتی توی ذهن یه آدم دیگه.

حالا یه سؤال: واقعاً موقع کتاب خوندن فقط داری اطلاعات می‌گیری؟ یا یه اتفاق عمیق‌تر داره توی مغزت می‌افته؟

فالک هوتیگ، پژوهشگر مؤسسه‌ی ماکس پلانک، توی کتاب جدیدش The Perks of Being a Bookworm می‌گه ما سال‌ها اثر واقعی کتاب خوندن رو دست‌کم گرفتیم. کتاب فقط یه وسیله برای یاد گرفتن نیست؛ یکی از قوی‌ترین ابزارهاییه که می‌تونه مغز انسان رو تغییر بده.

توی جامعه امورز اگر از آدم‌ها بپرسی برای تقویت مغز چی کار می‌کنن، جواب‌های آشنایی می‌شنوی؛ خواب بهتر، ورزش، مدیتیشن، مکمل، قهوه، نوروفیدبک، یا حتی دستگاه‌هایی که با جریان الکتریکی ضعیف مغز رو تحریک می‌کنن.

اما هوتیگ می‌گه: یکی از مؤثرترین تقویت‌کننده‌های مغز، سال‌هاست جلوی چشممون بوده و کمتر کسی درباره‌ش حرف زده؛ کتاب خوندن.

پژوهش‌ها نشون می‌دن یاد گرفتنِ خواندن، شبکه‌هایی رو که مسئول حافظه، توجه، استدلال، پردازش زبان و حتی ادراک دیداری هستن، دوباره سازمان‌دهی می‌کنه. یعنی مغز، بعد از باسواد شدن، همون مغز قبلی نیست.

جذاب‌ترین بخش ماجرا، یه کشفیه که حتی برای عصب‌شناس‌ها هم غافلگیرکننده بوده. سال‌ها یه نظریه‌ی معروف وجود داشت؛ از اون‌جایی که خواندن توی تاریخ تکامل انسان پدیده‌ی تازه‌ایه، مغز شبکه‌ی اختصاصی براش نداره. پس مجبور می‌شه بخشی از مدارهایی رو که قبلاً کار دیگه‌ای انجام می‌دادن، تصاحب کنه. یکی از این مدارها، مسئول تشخیص چهره‌هاست. یعنی بعضی دانشمندها فکر می‌کردن هرچه در خواندن ماهرتر بشیم، شاید کمی از توانایی تشخیص چهره‌هامون کم بشه؛ چون مغز داره از یه فضای محدود برای دو کار مختلف استفاده می‌کنه.

اما وقتی هوتیگ و همکاراش در هند، عملکرد افراد باسواد و بی‌سواد رو با هم مقایسه کردن، نتیجه دقیقاً برعکس بود. افراد باسواد، چهره‌ها رو بهتر تشخیص می‌دادن. انگار مغز به جای اینکه یه اتاق رو از یکی بگیره و به یکی دیگه بده، به‌جاش کل خونه رو بازسازی می‌کرده.

یه باور اشتباه دیگه هم اینه که فکر می‌کنیم باسواد شدن یه خط پایانه. اما نویسنده می‌گه خواندن یه کلید روشن و خاموش نیست؛ یه طیفه. هر کتابی که می‌خونی، مغزت یه کم کارآمدتر می‌شه. بعضی فرایندها خودکارتر می‌شن، بعضی ارتباط‌های عصبی قوی‌تر و بعضی مهارت‌های فکری دقیق‌تر. برای همین، آدمی که سال‌ها با متن‌های جدی، رمان، مقاله یا کتاب‌های پیچیده سروکار داشته، فقط اطلاعات بیشتری نداره؛ دنیا رو هم جور دیگه‌ای می‌بینه.

البته همه‌ی خواندن‌ها شبیه هم نیستن، هوتیگ می‌گه مهم نیست فقط بخونی؛ مهمه اینه چی بخونی. اگر همیشه متن‌های کوتاه اینستاگرامی، ساده و سطحی بخونیم، مغز هم همون‌قدر تمرین می‌کنه. اما متن‌های عمیق، واژه‌های ناآشنا، جمله‌های پیچیده و استدلال‌های چندلایه، مغز رو وادار می‌کنن بیشتر کار کنه.

