🍁 سنت، بخش اقتدارگرای آیات قرآن را برای ما مهم میکند.
🔸 من در کتاب «قدرت و دانش» مفصل درباره سنت صحبت کردم. اشاره کردم که سنت یک نوع دیدن جهان و تجدد هم نوع دیگری از دیدن جهان است. وقتی با عینک بطلمیوسی به جهان نگاه میکنید، آیات قرآنی در قسمتهایی که با آن میتواند نزدیک باشد را برجسته میکنید و آن قسمتهایی که دور است را کنار میگذارید و برای شما مهم نیستند، چون شما با نگاه بطلمیوسی جهان را میبینید. آن قسمتهایی که با این نگاه دیده میشود، مثل برادههای آهن به این آهنربا جذب میشوند و آنهایی که هم جنس خودش نیست را جذب نمیکند، بنابراین دیده نمیشود. تصور من این بود که قرآن و احادیث صحیح ائمه، شبیه زمین است؛ یعنی زمین را اگر با علم قدیم یا جدید نگاه کنید، امکانات آن متفاوت میشود.
🔸 در آیات قرآن و روایات صحیح ما بسیار ادبیات نزدیک به دموکراسی وجود دارد، ولی در تفکر کلاسیک مبتنی بر فلسفه یونان به خصوص افلاطون، که ایرانیها پذیرفته بودند، چون دموکراسی مذموم بود، آن بخشی که قران هم از دموکراسی صحبت میکند دیده نمیشود و پنهان است. اما الان که شما نصوص دینی را میخوانید، میبینید که بسیاری از ادبیات یا متون دینی با دموکراسی همراه است یا حداقل نافی نیست. این نگاه جدیدی است. در واقع شما از زاویه دیگری یا طور دیگری نصوص را دیدید و به همین دلیل این جنبهها به چشم شما بیشتر میآید.
🔸 سنت ما به نحوی بود که به ایرانیها اجازه نمیداد از بین افلاطون و ارسطو، ارسطو را انتخاب کنند. یعنی سنت حتی افلاطون نیست، بلکه در واقع چیزی است که به متفکر ایرانی و جماعت ایرانی یعنی انسان ایرانی، این امکان را میدهد یا الزام میکند که در مواجهه با یونان، دنیای یونانی را تجزیه و به دو قسمت تقسیم کند. آنچه افلاطونی است را برای خود بردارد و آنچه ارسطویی است را کنار بگذارد. منظورم این است که سنت تنها افلاطون نیست، بلکه سنت چیزی است که حتی برای ما افلاطون را مهمتر از ارسطو میکند. همچنانکه این سنت، بخش اقتدارگرای آیات قرآن را برای ما مهم میکند و بخش دموکراتیک و عقلگرا را کم میکند.
🔸 فقه هم دانشی است که با تکیه بر آن سنت، غلظت سنتی پیدا کرده است. ولیکن خود دانش، سنت یا مدرن ندارد. فلسفه، فلسفه است، حال به اعتبار نوع نگاه جدید و قدیم میشود، ولی فلسفیدن یعنی مواجهه عقلی با جهان، حال مواجهه عقلی با جهان ممکن است جدید و ممکن است قدیم باشد. من خواستم بگویم فقه هم یک دانش است، یک بار در قالب سنت قرار میگیرد و یک بار ممکن است از این امر خلاص باشد. این امری است که من روی آن تحقیق میکردم.
🔸 یعنی همانطور که در مواجهه با فلسفه سیاسی یونان افلاطون به مذاق شما خوش آمد و ارسطو نه، ممکن است در فقه هم نظریههای فقهی اقتدارگرا به مذاق شما خوش آید و نظریههای فقهی دموکراتیک به مذاق شما خوش نیاید. در واقع فقه، هم این و هم آن است، چون مجموعه نظریات است. همچنانکه فلسفه یونان، هم افلاطون و هم ارسطو است. شما میبینید که در دوره جمهوری اسلامی چطور نظریههایی از ولایت فقیه که اقتدارگراست به مذاق حکومت و خیلی از حوزویها و علمای ما خوش میآید، اما نظریههایی که از درون همین حوزهها و از درون همین فقه درآمدند، ولی دموکراتیک هستند به مذاق آنها خوش نمیآید. در واقع سنت همان ذائقه ما است؛ آن ذائقهای که تاکنون با آن زندگی کردهایم. با هر چه مواجه شدیم به اعتبار آن، همه چیز را مثبت و منفی کردیم، پذیرفتیم یا طرد کردیم.
🍂 ویژه نامه انقلاب مشروطه، روزنامه فرهیختگان، 14 مرداد97.
@Feirahi
🔸 من در کتاب «قدرت و دانش» مفصل درباره سنت صحبت کردم. اشاره کردم که سنت یک نوع دیدن جهان و تجدد هم نوع دیگری از دیدن جهان است. وقتی با عینک بطلمیوسی به جهان نگاه میکنید، آیات قرآنی در قسمتهایی که با آن میتواند نزدیک باشد را برجسته میکنید و آن قسمتهایی که دور است را کنار میگذارید و برای شما مهم نیستند، چون شما با نگاه بطلمیوسی جهان را میبینید. آن قسمتهایی که با این نگاه دیده میشود، مثل برادههای آهن به این آهنربا جذب میشوند و آنهایی که هم جنس خودش نیست را جذب نمیکند، بنابراین دیده نمیشود. تصور من این بود که قرآن و احادیث صحیح ائمه، شبیه زمین است؛ یعنی زمین را اگر با علم قدیم یا جدید نگاه کنید، امکانات آن متفاوت میشود.
🔸 در آیات قرآن و روایات صحیح ما بسیار ادبیات نزدیک به دموکراسی وجود دارد، ولی در تفکر کلاسیک مبتنی بر فلسفه یونان به خصوص افلاطون، که ایرانیها پذیرفته بودند، چون دموکراسی مذموم بود، آن بخشی که قران هم از دموکراسی صحبت میکند دیده نمیشود و پنهان است. اما الان که شما نصوص دینی را میخوانید، میبینید که بسیاری از ادبیات یا متون دینی با دموکراسی همراه است یا حداقل نافی نیست. این نگاه جدیدی است. در واقع شما از زاویه دیگری یا طور دیگری نصوص را دیدید و به همین دلیل این جنبهها به چشم شما بیشتر میآید.
🔸 سنت ما به نحوی بود که به ایرانیها اجازه نمیداد از بین افلاطون و ارسطو، ارسطو را انتخاب کنند. یعنی سنت حتی افلاطون نیست، بلکه در واقع چیزی است که به متفکر ایرانی و جماعت ایرانی یعنی انسان ایرانی، این امکان را میدهد یا الزام میکند که در مواجهه با یونان، دنیای یونانی را تجزیه و به دو قسمت تقسیم کند. آنچه افلاطونی است را برای خود بردارد و آنچه ارسطویی است را کنار بگذارد. منظورم این است که سنت تنها افلاطون نیست، بلکه سنت چیزی است که حتی برای ما افلاطون را مهمتر از ارسطو میکند. همچنانکه این سنت، بخش اقتدارگرای آیات قرآن را برای ما مهم میکند و بخش دموکراتیک و عقلگرا را کم میکند.
