🔸سخنرانی دکتر نوبهار ، دکتر برهانی و داود فیرحی با عنوان "تبارشناسی رابطه قانون و شرع در ایران معاصر"، یکشنبه 6 آبان 97، ساعت 15، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، سالن دفاعیه
@Feirahi
@Feirahi
💥مستشارالدوله و رابطه شریعت و قانون؛
✅ میرزا یوسف مستشارالدوله(1239-1313ق) در نامه ای به مظفرالدین میرزا ولیعهد به سال1306ق، بر دو نکته پای فشرده است؛ یکی ضرورت تاریخی حکومت قانون، و دیگری، عدم منافات قانون با « مذهب حقۀ اسلام».
✅صاحب یک کلمه می نویسد؛
این فقره از واضحات است که بعدها هیچ یک از اقوام و ملل مسلم و غیر مسلم بدون قانون زندگی نمی توانند بکنند. و هرگاه خودشان اقدام به نشر قانون ننمایند، به طوری که در مادۀ صربستان و غیرها دیگران دولت عثمانی را با آن قدرتی که داشت مجبور کردند، ما را نیز آسوده نخواهند گذاشت و مجبور خواهند کرد.
✅و باز قسم به ذات احدیت یاد می کنم که وضع قانون هرگز منافی مذهب حقۀ اسلام نیست و خلل و نقصی به دین و اسلامیان نمی رساند. بلکه به واسطۀ اجرای قانون اسلام و اسلامیان به فواید غیر مترقبه نایل می شوند و از دستبرد اجانب خلاص و آسوده شده در انظار اهل عالم به عظمت و بزرگی زندگی می نمایند.
(میرزا یوسف مستشار الدوله، پیوست رسالۀ یک کلمه، نامه 1306ق به مظفرالدین میرزا ولیعهد، ص156).
@Feirahi
✅ میرزا یوسف مستشارالدوله(1239-1313ق) در نامه ای به مظفرالدین میرزا ولیعهد به سال1306ق، بر دو نکته پای فشرده است؛ یکی ضرورت تاریخی حکومت قانون، و دیگری، عدم منافات قانون با « مذهب حقۀ اسلام».
✅صاحب یک کلمه می نویسد؛
این فقره از واضحات است که بعدها هیچ یک از اقوام و ملل مسلم و غیر مسلم بدون قانون زندگی نمی توانند بکنند. و هرگاه خودشان اقدام به نشر قانون ننمایند، به طوری که در مادۀ صربستان و غیرها دیگران دولت عثمانی را با آن قدرتی که داشت مجبور کردند، ما را نیز آسوده نخواهند گذاشت و مجبور خواهند کرد.
✅و باز قسم به ذات احدیت یاد می کنم که وضع قانون هرگز منافی مذهب حقۀ اسلام نیست و خلل و نقصی به دین و اسلامیان نمی رساند. بلکه به واسطۀ اجرای قانون اسلام و اسلامیان به فواید غیر مترقبه نایل می شوند و از دستبرد اجانب خلاص و آسوده شده در انظار اهل عالم به عظمت و بزرگی زندگی می نمایند.
(میرزا یوسف مستشار الدوله، پیوست رسالۀ یک کلمه، نامه 1306ق به مظفرالدین میرزا ولیعهد، ص156).
@Feirahi
نقدي بر سخنراني داود فيرحي در سخنراني «عاشورا و بحران خلافت»
وعظ به جاي خطابه
مختار جعفري: فوكو در 1971 در كالج فني آيندهوون هلند در مناظره با چامسكي ميگويد: «يكي از راهكارهايي كه به نظر من قبل از هر چيز ديگر عاجل و اضطراري است ازاينقرار است، دستكم در جوامع اروپايي رسم بر اين است كه تلقي كنيم كه قدرت در دستان دولت متمركزشده است و آن را از طريق تعدادي نهاد خاص مثل دستگاه اجرايي پليس و ارتش اعمال ميكند. ميدانيم كه همه اينها درستشدهاند تا فرمانها را منتقل و اجرا كنند و كساني را كه تبعيت نميكنند تنبيه كنند؛ اما به اعتقاد من قدرت سياسي از طريق نهادهايي نيز اعمال ميشود كه ظاهرا هيچوجه مشتركي باقدرت سياسي ندارد»... .
متن کامل این یادداشت را در صفحه ۱۴ امروز روزنامه اعتماد بخوانید؛
"سياستنامه" صفحه اي از روزنامه "اعتماد" است كه به فلسفه، تاريخ، سياست و جامعه شناسي مي پردازد.
دبير؛ عظيم محمودآبادي
خبرنگاران؛ مهسا علیبیگی و رضا پورحسین
ارتباط با دبير صفحه👇
@azimmahmoodabady
عضویت👇
https://t.me/siyasatnamehetemad
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
وعظ به جاي خطابه
مختار جعفري: فوكو در 1971 در كالج فني آيندهوون هلند در مناظره با چامسكي ميگويد: «يكي از راهكارهايي كه به نظر من قبل از هر چيز ديگر عاجل و اضطراري است ازاينقرار است، دستكم در جوامع اروپايي رسم بر اين است كه تلقي كنيم كه قدرت در دستان دولت متمركزشده است و آن را از طريق تعدادي نهاد خاص مثل دستگاه اجرايي پليس و ارتش اعمال ميكند. ميدانيم كه همه اينها درستشدهاند تا فرمانها را منتقل و اجرا كنند و كساني را كه تبعيت نميكنند تنبيه كنند؛ اما به اعتقاد من قدرت سياسي از طريق نهادهايي نيز اعمال ميشود كه ظاهرا هيچوجه مشتركي باقدرت سياسي ندارد»... .
متن کامل این یادداشت را در صفحه ۱۴ امروز روزنامه اعتماد بخوانید؛
"سياستنامه" صفحه اي از روزنامه "اعتماد" است كه به فلسفه، تاريخ، سياست و جامعه شناسي مي پردازد.
