نبض علم ۱: از انقلاب هوش مصنوعی و مهندسی ژنتیک تا رازهای فرگشت
گفتگو با فرهاد ارکانی
تصویری

دکتر مهدی شفا (زیست شناس سلولی و‌مولکولی)
فرهاد ارکانی (پژوهشگر مستقل و سازنده پادکست بنفش)

00:03:34 دستیار هوشمند و انقلاب در فرضیه‌سازی
00:11:48 کشف آنتی‌بیوتیک‌های جدید: هوش مصنوعی و حل بحران مقاومت دارویی
00:17:48  فناوری سلول‌های CAR-T و هدف‌گیری تومورهای سرطانی
00:23:00 صنعت داروسازی و نقد تئوری‌های توطئه و مافیای دارو
00:28:39 داروهای چندمنظوره GLP-1: کاهش خطر آلزایمر و پیشگیری از سرطان
00:38:06 ویرایش دقیق ژنوم: تکنولوژی Base Editing و درمان بیماری‌های ژنتیکی
00:44:05  آمیزش‌های مکرر انسان هوشمند و نئاندرتال‌ها
00:50:43 ردپای ژنتیکی هومو ارکتوس: بازنگری در درخت فرگشتی انسان
00:53:18 شیمی منشاء حیات: نقش فسفات‌ها و کشف قندهای کیهانی
00:56:44 زیست‌شناسی مصنوعی: ساخت اولین سلول مصنوعی با قابلیت تکثیر
00:58:06 فیزیک و اخترشناختی: کشف منظومه سه‌تایی و مسئله سه جسم
01:09:44  گفتگو با دگراس تایسون و جایزه پرایز
01:15:50 تشویق کنجکاوی و تفکر شواهد‌محور

youtube.com/@houshivarpodcast

@FarazTed 🅱

نبض علم ۲: چرا از تکامل می‌ترسیم و فقر با مغز چه می‌کند؟
گفتگو با فرهاد ارکانی
تصویری

03:49 چرا علم‌ستیزی باورمحور شکل می‌گیرد؟
06:42 ارکان نظریه علمی معتبر
10:44 تفاوت فکت و تئوری؛ نقد دیدگاه‌های توطئه‌باور و تقلیل‌گرایانه
12:08 رتبه‌بندی ۵ نظریه بنیادین علم مدرن
14:14 رامانوجان و فیزیک سیاهچاله‌ها
17:15 مرز میان قانون علمی و نظریه علمی
20:00 هوش مصنوعی و قضایای پیچیده ریاضی
22:00 کارگر آجرشمار یا معمار خودآگاه؟ مسئله اتاق چینی سرل
27:13 درک مفهوم شهود در مغز و AI
35:00 مهندسی باکتریوفاژها با مدل‌های زبانی ژنوم
37:53 مهار بحران مقاومت آنتی‌بیوتیکی
43:40 اثرات پایگاه اقتصادی-اجتماعی (SES) بر مغز
50:05 نوروپلاستیستی، هرس سیناپسی
56:09 فقر احمق می‌کند
59:43 نقش اختلال نورونزایی هیپوکامپ در افسردگی
01:02:45 پیشرفت در مهار سرطان پانکراس با RAS
01:05:20 واکسن‌های درمانی سرطان و نسل نو mRNA
01:14:17 رصد شگفت‌انگیز جیمز وب
01:21:15 شکست بالمر و دگرگونی فرضیه پیدایش سیاهچاله‌های پرجرم
01:23:45 تلسکوپ نانسی گریس رومن
01:27:45 ستایش پرسشگری و تفکر نقادانه

youtube.com/@houshivarpodcast

@FarazTed 🅱

محققان توانستند با ترکیب دو نوع سلول بنیادی به ترمیم قرنیه و بهبود بینایی کمک کنند

پژوهشگران کالج دانشگاهی لندن روشی جدید را برای درمان کراتوپاتی مرتبط با آنیریدیا (ARK) آزمایش کردند.
این بیماری پیش‌رونده ناشی از جهش ژن PAX6 است که سلول‌های بنیادی لیمبال را مختل می‌کند و باعث کدر شدن قرنیه می‌شود. پیوندهای معمولی قرنیه فقط سطح را ترمیم می‌کنند و مشکل اصلی را حل نمی‌کنند.