🔸 فقه هم دانشی است که با تکیه بر آن سنت، غلظت سنتی پیدا کرده است. ولیکن خود دانش، سنت یا مدرن ندارد. فلسفه، فلسفه است، حال به اعتبار نوع نگاه جدید و قدیم میشود، ولی فلسفیدن یعنی مواجهه عقلی با جهان، حال مواجهه عقلی با جهان ممکن است جدید و ممکن است قدیم باشد. من خواستم بگویم فقه هم یک دانش است، یک بار در قالب سنت قرار میگیرد و یک بار ممکن است از این امر خلاص باشد. این امری است که من روی آن تحقیق میکردم.
🔸 یعنی همانطور که در مواجهه با فلسفه سیاسی یونان افلاطون به مذاق شما خوش آمد و ارسطو نه، ممکن است در فقه هم نظریههای فقهی اقتدارگرا به مذاق شما خوش آید و نظریههای فقهی دموکراتیک به مذاق شما خوش نیاید. در واقع فقه، هم این و هم آن است، چون مجموعه نظریات است. همچنانکه فلسفه یونان، هم افلاطون و هم ارسطو است. شما میبینید که در دوره جمهوری اسلامی چطور نظریههایی از ولایت فقیه که اقتدارگراست به مذاق حکومت و خیلی از حوزویها و علمای ما خوش میآید، اما نظریههایی که از درون همین حوزهها و از درون همین فقه درآمدند، ولی دموکراتیک هستند به مذاق آنها خوش نمیآید. در واقع سنت همان ذائقه ما است؛ آن ذائقهای که تاکنون با آن زندگی کردهایم. با هر چه مواجه شدیم به اعتبار آن، همه چیز را مثبت و منفی کردیم، پذیرفتیم یا طرد کردیم.
🍂 ویژه نامه انقلاب مشروطه، روزنامه فرهیختگان، 14 مرداد97.
@Feirahi
هرمنوتیک، کتاب و سنت.pdf
5 MB
هرمنوتیک، کتاب و سنت -
استاد محمد مجتهد شبستری
متنی ارزشمند برای علاقمندان به حوزه تفسیر و سیاست
@RoshanfekriDini
@Feirahi
استاد محمد مجتهد شبستری
متنی ارزشمند برای علاقمندان به حوزه تفسیر و سیاست
@RoshanfekriDini
@Feirahi
🔘شما از فلان پیشخدمت یا از فلان غلام چه فرقی دارید؟
🔹رفیق: در ساير دول هيچ وزيري نيست كه در علوم مملكت داري چند جلد كتاب مشهور ننوشته باشد و شما هنوز به پول كاغذي اعتقاد نداريد.
شما هنوز كفايت وزرا را در تعداد فراش مي دانيد و با وصف اين مي خواهيد اختيار بيست كرور خلق را به دست شما بدهند كه سالي يك كرور تومان مال ديوان را صرف تشخص خود بكنيد و هر ساعت بر اهالي ايران منت بگذاريد كه اگر من نباشم شما هم نخواهيد بود.آخر چه كرده ايد؟چه مي دانيد؟چه مي توانيد؟ چه حق داريد كه پادشاه شما را معبود ملت قرار دهد؟ فرضا پادشاه هم چنين كاري بخواهند بكند، شما را معبود ملت قرار دهد؟ فرضا پادشاه هم چنين كاري بخواهد بكند، شما چرا بايد قبول كنيد؟فرضا مردم آمدند و به شما سر فرود آوردند شما چرا نبايد خجالت بكشيد؟ شما از فلان محرر يا از فلان پيشخدمت يا از فلان غلام چه فرقي داريد؟شما خيال مي كنيد كه چون نوكر زياد داريد يا اينكه پدر شما اسب زياد داشته است يا يك وقتي با فلان خانم شام خورده ايد، حالا بايد شما مرد عاقل و مطاع ايران باشيد. به حق خدا اينطور نيست. اگر شما بيست يدك بكشيد و اگر هزار شاهد بياوريد كه كوچه هاي فرنگ را اندازه گرفته ايد و اگر هزار شاهد بياوريد كه موزون و موقر حركت مي كنيد و اگر ثابت كنيد كه جد شما با پنجاه نفر فراش راه مي رفت،باز در معني از پيشخدمت خود فرقي نخواهيد داشت. پادشاه هر وقت كه بخواهد محرر شما را مثل شما خواهد كرد.
🔹وزير: والله خوب مي گوييد.كاش اين حرف ها را قدري زودتر گفته بودي.حال مي فهمم كه وزراي فرنگ چرا كامل و عاقل و مدبر و معقول مي شوند.معلوم است وقتي كه از اطراف اين طور ايراد بگيرند،وزرا حكما متنبه مي شوند. اما چه كنم همين كه به يك مسند مي رسم مردم اينقدر تملق مي گويند كه آدم را ديوانه مي كنند. روزي صد نفر آدم به هزار زبان به من حالي مي كنند كه من اولين شخص ايران هستم و حكما بايد صدراعظم بشوم. هر كار بي معني كه مي كنم از اطراف مرا معتقد مي سازند كه بهتر از اين كار نمي شود. وقتي كه در اطاق تنها هستم مي بينم در حقيقت هيچ هنر ندارم. اما ميان مردم كه مي آيم از براي من صد هزار هنر پيدا مي كنند كه من از هيچ كدام خبر ندارم.نزديك بود كه اين مردم بي انصاف مرا از حالت انسانيت به كلي بيرون ببرند. امير نظام و وزراي فرنگ را قابل نوكري خود نمي دانستم و در اين اوقات خود را با پطر كبير و ناپلئون بزرگ به كلي مشتبه كرده بودم. حال هم متحير هستم كه اگر شاه مرا پيشكار خود نكنند پس اوضاع ايران چطور خواهد شد؟(صفحات ٦٠،٦١و ٦٢)
🔹🔹مجموعه آثار ميرزا ملكم خان ،رساله رفيق و وزير ؛تدوين محمد محيط طباطبايي
@Feirahi
🔹رفیق: در ساير دول هيچ وزيري نيست كه در علوم مملكت داري چند جلد كتاب مشهور ننوشته باشد و شما هنوز به پول كاغذي اعتقاد نداريد.
شما هنوز كفايت وزرا را در تعداد فراش مي دانيد و با وصف اين مي خواهيد اختيار بيست كرور خلق را به دست شما بدهند كه سالي يك كرور تومان مال ديوان را صرف تشخص خود بكنيد و هر ساعت بر اهالي ايران منت بگذاريد كه اگر من نباشم شما هم نخواهيد بود.آخر چه كرده ايد؟چه مي دانيد؟چه مي توانيد؟ چه حق داريد كه پادشاه شما را معبود ملت قرار دهد؟ فرضا پادشاه هم چنين كاري بخواهند بكند، شما را معبود ملت قرار دهد؟ فرضا پادشاه هم چنين كاري بخواهد بكند، شما چرا بايد قبول كنيد؟فرضا مردم آمدند و به شما سر فرود آوردند شما چرا نبايد خجالت بكشيد؟ شما از فلان محرر يا از فلان پيشخدمت يا از فلان غلام چه فرقي داريد؟شما خيال مي كنيد كه چون نوكر زياد داريد يا اينكه پدر شما اسب زياد داشته است يا يك وقتي با فلان خانم شام خورده ايد، حالا بايد شما مرد عاقل و مطاع ايران باشيد. به حق خدا اينطور نيست. اگر شما بيست يدك بكشيد و اگر هزار شاهد بياوريد كه كوچه هاي فرنگ را اندازه گرفته ايد و اگر هزار شاهد بياوريد كه موزون و موقر حركت مي كنيد و اگر ثابت كنيد كه جد شما با پنجاه نفر فراش راه مي رفت،باز در معني از پيشخدمت خود فرقي نخواهيد داشت. پادشاه هر وقت كه بخواهد محرر شما را مثل شما خواهد كرد.