دبير؛ عظيم محمودآبادي
خبرنگاران؛ مهسا علیبیگی و رضا پورحسین
ارتباط با دبير صفحه👇
@azimmahmoodabady
عضویت👇
https://t.me/siyasatnamehetemad
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
🔘نقدي بر سخنراني داود فيرحي در سخنراني «عاشورا و بحران خلافت»؛ وعظ به جاي خطابه
🔸فوكو در 1971 در كالج فني آيندهوون هلند در مناظره با چامسكي ميگويد: «يكي از راهكارهايي كه به نظر من قبل از هر چيز ديگر عاجل و اضطراري است ازاينقرار است، دستكم در جوامع اروپايي رسم بر اين است كه تلقي كنيم كه قدرت در دستان دولت متمركز شده است و آن را از طريق تعدادي نهاد خاص مثل دستگاه اجرايي پليس و ارتش اعمال ميكند. ميدانيم كه همه اينها درستشدهاند تا فرمانها را منتقل و اجرا كنند و كساني را كه تبعيت نميكنند تنبيه كنند؛ اما به اعتقاد من قدرت سياسي از طريق نهادهايي نيز اعمال ميشود كه ظاهرا هيچوجه مشتركي باقدرت سياسي ندارد».
🔸آنچه در سخنراني فيرحي ديده نشد
فوكو وظيفه خود را روشنگري در باب قدرت و پايين كشيدن قدرت از سرير اسطورهاي خود به زير ميداند. فوكو از عامليت قدرت و سوژه ميگريزد و تنها به اعمال قدرت و شرايط آن ميپردازد. او براي اين كار بعد مقابل قدرت يعني مقاومت را به عنوان نقطه عزيمت انتخاب ميكند. اينها از بنيانهاي انديشه فوكو هستند كه در سخنراني دكتر فيرحي در 26 شهريور 1397 در دارالزهراء تهران با عنوان «عاشورا و بحران خلافت» ديده نميشود. گويي فيرحي در عبور تاريخي خويش از انديشههاي نخستينش از صندلي فوكو بلند شده و بر صندلي چامسكي نشسته است. بهزعم دكتر اردستاني در ميزگرد «روششناسي فوكو و مطالعات ايران»؛ بررسي كتاب «دانش، قدرت و مشروعيت در اسلام» (11/03/1394) دكتر فيرحي در كتاب صدرالذكر كه رساله دكتريشان است سعي كردهاند تا انديشههاي فوكو را در آن جاي دهند و از نظريه «گفتمان» استفاده كنند. بهرغم آن ديدگاه و رويه در فقه سياسي، فيرحي در اينجا از منظر اقتصاد سياسي به بحث وارد ميشود و قائل به عامليت سوژه و قدرت است. او به سراغ خليفه دوم و سوم ميرود. او از واژگان دولت رانتي، «كنترل رسانهها»-كه بهطور تصادفي نام يكي از كتابهاي چامسكي است، تماميتخواهي [توتاليتاريسم] و... استفاده ميكند و با ذهنيت طبقاتي ماركس معترضان را در برابر بهرهمندان قرار ميدهد. او با ايده اختناق و «اعتراض» بهپيش ميآيد و آزادي خواهان را در برابر فرصتطلبان مينشاند. «اعتراض» معادل كلمه لاتين Protestantism (پروتستان) است. استفاده از كلمات خاص اينچنيني خاستگاه فكري و ارجاعاتي كه دكتر در تحليل خود ميآورد را يادآور ميشود. اين ارجاعات نحوه ورود دكتر به بحث و نحوه نتيجهگيري آخر را براي مخاطب روشن ميكند. دكتر فيرحي، واقعه كربلا را همچون نهضت اصلاحات مذهبي مينگرد. او مساله قائل شدن امتياز براي دايره نزديكان و اصحاب پيامبر را در مساله غنائم در سر طناب ميگيرد و به ترديد در عملكرد خليفه و دستگاه حكومت ميرسد؛ موضوعي كه در زمان خود با اعتراض جامعه آن زمان مواجه نشده است.
🔸مساله غنائم در تحليل فيرحي از خلافت
دكتر فيرحي با بحث غنائم و ثروت به دستآمده و نحوه توزيع در زمان خلفاي دوم و سوم، با زبان ماركس دغدغههاي زمين، ثروت و سرمايه را بازگويي ميكند. فيرحي در بحث خود همچنين سيستم حكمراني شهرهاي قبيلهاي مكه و مدينه را اشرافي و شورايي دانسته و آن را ادامه دولتشهرهاي يوناني- رومي ميداند. سنت شهري يونان و دولتشهرهاي آن متاثر از شرايط طبيعي و توپوگرافي و به همان ميزان شرايط اجتماعي و فرهنگي آن، نوع خاصي از حكومت را موجب شده بودند. سنت شهري روم هم با جاده و مواصلات ارتباطي و عمارتهاي بزرگ شناخته ميشود و در سيستم حكومتي آن مجالسي همچون سنا و شوراها وجود داشت كه هرچند ادامه سنت يوناني بود اما با سازوكارهاي متفاوتي كه ايجاد كردند آن را بديل سيستم يوناني ميدانند. سازوكارهاي قدرت و اداره جوامع در عربستان آن زمان (بهويژه در مكه و مدينه) مبتني بر جغرافيا و اقليم و همچنين فرهنگ و اجتماع آن دوره است. سيستم خوني، تعصب، چادرنشيني، خرافه، رسوم عشيرهاي و...اجزايي در كنار سيستم حكومتي نيستند بلكه در آن تبلوريافتهاند. درنتيجه انتقال سيستم حكومتي يونان و روم به مكه و مدينه جاي سوال دارد. دكتر فيرحي ورود پيامبر به مدينه و انتخاب سنت مدني را علت و معلولي بيان ميكند و آنها را زنجيروار و در توالي هم قرار ميدهد. او تاريخنگاري ميكند كه دقيقا مورد انتقاد فوكو است. فوكو در مقابل اين رويه تبارشناسي را مطرح كرده است و بهجاي كشف سرچشمهها يا بازسازي تكامل خطي رويدادها، ميخواهد گذشته متناقض را واكاوي و تأثير قدرت را بر شكلگيري و توجيه حقيقت بررسي كند.
