✅ متفکران ایرانی در دوره قاجار به تدریج متوجه شدند که باید خودشان را با دنیای مدرن آشنا کنند؛ به این معنا که دنیای جدید تنها دنیای خارجیها نیست، بلکه دنیای بشر جدید است که باید آن را شناخت و به نحوی نسبت آن را با سنت و نیز نظام سیاسی و اقتصادی کشور تبیین کرد
https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3582222
🆔@Feirahi
https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3582222
🆔@Feirahi
روزنامه دنیای اقتصاد
روایت فیرحی از تجدد ایرانی
در ادامه تحلیل و بررسی تاثیر افکار اقتصادی و اجتماعی متفکران غربی بر ذهنیت رهبران مشروطه «دنیای اقتصاد» با دکتر داوود فیرحی، پژوهشگر علوم سیاسی درباره چگونگی این تاثیرپذیری گفتوگو کرده است. به گفته این استاد دانشگاه تهران، متفکران ایرانی در دوره قاجار به…
Forwarded from جواد طباطبايي
🖇 سوءتفاهم درباره سنت
📋 اینکه داوود فیرحی، استاد اندیشۀ سیاسی دانشگاه مادر، مجبور شده است آزمودهها را بار دیگر بیازماید، دریافتهای نادرستی است که او از بسیاری از مفاهیم و مسائل ایران و اسلام پیدا کرده است. آنچه او دربارۀ ماهیت نصّ و سنت در ایران و اروپا میگوید یکسره نادرست و حاصل سوءِ تفاهمهای بسیاری است. او در آغاز سخنان خود میگوید: «تصوری که طی مطالعات در ذهن من به وجود آمد و شکل گرفت این دریافت بود که جهان اسلام در حوزۀ تفکر سیاسی در جهان سنت به شدت اقتدارگراست.» جهان اسلام جهانی بزرگتر از آن است که بتوان سخن دقیقی دربارۀ آن گفت. بدیهی است که میتوان حکمی کلّی، مانند اینکه جهان اسلام همۀ کشورهایی را شامل میشود که دین اکثریت مردمان آن اسلام است، دربارۀ آن صادر کرد، اما اگر نخواهیم در چنین کلّیاتی بمانیم چنین حکم کلّی را حتیٰ در مورد ایران هم نمیتوان صادر کرد. در ایران، از دیدگاه مذهبی، آنچه بتوان دربارۀ اهل سنت و جماعت گفت، مصداق کاملی در مورد تشیّع ندارد. وانگهی، در جریان جنبش مشروطهخواهی حتیٰ در درون علمای شیعه نیز دستکم دو گرایش متمایز وجود داشته است و نمیتوان آن دو را با یکدیگر خلط کرد. افزون بر این، در این ادعا، معنای سنت به درستی معلوم نیست؛ معلوم نیست، یعنی گوینده نمیتواند توضیح دهد که معنای «جهان اسلام در حوزۀ تفکر سیاسی در جهان سنت به شدت اقتدارگراست» چیست! سنت، به اعتباری که در این جمله آمده، مقولهای در جامعهشناسی است، که مهمترین ویژگی آن نیز در جهان اسلام اقتدارگرایی است. «جهان اسلام ... در جهان سنت ...» یعنی چه؟ جهان سنت، یعنی جهان اهل سنت یا در قلمرو سنت؟ به ظاهر گوینده میخواسته است بگوید که سنت در جهان اسلام اقتدارگراست. او، در این صورت، میبایست توضیح میداد که «سنت» را به کدام معنا به کار برده است. من، به تفصیل، توضیح دادهام که سنت، به عنوان مفهومی در الهیات مسیحی، معادل دو شیوۀ نوشتن واژۀ Tradition و tradition در زبانهای اروپایی است. سنت مفهومی در جامعهشناسی نیز هست. هیچ یک از این دو تداول سنت ربطی به معنای «سنت» در اصول فقه ندارد. میتوان گفت که منظور از سنت در این ادعا نظام دانشی است که بر مبنای نصّ در جهان اسلام تدوین شده است. توضیح طولانی من ناظر بر رسیدن به این دقت بوده است تا حکمی کلّی صادر نکنیم که نمیتواند پرتوی به تاریکیهای بحث بیفکند. آنچه فیرحی در ادامۀ عبارت نخست گفته مبیّن این است که او به این ظرافتهای مفهوم سنت توجهی ندارد و همۀ آنها را خَلط میکند. 🖊
🔸 ملاحظات درباره دانشگاه. انتشارت مینوی خرد. 1398. صفحه 67
💡كانال اختصاصي نشر آثار و آراء جواد طباطبايي
@javadtabatabai
📋 اینکه داوود فیرحی، استاد اندیشۀ سیاسی دانشگاه مادر، مجبور شده است آزمودهها را بار دیگر بیازماید، دریافتهای نادرستی است که او از بسیاری از مفاهیم و مسائل ایران و اسلام پیدا کرده است. آنچه او دربارۀ ماهیت نصّ و سنت در ایران و اروپا میگوید یکسره نادرست و حاصل سوءِ تفاهمهای بسیاری است. او در آغاز سخنان خود میگوید: «تصوری که طی مطالعات در ذهن من به وجود آمد و شکل گرفت این دریافت بود که جهان اسلام در حوزۀ تفکر سیاسی در جهان سنت به شدت اقتدارگراست.» جهان اسلام جهانی بزرگتر از آن است که بتوان سخن دقیقی دربارۀ آن گفت. بدیهی است که میتوان حکمی کلّی، مانند اینکه جهان اسلام همۀ کشورهایی را شامل میشود که دین اکثریت مردمان آن اسلام است، دربارۀ آن صادر کرد، اما اگر نخواهیم در چنین کلّیاتی بمانیم چنین حکم کلّی را حتیٰ در مورد ایران هم نمیتوان صادر کرد. در ایران، از دیدگاه مذهبی، آنچه بتوان دربارۀ اهل سنت و جماعت گفت، مصداق کاملی در مورد تشیّع ندارد. وانگهی، در جریان جنبش مشروطهخواهی حتیٰ در درون علمای شیعه نیز دستکم دو گرایش متمایز وجود داشته است و نمیتوان آن دو را با یکدیگر خلط کرد. افزون بر این، در این ادعا، معنای سنت به درستی معلوم نیست؛ معلوم نیست، یعنی گوینده نمیتواند توضیح دهد که معنای «جهان اسلام در حوزۀ تفکر سیاسی در جهان سنت به شدت اقتدارگراست» چیست! سنت، به اعتباری که در این جمله آمده، مقولهای در جامعهشناسی است، که مهمترین ویژگی آن نیز در جهان اسلام اقتدارگرایی است. «جهان اسلام ... در جهان سنت ...» یعنی چه؟ جهان سنت، یعنی جهان اهل سنت یا در قلمرو سنت؟ به ظاهر گوینده میخواسته است بگوید که سنت در جهان اسلام اقتدارگراست. او، در این صورت، میبایست توضیح میداد که «سنت» را به کدام معنا به کار برده است. من، به تفصیل، توضیح دادهام که سنت، به عنوان مفهومی در الهیات مسیحی، معادل دو شیوۀ نوشتن واژۀ Tradition و tradition در زبانهای اروپایی است. سنت مفهومی در جامعهشناسی نیز هست. هیچ یک از این دو تداول سنت ربطی به معنای «سنت» در اصول فقه ندارد. میتوان گفت که منظور از سنت در این ادعا نظام دانشی است که بر مبنای نصّ در جهان اسلام تدوین شده است. توضیح طولانی من ناظر بر رسیدن به این دقت بوده است تا حکمی کلّی صادر نکنیم که نمیتواند پرتوی به تاریکیهای بحث بیفکند. آنچه فیرحی در ادامۀ عبارت نخست گفته مبیّن این است که او به این ظرافتهای مفهوم سنت توجهی ندارد و همۀ آنها را خَلط میکند. 🖊
🔸 ملاحظات درباره دانشگاه. انتشارت مینوی خرد. 1398. صفحه 67
💡كانال اختصاصي نشر آثار و آراء جواد طباطبايي
@javadtabatabai
Forwarded from انجمن علوم سیاسی ایران
نظریه دولت در ایران؛ رویکردی آسیب شناختی
سه شنبه ۲۳ مهرماه ۹۸
خانه اندیشمندان علوم انسانی
سه شنبه ۲۳ مهرماه ۹۸
خانه اندیشمندان علوم انسانی
🌞
✔ داود فیرحی:🔻
🔹 قانون اساسی یک وفاق ملی برای اقدام ملی است و میبایست حداقلی از وفاق ملی را فراهم کند. تأکید بر وحدت حداکثری، صدمه حداکثری بر وحدت ملی میزند و این یک قاعده است. قانون اساسی اصولی دارد و یا باید داشته باشد که برآمده از ارزشهای عمومی یک جامعه قطع نظر از نظریهها و ایدئولوژیها است. البته باید مبتنی بر یک ایده کلان ملی باشد اما مبتنی بر یک نظریه خاص نیست.
🔹 در بسیاری از کشورهای مسلمان، قانون اساسی از وفاق ملی به سمت منازعه گفتمانهای ایدئولوژیک و نظری سُر خورده است و این نظریهها با قدرت پشتیبانی شدهاند و آنگاه بقیه احساس کردهاند که قانون اساسی قرارداد آنها نیست و سعی کردهاند به هر ترتیبی از قرارداد خارج شده یا آن را معلق کنند. در بعضی کشورها کسانی و گروه هایی که قدرت را به دست گرفتند، از فلسفه قرارداد عمومی دورشده و نظریه/ایدئولوژی خود را بر قانون اساسی حاکم کردند و بنابراین ما شاهد نوعی استبداد مبتنی بر قانون اساسی هستیم. در کشوری که گلستان ایدئولوژیهای متعارض است، وقتی قانون اساسی در تله آنها قرار میگیرد، هویت و کارکرد خود را تا حد زیادی از دست میدهد.
🔹 در قانون اساسی مشروطه، برخی مواد تحت مناقشات ایدئولوژیک معلق شدند. در دوره پهلوی هم قانون اساسی مرجعیت خود را به عنوان یک قرارداد از دست داد و به سوی یک گرایش خاصی از شاهی متجددانه و بعضی مواقع باستانگرا رانده شد و وفاق اجتماعی را شکست. در دوره جمهوری اسلامی هم چنین می نماید قانون اساسی به تدریج از قرارداد دور میشود و تحت تاثیر نظریههایی قرار میگیرد که غیرفراگیر و بخشی است و صرفا مربوط به علائق بخشی از مردم است.
🔹 مرحوم آیت الله عمید زنجانی معتقد بود که قانون اساسی ما مبنای منسجمی نداشت؛ نیروهای متعارضی بودند که هر یک بندی را وارد قانون اساسی میکردند و گروه بعدی بندی را میآورد که آن یکی را خنثی میکرد و هر دو هم در قانون اساسی آمده است. باید گفت حتی روحانیونی که در مجلس خبرگان قانون اساسی بودند هم یک جور نمیاندیشیدند. اصل ۵۶ درباره حاکمیت ملی را یکی از بزرگان که اکنون از مراجع تقلید است رد کرد و مرحوم شهید بهشتی با زحمت بسیار آن را در قانون اساسی گنجاند. اگر آقای بهشتی نبود، اصل ۶ (اداره کشور به اتکا آرا عمومی)، اصل ۱۹ (حقوق مساوی مردم) و اصل ۲۶ (آزادی احزاب و انجمنها) تصویب نمیشد یا اگر مرحوم طالقانی نبود، اصل شوراها نبود. در تصویب قانون اساسی فقط به طیف عمامه و کلاه نباید توجه کرد؛ منازعه عمیقتر از اینها بوده ست.
🔹 در هر قانون اساسی، دو اصل جامعیت و هارمونی بسیار مهم است. متن قانون اساسی ما تولید دولت دو سر کرده است؛ دولتی که منسجم نیست و دو موتورش ضد هم کار میکنند. هر دو یارگیری میکنند و قانون اساسی هم اجازه حذف هیچکدام را نمیدهد. این متن، خواسته ها و نهادهای متعارض و یا حداقل متضاد تولید می کند، و در شرایط کنونی، وضع و ساختار نامتوازن دارد. به همین دلیل هم نیازمند بازاندیشی و تامل دقیق است.