🔹وزير: والله خوب مي گوييد.كاش اين حرف ها را قدري زودتر گفته بودي.حال مي فهمم كه وزراي فرنگ چرا كامل و عاقل و مدبر و معقول مي شوند.معلوم است وقتي كه از اطراف اين طور ايراد بگيرند،وزرا حكما متنبه مي شوند. اما چه كنم همين كه به يك مسند مي رسم مردم اينقدر تملق مي گويند كه آدم را ديوانه مي كنند. روزي صد نفر آدم به هزار زبان به من حالي مي كنند كه من اولين شخص ايران هستم و حكما بايد صدراعظم بشوم. هر كار بي معني كه مي كنم از اطراف مرا معتقد مي سازند كه بهتر از اين كار نمي شود. وقتي كه در اطاق تنها هستم مي بينم در حقيقت هيچ هنر ندارم. اما ميان مردم كه مي آيم از براي من صد هزار هنر پيدا مي كنند كه من از هيچ كدام خبر ندارم.نزديك بود كه اين مردم بي انصاف مرا از حالت انسانيت به كلي بيرون ببرند. امير نظام و وزراي فرنگ را قابل نوكري خود نمي دانستم و در اين اوقات خود را با پطر كبير و ناپلئون بزرگ به كلي مشتبه كرده بودم. حال هم متحير هستم كه اگر شاه مرا پيشكار خود نكنند پس اوضاع ايران چطور خواهد شد؟(صفحات ٦٠،٦١و ٦٢)
🔹🔹مجموعه آثار ميرزا ملكم خان ،رساله رفيق و وزير ؛تدوين محمد محيط طباطبايي
@Feirahi
🔘همیشه فهم نص موقت است
🔸نص عرفی نمیشود ولی همیشه فهم نص موقت است. ما این مبنا را در شیعه داریم که نص ثابت است. اما این فهم ما از نص است که متغیر میشود. تفکر شیعی میگوید ما مخطئه هستیم، یعنی نظر اجتهادیمان تا زمانی حجت شرعی است که نظر اجتهادی قویتری برای ما فراهم نشود. هر زمانی فراهم شد موظف به تغییر نظریه هستیم. تغییر نظریه به معنای تغییر فهم از نص است، اما نه اینکه نص تغییر پیدا کند.
🔘نایینی اندیشمندی پل ساز
🔸خطایی در تاریخنگاری ما وجود دارد که فکر میکنیم تجدد و فکر جدید از مشروطه شروع میشود و بعد میگوییم نائینی اینها را از کجا آورده است؟ آیا این واژهها را درست فهمیده یا درست نفهمیده است؟ وقتی عمیقتر به تاریخ ایران نگاه میکنیم میبینیم ادبیات تجدد حداقل 60-50 سال قبل از نائینی شروع شده است و نائینی هم با این تحولات آشناست. در واقع آنچه اهمیت دارد این است که نائینی شروعکننده به معنای بدایت تفکر درباره تجدد در ایران و حتی در اسلام نیست، چون قبل از او خیلیها کار کردند. نائینی آغازین نظریهپرداز جدی این مساله است. یعنی قبل از این کلی بحث شده، کتابها و مقالاتی نوشته شده و اینها را میبینید. مثلا در آثار افرادی همانند طالبوف و قبل از آن مثلا در آثار حاجسیاح یا مستشارالدوله، در کارهای سپهسالار و ایدههای قبل از آن در آثار میرزا فرخخان میبینید. اینها این واژهها را در جامعه طرح کرده بودند و فقیهی همانند نائینی که آدم تیزهوشی هم هست توانسته این مفاهیم را جمع کند و در قالب یک تئوری فقهی مطرح کند.
🔸کتاب نائینی اولین کتاب متجدد فقه سیاسی است، اما او اولین نفر در طرح مفاهیم تجدد در ایران نیست. نائینی روی این دیوار بلند ایستاده و به همین دلیل قد او بلند شده است. یعنی روی شانه اشخاص دیگری نشسته و این بحث را بالا برده است.
🔹ویژه نامه روزنامه فرهیختگان، 14 مرداد97.
@Feirahi
🔸نص عرفی نمیشود ولی همیشه فهم نص موقت است. ما این مبنا را در شیعه داریم که نص ثابت است. اما این فهم ما از نص است که متغیر میشود. تفکر شیعی میگوید ما مخطئه هستیم، یعنی نظر اجتهادیمان تا زمانی حجت شرعی است که نظر اجتهادی قویتری برای ما فراهم نشود. هر زمانی فراهم شد موظف به تغییر نظریه هستیم. تغییر نظریه به معنای تغییر فهم از نص است، اما نه اینکه نص تغییر پیدا کند.
🔘نایینی اندیشمندی پل ساز
🔸خطایی در تاریخنگاری ما وجود دارد که فکر میکنیم تجدد و فکر جدید از مشروطه شروع میشود و بعد میگوییم نائینی اینها را از کجا آورده است؟ آیا این واژهها را درست فهمیده یا درست نفهمیده است؟ وقتی عمیقتر به تاریخ ایران نگاه میکنیم میبینیم ادبیات تجدد حداقل 60-50 سال قبل از نائینی شروع شده است و نائینی هم با این تحولات آشناست. در واقع آنچه اهمیت دارد این است که نائینی شروعکننده به معنای بدایت تفکر درباره تجدد در ایران و حتی در اسلام نیست، چون قبل از او خیلیها کار کردند. نائینی آغازین نظریهپرداز جدی این مساله است. یعنی قبل از این کلی بحث شده، کتابها و مقالاتی نوشته شده و اینها را میبینید. مثلا در آثار افرادی همانند طالبوف و قبل از آن مثلا در آثار حاجسیاح یا مستشارالدوله، در کارهای سپهسالار و ایدههای قبل از آن در آثار میرزا فرخخان میبینید. اینها این واژهها را در جامعه طرح کرده بودند و فقیهی همانند نائینی که آدم تیزهوشی هم هست توانسته این مفاهیم را جمع کند و در قالب یک تئوری فقهی مطرح کند.
🔸کتاب نائینی اولین کتاب متجدد فقه سیاسی است، اما او اولین نفر در طرح مفاهیم تجدد در ایران نیست. نائینی روی این دیوار بلند ایستاده و به همین دلیل قد او بلند شده است. یعنی روی شانه اشخاص دیگری نشسته و این بحث را بالا برده است.
🔹ویژه نامه روزنامه فرهیختگان، 14 مرداد97.