🔸مساله دولت رانتيري در خلافت
دكتر فيرحي بهجاي اينكه مستقيم به سراغ رويه خليفه دوم در توزيع غنائم ميرفت كه بهزعم او باعث فساد سيستماتيك دولتي شد، بايد به سراغ شرايطي ميرفت كه در آن همچنين رويهاي توجيه شده و حق پنداشته ميشود.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
ادامه👇👇👇👇
🔸فوكو در 1971 در كالج فني آيندهوون هلند در مناظره با چامسكي ميگويد: «يكي از راهكارهايي كه به نظر من قبل از هر چيز ديگر عاجل و اضطراري است ازاينقرار است، دستكم در جوامع اروپايي رسم بر اين است كه تلقي كنيم كه قدرت در دستان دولت متمركز شده است و آن را از طريق تعدادي نهاد خاص مثل دستگاه اجرايي پليس و ارتش اعمال ميكند. ميدانيم كه همه اينها درستشدهاند تا فرمانها را منتقل و اجرا كنند و كساني را كه تبعيت نميكنند تنبيه كنند؛ اما به اعتقاد من قدرت سياسي از طريق نهادهايي نيز اعمال ميشود كه ظاهرا هيچوجه مشتركي باقدرت سياسي ندارد».
🔸آنچه در سخنراني فيرحي ديده نشد
فوكو وظيفه خود را روشنگري در باب قدرت و پايين كشيدن قدرت از سرير اسطورهاي خود به زير ميداند. فوكو از عامليت قدرت و سوژه ميگريزد و تنها به اعمال قدرت و شرايط آن ميپردازد. او براي اين كار بعد مقابل قدرت يعني مقاومت را به عنوان نقطه عزيمت انتخاب ميكند. اينها از بنيانهاي انديشه فوكو هستند كه در سخنراني دكتر فيرحي در 26 شهريور 1397 در دارالزهراء تهران با عنوان «عاشورا و بحران خلافت» ديده نميشود. گويي فيرحي در عبور تاريخي خويش از انديشههاي نخستينش از صندلي فوكو بلند شده و بر صندلي چامسكي نشسته است. بهزعم دكتر اردستاني در ميزگرد «روششناسي فوكو و مطالعات ايران»؛ بررسي كتاب «دانش، قدرت و مشروعيت در اسلام» (11/03/1394) دكتر فيرحي در كتاب صدرالذكر كه رساله دكتريشان است سعي كردهاند تا انديشههاي فوكو را در آن جاي دهند و از نظريه «گفتمان» استفاده كنند. بهرغم آن ديدگاه و رويه در فقه سياسي، فيرحي در اينجا از منظر اقتصاد سياسي به بحث وارد ميشود و قائل به عامليت سوژه و قدرت است. او به سراغ خليفه دوم و سوم ميرود. او از واژگان دولت رانتي، «كنترل رسانهها»-كه بهطور تصادفي نام يكي از كتابهاي چامسكي است، تماميتخواهي [توتاليتاريسم] و... استفاده ميكند و با ذهنيت طبقاتي ماركس معترضان را در برابر بهرهمندان قرار ميدهد. او با ايده اختناق و «اعتراض» بهپيش ميآيد و آزادي خواهان را در برابر فرصتطلبان مينشاند. «اعتراض» معادل كلمه لاتين Protestantism (پروتستان) است. استفاده از كلمات خاص اينچنيني خاستگاه فكري و ارجاعاتي كه دكتر در تحليل خود ميآورد را يادآور ميشود. اين ارجاعات نحوه ورود دكتر به بحث و نحوه نتيجهگيري آخر را براي مخاطب روشن ميكند. دكتر فيرحي، واقعه كربلا را همچون نهضت اصلاحات مذهبي مينگرد. او مساله قائل شدن امتياز براي دايره نزديكان و اصحاب پيامبر را در مساله غنائم در سر طناب ميگيرد و به ترديد در عملكرد خليفه و دستگاه حكومت ميرسد؛ موضوعي كه در زمان خود با اعتراض جامعه آن زمان مواجه نشده است.
🔸مساله غنائم در تحليل فيرحي از خلافت
دكتر فيرحي با بحث غنائم و ثروت به دستآمده و نحوه توزيع در زمان خلفاي دوم و سوم، با زبان ماركس دغدغههاي زمين، ثروت و سرمايه را بازگويي ميكند. فيرحي در بحث خود همچنين سيستم حكمراني شهرهاي قبيلهاي مكه و مدينه را اشرافي و شورايي دانسته و آن را ادامه دولتشهرهاي يوناني- رومي ميداند. سنت شهري يونان و دولتشهرهاي آن متاثر از شرايط طبيعي و توپوگرافي و به همان ميزان شرايط اجتماعي و فرهنگي آن، نوع خاصي از حكومت را موجب شده بودند. سنت شهري روم هم با جاده و مواصلات ارتباطي و عمارتهاي بزرگ شناخته ميشود و در سيستم حكومتي آن مجالسي همچون سنا و شوراها وجود داشت كه هرچند ادامه سنت يوناني بود اما با سازوكارهاي متفاوتي كه ايجاد كردند آن را بديل سيستم يوناني ميدانند. سازوكارهاي قدرت و اداره جوامع در عربستان آن زمان (بهويژه در مكه و مدينه) مبتني بر جغرافيا و اقليم و همچنين فرهنگ و اجتماع آن دوره است. سيستم خوني، تعصب، چادرنشيني، خرافه، رسوم عشيرهاي و...اجزايي در كنار سيستم حكومتي نيستند بلكه در آن تبلوريافتهاند. درنتيجه انتقال سيستم حكومتي يونان و روم به مكه و مدينه جاي سوال دارد. دكتر فيرحي ورود پيامبر به مدينه و انتخاب سنت مدني را علت و معلولي بيان ميكند و آنها را زنجيروار و در توالي هم قرار ميدهد. او تاريخنگاري ميكند كه دقيقا مورد انتقاد فوكو است. فوكو در مقابل اين رويه تبارشناسي را مطرح كرده است و بهجاي كشف سرچشمهها يا بازسازي تكامل خطي رويدادها، ميخواهد گذشته متناقض را واكاوي و تأثير قدرت را بر شكلگيري و توجيه حقيقت بررسي كند.