🆔@Feirahi
✔ داود فیرحی:🔻
🔹 قانون اساسی یک وفاق ملی برای اقدام ملی است و میبایست حداقلی از وفاق ملی را فراهم کند. تأکید بر وحدت حداکثری، صدمه حداکثری بر وحدت ملی میزند و این یک قاعده است. قانون اساسی اصولی دارد و یا باید داشته باشد که برآمده از ارزشهای عمومی یک جامعه قطع نظر از نظریهها و ایدئولوژیها است. البته باید مبتنی بر یک ایده کلان ملی باشد اما مبتنی بر یک نظریه خاص نیست.
🔹 در بسیاری از کشورهای مسلمان، قانون اساسی از وفاق ملی به سمت منازعه گفتمانهای ایدئولوژیک و نظری سُر خورده است و این نظریهها با قدرت پشتیبانی شدهاند و آنگاه بقیه احساس کردهاند که قانون اساسی قرارداد آنها نیست و سعی کردهاند به هر ترتیبی از قرارداد خارج شده یا آن را معلق کنند. در بعضی کشورها کسانی و گروه هایی که قدرت را به دست گرفتند، از فلسفه قرارداد عمومی دورشده و نظریه/ایدئولوژی خود را بر قانون اساسی حاکم کردند و بنابراین ما شاهد نوعی استبداد مبتنی بر قانون اساسی هستیم. در کشوری که گلستان ایدئولوژیهای متعارض است، وقتی قانون اساسی در تله آنها قرار میگیرد، هویت و کارکرد خود را تا حد زیادی از دست میدهد.
🔹 در قانون اساسی مشروطه، برخی مواد تحت مناقشات ایدئولوژیک معلق شدند. در دوره پهلوی هم قانون اساسی مرجعیت خود را به عنوان یک قرارداد از دست داد و به سوی یک گرایش خاصی از شاهی متجددانه و بعضی مواقع باستانگرا رانده شد و وفاق اجتماعی را شکست. در دوره جمهوری اسلامی هم چنین می نماید قانون اساسی به تدریج از قرارداد دور میشود و تحت تاثیر نظریههایی قرار میگیرد که غیرفراگیر و بخشی است و صرفا مربوط به علائق بخشی از مردم است.
🔹 مرحوم آیت الله عمید زنجانی معتقد بود که قانون اساسی ما مبنای منسجمی نداشت؛ نیروهای متعارضی بودند که هر یک بندی را وارد قانون اساسی میکردند و گروه بعدی بندی را میآورد که آن یکی را خنثی میکرد و هر دو هم در قانون اساسی آمده است. باید گفت حتی روحانیونی که در مجلس خبرگان قانون اساسی بودند هم یک جور نمیاندیشیدند. اصل ۵۶ درباره حاکمیت ملی را یکی از بزرگان که اکنون از مراجع تقلید است رد کرد و مرحوم شهید بهشتی با زحمت بسیار آن را در قانون اساسی گنجاند. اگر آقای بهشتی نبود، اصل ۶ (اداره کشور به اتکا آرا عمومی)، اصل ۱۹ (حقوق مساوی مردم) و اصل ۲۶ (آزادی احزاب و انجمنها) تصویب نمیشد یا اگر مرحوم طالقانی نبود، اصل شوراها نبود. در تصویب قانون اساسی فقط به طیف عمامه و کلاه نباید توجه کرد؛ منازعه عمیقتر از اینها بوده ست.
🔹 در هر قانون اساسی، دو اصل جامعیت و هارمونی بسیار مهم است. متن قانون اساسی ما تولید دولت دو سر کرده است؛ دولتی که منسجم نیست و دو موتورش ضد هم کار میکنند. هر دو یارگیری میکنند و قانون اساسی هم اجازه حذف هیچکدام را نمیدهد. این متن، خواسته ها و نهادهای متعارض و یا حداقل متضاد تولید می کند، و در شرایط کنونی، وضع و ساختار نامتوازن دارد. به همین دلیل هم نیازمند بازاندیشی و تامل دقیق است.
🆔@Feirahi
روشنفکران و علمای دینی هنوز تعریف شفافی از رابطه بین دین و ملیت و در عین حال تجدد و ملیت را ارایه نکردهاند و ما هنوز در حوزه ملتسازی در ابتدای راه هستیم
https://www.mosalasonline.com/fa/tiny/news-50369
🆔@Feirahi
https://www.mosalasonline.com/fa/tiny/news-50369
🆔@Feirahi
پایگاه خبری تحلیلی مثلث | درک تازه ای از واقعیت
استاد دانشگاه تهران: باید رابطه دین و ملیت و تجدد و ملیت را تعریف کنیم
استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران گفت: روشنفکران و علمای دینی هنوز تعریف شفافی از رابطه بین دین و ملیت و در عین حال تجدد و ملیت را ارایه نکردهاند و ما هنوز در حوزه ملتسازی در ابتدای راه هستیم.
✅ چنبره دولت مدرن؛ پارادوکس ملیّت، دین و تجدّد
https://www.mehrnews.com/news/4748514/%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86-%D9%87%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%88%DA%A9%D8%B3-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%AC%D8%AF%D8%AF
🆔@Feirahi
https://www.mehrnews.com/news/4748514/%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86-%D9%87%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%88%DA%A9%D8%B3-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%AC%D8%AF%D8%AF
🆔@Feirahi
خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency
داود فیرحی: ما در چنبره دولت مدرن هستیم/ پارادوکس نسبت ملیت، دین و تجدد
حجت الاسلام فیرحی گفت: ملیتی که در آن عناصر تجدد نیست اگر برجسته شود میل به ضدیت با تجدد پیدا می کند. این اتفاق باعث شد که در یک دوره ای به سمت ملیت برویم و سر از باستان گرایی در بیاوریم.