@Feirahi
✅آخوندزاده معلم" معلم انقلاب"
هادي خسروشاهين
🔸اغلب روايت هاي تاريخي ما پر از دروغ و دغل است
وهيچ يك به واقعيت نمي ماند.بي گمان معماي اخوندزاده يكي از همان تحريف هاست.در ادامه متن خواني ها از اثار روشنگران ايراني در قرن نوزدهم به رساله كمال الدوله ميرزا فتحعلي اخوندزاده رسيده ام.شواهد مبرهني در اين متن وجود دارد كه او را از دايره نخبگان ضد دين به بيرون مي كشد"پاتريوت عبارت از آن كسي است كه به جهت وطن پرستي و حب ملت از بذل مال و جان مضايقه نكرده و به جهت منافع و آزادي وطن و ملت خود ساعي و جفاكش باشد.اين حالت و خاصيت هميشه در مردان غيرتمند بروز مي كند،از آن جمله پيغمبر ما محمد است كه به جهت سعادت وطن خود عربستان و بالخصوص مكه كه عشيره او قريش در انجا ساكن بود،به امور عظيم و شاقه اقدام نمود."اخوند زاده در اين رساله در تلاش است نسبت خود را با اسلامي متمايز از انچه ميان خلايق رواج دارد،مشخص و تعريف كند؛در اينجاست كه به پروتستانتيسم مي رسد:"مذهبي كه در آن فقط حقوق الناس باقي مي ماند"او به اين سبب كدهايي از اسلام نوين اش ارائه مي كند كه البته سالها قبل از پروتستانتيسم كالون و لوتر در جريان اسماعيليه و امام آن علي ذكره السلام شكل گرفته است."در اواخر ايام از اهالي فرنگستان نيز فرقي چند پيرو اين مذهب شدند"او در تعريف مختصات اين رنسانس اسلامي به نقل از علي ذكره السلام چنين مي نويسد:"قيامت هر كس مرگ اوست،به هر عاقلي لازم است كه در باطن به اقتضاي بشريت و عقل شريف ،سليم النفس و نيكوكار باشد.به اين چنين شخص مرد راه حق خطاب مي شود و در ظاهر هرگونه روش كه به جهت معاش و امور دنيويه خود مفيد ببيند،همان روش را به خود شعار سازد.پس علم تحصيل كنيد،نيكوكار شويد و از نعمات دنيويه در حيات پنج روزه خود بهره يابيد.ثروت و مكنت حاصل كنيد.به خيالات فاسده و عقايد ابلهانه خود را مقيد مكنيد و سعي و تلاش نماييد كه با علوم و صنايع و اعمال حسنه و صالحه و فضل و هنر در ميان ملل عالم برگزيده و مرجح شويد."
🔸نكته قابل تامل تاثيرپذيري احتمالي مرحوم دكتر علي شريعتي از اين رساله و احتمالا آثار ديگر آخوند زاده است.كنايه ها و تعريض هاي تند و تيز او نسبت به علما و عوام الناس بدليل ترويخ خرافه گري و بدعت ها در دين بي شباهت به تشيع صفوي شريعتي نيست."از اين تعزيه داري كه از دوران صفوي بسيار رواج يافته است،اصلا نه براي تو فايده اي هست و نه به جهت امام"بي گمان شريعتي از اين رساله هم به جهت فرم و ساختار گزنده و تنداش و هم از حيث محتوا تاثير پذيرفته است،بي انكه نامي و اشاره اي به وي داشته باشد.
🔸شايد بنا به همه اين ملاحظات باشد كه دكتر فيرحي نيز بر اين امر پاي مي فشارد كه اخوندزاده در ميانه پروتستانتيسم و سيويلزاسيون در نوسان بوده است.حداقل در رساله كمال الدوله اين سرگرداني به وضوح ديده مي شود اگرچه در جايي از ان بويژه در جداسازي دين از نهاد ديني عناصري از قطعيت نيز بوضوح نمايان است.در چنين بستري است كه اخوندزاده تا پايان حيات اش نه توانست از دين كاملا دست بكشد و نه آن را در كليت اش بپذيرد.
🔸تامل در اين رساله نشاندهنده به خطا رفتن بيشتر انديشمندان ما در تفسير سكولار و فرا متني و آغشته با حب و بغض از افكار اخوندزاده بوده است.اگر او روشنگري ضد دين بود احتمالا معلم انقلاب نيز ياراي ان را نداشت كه از اين تاملات ميرزا فتحعلي خوانشي به سود دين و پروتستانتيسم اسلامي داشته باشد.
@Feirahi
هادي خسروشاهين
🔸اغلب روايت هاي تاريخي ما پر از دروغ و دغل است
وهيچ يك به واقعيت نمي ماند.بي گمان معماي اخوندزاده يكي از همان تحريف هاست.در ادامه متن خواني ها از اثار روشنگران ايراني در قرن نوزدهم به رساله كمال الدوله ميرزا فتحعلي اخوندزاده رسيده ام.شواهد مبرهني در اين متن وجود دارد كه او را از دايره نخبگان ضد دين به بيرون مي كشد"پاتريوت عبارت از آن كسي است كه به جهت وطن پرستي و حب ملت از بذل مال و جان مضايقه نكرده و به جهت منافع و آزادي وطن و ملت خود ساعي و جفاكش باشد.اين حالت و خاصيت هميشه در مردان غيرتمند بروز مي كند،از آن جمله پيغمبر ما محمد است كه به جهت سعادت وطن خود عربستان و بالخصوص مكه كه عشيره او قريش در انجا ساكن بود،به امور عظيم و شاقه اقدام نمود."اخوند زاده در اين رساله در تلاش است نسبت خود را با اسلامي متمايز از انچه ميان خلايق رواج دارد،مشخص و تعريف كند؛در اينجاست كه به پروتستانتيسم مي رسد:"مذهبي كه در آن فقط حقوق الناس باقي مي ماند"او به اين سبب كدهايي از اسلام نوين اش ارائه مي كند كه البته سالها قبل از پروتستانتيسم كالون و لوتر در جريان اسماعيليه و امام آن علي ذكره السلام شكل گرفته است."در اواخر ايام از اهالي فرنگستان نيز فرقي چند پيرو اين مذهب شدند"او در تعريف مختصات اين رنسانس اسلامي به نقل از علي ذكره السلام چنين مي نويسد:"قيامت هر كس مرگ اوست،به هر عاقلي لازم است كه در باطن به اقتضاي بشريت و عقل شريف ،سليم النفس و نيكوكار باشد.به اين چنين شخص مرد راه حق خطاب مي شود و در ظاهر هرگونه روش كه به جهت معاش و امور دنيويه خود مفيد ببيند،همان روش را به خود شعار سازد.پس علم تحصيل كنيد،نيكوكار شويد و از نعمات دنيويه در حيات پنج روزه خود بهره يابيد.ثروت و مكنت حاصل كنيد.به خيالات فاسده و عقايد ابلهانه خود را مقيد مكنيد و سعي و تلاش نماييد كه با علوم و صنايع و اعمال حسنه و صالحه و فضل و هنر در ميان ملل عالم برگزيده و مرجح شويد."
🔸نكته قابل تامل تاثيرپذيري احتمالي مرحوم دكتر علي شريعتي از اين رساله و احتمالا آثار ديگر آخوند زاده است.كنايه ها و تعريض هاي تند و تيز او نسبت به علما و عوام الناس بدليل ترويخ خرافه گري و بدعت ها در دين بي شباهت به تشيع صفوي شريعتي نيست."از اين تعزيه داري كه از دوران صفوي بسيار رواج يافته است،اصلا نه براي تو فايده اي هست و نه به جهت امام"بي گمان شريعتي از اين رساله هم به جهت فرم و ساختار گزنده و تنداش و هم از حيث محتوا تاثير پذيرفته است،بي انكه نامي و اشاره اي به وي داشته باشد.