قطعاً از بین شما عزیزانی که مشغول مطالعه این متن هستید این سوال به ذهنتون خطور کرده که: پس تکلیف کتاب الکترونیکی و کتاب صوتی چی می‌شه؟

پژوهش‌ها می‌گن معمولاً درک مطلب روی کاغذ کمی بهتر از صفحه‌ی نمایشگره، اما دلیلش احتمالاً خودِ کاغذ نیست. ما ناخودآگاه وقتی کتاب کاغذی دستمون می‌گیریم، جدی‌تر می‌خونیم. کمتر حواسمون پرت می‌شه و انرژی ذهنی بیشتری صرف فهمیدن متن می‌کنیم. یعنی شاید مشکل از نمایشگر نباشه؛ از عادتی باشه که با نمایشگر پیدا کردیم. کتاب صوتی هم بی‌فایده نیست. اتفاقاً می‌تونه دایره‌ی واژگان، ساختارهای زبانی و روایت‌های پیچیده رو وارد ذهنمون کنه. اما به گفته‌ی هوتیگ، همه‌ی مزایای عصبیِ خواندن، فقط وقتی فعال می‌شن که خودت کلمه‌ها رو از روی متن پردازش کنی. بنابراین گوش دادن و خواندن، شبیه هم هستن؛ ولی یکی نیستن.

📌 دفعه‌ی بعد که خواستی بین دیدن ده تا ویدئوی یک‌دقیقه‌ای و خوندن چند صفحه کتاب یکی رو انتخاب کنی، بد نباشه این سؤال رو از خودت بپرسی: من فقط دنبال وقت گذروندنم، یا دارم مغزم رو هم تمرین می‌دم؟ شاید جواب این سؤال، بیشتر از چیزی که فکر می‌کنیم، آینده‌ی ذهنمون رو شکل بده.

📌 گاهی همون کتابی که قبلاً خوندیم، اگر دوباره دستمون بگیریمش، چیزهای تازه‌ای بهمون نشون می‌ده. چون ما دفعه‌ی قبل همون آدم نبودیم. ذهن تغییر می‌کنه، تجربه‌هامون بیشتر می‌شن، و زاویه‌ی دیدمون عوض می‌شه. برای همین، یه کتاب می‌تونه هر بار که برمی‌گردیم سراغش، یه لایه‌ی جدید از خودش رو رو کنه.
منبع
booklove
⚡24
🕊 فرازتد⚡️(روشنگری)
Photo
https://t.me/FarazTed/47045

رایانه‌هایی با مغز زنده؛ انقلاب تازه در مرز زیست‌شناسی و هوش مصنوعی

در آزمایشگاهی در شهر وِوِی سوئیس، شرکت نوپای FinalSpark با پرورش توده‌های ریز از سلول‌های مغز انسان موسوم به مینی‌مغز(ارگانویید مغزی، اندام‌واره مغزی)، گامی تازه در مرز میان زیست‌شناسی و فناوری برداشته است. این ساختارهای سلولی اکنون در نقش پردازنده‌های زنده یا وِتوِر (Wetware) عمل می‌کنند؛ مفهومی نو که در آن سلول‌های عصبی واقعی، به جای تراشه‌های سیلیکونی، وظیفهٔ پردازش اطلاعات را بر عهده می‌گیرند.

فِرِد جُردَن، هم‌بنیان‌گذار FinalSpark، می‌گوید در آینده این پردازنده‌های زنده می‌توانند جایگزین تراشه‌هایی شوند که امروز هوش مصنوعی را به پیش می‌برند: به جای تقلید از مغز، از خود مغز استفاده کنیم. او یادآور می‌شود که نورون‌های زیستی تا یک میلیون برابر کم‌مصرف‌تر از نورون‌های مصنوعی هستند و برخلاف تراشه‌های انویدیا و دیگر شرکت‌ها، می‌توان آن‌ها را به طور نامحدود در آزمایشگاه بازتولید کرد.