🔸مساله دولت رانتيري در خلافت
دكتر فيرحي بهجاي اينكه مستقيم به سراغ رويه خليفه دوم در توزيع غنائم ميرفت كه بهزعم او باعث فساد سيستماتيك دولتي شد، بايد به سراغ شرايطي ميرفت كه در آن همچنين رويهاي توجيه شده و حق پنداشته ميشود.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
ادامه👇👇👇👇
ادامه👆👆👆
او با قائل بودن به معیار و رویکرد تأویل گرایی ملاک قضاوت را در خصوص رویکرد خلفای دوم و سوم رفتار پيامبر (در مرتبه پايينتر ابوبكر) قرار ميدهد و رفتار خليفه چهارم - امام علي(ع) - را بازگشت به اصل ميداند كه مجددا بعد از او از اصل انحراف پيدا ميكند. اصولا مشكلي در استفاده از روشهاي علمي گوناگون و اتخاذ بينشهاي متفاوت نيست. حتي ميتوان با قايل بودن به يك انديشه مشخص در زماني خاص، در زماني ديگر از روش يا بينش ديگر استفاده كرد. معالوصف استفاده همزمان از روشهاي متفاوت يعني پذيرش هستيشناسيها و معرفتشناسيهاي متفاوت كه خروجي متفاوت و گاه متعارضي به دست ميدهند؛ خروجياي كه جمعبندي آنها مصون از اشتباه و مصادره به مطلوب نخواهد بود. دكتر فيرحي در انتها با قرينهيابي براي سخنان امام حسين (ع) بهنوعي تحليل كلام ميكند و ميخواهد شرايط اجتماعي را بر اساس كلام تفسير كند. اين در حالي است كه در تحليل گفتمان رمزگشايي از كلام با رجوع به شرايط اجتماعي و تبيين مساله قدرت به دست ميآيد نه اينكه شرايط اجتماعي برحسب كلام تفسير شود.
🔸وعظ به جاي خطابه
تفاوت اين دو رويه در اين است كه محقق پيش از بررسي موضوع جواب خود را در دست دارد و به بيان بهتر بهجاي توضيح درصدد توجيه است. در واقع قسمت انتهايي بحث دكتر از تحليل علمي فاصله ميگيرد و بهنوعي به وعظ ميماند تا خطابه. هرچند شايد مكان ايراد سخنراني و تناسب زماني آن ميطلبد كه بحث اينگونه بهپيش برود و بيان شود، برند دكتر فيرحي و اينكه او را به عنوان استاد علوم سياسي و پژوهشگر علوم سياسي- بهطور خاص فقه سياسي- ميشناسند، انتظارات مخاطب را از كلام و استدلال او تغيير داده است؛ زيرا همانطور كه مولوي را بيشتر عارف ميشناسند تا شاعر، دكتر فيرحي را بيشتر استاد دانشگاهي ميدانند تا واعظ.
🔸مختار جعفری، روزنامه اعتماد، 6 آبان97، ص14.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
او با قائل بودن به معیار و رویکرد تأویل گرایی ملاک قضاوت را در خصوص رویکرد خلفای دوم و سوم رفتار پيامبر (در مرتبه پايينتر ابوبكر) قرار ميدهد و رفتار خليفه چهارم - امام علي(ع) - را بازگشت به اصل ميداند كه مجددا بعد از او از اصل انحراف پيدا ميكند. اصولا مشكلي در استفاده از روشهاي علمي گوناگون و اتخاذ بينشهاي متفاوت نيست. حتي ميتوان با قايل بودن به يك انديشه مشخص در زماني خاص، در زماني ديگر از روش يا بينش ديگر استفاده كرد. معالوصف استفاده همزمان از روشهاي متفاوت يعني پذيرش هستيشناسيها و معرفتشناسيهاي متفاوت كه خروجي متفاوت و گاه متعارضي به دست ميدهند؛ خروجياي كه جمعبندي آنها مصون از اشتباه و مصادره به مطلوب نخواهد بود. دكتر فيرحي در انتها با قرينهيابي براي سخنان امام حسين (ع) بهنوعي تحليل كلام ميكند و ميخواهد شرايط اجتماعي را بر اساس كلام تفسير كند. اين در حالي است كه در تحليل گفتمان رمزگشايي از كلام با رجوع به شرايط اجتماعي و تبيين مساله قدرت به دست ميآيد نه اينكه شرايط اجتماعي برحسب كلام تفسير شود.
🔸وعظ به جاي خطابه
تفاوت اين دو رويه در اين است كه محقق پيش از بررسي موضوع جواب خود را در دست دارد و به بيان بهتر بهجاي توضيح درصدد توجيه است. در واقع قسمت انتهايي بحث دكتر از تحليل علمي فاصله ميگيرد و بهنوعي به وعظ ميماند تا خطابه. هرچند شايد مكان ايراد سخنراني و تناسب زماني آن ميطلبد كه بحث اينگونه بهپيش برود و بيان شود، برند دكتر فيرحي و اينكه او را به عنوان استاد علوم سياسي و پژوهشگر علوم سياسي- بهطور خاص فقه سياسي- ميشناسند، انتظارات مخاطب را از كلام و استدلال او تغيير داده است؛ زيرا همانطور كه مولوي را بيشتر عارف ميشناسند تا شاعر، دكتر فيرحي را بيشتر استاد دانشگاهي ميدانند تا واعظ.
🔸مختار جعفری، روزنامه اعتماد، 6 آبان97، ص14.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
🔘 "حق بی پایان انسان"
🔹در دوران گذشته، سیاست در حوزه شرف، فضیلت، و خاص گرایی بود و لاجرم به نابرابری و اقتدار گرایی می رسید،اما در دوران تجدد، سیاست به حوزه کرامت، برابری و جهان انسان های عادی(Ordinary) منتقل می شود.
این در واقع انقلابی است در درک مدرن از سیاست. لاک چنین انقلابی را بر مبنای ایمان توجیه می کند.
🔹همزمان با جابجایی امر سیاسی از حوزه فضیلت به حوزه کرامت؛ هویت نیز از هویت جمعی به هویت فردی دگرگون می شود(انتقال هویت از کلکسیون های مبتنی بر نژاد و خون وغیره به هویت های فردی).
🔹انقلاب در امر سیاسی، و در هویت به پیدایش دوران حقوق بی پایان فرد فرد انسان ها منجر شده و بر این اساس، تکالیف انسان استثناء گشته و تکالیف مبتنی بر حقوق می شوند. در این حالت، آدمی گشایشی دارد بی انتها مگر آن که حضور "دیگران" حدی برایش ایجاد کند.
🔸درس گفتار "روش شناسی در اندیشه سیاسی"، جلسه پنجم، 6 آبان 97.