🔸شايد بنا به همه اين ملاحظات باشد كه دكتر فيرحي نيز بر اين امر پاي مي فشارد كه اخوندزاده در ميانه پروتستانتيسم و سيويلزاسيون در نوسان بوده است.حداقل در رساله كمال الدوله اين سرگرداني به وضوح ديده مي شود اگرچه در جايي از ان بويژه در جداسازي دين از نهاد ديني عناصري از قطعيت نيز بوضوح نمايان است.در چنين بستري است كه اخوندزاده تا پايان حيات اش نه توانست از دين كاملا دست بكشد و نه آن را در كليت اش بپذيرد.
🔸تامل در اين رساله نشاندهنده به خطا رفتن بيشتر انديشمندان ما در تفسير سكولار و فرا متني و آغشته با حب و بغض از افكار اخوندزاده بوده است.اگر او روشنگري ضد دين بود احتمالا معلم انقلاب نيز ياراي ان را نداشت كه از اين تاملات ميرزا فتحعلي خوانشي به سود دين و پروتستانتيسم اسلامي داشته باشد.
@Feirahi
✔️ روشنفکران دینی و فقه : نقدی بر دیدگاه دکتر فیرحی
🔸مهدی کاظمی زمهریر
🔹1- دکتر فیرحی در مصاحبه اخیر خود با ویژه نامه « صد و دوازدهمین سالگرد انقلاب مشروطه در ایران » منتشره توسط روزنامه فرهیختگان، به نقادی روشنفکران دینی به خاطر بی توجهی به فقه سیاسی پرداخته است. وی در این مصاحبه می گوید: « در دوران دانشجویی و حتی الان، احساس می کنم جریان روشنفکری ما با تکیه بر فلسفه و کلام و غفلت از تاثیر فقه و امکانات فقه در حوزه زندگی سیاسی باعث تاخیر در توسعه سیاسی کشور شده است». ( ص45) با فرض اینکه این نقد ناظر به روشنفکران دینی مسلمان پس از انقلاب است به بررسی آن خواهم پرداخت. انشاء الله در فرصتی دیگر دیدگاه روشنفکران عصر قاجار و پهلوی اول را در مورد فقه مورد بررسی قرار خواهم داد.
@Feirahi
✔️ متن کامل مقاله در سایت دین آنلاین به آدرس زیر:
http://dinonline.com/doc/note/fa/7968/
kazemizamharir
http://www.kazemizamharir.ir
🔸مهدی کاظمی زمهریر
🔹1- دکتر فیرحی در مصاحبه اخیر خود با ویژه نامه « صد و دوازدهمین سالگرد انقلاب مشروطه در ایران » منتشره توسط روزنامه فرهیختگان، به نقادی روشنفکران دینی به خاطر بی توجهی به فقه سیاسی پرداخته است. وی در این مصاحبه می گوید: « در دوران دانشجویی و حتی الان، احساس می کنم جریان روشنفکری ما با تکیه بر فلسفه و کلام و غفلت از تاثیر فقه و امکانات فقه در حوزه زندگی سیاسی باعث تاخیر در توسعه سیاسی کشور شده است». ( ص45) با فرض اینکه این نقد ناظر به روشنفکران دینی مسلمان پس از انقلاب است به بررسی آن خواهم پرداخت. انشاء الله در فرصتی دیگر دیدگاه روشنفکران عصر قاجار و پهلوی اول را در مورد فقه مورد بررسی قرار خواهم داد.
@Feirahi
✔️ متن کامل مقاله در سایت دین آنلاین به آدرس زیر:
http://dinonline.com/doc/note/fa/7968/
kazemizamharir
http://www.kazemizamharir.ir
دینآنلاین
روشنفکران دینی و فقه : نقدی بر دیدگاه دکتر فیرحی | دینآنلاین
دکتر فیرحی در مصاحبه اخیر خود با ویژهنامه «صدودوازدهمین سالگرد انقلاب مشروطه در ایران» منتشر شده توسط روزنامه فرهیختگان، به نقادی روشنفکران دینی بهخاطر بیتوجهی به فقه سیاسی پرداخته است. وی در این مصاحبه میگوید: «در دوران دانشجویی و حتی الان، احساس میکنم…
Audio
درسگفتار "فقه سیاسی"
جلسه اول. دوشنبه 2/مهر/97
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
#فقه_سیاسی
@Feirahi
جلسه اول. دوشنبه 2/مهر/97
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
#فقه_سیاسی
@Feirahi
🔘چرا شب و روز در اخذ اموال و علو منصب خودکشی می نمایید؟
🔹با اين كه بيست دفعه به چشم خود ديده ايد كه طمع و حرص وزرا به كجا منجر شده است باز شب و روز در اخذ اموال و علو منصب خودكشي مي نماييد و در باطن وجد داريد كه مردم نمي فهمند چقدر مداخل مي كنيد و حال آنكه مي دانيد كه مداخل هيچ وزير در ايران مخفي نبوده است.
🔹شما خيال مي كنيد كه پول ها را از براي اولاد خود جمع مي كنيد و هيچ ملتفت نيستيد كه مثل متقدمين از براي دولت فعلگي مي كنيد. بي جهت سهو ننماييد اين نوع وزارتي كه مي خواهيد بكنيد حكماً همان نتيجه را خواهد داشت كه هميشه داشته است. اگر طالب ذلت ساير وزرا نيستيد سبك وزارت ايشان را فراموش كنيد وليكن خيال نكنيد لذت وزارت همان است كه ميرزا آقاخان مي برد. وزراي ايران از لذت وزارت همان گوشت شتر و ماديان سفيد را انتخاب كرده اند. واقعا آدم بايد چقدر وحشي و چقدر ناقابل و چقدر طفل باشد كه در حين وزارت ايران دل خود را خوش كند كه فلان پسرش پنج يدك مي كشد و شوهر فلان دخترش حمايل سرخ مي زند،
🔹از براي يك وزير ايران چه لذتي بالاتر از آن است كه ببيند كه دولت ايران صاحب يك كرور لشگر نظام شده است. هرگاه نصف آن تدابيري كه ميرزا آقاخان به جهت ازدياد مداخل نظام الملك به كار برد، صرف ازدياد و انتظام لشگر مي شد، الان هند مال ايران بود. اما وقتي كه به يك كالسكه مندرس سوار مي شويم و چند سوار گرسنه دور خود جمع مي كنيم، خيال مي نماييم كه جميع شئونات بزرگي و نهايت مراتب لذت استقلال را حاصل كرده ايم.
🔹لذت بزرگي را در ايران آن وزير خواهد برد كه بتواند بگويد: راه هاي آهن ايران را من ساختم، اماكن مشرفه را من گرفتم، افغانستان مال من است، عهدنامه تركمنچاي را من پاره كردم. ملل اسلام را از چنگ كفار من نجات دادم. ماليات ايران را من به پنجاه كرور رسانيدم، راه تسخير آسيا را من باز كردم، لذت وزارت ايران در اين آثارها است و من هنوز نتوانسته ام بفهمم چطور مي شود كه يك وزير ايران اين لذت هاي روح پرور را مي گذارد و عمر خود را در آرزوي بازيچه هاي تشخص بي معني تلف مي كند. چهل سال است لورو پالمرستون وزارت مي كند، هميشه مقروض بوده است، در عمرش نه يدك داشته است و نه فراش، الان از وزارت معزول شده است و اشخاصي كه كرورها دارند فخر مي كنند كه دو دقيقه با او حرف بزنند. اگر مستحق منصب وزارت باشيد همت خود را يك قدري صرف اين نوع وزارت نماييد(صفحات٦٢،٦٣و٦٤).