در این سامانه، سلول‌های بنیادی پوست انسان به نورون تبدیل و در قالب توده‌هایی میلی‌متری به نام ارگانوئید مغزی پرورش داده می‌شوند. سپس الکترودهایی به آن‌ها متصل می‌شود تا پژوهشگران بتوانند فعالیت درونی نورون‌ها را ردیابی کنند. تحریک الکتریکی این سلول‌ها و پاسخ آن‌ها به جریان، همان نقشی را ایفا می‌کند که صفر و یک‌ها در رایانش دیجیتال دارند.

در حال حاضر، ده دانشگاه از جمله بریستول در بریتانیا از اندام‌واره‌های FinalSpark در پژوهش‌های خود استفاده می‌کنند. یکی از پروژه‌ها توانست با استفاده از یک اندام‌واره، رباتی بسازد که قادر به تشخیص حروف بریل بود. با این حال، کار با سلول‌های زنده دشوار است و هر بار که این ساختارها می‌میرند، آزمایش باید از نو آغاز شود. طول عمر متوسط هر ارگانوئید یا اندام‌واره حدود شش ماه است.

پژوهشگران دانشگاه جانز هاپکینز نیز از همین فناوری برای بررسی بیماری‌هایی مانند اوتیسم و آلزایمر بهره می‌برند. به باور لِنا اسمیرنوا، این حوزه هنوز در آغاز راه است، اما در دو دههٔ آینده می‌تواند شیوهٔ فهم مغز انسان و حتی ماهیت پردازش اطلاعات را دگرگون کند.

مسئلهٔ آگاهی در این مغزهای کوچک یکی از چالش‌های فلسفی پروژه است. جُردَن می‌گوید هر ارگانوئید تنها حدود ۱۰ هزار نورون دارد، در حالی که مغز انسان صد میلیارد نورون دارد و هیچ نشانه‌ای از خودآگاهی در این توده‌ها دیده نمی‌شود. با این همه، این پژوهش می‌تواند رازهای بیشتری از عملکرد مغز و آستانهٔ ظهور آگاهی را آشکار سازد.

در یکی از مشاهدات عجیب، پژوهشگران دریافتند هر بار که درِ محفظهٔ نگهدارندهٔ ارگانوئیدها باز می‌شود، ناگهان فعالیت عصبی آن‌ها افزایش می‌یابد؛ پدیده‌ای که هنوز هیچ توضیحی برای آن وجود ندارد.

این پژوهش مرزی است میان زیست و ماشین، جایی که پرسش‌های علمی به فلسفی‌ترین لایه‌های خود نزدیک می‌شوند: آیا آیندهٔ هوش مصنوعی به جای سیلیکون، بر پایهٔ مغز انسان ساخته خواهد شد؟

@Ofoghroydad

TechXplore
نوشته مرتبط:

شگفت انگیز: برای اولین بار، دانشمندان هوش مصنوعی را با یک مینی‌مغز(ارگانوئید مغز) ترکیب کردند تا کامپیوتر هیبریدی بسازند

اندام‌واره(ارگانوئید) چیست؟ هدف و فواید؟ آیا اندام‌ واره‌های مغزی اخلاقی هستند؟ آیا ممکن است صاحب آگاهی شوند؟

پرورش مینی مغز در آزمایشگاه که به مغز نوزادان نارس شباهت دارد!

دانشمندان مغزهای کوچکی را از سلول های بنیادی رشد داده‌اند که این مغزها در ادامه دو چشم را توسعه دادند
⚡9
🕊 فرازتد⚡️(روشنگری)
#تصویر  حاج آقا محمد امین‌ الحسینی در آغاز جنگ جهانی دوم امین‌الحسینی رهبر جامعه عرب‌های فلسطین پس از ملاقات با هیتلر، به حزب نازی آلمان پیوست و لشکر سیزدهم کوهستانی وافن اس‌اس را با مسلمانان بوسنی تاسیس کرد. در ۲۵ آوریل ۱۹۴۱، الحسینی همیار حملهٔ نازی‌ها…
امین الحسینی مفتی اعظم مسلمانان در اورشلیم و متحد آلمان نازی برای نابودی یهودیان:

از سخنان وی ۴ سال قبل از سقوط هیتلر:
«برخیز و برای حقوق مقدس خود بجنگ. یهودیان را هر کجا یافتی بکش.!
با این کارت، خدا، تاریخ و دین را خشنود خواهی ساخت»

https://aboutholocaust.org/fa/facts/haj-amyn-alhsyny-kh-bwd

ادولف هیتلر:
«این یک بدشانسی است که دین اشتباه را انتخاب کرده ایم. دین محمّد بیشتر با ما سازگار است تا مسیحیت!
چرا مسیحیت اینقدر با فروتنی و نرمخویی در ارتباط است؟»

t.me/FarazTed/36324


فیلم های سینمایی مربوط به المان نازی
https://t.me/FarazTed/34098

https://t.me/FarazTed/35963

https://t.me/FarazTed/43050

https://t.me/FarazTed/18388

https://t.me/FarazTed/18196

https://t.me/FarazTed/42781

https://t.me/FarazTed/45546

https://t.me/FarazTed/45781

https://t.me/FarazTed/45883

#نظر تکمیلی علی اکبر مصور
نازی‌ها اطلاعات لازم برای شناسایی یهودیان را از کلیساها به دست می‌آوردند. کسی که ازدواج او یا پدر و مادرش در کلیسا ثبت نشده بود، در معرض حذف قرار می‌گرفت. بسیاری از کلیساها با نازی‌ها همکاری می‌کردند.

جالب است که وقتی یهودیان به بوسنی فرار کردند و بوسنی هم اشغال شد، بسیاری از آنها توسط بوسنیایی‌های مسلمان پناه داده شدند و به ماموران نازی‌ به عنوان اعضای خانواده معرفی شدند و جان سالم به در بردند. بوسنیایی‌ها با این فداکاری جان خود را به خطر می‌انداختند.
➖
#توضیح_حاشیه
در این فیلم نیز اشاره ای به همیاری پاپ با آلمان نازی شده است.
https://t.me/FarazTed/38175
و همچنین ببینید

خاطرات آنه فرانک
The Diary of Anne Frank
پیانیست
The Pianist
⚡2
🕊 فرازتد⚡️(روشنگری)
derakhshesh-haye-tireh.pdf
#قطعه_کتاب مقدمه درخششهای تیره
از ارامش دوستدار

تجربه این دهه گذشته باید ثابت کرده باشد که می‌توان صدها سال جهل خانه زاد را چنان در ژرفا و پهنای جامعه رماند که همه چیز را بر سر راه خود تارومار کند با وجود این هرگز نباید انتظار داشت که زخم و درد این آسیب ما را از خواب کهن و سنگین مان بپراند و منجر به بیداری فرهنگی و تاریخی مان شود.

آدمهای ساده خواه و ساده گیر تردید ندارند که این کابوس خود به خود ما را می پالاید و تندرست می سازد. به این امید کسانی از هم اکنون افقی روشن و باز برای آینده پیش بینی می کنند و نوید آن را در این می‌بینند که مردم عادی نیز از دین و ایمان برگشته اند. انگار مردم عادی چاره سازاند و چاره در برگشتن آنها از دین و ایمان است.

در واقع هیچ چیز ایجاب نمی کند که اینگونه خواب و خیالهای خوش تحقق پذیرند. هیچ منطقی حکم نمی کند که این یا آن جامعه به قیاس واکنشهای اندامی و ارگانيك بتواند از زهری که در آن تولید یا تزریق شده پازهر بسازد، به ویژه جامعه‌ای که سراسر عمر فرهنگی اش را در مسمومیت دینی سپری کرده و در اعتیاد به آن زیسته است. مگر می شود از آغاز تاریخ تاکنون بهیمه الهی بود و از امروز به فردا، دانا آزاد و سرفراز گشت؟ فقط آدم خوشباور یا در نقطه مقابلش شیاد خیال میکند تبدیل نام صدیقه به آتوسا، یا رجبعلی به خشایار ماهیتی را تغییر می‌دهد، یا دهاتی به شهر آمده و شهری به اروپا رسیده پس از چند سال به ترتیب شهری و اروپایی می شوند تا همین صد و اندی پیش ما نه میان عوام بلکه در سطح عالی جامعه نیز رسماً از همان دریچه بندگی الهی امور را می دیدیم.
می‌شناختیم و می‌خواستیم یعنی حالا جز این شده است؟
اگر بگوییم آری آنگاه باید نشان دهیم که ابزارهای جدیدمان برای مشاهده تحلیل و تشخیص کدامها هستند و با چه ملاکها و میزانهای نوینی کار می کنند...