@Feirahi
🔹در دوران گذشته، سیاست در حوزه شرف، فضیلت، و خاص گرایی بود و لاجرم به نابرابری و اقتدار گرایی می رسید،اما در دوران تجدد، سیاست به حوزه کرامت، برابری و جهان انسان های عادی(Ordinary) منتقل می شود.
این در واقع انقلابی است در درک مدرن از سیاست. لاک چنین انقلابی را بر مبنای ایمان توجیه می کند.
🔹همزمان با جابجایی امر سیاسی از حوزه فضیلت به حوزه کرامت؛ هویت نیز از هویت جمعی به هویت فردی دگرگون می شود(انتقال هویت از کلکسیون های مبتنی بر نژاد و خون وغیره به هویت های فردی).
🔹انقلاب در امر سیاسی، و در هویت به پیدایش دوران حقوق بی پایان فرد فرد انسان ها منجر شده و بر این اساس، تکالیف انسان استثناء گشته و تکالیف مبتنی بر حقوق می شوند. در این حالت، آدمی گشایشی دارد بی انتها مگر آن که حضور "دیگران" حدی برایش ایجاد کند.
🔸درس گفتار "روش شناسی در اندیشه سیاسی"، جلسه پنجم، 6 آبان 97.
@Feirahi
✔ داود فیرحی:🔻
در دوره پس از انقلاب اسلامی شاهد دو گفتمان در رابطه قانون و شرع هستیم که هر دو کم و بیش اقتدارگرا هستند. یکی گفتمان حضرت امام است که عناصر دموکراتیک و اقتدارگرای بالایی دارد. این گفتمان قانون را به مصلحت ارجاع داد؛ به جای اینکه به حوزه آزادیها و حقوق مردم ارجاع دهد و چون به مصلحت ارجاع داد، مجبور شد هم شورای نگهبان و هم نهادهای جدیدی مانند مجمع تشخیص شکل بگیرد و هم اینکه مجلس در بعضی مواقع از وکلای ملت تبدیل به کارشناسانی شود که ید تقنینی فقیه حاکم تلقی میشوند و لذا از اختیارات مجلس در مشروطه کم شد.
جریان فکری دیگر که پس از مرحوم امام، در کشور رواج یافت، بیشتر شاگردان مستقیم و غیرمستقیم شهید محمد باقر صدر بودند. این جریان فکری به جای اینکه قانون را به سمت حقوق ملت و نمایندگان مردم سوق دهند، قانون را به سمت منطقهای که فراغ شریعت است، متمایل کردند و در واقع به قلمرو اجتهاد بردند. این گفتمان اقتدارگرایی بالاتری [نسبت به قبلی] دارد.
سخنرانی "تبارشناسی رابطه قانون و شریعت در ایران معاصر" ، دانشگاه تهران 6 آبان 97
@Feirahi
در دوره پس از انقلاب اسلامی شاهد دو گفتمان در رابطه قانون و شرع هستیم که هر دو کم و بیش اقتدارگرا هستند. یکی گفتمان حضرت امام است که عناصر دموکراتیک و اقتدارگرای بالایی دارد. این گفتمان قانون را به مصلحت ارجاع داد؛ به جای اینکه به حوزه آزادیها و حقوق مردم ارجاع دهد و چون به مصلحت ارجاع داد، مجبور شد هم شورای نگهبان و هم نهادهای جدیدی مانند مجمع تشخیص شکل بگیرد و هم اینکه مجلس در بعضی مواقع از وکلای ملت تبدیل به کارشناسانی شود که ید تقنینی فقیه حاکم تلقی میشوند و لذا از اختیارات مجلس در مشروطه کم شد.
جریان فکری دیگر که پس از مرحوم امام، در کشور رواج یافت، بیشتر شاگردان مستقیم و غیرمستقیم شهید محمد باقر صدر بودند. این جریان فکری به جای اینکه قانون را به سمت حقوق ملت و نمایندگان مردم سوق دهند، قانون را به سمت منطقهای که فراغ شریعت است، متمایل کردند و در واقع به قلمرو اجتهاد بردند. این گفتمان اقتدارگرایی بالاتری [نسبت به قبلی] دارد.
سخنرانی "تبارشناسی رابطه قانون و شریعت در ایران معاصر" ، دانشگاه تهران 6 آبان 97
@Feirahi
وفات پيامبر و بحرانهاي جامعه اسلامي در گفتوگو با داود فيرحي:
♦️دولت رانتير، فساد سيستماتيك
عظيم محمودآبادي: با وفات پيامبر برخي از قبايل مدينه نگران آن ميشوند كه مبادا مركزيت حكومت به مكه منتقل شود و مدينه دوباره در وضعيت يثرب پيش از اسلام قرار بگيرد و به حاشيه رانده شود. براي همين قبايل مختلف به تكاپو ميافتند. برخيشان اعلام استقلال و برخي ديگر اعلام ارتداد ميكنند. در اين ميان بني ساعده در سقيفه خود تجمع كرده و به بحث درباره آينده دولت اسلامي ميپردازند. برخي بزرگان قريش از جمله خلفاي اول و دوم نيز خودشان را به سقيفه بنيساعده ميرسانند و گويي با قبايل مدني حاضر توافق ميكنند كه مركز خلافت در مدينه بماند اما خليفه از قريش انتخاب شود. بنابراين با شيوهاي شورايي و بنا بر سنت مدني خليفه اول انتخاب ميشود اما به شيوهاي غير شورايي و مكي به تمشيت امور ميپردازد. در تداوم شيوه مكي بعد از درگذشت خليفه اول، با روش غيردموكراتيكتر خليفه دوم به حكومت ميرسد. او با رسيدن به حكومت براي دفع برخي تهديدها از دولت مستقر اسلامي، ساز و كار جديدي را در فرآيند تقسيم غنايم اجرايي ميكند كه نه در سنت پيامبر سابقهاي داشت و نه حتي در رويه خليفه اول قرينهاي براي آن وجود داشت. ساز و كاري كه در ادامه به فسادي سيستماتيك تبديل ميشود و به آغاز نارضايتيهاي عمومي ميانجامد؛ نارضايتيهايي كه در يك فرآيند بهشدت پيچيده به قتل خليفه دوم منجر ميشود. اين نارضايتيها كمكم باعث ميشود تا توجه بخشي از جامعه معطوف به مهمترين وارث بنيانگذار امت اسلام شود. اين مهمترين وارث پيامبر كسي نبود جز غايب بزرگ سقيفه عليبن ابيطالب.