Forwarded from جواد طباطبايي
🖇 حجاب قوکویی
📋فیرحی میگوید : « سنتهای ما به شدت اقتدارگراست. آنگاه این سئوال برای من شکل گرفت که آیا این اقتدارگرایی از نصوص دینی برخاسته است؟ این متنهای دینی هستند که در حوزۀ سیاست اقتدارگرا هستند یا اینکه این متنها نیست که اقتدارگرا شده، بلکه سنت است که حتیٰ بر روی متن فشار آورده و آن بخشهای اقتدارگرای متن را برجسته کرده است؟.» نیازی به گفتن نیست که عبارتی متناقضتر از این نمیشد گفت که برهانِ قاطعِ خَلطِ مباحث و آشفتگی ذهنی در استنباط از مفاهیم است. جزءِ «سنتهای ما به شدت اقتدارگراست» دلیلی است بر اینکه گوینده سنت را در معنای جامعهشناختی آن به کار برده، و گرنه اگر او سنت را در معنای اصول فقه به کار میبرد نمیتوانست بگوید «به شدت اقتدارگرا» بوده است.
فیرحی میافزاید: «برداشت من این است که نصوص دینی به هیچ وجه اقتدارگرا نبودند». بدیهی است که او نمیتوانست بگوید و نشان دهد که نصّ اقتدارگراست، اما در عین حال، چون موضع او مبتنی بر تحلیل نیست و بر توجیه است، گفته شده که سنت توانسته است «آن بخشهای اقتدارگرای متن را برجسته» کند. البته، همین ادعا هم در ادامۀ عبارت، بار دیگر، نقض میشود : « البته این حرف به این معنا نیست که نشانههای اقتداری نداشته است. فقط میخواستم توضیح دهم چون نصوصِ دینی نصوصِ بزرگی هستند و این نصوص بزرگ در یک نظام دانش در یکجا جمع نمیشدند، معمولا تفکر سنتی ما آنها را اقتدارگرا کرده است. یعنی سنت ما اقتدارگرا بوده و این سنت به نصوص دینی هم رنگ اقتداری داده است.
از سوی دیگر، این اقتدارگرایی سیاسی سعی کرده خود را به نصّ نزدیک کند و از آن تایید بگیرد.» هرچه در خواندن این عبارتها پیش میرویم، با تناقضهای بیشتری روبرو میشویم. در واقع، گوینده، از سویی، در بحث از نصّ مفهومی از سنت را وارد میکند که به ظاهر باید تداول اصول فقهی آن باشد، اما، از سوی دیگر، با ریسمان جامعهشناسی نیز در چاه مباحث اجتماعی میافتد و، بدتر از این دو، اندکی «نظام دانش» فوکویی را هم وارد میکند که از قافلۀ «مُدرنیّت» ــ به قول علمای قوم ــ عقب نیفتاده باشد. آیا این جزءِ از عبارت که نقل کردم : «چون نصوصِ دینی نصوصِ بزرگی هستند و این نصوص بزرگ در یک نظام دانش در یکجا جمع نمیشدند، معمولاً تفکر سنتی ما آنها را اقتدارگرا کرده است»، معنایی دارد؟
همین بزرگ بودن نصوص دینی است که کاربرد مفاهیم فوکویی ــ یا انواع «گفتمانهای» پسامدرنیت ــ را غیر ممکن کرده است. رابطۀ علّی دو جزءِ عبارتِ «چون ... در یک نظام در یکجا جمع نمیشدند ... معمولاً ...» را چگونه میتوان توضیح داد. فرض کنیم که نصوص بزرگ در یک نظام دانش در یکجا جمع نمیشوند، این چه ربطی به «معمولاً ... اقتدارگرا کردن» دارد؟ یک نظام دانش چیست که نصوص دینی بزرگ نتوانستهاند ایجاد کنند؟ این استمداد از فوکو، و مباحثی که ناظر بر جهان متفاوتی است و مبانی و مبادی آن به این زودیها از راه ترجمهها و شرحهای فارسی روشن نخواهد شد، نه تنها مشکلی را حل نمیکند، بلکه حجابی بر دانستههای بومی نیز میافکند.🖊
🔸 ملاحظات درباره دانشگاه. انتشارت مینوی خرد. 1398. صفحه 69
💡كانال اختصاصي نشر آثار و آراء جواد طباطبايي
@javadtabatabai
📋فیرحی میگوید : « سنتهای ما به شدت اقتدارگراست. آنگاه این سئوال برای من شکل گرفت که آیا این اقتدارگرایی از نصوص دینی برخاسته است؟ این متنهای دینی هستند که در حوزۀ سیاست اقتدارگرا هستند یا اینکه این متنها نیست که اقتدارگرا شده، بلکه سنت است که حتیٰ بر روی متن فشار آورده و آن بخشهای اقتدارگرای متن را برجسته کرده است؟.» نیازی به گفتن نیست که عبارتی متناقضتر از این نمیشد گفت که برهانِ قاطعِ خَلطِ مباحث و آشفتگی ذهنی در استنباط از مفاهیم است. جزءِ «سنتهای ما به شدت اقتدارگراست» دلیلی است بر اینکه گوینده سنت را در معنای جامعهشناختی آن به کار برده، و گرنه اگر او سنت را در معنای اصول فقه به کار میبرد نمیتوانست بگوید «به شدت اقتدارگرا» بوده است.
فیرحی میافزاید: «برداشت من این است که نصوص دینی به هیچ وجه اقتدارگرا نبودند». بدیهی است که او نمیتوانست بگوید و نشان دهد که نصّ اقتدارگراست، اما در عین حال، چون موضع او مبتنی بر تحلیل نیست و بر توجیه است، گفته شده که سنت توانسته است «آن بخشهای اقتدارگرای متن را برجسته» کند. البته، همین ادعا هم در ادامۀ عبارت، بار دیگر، نقض میشود : « البته این حرف به این معنا نیست که نشانههای اقتداری نداشته است. فقط میخواستم توضیح دهم چون نصوصِ دینی نصوصِ بزرگی هستند و این نصوص بزرگ در یک نظام دانش در یکجا جمع نمیشدند، معمولا تفکر سنتی ما آنها را اقتدارگرا کرده است. یعنی سنت ما اقتدارگرا بوده و این سنت به نصوص دینی هم رنگ اقتداری داده است.