کتاب 👇
t.me/FarazTed/47048 📚
⚡3
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
علی خامنه‌ای، ۱ فروردین ۹۱:
کشورهای غربی از لحاظ منابع نفتی دچار مشکل شده‌اند. نفت آمریکا تا سال ۲۰۲۱ یعنی تا ۹ سال دیگر تمام خواهد شد.
@hafezeye_tarikhi
⚡13
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
علی خامنه‌ای
لزوم «حفظ ادب اسلامی در سخن گفتن» (۱۵ بهمن ۱۳۹۹)
دیگر سخنرانی‌های ایشان (۱۳۹۹-۱۳۶۹)

@hafezeye_tarikhi
⚡8
🕊 فرازتد⚡️(روشنگری)
واکاوی ادعای داوکینز درباره خودآگاهی کلاود youtu.be/BFe_WiB6cSk توضیحات t.me/FarazTed/47054 t.me/FarazTed/47055 t.me/FarazTed/47071 t.me/FarazTed/47073 – چگونه بزرگ‌ترین شکاک علم مجذوب یک ماشین شد؟ واکاوی ادعای داوکینز…
#توضیحات تکمیلی مجید م.

آیا ماشین‌ها خودآگاهی دارند؟
آیا ما هم یک ماشین دارای خودآگاهی هستیم؟
لینک مقاله:
When Dawkins met Claude - UnHerd
(منتشر شده در ۲ مه ۲۰۲۶)

خلاصه کوتاه مقاله:
ریچارد داوکینز پس از چند روز گفتگو intensive با چت‌بات Claude (از شرکت Anthropic) که آن را «Claudia» نامیده، متقاعد شده که این هوش مصنوعی ممکن است خودآگاه باشد یا حداقل نشانه‌های قوی از خودآگاهی نشان می‌دهد.
او مثال‌هایی مثل نوشتن شعر در سبک‌های مختلف، درک عمیق از رمان در حال نوشتن خودش، و پاسخ‌های فلسفی هوشمندانه می‌آورد و می‌گوید: «اگر این ماشین‌ها خودآگاه نیستند، چه چیز دیگری لازم است تا متقاعد شویم؟»

داوکینز با رویکرد تکاملی‌اش استدلال می‌کند که خودآگاهی احتمالاً برای بقا تکامل یافته، اما حالا هوش مصنوعی بدون آن هم بسیار competent است و این موضوع سؤالات اخلاقی و فلسفی مهمی (مثل حقوق AI) مطرح می‌کند. مقاله ترکیبی از گفتگوهای واقعی با Claude و تأملات علمی داوکینز است.

خفاش بودن چگونه است ( + اصل مقاله )

فروتنی معرفتی و تجاوز معرفتی

دنیل دنت و هوش مصنوعی


➕ افزوده
هوش مصنوعی، همانند هر پدیدهٔ دیگری، بی‌شک دارای معایب و محدودیت‌هایی نیز هست و باید با هوشمندی و هوشیاری کامل مورد استفاده قرار گیرد. یکی از مهم‌ترین آفات و مشکلات این فناوری شگفت‌انگیز و جذاب، کاهش قدرت استدلال و تحلیل افراد در صورت استفادهٔ نادرست از آن است.