داود فيرحي، استاد علوم سياسي دانشگاه تهران در شبهاي منتهي به عاشورا در دارالزهرا به ايراد سخناني در مورد تاريخ صدر اسلام - از وفات پيامبر تا حادثه عاشورا - پرداخت كه محل برخي بحثها و نقدها شد.
او در اين سخنراني به بيان فساد سيستماتيكي پرداخت كه با آغاز حكومت خليفه دوم شروع و با به قدرت رسيدن معاويه اوج گرفت و در آغاز به قدرت رسيدن يزيد به عاشورا منجر شد. نويسنده كتاب «دانش، قدرت و مشروعيت در اسلام» معتقد است اگر كسي بخواهد در مورد مسائل كلان سياست در كشور ما تامل كند، ناگزير از آن خواهد بود كه تكليف خودش را با نقاط عطف تاريخ اسلام روشن كند.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
متن کامل این گفتوگو را در صفحات ۷ و ۱۴ شماره امروز (سهشنبه) روزنامه “اعتماد” بخوانید.
عضویت در کانال👇
https://t.me/siyasatnamehetemad
♦️دولت رانتير، فساد سيستماتيك
عظيم محمودآبادي: با وفات پيامبر برخي از قبايل مدينه نگران آن ميشوند كه مبادا مركزيت حكومت به مكه منتقل شود و مدينه دوباره در وضعيت يثرب پيش از اسلام قرار بگيرد و به حاشيه رانده شود. براي همين قبايل مختلف به تكاپو ميافتند. برخيشان اعلام استقلال و برخي ديگر اعلام ارتداد ميكنند. در اين ميان بني ساعده در سقيفه خود تجمع كرده و به بحث درباره آينده دولت اسلامي ميپردازند. برخي بزرگان قريش از جمله خلفاي اول و دوم نيز خودشان را به سقيفه بنيساعده ميرسانند و گويي با قبايل مدني حاضر توافق ميكنند كه مركز خلافت در مدينه بماند اما خليفه از قريش انتخاب شود. بنابراين با شيوهاي شورايي و بنا بر سنت مدني خليفه اول انتخاب ميشود اما به شيوهاي غير شورايي و مكي به تمشيت امور ميپردازد. در تداوم شيوه مكي بعد از درگذشت خليفه اول، با روش غيردموكراتيكتر خليفه دوم به حكومت ميرسد. او با رسيدن به حكومت براي دفع برخي تهديدها از دولت مستقر اسلامي، ساز و كار جديدي را در فرآيند تقسيم غنايم اجرايي ميكند كه نه در سنت پيامبر سابقهاي داشت و نه حتي در رويه خليفه اول قرينهاي براي آن وجود داشت. ساز و كاري كه در ادامه به فسادي سيستماتيك تبديل ميشود و به آغاز نارضايتيهاي عمومي ميانجامد؛ نارضايتيهايي كه در يك فرآيند بهشدت پيچيده به قتل خليفه دوم منجر ميشود. اين نارضايتيها كمكم باعث ميشود تا توجه بخشي از جامعه معطوف به مهمترين وارث بنيانگذار امت اسلام شود. اين مهمترين وارث پيامبر كسي نبود جز غايب بزرگ سقيفه عليبن ابيطالب.
داود فيرحي، استاد علوم سياسي دانشگاه تهران در شبهاي منتهي به عاشورا در دارالزهرا به ايراد سخناني در مورد تاريخ صدر اسلام - از وفات پيامبر تا حادثه عاشورا - پرداخت كه محل برخي بحثها و نقدها شد.
او در اين سخنراني به بيان فساد سيستماتيكي پرداخت كه با آغاز حكومت خليفه دوم شروع و با به قدرت رسيدن معاويه اوج گرفت و در آغاز به قدرت رسيدن يزيد به عاشورا منجر شد. نويسنده كتاب «دانش، قدرت و مشروعيت در اسلام» معتقد است اگر كسي بخواهد در مورد مسائل كلان سياست در كشور ما تامل كند، ناگزير از آن خواهد بود كه تكليف خودش را با نقاط عطف تاريخ اسلام روشن كند.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
متن کامل این گفتوگو را در صفحات ۷ و ۱۴ شماره امروز (سهشنبه) روزنامه “اعتماد” بخوانید.
عضویت در کانال👇
https://t.me/siyasatnamehetemad
🔘گفت و گوی داود فیرحی با روزنامه اعتماد،"دولت رانتیر،فساد سیستماتیک"، 15 آبان97
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
گزیدهای از اظهارات دکتر فیرحی در مصاحبه امروز ایشان با روزنامه اعتماد؛
⚫️ رحلت پيامبر و بحرانهاي جامعه اسلامي
دولت رانتیر و فساد سیستماتیک
- عاشورا نيز براي ما مانند مساله سقيفه، مساله غدير و مساله غيبت امام عصر (عج) جزئي از نقطههاي عطف تاريخ اسلام است كه در فرهنگ ما مرتبا مورد بازتفسير قرار ميگيرند. حوادثي از اين دست انگار تاريخي نيستند بلكه مسائلي به غايت زندهاند.
- همين كه كسي بخواهد در مورد مسائل كلان سياست در كشور ما تامل كند، ناگزير از آن خواهد بود كه تكليف خودش را با نقاط عطف تاريخ اسلام روشن كند.
- تاريخ، ماهيت يك جامعه را تغيير نميدهد و تنها ميتواند چهرههاي آن را عوض كند.
- غنيمت مساله به شدت مهمي است. غنايم آن زمان به هيچ وجه با درآمدهاي منابعي مثل نفت اصلا قابل مقايسه نيست. يعني بهره اين غنايم براي حكومت اسلامي خيلي خيلي بيشتر از آن چيزي بوده است كه امروز عايد كشورهاي صاحب نفت ميشود.
- وقتي به زمان خلافت يزيد هم ميرسيم دقيقا امام حسين ميخواستند بر همين مبنا عمل كنند. يعني ايشان اين حق را براي خودشان قائل بودند كه بيعت نكنند.
- نويسنده كتاب «حياة الصحابه» ميگويد كه روش تقسيم غنايم خليفه اول ادامه سنت پيامبر بوده است.