از سوی دیگر، این اقتدارگرایی سیاسی سعی کرده خود را به نصّ نزدیک کند و از آن تایید بگیرد.» هرچه در خواندن این عبارتها پیش میرویم، با تناقضهای بیشتری روبرو میشویم. در واقع، گوینده، از سویی، در بحث از نصّ مفهومی از سنت را وارد میکند که به ظاهر باید تداول اصول فقهی آن باشد، اما، از سوی دیگر، با ریسمان جامعهشناسی نیز در چاه مباحث اجتماعی میافتد و، بدتر از این دو، اندکی «نظام دانش» فوکویی را هم وارد میکند که از قافلۀ «مُدرنیّت» ــ به قول علمای قوم ــ عقب نیفتاده باشد. آیا این جزءِ از عبارت که نقل کردم : «چون نصوصِ دینی نصوصِ بزرگی هستند و این نصوص بزرگ در یک نظام دانش در یکجا جمع نمیشدند، معمولاً تفکر سنتی ما آنها را اقتدارگرا کرده است»، معنایی دارد؟
همین بزرگ بودن نصوص دینی است که کاربرد مفاهیم فوکویی ــ یا انواع «گفتمانهای» پسامدرنیت ــ را غیر ممکن کرده است. رابطۀ علّی دو جزءِ عبارتِ «چون ... در یک نظام در یکجا جمع نمیشدند ... معمولاً ...» را چگونه میتوان توضیح داد. فرض کنیم که نصوص بزرگ در یک نظام دانش در یکجا جمع نمیشوند، این چه ربطی به «معمولاً ... اقتدارگرا کردن» دارد؟ یک نظام دانش چیست که نصوص دینی بزرگ نتوانستهاند ایجاد کنند؟ این استمداد از فوکو، و مباحثی که ناظر بر جهان متفاوتی است و مبانی و مبادی آن به این زودیها از راه ترجمهها و شرحهای فارسی روشن نخواهد شد، نه تنها مشکلی را حل نمیکند، بلکه حجابی بر دانستههای بومی نیز میافکند.🖊
🔸 ملاحظات درباره دانشگاه. انتشارت مینوی خرد. 1398. صفحه 69
💡كانال اختصاصي نشر آثار و آراء جواد طباطبايي
@javadtabatabai
✅ مشروطه، کسب و کار و دولت مدرن
♦️ ایده اصلی دولت مشروطه در ادبیات دینی از کسبوکار و حوزه آزادی در قراردادها استخراج شد؛ یعنی نظریههای سیاسی مشروطه یا «حقوق عمومی» نتیجه تحولات «حقوق خصوصی» بود و حقوق خصوصی هم بیشتر در کسبوکار متجلی میشد و خودش را نشان میداد.
🔸متفکران شیعه هم- همانند بسیاری دیگر-متوجه شدند که در حوزه کسبوکار معنایی به نام «حوزه حقوق و آزادیها» وجود دارد، به این معنا که هر فردی که معامله انجام میدهد بهصورت آزادانه وارد این فرآیند میشود ولی بلافاصله بعد از اینکه معامله را انجام داد، آزادیاش تحدید میشود بهدلیل اینکه در جریان ورود به این معامله است که «تعهد» میدهد...
https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3583431
🆔@Feirahi
♦️ ایده اصلی دولت مشروطه در ادبیات دینی از کسبوکار و حوزه آزادی در قراردادها استخراج شد؛ یعنی نظریههای سیاسی مشروطه یا «حقوق عمومی» نتیجه تحولات «حقوق خصوصی» بود و حقوق خصوصی هم بیشتر در کسبوکار متجلی میشد و خودش را نشان میداد.
🔸متفکران شیعه هم- همانند بسیاری دیگر-متوجه شدند که در حوزه کسبوکار معنایی به نام «حوزه حقوق و آزادیها» وجود دارد، به این معنا که هر فردی که معامله انجام میدهد بهصورت آزادانه وارد این فرآیند میشود ولی بلافاصله بعد از اینکه معامله را انجام داد، آزادیاش تحدید میشود بهدلیل اینکه در جریان ورود به این معامله است که «تعهد» میدهد...
https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3583431
🆔@Feirahi
روزنامه دنیای اقتصاد
مشروطه، کسبوکار و دولت مدرن
در ادامه تحلیل و بررسی تاثیر افکار اقتصادی و اجتماعی متفکران غربی بر ذهنیت رهبران مشروطه با دکتر داوود فیرحی، پژوهشگر علوم سیاسی درباره چگونگی این تاثیرپذیری گفتوگو کردیم که بخش نخست آن روز یکشنبه هفته جاری منتشر شد. به گفته این استاد دانشگاه تهران، ایده…
Forwarded from جماران
🚨 داود فیرحی: قانون انتخابات ما قانون اساسی را زمین می زند
🔰در نشست«جایگاه حقوق ملت در قانون اساسی»؛
🔸اتفاقی که در کشورهای مسلمان رخ داده و ما نیز کم و بیش دچارش هستیم این است که قانون اساسی ما همیشه در تله ایدئولوژی ها یا نظریه های سیاسی گرفتار شده است.
🔸بعد این نظریه ها با قدرت پشتیبانی شده به نحوی که مابقی افراد احساس کردند قانون اساسی قرارداد آنها نیست و سعی کردند به هر دلیلی از قرارداد خارج شده یا به هر نحوی آن را معلق کنند.
👈نظارت استصوابی اصلا در قانون اساسی نیست و بعدها در مناقشه ها پیدا شد./ جماران
https://www.jamaran.ir/fa/tiny/news-1271400
🕌 @jamarannews
🔰در نشست«جایگاه حقوق ملت در قانون اساسی»؛
🔸اتفاقی که در کشورهای مسلمان رخ داده و ما نیز کم و بیش دچارش هستیم این است که قانون اساسی ما همیشه در تله ایدئولوژی ها یا نظریه های سیاسی گرفتار شده است.
🔸بعد این نظریه ها با قدرت پشتیبانی شده به نحوی که مابقی افراد احساس کردند قانون اساسی قرارداد آنها نیست و سعی کردند به هر دلیلی از قرارداد خارج شده یا به هر نحوی آن را معلق کنند.