🔸مجموعه آثار ميرزا ملكم خان ،رساله رفيق و وزير ؛تدوين محمد محيط طباطبايي
@Feirahi
🔹با اين كه بيست دفعه به چشم خود ديده ايد كه طمع و حرص وزرا به كجا منجر شده است باز شب و روز در اخذ اموال و علو منصب خودكشي مي نماييد و در باطن وجد داريد كه مردم نمي فهمند چقدر مداخل مي كنيد و حال آنكه مي دانيد كه مداخل هيچ وزير در ايران مخفي نبوده است.
🔹شما خيال مي كنيد كه پول ها را از براي اولاد خود جمع مي كنيد و هيچ ملتفت نيستيد كه مثل متقدمين از براي دولت فعلگي مي كنيد. بي جهت سهو ننماييد اين نوع وزارتي كه مي خواهيد بكنيد حكماً همان نتيجه را خواهد داشت كه هميشه داشته است. اگر طالب ذلت ساير وزرا نيستيد سبك وزارت ايشان را فراموش كنيد وليكن خيال نكنيد لذت وزارت همان است كه ميرزا آقاخان مي برد. وزراي ايران از لذت وزارت همان گوشت شتر و ماديان سفيد را انتخاب كرده اند. واقعا آدم بايد چقدر وحشي و چقدر ناقابل و چقدر طفل باشد كه در حين وزارت ايران دل خود را خوش كند كه فلان پسرش پنج يدك مي كشد و شوهر فلان دخترش حمايل سرخ مي زند،
🔹از براي يك وزير ايران چه لذتي بالاتر از آن است كه ببيند كه دولت ايران صاحب يك كرور لشگر نظام شده است. هرگاه نصف آن تدابيري كه ميرزا آقاخان به جهت ازدياد مداخل نظام الملك به كار برد، صرف ازدياد و انتظام لشگر مي شد، الان هند مال ايران بود. اما وقتي كه به يك كالسكه مندرس سوار مي شويم و چند سوار گرسنه دور خود جمع مي كنيم، خيال مي نماييم كه جميع شئونات بزرگي و نهايت مراتب لذت استقلال را حاصل كرده ايم.
🔹لذت بزرگي را در ايران آن وزير خواهد برد كه بتواند بگويد: راه هاي آهن ايران را من ساختم، اماكن مشرفه را من گرفتم، افغانستان مال من است، عهدنامه تركمنچاي را من پاره كردم. ملل اسلام را از چنگ كفار من نجات دادم. ماليات ايران را من به پنجاه كرور رسانيدم، راه تسخير آسيا را من باز كردم، لذت وزارت ايران در اين آثارها است و من هنوز نتوانسته ام بفهمم چطور مي شود كه يك وزير ايران اين لذت هاي روح پرور را مي گذارد و عمر خود را در آرزوي بازيچه هاي تشخص بي معني تلف مي كند. چهل سال است لورو پالمرستون وزارت مي كند، هميشه مقروض بوده است، در عمرش نه يدك داشته است و نه فراش، الان از وزارت معزول شده است و اشخاصي كه كرورها دارند فخر مي كنند كه دو دقيقه با او حرف بزنند. اگر مستحق منصب وزارت باشيد همت خود را يك قدري صرف اين نوع وزارت نماييد(صفحات٦٢،٦٣و٦٤).
🔸مجموعه آثار ميرزا ملكم خان ،رساله رفيق و وزير ؛تدوين محمد محيط طباطبايي
@Feirahi
داود فیرحی
🍁 تقدم فقه بر فلسفه 🔹 شما هیچگاه نمیبینید که در مباحث سیاسی و اجتماعی به فلسفه ارجاع دهند. دانش عملی ما همیشه فقه بوده است. از قدیم به فقها مراجعه میکردند. برای ازدواج، طلاق، فتوای جنگ، دفاع، قصاص، مشروع و نامشروع بودن حکومت، قیام علیه حکومت یا دفاع از…
🔘اولویت فقه بر فلسفه
🔹در جهان اسلام دانش فلسفی، دانشی است که در عمل دو ویژگی دارد. یکی نخبه گرا است و کاربست عمومی ندارد و دیگری این است که هر کجا خواسته به عمل برسد، آن را به فقه واگذار کرده است. به عنوان مثال فارابی اصل حکومت را توضیح می دهد اما می گوید شکل و جزئیات آن را باید از فقه پرسید.
🔹فلسفه فقط برای امر سیاسی مبنا درست می کند. مثلاً از ضرورت حکومت سخن می گوید اما چگونگی توضیح آن را به فقه واگذار می کند. محققان متأخر ما تحت تأثیر سنت اروپایی تصور می کنند این فلسفه است که قدرت توضیح دهندگی دارد. با آن که این امر در اروپا وجود دارد اما در ایران هرگز چنین نبوده است. فلسفه در ایران یک دانش تزیینی است و اساساً نمی توان آن را یک دانش بنیان گذار دانست. این فیلسوف نیست که فقیه را تکفیر می کند بلکه این فقیه است که فیلسوف را تکفیر می کند. در منازعه بین این دو همیشه فیلسوف فراری است. در جامعه ما همواره فقیهان رهبران قوم بوده اند. آن ها بودند که فرمان تکفیر، جهاد، قتل، تحریم و ... را دادند. بنابراین بخش تعیین کنندگی، مربوط به این دانش است.
🔸سیاست نامه، شماره ۹، مرداد ۹۷، ص۳۳
@Feirahi
🔹در جهان اسلام دانش فلسفی، دانشی است که در عمل دو ویژگی دارد. یکی نخبه گرا است و کاربست عمومی ندارد و دیگری این است که هر کجا خواسته به عمل برسد، آن را به فقه واگذار کرده است. به عنوان مثال فارابی اصل حکومت را توضیح می دهد اما می گوید شکل و جزئیات آن را باید از فقه پرسید.
🔹فلسفه فقط برای امر سیاسی مبنا درست می کند. مثلاً از ضرورت حکومت سخن می گوید اما چگونگی توضیح آن را به فقه واگذار می کند. محققان متأخر ما تحت تأثیر سنت اروپایی تصور می کنند این فلسفه است که قدرت توضیح دهندگی دارد. با آن که این امر در اروپا وجود دارد اما در ایران هرگز چنین نبوده است. فلسفه در ایران یک دانش تزیینی است و اساساً نمی توان آن را یک دانش بنیان گذار دانست. این فیلسوف نیست که فقیه را تکفیر می کند بلکه این فقیه است که فیلسوف را تکفیر می کند. در منازعه بین این دو همیشه فیلسوف فراری است. در جامعه ما همواره فقیهان رهبران قوم بوده اند. آن ها بودند که فرمان تکفیر، جهاد، قتل، تحریم و ... را دادند. بنابراین بخش تعیین کنندگی، مربوط به این دانش است.