- بعد از رحلت پيامبر قدرت در مدينه باقي ماند اما اين قدرت ديگر نه بر اساس سنت مدني بلكه بر اساس سنت مكي اداره ميشود.
- كار ديگر خليفه دوم مساله «تنصيف» بود. بر اساس آن وقتي يكي از صحابه از دنيا ميرفت اموال او را نصف ميكردند؛ نصف آن به دولت و نصف ديگر به وارثاناش تعلق ميگرفت. همين اصل بعدها به دست معاويه افتاد و به خيلي جاهاي ديگر آن را تسري داد. مثلا اگر يك دولتمردي در حكومت معاويه عزل ميشد يا تصميم ميگرفت با او همكاري نكند، ميگفت اين فرد به لحاظ سياسي مرده است و بايد اموال او مشمول اصل «تنصيف» شود. در واقع يكي از تضمينهايي بود كه افراد را مجبور ميكرد تا آخر با او بمانند.
- مهمترين شرط شوراي شش نفره براي امام علي، حفظ همان ساز و كاري بود كه بر اساس فرمول خليفه دوم براي تقسيم غنايم و پستهاي سياسي و قضايي در جامعه اسلامي رواج پيدا كرده بود.
- مساله تقسيم غنايم با اين شيوه وقتي اهميت بيشتري پيدا ميكند كه توجه داشته باشيم غنايم از زمان خليفه دوم حجم بسيار بالايي پيدا ميكند. چرا كه امپراتوريهاي بزرگي مثل ايران و رم در حال زوال هستند و ثروت آنها در حال جاري شدن به سمت دولت اسلامي است. علاوه بر اينها دو دولت كوچك «حيره» و «غسان» كه يكي وابسته به امپراتوري ايران و ديگري به امپراتوري رم بود نيز ثروتشان به مدينه سرازير ميشد.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
🔹روزنامه اعتماد، 15آبان 97.
متن کامل این گفتوگو را در صفحات ۷ و ۱۴ شماره امروز (سهشنبه) روزنامه “اعتماد” بخوانید.
عضویت در کانال👇
https://t.me/siyasatnamehetemad
⚫️ رحلت پيامبر و بحرانهاي جامعه اسلامي
دولت رانتیر و فساد سیستماتیک
- عاشورا نيز براي ما مانند مساله سقيفه، مساله غدير و مساله غيبت امام عصر (عج) جزئي از نقطههاي عطف تاريخ اسلام است كه در فرهنگ ما مرتبا مورد بازتفسير قرار ميگيرند. حوادثي از اين دست انگار تاريخي نيستند بلكه مسائلي به غايت زندهاند.
- همين كه كسي بخواهد در مورد مسائل كلان سياست در كشور ما تامل كند، ناگزير از آن خواهد بود كه تكليف خودش را با نقاط عطف تاريخ اسلام روشن كند.
- تاريخ، ماهيت يك جامعه را تغيير نميدهد و تنها ميتواند چهرههاي آن را عوض كند.
- غنيمت مساله به شدت مهمي است. غنايم آن زمان به هيچ وجه با درآمدهاي منابعي مثل نفت اصلا قابل مقايسه نيست. يعني بهره اين غنايم براي حكومت اسلامي خيلي خيلي بيشتر از آن چيزي بوده است كه امروز عايد كشورهاي صاحب نفت ميشود.
- وقتي به زمان خلافت يزيد هم ميرسيم دقيقا امام حسين ميخواستند بر همين مبنا عمل كنند. يعني ايشان اين حق را براي خودشان قائل بودند كه بيعت نكنند.
- نويسنده كتاب «حياة الصحابه» ميگويد كه روش تقسيم غنايم خليفه اول ادامه سنت پيامبر بوده است.
- بعد از رحلت پيامبر قدرت در مدينه باقي ماند اما اين قدرت ديگر نه بر اساس سنت مدني بلكه بر اساس سنت مكي اداره ميشود.
- كار ديگر خليفه دوم مساله «تنصيف» بود. بر اساس آن وقتي يكي از صحابه از دنيا ميرفت اموال او را نصف ميكردند؛ نصف آن به دولت و نصف ديگر به وارثاناش تعلق ميگرفت. همين اصل بعدها به دست معاويه افتاد و به خيلي جاهاي ديگر آن را تسري داد. مثلا اگر يك دولتمردي در حكومت معاويه عزل ميشد يا تصميم ميگرفت با او همكاري نكند، ميگفت اين فرد به لحاظ سياسي مرده است و بايد اموال او مشمول اصل «تنصيف» شود. در واقع يكي از تضمينهايي بود كه افراد را مجبور ميكرد تا آخر با او بمانند.
- مهمترين شرط شوراي شش نفره براي امام علي، حفظ همان ساز و كاري بود كه بر اساس فرمول خليفه دوم براي تقسيم غنايم و پستهاي سياسي و قضايي در جامعه اسلامي رواج پيدا كرده بود.
- مساله تقسيم غنايم با اين شيوه وقتي اهميت بيشتري پيدا ميكند كه توجه داشته باشيم غنايم از زمان خليفه دوم حجم بسيار بالايي پيدا ميكند. چرا كه امپراتوريهاي بزرگي مثل ايران و رم در حال زوال هستند و ثروت آنها در حال جاري شدن به سمت دولت اسلامي است. علاوه بر اينها دو دولت كوچك «حيره» و «غسان» كه يكي وابسته به امپراتوري ايران و ديگري به امپراتوري رم بود نيز ثروتشان به مدينه سرازير ميشد.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
🔹روزنامه اعتماد، 15آبان 97.
متن کامل این گفتوگو را در صفحات ۷ و ۱۴ شماره امروز (سهشنبه) روزنامه “اعتماد” بخوانید.
عضویت در کانال👇
https://t.me/siyasatnamehetemad
Forwarded from مطالعات ايران
🔘دغدغه ی این روزهای تجدد گرای سنت دوست
▪️هادي خسروشاهين
🔹پروژه فکری داود فیرحی در سال های اخیر آشتی سنت ایرانی با تجدد غربی بوده است. او می خواهد برای تجددی که از بیرون پای به ایران شهرمان گذاشته؛ بستری سنتی بیافریند تا امر خارجی این چنین قصد عزیمت به اندرونی کند. همه هراس این روزهای استاد غلطیدن جامعه ایرانی به دور باطل خشونت مضاعف است. ترس از تکرار انقلاب فرانسه و زایش خشونت آمیز تجدد از مادری پشت کرده به سنت، فیرحی را به تکاپو واداشته تا شریعت سهله و سمحه را با تجدد همراه سازد. او برای این پروژه گوهری در چنته دارد: تجربه فکری بریتانیا.بریتانیایی ها برخلاف فرانسوی ها در طول تاریخ دیروز و امروزشان تندمزاج نبوده اند، نه انقلاب می خواستند و نه دم به دم رادیکالیسم می دادند.