👈نظارت استصوابی اصلا در قانون اساسی نیست و بعدها در مناقشه ها پیدا شد./ جماران
https://www.jamaran.ir/fa/tiny/news-1271400
🕌 @jamarannews
سیره_سیاسی_پیامبرصو_ائمه_ع،_جلسه.mp3
17.5 MB
✅ قرارداد مدینه و "حقوق شهروندان یهود"
1) تأملی بر وحدت و تکثر در میثاق مدینه
2) گوستاو لوبون؛ زبان و سنت های عرب قبل از اسلام
3) سنت قرارداد در عرب قبل از اسلام و تکثر این سنت ها به دلیل فقدان دولت منسجم.
4) تلاش قرارداد مدینه در حفظ هویت قبایل اعم از مسلمان، یهود و دیگران
5) دو گونه یهود در یثرب؛
- یهودِ اصیل و یهودی تبار
- یهودِ یهودی شده
6) توجه قرارداد به هر دو دسته از یهود
7) همسانی بندهای قرارداد در باره یهودیان و مسلمانان در حفظ هویت قبیله ای و مذهبی؛ حقوق و تعهدات مدنی.
8) یهود عضو قرارداد، با حفظ سنتهای قبیله ای و مذهبی، همانند مؤمنان بخشی از امّت مدینه هستند.
9) امتیازات و اختصاصات یهود در میثاق مدینه
♦️سیره سیاسی پیامبر(ص)و ائمه (ع)، دوره دوم، جلسه چهارم،یکشنبه 21 مهر 1398.
#سیره_سیاسی_پیامبر(ص)
🆔@feirahi
1) تأملی بر وحدت و تکثر در میثاق مدینه
2) گوستاو لوبون؛ زبان و سنت های عرب قبل از اسلام
3) سنت قرارداد در عرب قبل از اسلام و تکثر این سنت ها به دلیل فقدان دولت منسجم.
4) تلاش قرارداد مدینه در حفظ هویت قبایل اعم از مسلمان، یهود و دیگران
5) دو گونه یهود در یثرب؛
- یهودِ اصیل و یهودی تبار
- یهودِ یهودی شده
6) توجه قرارداد به هر دو دسته از یهود
7) همسانی بندهای قرارداد در باره یهودیان و مسلمانان در حفظ هویت قبیله ای و مذهبی؛ حقوق و تعهدات مدنی.
8) یهود عضو قرارداد، با حفظ سنتهای قبیله ای و مذهبی، همانند مؤمنان بخشی از امّت مدینه هستند.
9) امتیازات و اختصاصات یهود در میثاق مدینه
♦️سیره سیاسی پیامبر(ص)و ائمه (ع)، دوره دوم، جلسه چهارم،یکشنبه 21 مهر 1398.
#سیره_سیاسی_پیامبر(ص)
🆔@feirahi
فقه_سیاسی_ج_چهارم_22_مهر_98_20191015_121545.mp3
15 MB
✅ روش شناسی فقه سیاسی(2)؛ مبانی معرفت شناختی
1. تمدن اسلامی، تمدن "متن محور" است و کارویژه فقه سیاسی؛ وساطت بین نصّ و زندگی سیاسی انسان مسلمان؛ جریان نص در تاریخ و بالعکس.
2⃣. هندسه و محدودیت های نص
3⃣. دو نظریه مهم در ماهیت نص؛
الف) نظریه سنتی؛ دوگانه محکم و متشابه
ب) نظریه روشنفکران دینی و معمای هرمنوتیک
4⃣.روش شناسی امام محمد شافعی و مناقشه نصر حامد ابوزید
5⃣. پیامدهای روش شناختی و عملی دو نظریه
♦️فقه سیاسی، دوره جدید، جلسه چهارم، دوشنبه، 22 مهر 1398.
جلسات قبل را نیز در همین کانال بشنوید.
#فقه_سیاسی
🆔@feirahi
1. تمدن اسلامی، تمدن "متن محور" است و کارویژه فقه سیاسی؛ وساطت بین نصّ و زندگی سیاسی انسان مسلمان؛ جریان نص در تاریخ و بالعکس.
2⃣. هندسه و محدودیت های نص
3⃣. دو نظریه مهم در ماهیت نص؛
الف) نظریه سنتی؛ دوگانه محکم و متشابه
ب) نظریه روشنفکران دینی و معمای هرمنوتیک
4⃣.روش شناسی امام محمد شافعی و مناقشه نصر حامد ابوزید
5⃣. پیامدهای روش شناختی و عملی دو نظریه
♦️فقه سیاسی، دوره جدید، جلسه چهارم، دوشنبه، 22 مهر 1398.
جلسات قبل را نیز در همین کانال بشنوید.
#فقه_سیاسی
🆔@feirahi
تاریخ_اندیشه_سیاسی_در_ایران_ج_سوم.mp3
18 MB
♦️ پارادوکس های تجدّد؛ دین و دولت ملّی
🔻1. دو ضلع پارادوکس؛
الف) ملیت و دین
ب) ملیت و تجدد
🔻2 . تأملی بر دو مفهوم مهم؛
الف) ملازمه عرفی
ب) تناقض عرفی
🔻3. سه مرحله تحول در نسبت دین و دولت در ایران؛
الف) سنت ساسانی؛ ملازمه عرفی بین دین و شاهی
ب) سنت ایرانی در دوره میانه اسلامی؛ همنشینی شریعت و سلطنت
ج) انقلاب مشروطه تا کنون؛ معمای رابطه دیانت و ملیت؛ شریعت و حکومت ملّی.
🔸4. درآمدی بر لوازم و پیامدهای تجدد سیاسی در حوزه دیانت.
🔹تاریخ اندیشه سیاسی در ایران معاصر، دوره جدید، جلسه سوم، دوشنبه 22 مهر 1398.
جلسات قبل را همینجا بشنوید.
#اندیشه_سیاسی
🆔@feirahi
🔻1. دو ضلع پارادوکس؛
الف) ملیت و دین
ب) ملیت و تجدد
🔻2 . تأملی بر دو مفهوم مهم؛
الف) ملازمه عرفی
ب) تناقض عرفی
🔻3. سه مرحله تحول در نسبت دین و دولت در ایران؛
الف) سنت ساسانی؛ ملازمه عرفی بین دین و شاهی
ب) سنت ایرانی در دوره میانه اسلامی؛ همنشینی شریعت و سلطنت
ج) انقلاب مشروطه تا کنون؛ معمای رابطه دیانت و ملیت؛ شریعت و حکومت ملّی.