🔸سیاست نامه، شماره ۹، مرداد ۹۷، ص۳۳
@Feirahi
🍀 تحلیل آزمون دکتری 97
🔹 در آزمون دکتری علوم سیاسی و روابط بین الملل سال 97، سرفصل اندیشه سیاسی و روابط بین الملل مهمترین بخش آن محسوب می شوند؛ به طوری که در مجموع، بیش از 40 سوال از این دو بخش مطرح شده است.
🔹 مهمترین منابع در بخش اندیشه سیاسی در غرب، تاریخ فلسفه سیاسی غرب دکتر عالم (دو جلد) و لیبرالیسم و محافظه کاری دکتر بشیریه می باشد.
🔹 فقه و سیاست در ایران معاصر و نظام سیاسی و دولت در اسلام دکتر فیرحی، اندیشه سیاسی در اسلام و ایران دکتر قادری و مبانی اندیشه سیاسی در اسلام دکتر حقیقت، مهمترین منابع بخش اندیشه سیاسی در اسلام در آزمون 97 محسوب می شوند.
@Feirahi
🔹 در قسمت روابط نیز اکثر سوالات از آثار دکتر قاسمی، مشیراده، قوام، فیروزآبادی و برچیل مطرح می شود.
👇👇👇👇👇
@enterpolitics
🔹 در آزمون دکتری علوم سیاسی و روابط بین الملل سال 97، سرفصل اندیشه سیاسی و روابط بین الملل مهمترین بخش آن محسوب می شوند؛ به طوری که در مجموع، بیش از 40 سوال از این دو بخش مطرح شده است.
🔹 مهمترین منابع در بخش اندیشه سیاسی در غرب، تاریخ فلسفه سیاسی غرب دکتر عالم (دو جلد) و لیبرالیسم و محافظه کاری دکتر بشیریه می باشد.
🔹 فقه و سیاست در ایران معاصر و نظام سیاسی و دولت در اسلام دکتر فیرحی، اندیشه سیاسی در اسلام و ایران دکتر قادری و مبانی اندیشه سیاسی در اسلام دکتر حقیقت، مهمترین منابع بخش اندیشه سیاسی در اسلام در آزمون 97 محسوب می شوند.
@Feirahi
🔹 در قسمت روابط نیز اکثر سوالات از آثار دکتر قاسمی، مشیراده، قوام، فیروزآبادی و برچیل مطرح می شود.
👇👇👇👇👇
@enterpolitics
جنگ فرقه ها در مشروطیت Archpoldeb@؛ .pdf
502.3 KB
✅ تحلیلی ارزشمند،أما یک جانبه و نه چندان دقیق، از نویسنده ای مشهور، درباره انقلاب مشروطیت ایران.
@Feirahi
📖جنگ فرقه ها در انقلاب مشروطیت ایران
🖌هما ناطق
📚 آرشیو سیاسی تلگرام
🆔 @Archpoldeb
@Feirahi
📖جنگ فرقه ها در انقلاب مشروطیت ایران
🖌هما ناطق
📚 آرشیو سیاسی تلگرام
🆔 @Archpoldeb
Audio
درسگفتار "فقه سیاسی"
جلسه اول. دوشنبه 2/مهر/97
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
#فقه_سیاسی
@Feirahi
جلسه اول. دوشنبه 2/مهر/97
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
#فقه_سیاسی
@Feirahi
✅ درآمدی بر روش شناسی در اندیشه سیاسی؛ مبانی سیاست مدرن.
* هر روش شناسی تابعی از ماهیت موضوعش است. موضوع ممکن است تجربی، تاریخی، تفسیری و غیره باشد؛ روش شناسی آن هم همین طور. در نتیجه، هر روشی را برای هر موضوعی نمی توان به کار برد. هر موضوعی اقتضای متدولوژی خاص خود را دارد.
* روش شناسی علوم انسانی خیلی تجربی نیست بلکه بیشتر از جنس تفسیر است. ما با چهار حوزه مرتبطیم: حوزه سیاست، باورهای اجتماعی مثل دین، تاریخ، و تفسیر. ما انسان های معاصر چگونه امر سیاسی خود را تفسیر کرده و ساخته ایم. در این کلاس، روش شناسی تفسیر های مدرن از امر سیاسی دنبال می شود.
* امر سیاسی در تمام دنیا به جدید و قدیم(سنت و تجدد) تقسیم می شود. برای فهمیدن امر سیاسی جدید، چیزی به نام انقلاب در مفهوم امر سیاسی احتیاج به توضیح دارد و ناگزیر باید به تبیین مختصر از گسست ها پرداخت. به همین دلیل، در روش شناسی تفسیر امر سیاسی، مجبوریم تجربه اروپایی را مطالعه کنیم چون آن تجربه در حال جهانی شدن است.
* امر سیاسی در دنیای قدیم یا ذیل الهیات بود یا در پیوند با الهیات. به طور مثال، دکتر طباطبایی معتقد است که فارابی سیاست را ذیل نبوت بررسی کرده است. در ادبیات اروپایی نیز همین بوده و امر سیاسی ذیل عیسی مسیح قرار گرفته است. در یونان نیز افلاطون رابطه الهیات با سیاست را مطرح می کند.
* در مورد انقلاب در امر سیاسی اختلاف نظر وجود دارد که آیا تجدد به معنای گسست از الهیات است یا به معنای فهم جدید از الهیات؟
✅ در اروپا دو نگرش غالب وجود دارد:
یکم) امر سیاسی جدید خودش را مستقل از اخلاق و مذهب نشان می دهد. نماینده این دیدگاه، ماکیاولی است. در این نگرش، تجدد سیاسی به معنای فاصله گیری رادیکال سیاست از مذهب است. در نتیجه در این دیدگاه، امر سیاسی استقلال دارد.
دوم) امر سیاسی جدید ته در استقلال خود بلکه در امتداد تفسیری مجدد از مذهب و بویژه از انجیل در اروپا بوده و درک جدیدی از دیانت ارائه می دهد. لاک نماینده دیدگاه دوم است.
براین اساس، نگرش اول نوعی رنسانس و دومی، نوعی پروتستانتیسم است.
* در هر دو دیدگاه، امر سیاسی با چه متدولوژی شناخته می شود؟
ادبیات ماکیاولی بر شناخت قوای انسان به عنوان یک موجود سیاسی و اتم سیاست تمرکز می کند. در این نگرش، انسان موجودی شرور و متمایل به قدرت است که هیچ گاه سیری ندارد و به خاطر این قدرت، تن به هر کاری می دهد کشتن، انقیاد، مکر، اعمال زور.
در انسان شناسی ماکیاولی رگه هایی وجود دارد که انسان را هم مدنی می کند و هم ضد مدنی. این جا تحلیل های تجربی جواب نمی دهد بلکه تحلیل عقلی از غرائز و انگیزه های انسانی مهم می شود.
* در نگرش دوم، سیاست جدید امتداد درک جدید از رابطه خدا و انسان در انجیل است. در این جا باید دید که متن مقدس انسان را چگونه توصیف می کند.
ادبیات قدیمی مسیحی توصیفی از انسان می کند که انسان موجودی شرور، و شورش گر علیه خدا است که دچار شورش شده و مورد نفرت خداوند است که او را جز با چماق سلطنت نمی توان مهار کرد و نمی شود از انسان شرور نظرخواهی کرد. انسان یوحنا به خاطر مخالفت با خدا از بهشت رانده شده است.