🔹بریتانیا حتی امروز نیز به آن طبع نرم و معتدلش پایبند مانده است. آخرین گزارش موسسه پیو نشان می دهد که بریتانیا متساهل ترین کشور نسبت به مسلمانان مهاجر در اروپاست.او مانند جان لاک بریتانیایی، می اندیشد که اقتضای قدم گذاشتن در دنیای جدید این نیست که بقایای عصر قدیم را ویران کرد و بر فراز آن خرابه ها آواز خوش الحان تجدد را سرداد. در کانون درس تاریخ اندیشه سیاسی در ایران استاد چنین پروژه و آرزویی بزرگ خفته است. فیرحی در این درس بیشتر به سراغ متون آکادمیک اندیشمندان بریتانیایی می رود. به همین دلیل نیز تمرکز وی بر آثار بریان تیرنی است؛ اندیشمندی که علاقه مند است تجربه تجددگرایی بریتانیایی ها و غرب را از دریچه و بستر سنت توضیح دهد.
🔹استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران چنین تمرکز فکری را بر آثار کلاسیک ایرانی نیز تکرار می کند. بدین سان اثرات فصیح و نفیس فیض کاشانی، علامه نائینی و محمد علی فروغی را مورد توجه قرار می دهد تا امکان گفت و گو و دیالوگ آن سنت غربی با این رسم مالوف گذشتگان در سرزمین پارسی برقرار شود. چنین گفت و گویی احتمالا باعث خواهد شد که سنت توان آن را بازبیابد تا به مساله تجددی که بیرون از خودش هست، پاسخ دهد و این پاسخ در فرجام اش به درونی سازی تجدد می انجامد. توسل به راهی جز این، سرسپردن به آینده ای تاریک است. چرا که ظهور رادیکالیسم دوسویه قطعی خواهد بود. در این پیکره به نظم درنیامده، عده ای در پی سنت و احیای گذشته خواهند رفت و در مقابل کسانی طمع آن خواهند کرد که تجددی را بی پشتوانه سنت بجویند؛ در حالی که زمینه ای برای آن در جامعه ایرانی وجود ندارد و این بازی دو سر باخت است و پیامدش دور باطل خشونت خواهد بود. آن وقت آن جمله توکویل شان نزول خود را می یابد که آن همه تلاش برای انقلاب فرانسه، پایان اش دموکراسی نبود.
@Feirahi
@IRANPOLITICALSTUDIES
▪️هادي خسروشاهين
🔹پروژه فکری داود فیرحی در سال های اخیر آشتی سنت ایرانی با تجدد غربی بوده است. او می خواهد برای تجددی که از بیرون پای به ایران شهرمان گذاشته؛ بستری سنتی بیافریند تا امر خارجی این چنین قصد عزیمت به اندرونی کند. همه هراس این روزهای استاد غلطیدن جامعه ایرانی به دور باطل خشونت مضاعف است. ترس از تکرار انقلاب فرانسه و زایش خشونت آمیز تجدد از مادری پشت کرده به سنت، فیرحی را به تکاپو واداشته تا شریعت سهله و سمحه را با تجدد همراه سازد. او برای این پروژه گوهری در چنته دارد: تجربه فکری بریتانیا.بریتانیایی ها برخلاف فرانسوی ها در طول تاریخ دیروز و امروزشان تندمزاج نبوده اند، نه انقلاب می خواستند و نه دم به دم رادیکالیسم می دادند.
🔹بریتانیا حتی امروز نیز به آن طبع نرم و معتدلش پایبند مانده است. آخرین گزارش موسسه پیو نشان می دهد که بریتانیا متساهل ترین کشور نسبت به مسلمانان مهاجر در اروپاست.او مانند جان لاک بریتانیایی، می اندیشد که اقتضای قدم گذاشتن در دنیای جدید این نیست که بقایای عصر قدیم را ویران کرد و بر فراز آن خرابه ها آواز خوش الحان تجدد را سرداد. در کانون درس تاریخ اندیشه سیاسی در ایران استاد چنین پروژه و آرزویی بزرگ خفته است. فیرحی در این درس بیشتر به سراغ متون آکادمیک اندیشمندان بریتانیایی می رود. به همین دلیل نیز تمرکز وی بر آثار بریان تیرنی است؛ اندیشمندی که علاقه مند است تجربه تجددگرایی بریتانیایی ها و غرب را از دریچه و بستر سنت توضیح دهد.
🔹استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران چنین تمرکز فکری را بر آثار کلاسیک ایرانی نیز تکرار می کند. بدین سان اثرات فصیح و نفیس فیض کاشانی، علامه نائینی و محمد علی فروغی را مورد توجه قرار می دهد تا امکان گفت و گو و دیالوگ آن سنت غربی با این رسم مالوف گذشتگان در سرزمین پارسی برقرار شود. چنین گفت و گویی احتمالا باعث خواهد شد که سنت توان آن را بازبیابد تا به مساله تجددی که بیرون از خودش هست، پاسخ دهد و این پاسخ در فرجام اش به درونی سازی تجدد می انجامد. توسل به راهی جز این، سرسپردن به آینده ای تاریک است. چرا که ظهور رادیکالیسم دوسویه قطعی خواهد بود. در این پیکره به نظم درنیامده، عده ای در پی سنت و احیای گذشته خواهند رفت و در مقابل کسانی طمع آن خواهند کرد که تجددی را بی پشتوانه سنت بجویند؛ در حالی که زمینه ای برای آن در جامعه ایرانی وجود ندارد و این بازی دو سر باخت است و پیامدش دور باطل خشونت خواهد بود. آن وقت آن جمله توکویل شان نزول خود را می یابد که آن همه تلاش برای انقلاب فرانسه، پایان اش دموکراسی نبود.
@Feirahi
@IRANPOLITICALSTUDIES