🔸4. درآمدی بر لوازم و پیامدهای تجدد سیاسی در حوزه دیانت.
🔹تاریخ اندیشه سیاسی در ایران معاصر، دوره جدید، جلسه سوم، دوشنبه 22 مهر 1398.
جلسات قبل را همینجا بشنوید.
#اندیشه_سیاسی
🆔@feirahi
Forwarded from جواد طباطبايي
🖇 توهم جان لاکی
📋جای شگفتی است که فیرحی نمیداند که اگر نظریۀ فوکویی دانش اندک حقیقتی داشته باشد، میتواند همچون سیلی همۀ ادعاهای او را با خود ببرد، بویژه ادعاهای او دربارۀ فقه و اهمیت آن در اسلام و ایران را! با این مقدمات نادرست، فیرحی از بحثی به بحثی متفاوت و از نظام دانش فوکو به اصلاح دینی لوتر، و چنانکه پائینتر خواهد آمد از لوتر به جان لاک، انتقال پیدا میکند. فیرحی در ادامه با اشارهای به «آوردههای» خود میافزاید : «این بحثی بوده که در کتابهای اولیه به آن اشاره کرده بودم و کوشش کردم سنت را از نصّ در حوزههای دانشهای سیاسی جدا کنم. در نوشتههای بعدی، که از کتاب فقه و سیاست شروع میشود، کوشش دارم وجوه دموکراتیکی که هم در دانش و هم در نصوص دینی ما وجود دارد را برجسته کنم.» با توجه به اینکه نه مفهوم سنت و نه مفهوم «نصّ» در گفتههای فیرحی به هیچ وجه روشن نیست، ادعای جدا کردن سنت از «نصّ در حوزههای دانشهای سیاسی» ادعایی بیمعناست، بویژه اینکه در همان عبارت از «دانش و نصوص دینی ما» سخن رفته که وجوه دموکراتیکی دارند. بدین سان، فیرحی مشکلی را نیز بر مشکلات پیشین افزوده و آن «وجوه دموکراتیکی» دانش ماست. این پرسش را نیز از او نمیپرسیم که اگر به عنوان عالِم اسلامی باید به یک «نصِّ» واحد اعتقاد داشته باشد، چگونه ترکیب «نصوص دینی ما» را آورده که باید شامل روایات پیامبر اسلام و جانشینان او باشد، که البته در این صورت آنها را «سنت»، در معنای دقیق اصول فقه، مینامند و فیرحی این مطالب را باید بهتر بداند. بنابراین، اگر «نصوصی دینی» داریم، شامل «کتاب و سنت»، و اگر «دانشی با وجوه دموکراتیکی» داشتهایم، در این صورت باید در فهم مفاهیم نصّ و سنت و تعریف آنها تجدید نظری اساسی صورت گیرد. مصداق «حوزههای دانشهای سیاسی» نیز بر من روشن نیست و طبیعی است که با این همه ابهامها مشکل بتوان بنایی استوار بنیاد کرد. در واقع، یکی از ایرادهای اساسی شیوۀ تحقیق فیرحی نیمچه علمی است که او در اندیشۀ اروپایی و علم دورۀ اسلامی دارد و، با گذار از یک نظام به دیگری، التقاطی میان دو مبنای متفاوت ایجاد میکند که نه اروپایی است و نه اسلامیـ «ایرانی»! مهمترین امارۀ این خَلط مباحث، تصور ــ یا توهّمی ــ است که او از انگلستان و جان لاک دارد. عبارت او این است : «من در مطالعاتم به تدریج متوجه شدم درست است که در اروپا هم تجدد در حوزههای دیگری مانند فلسفه، هنر و ادبیات رخ داده و بُعد تجدد سیاسی کم و بیش محصول آن است، اما به این نتیجه رسیدم که تجدد در اروپا و به خصوص در انگلستان ــ که گفته میشود مادرِ دنیا (!!) و نظام سیاسی جدید است ــ اتفاقاً از جان لاک و تجدد در تفسیرهای دینی شروع شده است.» مشکل بتوان فهمید که «بُعد تجدد سیاسی کم و بیش محصول» چیست؟ 🖊
🔸 ملاحظات درباره دانشگاه. انتشارت مینوی خرد. 1398. صفحه 72
💡كانال اختصاصي نشر آثار و آراء جواد طباطبايي
@javadtabataba
📋جای شگفتی است که فیرحی نمیداند که اگر نظریۀ فوکویی دانش اندک حقیقتی داشته باشد، میتواند همچون سیلی همۀ ادعاهای او را با خود ببرد، بویژه ادعاهای او دربارۀ فقه و اهمیت آن در اسلام و ایران را! با این مقدمات نادرست، فیرحی از بحثی به بحثی متفاوت و از نظام دانش فوکو به اصلاح دینی لوتر، و چنانکه پائینتر خواهد آمد از لوتر به جان لاک، انتقال پیدا میکند. فیرحی در ادامه با اشارهای به «آوردههای» خود میافزاید : «این بحثی بوده که در کتابهای اولیه به آن اشاره کرده بودم و کوشش کردم سنت را از نصّ در حوزههای دانشهای سیاسی جدا کنم. در نوشتههای بعدی، که از کتاب فقه و سیاست شروع میشود، کوشش دارم وجوه دموکراتیکی که هم در دانش و هم در نصوص دینی ما وجود دارد را برجسته کنم.» با توجه به اینکه نه مفهوم سنت و نه مفهوم «نصّ» در گفتههای فیرحی به هیچ وجه روشن نیست، ادعای جدا کردن سنت از «نصّ در حوزههای دانشهای سیاسی» ادعایی بیمعناست، بویژه اینکه در همان عبارت از «دانش و نصوص دینی ما» سخن رفته که وجوه دموکراتیکی دارند. بدین سان، فیرحی مشکلی را نیز بر مشکلات پیشین افزوده و آن «وجوه دموکراتیکی» دانش ماست. این پرسش را نیز از او