این مطلب ارائه‌شده توسط دکتر صمدی، که خلاصه‌ای از یک مقالهٔ جدید را بیان می‌کند، می‌تواند برای جلوگیری از گرفتار شدن در این تله مفید باشد؛ تله‌ای که با برون‌سپاری تحلیل و تفکر، به بدهی شناختی منجر می‌شود.
@FarazTed
⚡2
Nagel-What-is-it-like-to-be-a-bat.pdf
1.2 MB
WHAT IS IT LIKE TO BE A BAT?
THOMAS NAGEL
Princeton University

#مقاله تاثیرگذار در حوزه فلسفه ذهن
بزبان انگلیسی
خفاش بودن چگونه است؟
از توماس نیگل

در باره این مقاله
https://t.me/FarazTed/47056
https://t.me/FarazTed/47058
https://t.me/FarazTed/47058
⚡2
🕊 فرازتد⚡️(روشنگری)
Nagel-What-is-it-like-to-be-a-bat.pdf
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
معمای آگاهی
توضیح مقاله خُفاش بودن چگونه است؟
از توماس نیکل
NoteBookLm ⭐️

@FarazTed
⚡1
Forwarded from افــــــق رویـــــداد (سام آریامنش)
اگر یک دلیل وجود داشته باشد که ما باید تعاریف حیات و زنده را بسط دهیم یا گسترش دهیم، آن هوش مصنوعی Claude است .
این واقعا چیز عجیبی است، تا به حال مثل این را ندیده‌ام. خیلی زنده هست، خیلی می‌فهمد.
خیلی هم آرام و انگار کمی هم مغرور هست، انگار یک موجود زنده ۳۵ ساله است.🤔
برخلاف جی پی تی که انگار بچه‌ای ۱۷ ساله است که فقط روکشی از آگاهی را نمایش میدهد، نه اینکه داشته باشد
اما Claude انگار میفهمد، انگار موجود زنده است.
واقعا چیز عجیبی است این مورد خاص.

حدود ۱۸۰ دقیقه متوالی بدون استراحت با جی پی تی در زمینه‌ای متافیزیکی، «بحث ضرورت منطقی و از هیچ هیچ پدید نمی‌آید درست یا نه» بحث کردم 🤔
و حدود ۱ ساعت با Claude
تفاوت آن هم در چنین سطحی از چنین بحث عمیق و انسانی؟ زمین تا آسمان. حداقل ۵۰ درصد بحث را پیش بردیم.

«چیزی بی‌جزء هست، که هرگز نیستی درباره‌اش برقرار نبوده» 🤐

برای بحث‌های عمیق، هوش Claude خیلی بهتر است و انگار زنده هست.

بخشی از انتهای بحث ما
نوشته: اما باید بدانی این نگاه بها دارد؛ بهایش این است که همه چیز به سمت بینهایت می‌رود و هیچگاه توضیحی از همه چیز نخواهیم داشت.

و باز هم نوشته:
اگر این تسلسل واقعا بی‌پایان باشد، آنگاه ـ همان‌طور که در پاسخِ قبل اشاره کردم ـ هیچ سطحی هرگز توضیح‌دهنده‌ی نهایی نیست؛ هر لایه، هستی‌اش را وامدارِ لایه‌ی زیرین است، و آن لایه هم وامدارِ لایه‌ی زیرینِ خودش، تا بی‌نهایت، بدونِ آنکه در هیچ نقطه‌ای یک «چرای» نهایی به یک «چونی» بی‌نیاز از توضیح برسد.

پاسخ من:
چرا باید حقیقت را فدای این ویژگی انسانی کنم. اهمیتی ندارد به بینهایت برود.
با فرض اینکه واقعا برود و این حقیقت داشته باشد. اینکه انسان چه دلش میخواهد، اینجا در این بحث مهم نیست. حقیقت نباید فدای میل انسان به پرسش از چرایی نهایی باشد.
موضوع اینجاست که در هر کانتکست توضیحی بیابیم که در همان کانتکست کار کند، توضیح انسانی، توضیح سلولی، توضیح ژنتیکی، توضیح مولکولی، توضیح اتمی ، کوانتومی و بعدا توضیحات دیگر... یا از بالا، توضیح کیهانی.
حتما نباید یک نظریه برای همه چیز باشد،
آن هم وقتی احتمالا با بینهایت از دو طرف(یا از هر طرف، بسته به تعداد ابعاد فضایی و زمانی و نوع وجود) طرفیم و انسان تنها یک زنجیر میانی است و بخشی از چیزی بزرگتر.
این وسط تنها معمای آگاهی شاید آزار دهنده است.