در این روش، دو نوع سلول بنیادی اهداکننده (اپی‌تلیال لیمبال برای سطح و کراتوسیت‌های استروما برای لایه‌های عمقی) روی یک داربست کلاژنی سه‌بعدی کشت داده می‌شوند تا هم سطح و هم ساختار عمقی قرنیه بازسازی شود.

در کارآزمایی اولیه روی ۹ بیمار امتیاز آسیب سطح چشم پس از ۳ ماه از ۹.۴ به ۵.۹ کاهش یافت و بینایی به‌طور میانگین ۲۴ حرف (حدود ۵ ردیف) بهبود پیدا کرد.

نتایج امیدوارکننده است، اما مطالعه کوچک، غیرتصادفی و بدون گروه کنترل بوده و شواهد آماری برای بهبود پایدار بینایی هنوز قوی نیست. این روش جایگزینی بافتی است، در حالی که پژوهش‌های دیگر روی اصلاح ژن PAX6 تمرکز دارند.

در کامنت
https://t.me/FarazTed/48505

#آمار خط فقر

فاطمه عزیزخانی، پژوهشگر ارشد مرکز پژوهش‌های مجلس:" ⁧
خط فقر ⁩ در سال ۱۴۰۵ برای کل کشور حدود ۳۲ میلیون تومان و برای شهر تهران ۶۲.۵ میلیون تومان برآورد می‌شود. "

‏این در حالی است که حداقل ⁧حقوق ⁩ یک ⁧کارگر ⁩متأهل حدود ۲۴ میلیون تومان است!
‏خانوارهای شاغل در حال سقوط به زیرخط فقر…
@FarazTed

#نگاه وضعیت اسفبار جمهوری اس.

از دست رفتن کنترل تنگه هرمز تا تپه علی الطاهر لبنان
مهدی مهدوی آزاد

یررسی مهملات دکتر ذاکر نایک
دو قسمت
ادعای استخراج علوم روز از قرآن!
با زیرنویس فارسی

شریف جابر ادعاهای ذاکر نایک درباره «اعجاز علمی» را زیر ذره‌بین می‌برد. او نشان می‌دهد که بسیاری از این استدلال‌ها بر پایه تفسیرهای دلخواه و جهت دار، مغلطه و بازی با واژه‌ها و سوءاستفاده از ناآگاهی مخاطب به علم یا زبان عربی ساخته شده‌اند.
t.me/asre_roshangary/1732
t.me/asre_roshangary/1739

@FarazTed تجمیع ⭕️

#معرفی پادکست بنفش

بخشی از کانال
youtube.com/@newsha.podcast

بررسی خودمانی چرایی انواع و اقسام خرافه‌های رایج در ایران و جهان
با حضور:
جناب فرهاد ارکانی نویسنده، مترجم
دکتر حامد وحدتی نسب انسان شناسی و استاد دانشگاه
دکتر بهار کاتوزی فلسفه علم

در هر اپیزود سعی می شود با زبانی ساده و به دور از سوگیری مفاهیمی همچون سال تولد با شخصیت افراد، کف بینی، فال، موجودات فرازمینی، گنج یابی و دهها مورد دیگر را توضیح دهند.


#فهرست
1
https://t.me/FarazTed/48510
2
https://t.me/FarazTed/48531
3
https://t.me/FarazTed/48560
4
https://t.me/FarazTed/48615
5
https://t.me/FarazTed/48666
6
https://t.me/FarazTed/48692
7
https://t.me/FarazTed/48788
8
https://t.me/FarazTed/48829
9
https://t.me/FarazTed/48861
10
https://t.me/FarazTed/48880
11
https://t.me/FarazTed/48889
12
https://t.me/FarazTed/48911
13
https://t.me/FarazTed/48912
14
https://t.me/FarazTed/48958
15
https://t.me/FarazTed/48975
16
قسمت در یوتیوب موجود نبود
17
https://t.me/FarazTed/49002
18 & 19
https://t.me/FarazTed/49051


🆑

پادکست بنفش 1
من یه دی ماهی مغرورم

بنفش" پادکستی است برای پرسیدن سوالهایی که خجالت می‌کشیم بپرسیم چون از ما بعید است.
جایی برای به چالش کشیدن باورهایی که در پستو پنهان کرده‌ایم و اصلا به قیافه‌مان هم نمی آید، محل پرسش از اعتقاداتی که گردن نمی‌گیریم اما براساس آنها تصمیم می‌گیریم و حتی ازشان می‌ترسیم.