* اما نظریه های دینی جدید با محوریت لاک معتقد است که انسان صورتی از خدا بوده و شرور نیست. هر انسانی یک مسیح است و هر مسیحی یک روح القدس. هر انسانی صورتی از خدا است:«خُلق الانسان علی صوره الرحمن». هستی انسان، خداگونه است و از درون آن، حقوق بشر، و برابری انسان ها قطع نظر از مذاهب در می آید. در این حالت، امر سیاسی می شود اداره انسان ها بما هو انسان نه به خاطر مسیحی یا یهودی بودنشان.
* از درون این نظریه، «قرارداد سیاسی» در می آید. انسان ها هیچ گاه همدیگر را نمی کشند. اصل بر این است که هر انسانی انسان دیگر را خداگونه می بیند و به او احترام می گذارد. امر سیاسی از قرارداد این انسان ها ناشی می شود. از درون این قراردادها، دولت ملی ساخته می شود.
✅ البته نگاه سومی هم وجود دارد که متأثر از هگل و دیگران، الهیات و سیاست را به تک تک افراد ارجاع نمی دهد بلکه به تاریخ و دیالکتیک ارجاع می دهد. در نگاه تاریخ گرایی، این موضوع بررسی می شود که چگونه به طور تاریخی یک ملت ساخته می شود. این ارجاع به تاریخ هم باز یا فلسفی است یا الهیاتی. در این نگاه، فرد اهمیت نداشته و کلیت تاریخ و البته سنت ها مهم هستند. در این جا، رضایت به معنای اقناع ناشی از سنت است نه رضایت ناشی از قرارداد.
درس گفتار «روش شناسی در اندیشه سیاسی»، جلسه اول، 6مهرماه97.
#اندیشه_سیاسی
@Feirahi
* هر روش شناسی تابعی از ماهیت موضوعش است. موضوع ممکن است تجربی، تاریخی، تفسیری و غیره باشد؛ روش شناسی آن هم همین طور. در نتیجه، هر روشی را برای هر موضوعی نمی توان به کار برد. هر موضوعی اقتضای متدولوژی خاص خود را دارد.
* روش شناسی علوم انسانی خیلی تجربی نیست بلکه بیشتر از جنس تفسیر است. ما با چهار حوزه مرتبطیم: حوزه سیاست، باورهای اجتماعی مثل دین، تاریخ، و تفسیر. ما انسان های معاصر چگونه امر سیاسی خود را تفسیر کرده و ساخته ایم. در این کلاس، روش شناسی تفسیر های مدرن از امر سیاسی دنبال می شود.
* امر سیاسی در تمام دنیا به جدید و قدیم(سنت و تجدد) تقسیم می شود. برای فهمیدن امر سیاسی جدید، چیزی به نام انقلاب در مفهوم امر سیاسی احتیاج به توضیح دارد و ناگزیر باید به تبیین مختصر از گسست ها پرداخت. به همین دلیل، در روش شناسی تفسیر امر سیاسی، مجبوریم تجربه اروپایی را مطالعه کنیم چون آن تجربه در حال جهانی شدن است.
* امر سیاسی در دنیای قدیم یا ذیل الهیات بود یا در پیوند با الهیات. به طور مثال، دکتر طباطبایی معتقد است که فارابی سیاست را ذیل نبوت بررسی کرده است. در ادبیات اروپایی نیز همین بوده و امر سیاسی ذیل عیسی مسیح قرار گرفته است. در یونان نیز افلاطون رابطه الهیات با سیاست را مطرح می کند.
* در مورد انقلاب در امر سیاسی اختلاف نظر وجود دارد که آیا تجدد به معنای گسست از الهیات است یا به معنای فهم جدید از الهیات؟
✅ در اروپا دو نگرش غالب وجود دارد:
یکم) امر سیاسی جدید خودش را مستقل از اخلاق و مذهب نشان می دهد. نماینده این دیدگاه، ماکیاولی است. در این نگرش، تجدد سیاسی به معنای فاصله گیری رادیکال سیاست از مذهب است. در نتیجه در این دیدگاه، امر سیاسی استقلال دارد.
دوم) امر سیاسی جدید ته در استقلال خود بلکه در امتداد تفسیری مجدد از مذهب و بویژه از انجیل در اروپا بوده و درک جدیدی از دیانت ارائه می دهد. لاک نماینده دیدگاه دوم است.
براین اساس، نگرش اول نوعی رنسانس و دومی، نوعی پروتستانتیسم است.
* در هر دو دیدگاه، امر سیاسی با چه متدولوژی شناخته می شود؟
ادبیات ماکیاولی بر شناخت قوای انسان به عنوان یک موجود سیاسی و اتم سیاست تمرکز می کند. در این نگرش، انسان موجودی شرور و متمایل به قدرت است که هیچ گاه سیری ندارد و به خاطر این قدرت، تن به هر کاری می دهد کشتن، انقیاد، مکر، اعمال زور.
در انسان شناسی ماکیاولی رگه هایی وجود دارد که انسان را هم مدنی می کند و هم ضد مدنی. این جا تحلیل های تجربی جواب نمی دهد بلکه تحلیل عقلی از غرائز و انگیزه های انسانی مهم می شود.
* در نگرش دوم، سیاست جدید امتداد درک جدید از رابطه خدا و انسان در انجیل است. در این جا باید دید که متن مقدس انسان را چگونه توصیف می کند.
ادبیات قدیمی مسیحی توصیفی از انسان می کند که انسان موجودی شرور، و شورش گر علیه خدا است که دچار شورش شده و مورد نفرت خداوند است که او را جز با چماق سلطنت نمی توان مهار کرد و نمی شود از انسان شرور نظرخواهی کرد. انسان یوحنا به خاطر مخالفت با خدا از بهشت رانده شده است.
* اما نظریه های دینی جدید با محوریت لاک معتقد است که انسان صورتی از خدا بوده و شرور نیست. هر انسانی یک مسیح است و هر مسیحی یک روح القدس. هر انسانی صورتی از خدا است:«خُلق الانسان علی صوره الرحمن». هستی انسان، خداگونه است و از درون آن، حقوق بشر، و برابری انسان ها قطع نظر از مذاهب در می آید. در این حالت، امر سیاسی می شود اداره انسان ها بما هو انسان نه به خاطر مسیحی یا یهودی بودنشان.
* از درون این نظریه، «قرارداد سیاسی» در می آید. انسان ها هیچ گاه همدیگر را نمی کشند. اصل بر این است که هر انسانی انسان دیگر را خداگونه می بیند و به او احترام می گذارد. امر سیاسی از قرارداد این انسان ها ناشی می شود. از درون این قراردادها، دولت ملی ساخته می شود.
✅ البته نگاه سومی هم وجود دارد که متأثر از هگل و دیگران، الهیات و سیاست را به تک تک افراد ارجاع نمی دهد بلکه به تاریخ و دیالکتیک ارجاع می دهد. در نگاه تاریخ گرایی، این موضوع بررسی می شود که چگونه به طور تاریخی یک ملت ساخته می شود. این ارجاع به تاریخ هم باز یا فلسفی است یا الهیاتی. در این نگاه، فرد اهمیت نداشته و کلیت تاریخ و البته سنت ها مهم هستند. در این جا، رضایت به معنای اقناع ناشی از سنت است نه رضایت ناشی از قرارداد.
درس گفتار «روش شناسی در اندیشه سیاسی»، جلسه اول، 6مهرماه97.
#اندیشه_سیاسی
@Feirahi