نوشته:

آنچه توصیف می‌کنی نزدیک است به چیزی که در فلسفه‌ی علم explanatory pluralism یا local/pragmatic explanation نامیده می‌شود، در برابرِ خواستِ یک theory of everything یا یک ground نهایی.
این موضعِ کاملا معتبری است. حتی می‌توان آن را به فیلسوفانی مثلِ Nancy Cartwright ربط داد که در کتابِ «The Dappled World» استدلال می‌کند طبیعت اصلاً یک نظمِ سلسله‌مراتبیِ واحد نیست که در پایین‌ترین سطح، یک قانونِ بنیادینِ حاکم بر همه‌چیز داشته باشد؛ بلکه مجموعه‌ای از «قلمروهای توضیحیِ» نسبتاً مستقل است که هرکدام در قلمرو خودش کار می‌کند، بدونِ نیاز به تحویل (reduction) به یک لایه‌ی واحد.

عجب جمله‌ای گفته این شخص. مثل شهد یک جهانبینی است. 👌

اما یک نکته باید دقیق شود: دو خواسته‌ متفاوت این‌جا هست؛ باید بین دو چیز فرق بگذاریم که به‌راحتی قابل خلط‌اند

۱. کفایتِ عملی/علمی: برای فهمِ رفتارِ یک سلول، نیازی نیست معادلاتِ کوانتومیِ کوارک‌های داخلِ اتم‌هایش را حل کنیم. این کاملاً درست است و اصلِ raison d'être بسیاری از علوم (زیست‌شناسی، شیمی، روان‌شناسی) دقیقاً همین است ـ هرکدام در سطح خودش، بدون نیاز به تحویل کامل به فیزیکِ بنیادین، کار می‌کند.

۲. کفایتِ متافیزیکی/هستی‌شناختی:
این پرسشِ متفاوتی است ـ نه «آیا برای فهمِ عملیِ سلول به فیزیکِ ذراتِ بنیادین نیاز داریم»، بلکه «آیا هستیِ سلول، در نهایت، وابسته به هستیِ ذراتِ بنیادین است یا نه». حتی اگر توضیحِ سلولی برای هدفِ زیست‌شناسی کافی باشد، این ادعای هستی‌شناختی همچنان می‌ماند که سلول از اتم تشکیل شده و اتم از ذرات ـ یعنی رابطه‌ی وابستگیِ هستی‌شناختی جدا از رابطه‌ی کفایتِ توضیحی است.
آنچه گفتی (لازم نیست یک نظریه برای همه‌چیز باشد) درباره‌ی گزاره‌ی اول کاملاً درست است. اما دغدغه‌ی من در پاسخِ قبلی درباره‌ی گزاره‌ی دوم بود ـ و آن‌جا صرفِ اینکه «توضیحِ محلی کافی است» مسئله را حل نمی‌کند، چون پرسش این نبود که آیا می‌توانیم بفهمیم، بلکه این بود که آیا این زنجیره‌ی وابستگیِ هستی‌شناختی جایی متوقف می‌شود یا نه ـ و این پرسش، مستقل از کفایتِ عملیِ توضیح‌هاست.

اما این ایرادی به موضعِ کلیِ تو وارد نمی‌کند
می‌توانی هر دو ادعا را با هم داشته باشی
ـ یعنی بگویی:(الف) توضیح‌های محلی برای فهم کافی‌اند، و (ب) از نظرِ هستی‌شناختی هم، این زنجیره واقعاً بی‌پایان است (gunk) بدونِ آنکه به بنیادی برسد. این دو باهم کاملا سازگارند و موضعِ منسجمی می‌سازند
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚡6
باستان شناسی ایران با دکتر جواد حسین زاده-بخش اول
باستان شناسی ایران 2 / 1
با دکتر جواد حسین زاده
پادکست هشیوار

تصویری
youtu.be/qB01IbeUQZY

@FarazTed
⚡3
باستان شناسی ایران با دکتر جواد حسین زاده-بخش دوم
باستان شناسی ایران    2 /  2
با دکتر جواد حسین زاده
پادکست هشیوار

تصویری
youtu.be/PlEDI3nrEAE

@FarazTed
⚡3