سایر قسمتها
https://t.me/FarazTed/48509

گوجه‌فرنگی حاوی ترکیبی نامرئی با اثرات بالقوه بر سلامت کبد است

محققان دانشگاه تافتس دریافتند فیتون (Phytoene)، ترکیبی بی‌رنگ و پیش‌ساز لیکوپن، می‌تواند شدت کبد چرب مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (MASLD) را در موش‌ها کاهش دهد. این یافته ممکن است توضیح دهد چرا گوجه‌فرنگی کامل در برخی مطالعات اثر محافظتی بیشتری از لیکوپن خالص داشته است.

تجمع چربی در سلول‌های کبدی، آغازگر اختلال MASLD است؛ اختلالی که در صورت پیشرفت می‌تواند به التهاب، آسیب کبدی و در نهایت سیروز منجر شود. این بیماری حدود ۳۸ درصد از بزرگسالان آمریکایی را درگیر می‌کند و شیوع آن در افراد مبتلا به چاقی یا دیابت بیشتر است.

موش‌هایی که به‌مدت ۶ ماه فیتون دریافت کردند، با وجود مصرف رژیم غذایی ناسالم، چربی کمتری در کبد داشتند. فیتون با فعال‌کردن پروتئین‌های تنظیم‌کننده متابولیسم، ظاهراً کبد را به سمت سوزاندن چربی به‌جای ذخیره آن سوق می‌دهد.

بااین‌حال، موش‌های فاقد آنزیم‌های لازم برای پردازش کاروتنوئیدها از این اثر محافظتی برخوردار نشدند؛ بنابراین فیتون احتمالاً برای اثرگذاری باید ابتدا به متابولیت‌های فعال‌تر تبدیل شود.
[منبع]
@roznegardanesh

مصرف بی‌رویه استامینوفن عامل تخریب کبد

مطالعه‌ای ۲۴ ساله از دانشگاه ویرجینیا نشان می‌دهد آسیب‌های شدید سمی کبد ناشی از داروها و مواد شیمیایی حدود ۴۰۰ درصد افزایش یافته و بیش از ۸۰ درصد موارد به بستری منجر شده است.

مقصر اصلی استامینوفن (پاراستامول) است؛ داروی رایج خانگی که در دوز معمول ایمن است اما در مصرف بیش از حد (بیش از ۳–۴ گرم در روز) ماده‌ای سمی در کبد تولید می‌کند. محدود کردن دوز آن در داروهای ترکیبی توسط FDA آسیب‌ها را تا ۸۵٪ کم کرد، اما مسمومیت با قرص‌های تک‌ماده‌ای همچنان بالا رفته.

الکل رتبه دوم را دارد و مصرف همزمان با استامینوفن سمیت را شدیدتر می‌کند. مکمل‌های گیاهی و بدنسازی بدون مجوز هم نقش قابل‌توجهی دارند.

نکته مهم: دوز را دقیق رعایت کنید و از مصرف همزمان چند داروی حاوی استامینوفن خودداری کنید.
https://scitechdaily.com/scientists-warn-of-a-nearly-400-increase-in-toxic-liver-injuries-one-common-drug-leads-the-list/

@FarazTed

تاثیر واکسن زونا برای دمانس

دانشمندان با استفاده از یک «آزمایش طبیعی» در ولز (شروع واکسیناسیون رایگان زونا فقط برای افراد دقیقاً ۷۰ ساله از اول سپتامبر ۲۰۱۳) دریافتند که واکسن زونا می‌تواند خطر ابتلا به دمانس و آلزایمر را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد.

افرادی که واکسن را دریافت کرده بودند، حدود ۲۰ درصد کمتر به دمانس مبتلا شدند. مطالعات بعدی در آمریکا (با جمعیت چندمیلیونی) نشان داد دو دوز کامل واکسن نوترکیب زونا خطر را تا حدود ۳۲ درصد کم می‌کند. این نتایج در کشورهای دیگر هم تکرار شده است.

فرضیه اصلی این است که ویروس عامل زونا (هرپس زوستر) با فعال شدن دوباره در سنین بالا باعث التهاب مزمن عصبی می‌شود که به تجمع پلاک‌های آمیلوئید و تائو در مغز کمک می‌کند. واکسن با سرکوب این ویروس، از آسیب به نورون‌ها جلوگیری می‌کند.

مطالعه جدیدتر (۲۰۲۶) نشان داد حتی در کسانی که قبلاً به دمانس مبتلا هستند، این واکسن روند زوال شناختی را کند کرده و نرخ بقا را افزایش می‌دهد.

این واکسن درمان قطعی نیست، اما به تأخیر انداختن بیماری حتی برای چند سال می‌تواند تأثیر بزرگی روی کیفیت زندگی میلیون‌ها نفر و کاهش هزینه‌های درمانی داشته باشد.

بیشتر
https://doctoreto.com/blog/shingles-vaccine/

و در کامنت
https://t.me/FarazTed/48513

طلای سفید زیر خاک سرخ استرالیا: کشف رآکتور طبیعی تولید هیدروژن پاک در اعماق زمین

تیمی از پژوهشگران به سرپرستی دانشمندان ایرانی (کاوه مغانی‌رحیمی و دکتر علیرضا کشاورز) در دانشگاه ادیث کوان استرالیا کشف کرده‌اند که ذخایر عظیم سنگ‌آهن منطقه پیلبارا مانند رآکتورهای طبیعی، هیدروژن پاک (طبیعی/طلایی/سفید) تولید می‌کنند.

در این فرآیند، کانی مگنتیت با آب داغ واکنش داده، به هماتیت تبدیل می‌شود و گاز هیدروژن خالص آزاد می‌کند. آزمایش‌های آزمایشگاهی (۲۰۰ درجه سانتی‌گراد و فشار بالای ۱۰۰ بار به مدت ۶۰ روز) نشان داد پودر سنگ حدود ۵ برابر بیشتر از سنگ یکدست هیدروژن تولید می‌کند، چون در سنگ صلب لایه هماتیت مانع نفوذ آب می‌شود.

با تزریق آب داغ و ایجاد شکستگی می‌توان این فرآیند را تقویت کرد و معادن آهن را به منابع انرژی پاک و تجدیدپذیر تبدیل نمود.

درکامنت
https://t.me/FarazTed/48514

پل های مدیسون کانتی ۱۹۹۵

#Cinema

خلاصه‌ #کتاب_صوتی
«بازداشتگاه صورتی: نیروهای شگفت‌آوری که بر اندیشه، احساس و رفتار ما اثر می‌گذارند»

#Nolan 27

در کامنت
https://t.me/FarazTed/48517

#تصویر نیچه
@FarazTed

#نگاه تفاوت تفکر خطی با تفکر سیستمی

هرچه بیشتر با تفکر سیستمی آشنا می‌شوم، بیشتر می‌فهمم که ماجرا صرفا یاد گرفتن چند مفهوم و اصطلاح تازه نیست. چیزی که کم‌کم تغییر می‌کند، شیوه‌ی دیدن ماست.
ما معمولا دنبال رابطه‌های مستقیم می‌گردیم. اتفاقی افتاده، پس می‌خواهیم بدانیم علتش چه بوده. مشکلی داریم، دنبال عاملی می‌گردیم که آن را ایجاد کرده و بعد سعی می‌کنیم همان عامل را حذف یا اصلاح کنیم.
این نوع نگاه در خیلی از موقعیت‌ها کار می‌کند، اما وقتی با یک سیستم طرفیم، ماجرا معمولا به این سادگی نیست.
در یک سیستم، اجزا فقط کنار هم قرار نگرفته‌اند؛ روی هم اثر می‌گذارند و از هم اثر می‌گیرند. تصمیمی که امروز می‌گیریم، رفتار بخشی از سیستم را تغییر می‌دهد؛ آن تغییر روی بخش دیگری اثر می‌گذارد و ممکن است بعد از مدتی اثرش دوباره به همان نقطه‌ی اول برگردد. این همان چیزی است که در زبان سیستمی از آن به‌عنوان حلقه‌های بازخورد یاد می‌کنیم.
برای همین همیشه نمی‌شود گفت «A باعث B شد» و پرونده را بست.
گاهی A روی B اثر می‌گذارد، B شرایط C را تغییر می‌دهد و C دوباره روی A اثر می‌گذارد. تازه ممکن است بخشی از این اثرها همان لحظه دیده نشوند و با تاخیر خودشان را نشان بدهند.
همین تاخیرها گاهی ما را به اشتباه می‌اندازند. کاری می‌کنیم و چون نتیجه‌ی فوری آن خوب است، فکر می‌کنیم راه‌حل درستی پیدا کرده‌ایم در حالی که بخشی از اثر واقعی آن تصمیم شاید چند ماه یا چند سال بعد ظاهر شود.
اینجاست که مفهوم پیامدهای ناخواسته معنای های دیگری می‌تواند به خود بگیرد.
و مسئله صرفا این نیست که نتوانستیم عاقبت یک تصمیم را پیش‌بینی کنیم. گاهی مسئله این است که اساسا دامنه‌ی نگاه‌مان کوچک بوده؛ یک رابطه را دیده‌ایم، اما شبکه‌ی روابط را ندیده‌ایم. نتیجه‌ی اول را دیده‌ایم، اما بازخوردهایی را که بعد از آن شکل می‌گیرند ندیده‌ایم.
تفکر سیستمی کم‌کم ما را از همین نگاه بیرون می‌آورد.
به‌جای اینکه فقط بپرسیم
«علت این اتفاق چیست؟»
می‌توانیم بپرسیم
◽️ چه مجموعه‌ای از روابط دارد این وضعیت را به وجود می‌آورد و تکرار می‌کند؟
این «تکرار»  بخش مهمی از ماجراست. چون در نگاه سیستمی، به‌جای اینکه فقط درگیر اتفاق‌های روزمره شویم، سعی می‌کنیم الگوهای پشت اتفاق‌ها را ببینیم.
اگر یک مسئله مدام برمی‌گردد، شاید مسئله فقط آدم‌ها یا اتفاق‌های مقطعی نباشند. شاید مورد یا مسئله  ای در ساختار روابط، قواعد، انگیزه‌ها یا بازخوردهای آن سیستم وجود دارد که دوباره همان الگو را تولید می‌کند.
اینجا نگاه ما از چه کسی یا چه چیزی مقصر بود؟ آرام‌آرام حرکت می‌کند به سمت اینکه «چه چیزی در این سیستم باعث می‌شود این رفتار دوباره تولید شود؟»
به نظرم این یکی از تفاوت‌های مهم نگاه سیستمی با نگاه خطی است.
تفکر سیستمی قرار نیست به ما قدرت پیش‌بینی همه‌چیز را بدهد. قرار هم نیست برای هر اتفاقی یک نمودار پیچیده بکشیم و اسمش را سیستم بگذاریم.
بیشتر از هر چیز، تمرینی است برای اینکه زود به اولین علت و اولین جواب قانع نشویم. روابط را ببینیم ،بازخوردها را جدی بگیریم ،حواسمان به تاخیرها هم باشد. و بتوانیم الگوها را پیدا کنیم.

🔴و قبل از اینکه بخشی از یک سیستم را تغییر بدهیم، کمی بیشتر فکر کنیم که این تغییر در ادامه چه چیزهای دیگری را به حرکت درمی‌آورد.

این نگاه و مفاهیمی که اینجا درباره‌شان نوشته ام ، بخشی از یادگیری من در دوره‌ی دوازده‌هفته‌ای تفکر سیستمی دکتر ستودگان است؛ دوره‌ای که بیش از هر چیز، برام تمرینی برای فاصله گرفتن از نگاه خطی و دیدن جهان از دریچه‌ی روابط، بازخوردها، الگوها و سیستم‌ها بوده است.
@neuro_VN

و ببینید
t.me/FarazTed/48520 👁

تفکر سیستمی
Episode 06 - Systemic Thinking
پیام بهرام‌پور

youtube.com/@jafekri

بخوانید
t.me/FarazTed/48519
t.me/FarazTed/48532

#نگاهی_به_آرشیو  ۷ سپتامبر  ۱۶ شهریور

🏮 ۹ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/1195
🏮 ۸ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/6994
🏮 ۷ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/13902
🏮 ۶ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/18598
🏮 ۵ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/22216
🏮 ۴ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/25326
🏮 ۳ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/30123
🏮 ۲ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/36680
🏮 ۱ سال پیش در چنین روزی
t.me/FarazTed/43067

👥  مطالب (غیرسیاسی) را فقط در کامنت این پیام ارسال کنید