نمیپرسیم که اگر به عنوان عالِم اسلامی باید به یک «نصِّ» واحد اعتقاد داشته باشد، چگونه ترکیب «نصوص دینی ما» را آورده که باید شامل روایات پیامبر اسلام و جانشینان او باشد، که البته در این صورت آنها را «سنت»، در معنای دقیق اصول فقه، مینامند و فیرحی این مطالب را باید بهتر بداند. بنابراین، اگر «نصوصی دینی» داریم، شامل «کتاب و سنت»، و اگر «دانشی با وجوه دموکراتیکی» داشتهایم، در این صورت باید در فهم مفاهیم نصّ و سنت و تعریف آنها تجدید نظری اساسی صورت گیرد. مصداق «حوزههای دانشهای سیاسی» نیز بر من روشن نیست و طبیعی است که با این همه ابهامها مشکل بتوان بنایی استوار بنیاد کرد. در واقع، یکی از ایرادهای اساسی شیوۀ تحقیق فیرحی نیمچه علمی است که او در اندیشۀ اروپایی و علم دورۀ اسلامی دارد و، با گذار از یک نظام به دیگری، التقاطی میان دو مبنای متفاوت ایجاد میکند که نه اروپایی است و نه اسلامیـ «ایرانی»! مهمترین امارۀ این خَلط مباحث، تصور ــ یا توهّمی ــ است که او از انگلستان و جان لاک دارد. عبارت او این است : «من در مطالعاتم به تدریج متوجه شدم درست است که در اروپا هم تجدد در حوزههای دیگری مانند فلسفه، هنر و ادبیات رخ داده و بُعد تجدد سیاسی کم و بیش محصول آن است، اما به این نتیجه رسیدم که تجدد در اروپا و به خصوص در انگلستان ــ که گفته میشود مادرِ دنیا (!!) و نظام سیاسی جدید است ــ اتفاقاً از جان لاک و تجدد در تفسیرهای دینی شروع شده است.» مشکل بتوان فهمید که «بُعد تجدد سیاسی کم و بیش محصول» چیست؟ 🖊
🔸 ملاحظات درباره دانشگاه. انتشارت مینوی خرد. 1398. صفحه 72
💡كانال اختصاصي نشر آثار و آراء جواد طباطبايي
@javadtabataba
اندیشه سیاسی جلسه چهارم .29 مهر 98.mp3
14.7 MB
⏳پارادوکس های دولت مدرن در ایران؛
✅ الف) پارادوکس اول؛ دین و دولت ملّی
1⃣ بحران های اجتماعی و پارادوکس های عرفی
2⃣ عصر ناصری و دو جریان عمده در الهیات سیاسی
3⃣ تأملی بر وجوه سیاسیِ رساله "مسکّن الشجون" ؛ طاعون، الهیات و دولت در عصر ناصری
4⃣ رساله " ایقاظ العلماء و تنبیه الأمراء"؛ تداوم سنت قدمایی در دوره مظفرالدین شاه
5⃣ شیخ فضل الله نوری و جدال دو گفتمانِ عدالت؛ عدالت رحمانی و عدالت شیطانی
6⃣ دولت مشروطه و اوج پارادوکس؛"محال است با اسلام مشروطه"
🔹تاریخ اندیشه سیاسی در ایران معاصر، دوره جدید، جلسه چهارم، دوشنبه 29 مهر 1398.
جلسات قبل را همینجا بشنوید.
#اندیشه_سیاسی
🆔@feirahi
✅ الف) پارادوکس اول؛ دین و دولت ملّی
1⃣ بحران های اجتماعی و پارادوکس های عرفی
2⃣ عصر ناصری و دو جریان عمده در الهیات سیاسی
3⃣ تأملی بر وجوه سیاسیِ رساله "مسکّن الشجون" ؛ طاعون، الهیات و دولت در عصر ناصری
4⃣ رساله " ایقاظ العلماء و تنبیه الأمراء"؛ تداوم سنت قدمایی در دوره مظفرالدین شاه
5⃣ شیخ فضل الله نوری و جدال دو گفتمانِ عدالت؛ عدالت رحمانی و عدالت شیطانی
6⃣ دولت مشروطه و اوج پارادوکس؛"محال است با اسلام مشروطه"
🔹تاریخ اندیشه سیاسی در ایران معاصر، دوره جدید، جلسه چهارم، دوشنبه 29 مهر 1398.
جلسات قبل را همینجا بشنوید.
#اندیشه_سیاسی
🆔@feirahi
Forwarded from جواد طباطبايي
🖇منطق اسلام ایدئولوژیکی
📋فیرحی، بهرغم اینکه، به عنوان اهل فقه، کوشش میکند که در مبنای فقه استدلال کند، اما، مانند همۀ اهلِ سیاستِ نیمسدۀ اخیر، الزامات و منطق اسلام ایدئولوژیکی را دنبال میکند. منظور من این نیست که فیرحی اهل ایدئولوژی است؛ بلکه میخواهم بگویم که هنوز هر بحثی در قلمرو سیاست، در اسلام، به نوعی مشوب به ایدئولوژی است. اشارۀ به معنای فهم متفاوت من از جان لاک، که البته مبتنی بر همۀ تفسیرهای اندیشۀ سیاسی اوست، و نه بر پایۀ سخنان «لاکشناس» دانشگاه وطنی و ترجمههای فارسی که یکی از دیگری فاجعهبارتر است، از این حیث اهمیت داشت که اگر مبانی این بحثها را ندانیم نمیتوانیم فهم درستی از اندیشۀ سیاسی جدید داشته باشیم، که البته میتواند اهمیتی نداشته باشد، اما آنچه اهمیت بیشتری دارد این است که غوطهور شدن در خیال خوش جان لاک میتواند مانع فهم میرزای نائینی شود. تمایز بنیادین لاک و دیدگاهی که فیرحی از آن دفاع میکند این نکتۀ اساسی است که در نظر لاک سیاست نمیتواند عین دیانت باشد؛ برعکس، دیانت باید عین سیاست باشد! بدیهی است که اینجا به این بحث نمیتوان پرداخت، اما همین قدر اشاره کردم که بگویم اگر بر پایۀ منابع «کتاب و سنت»، در معنای دقیق آن و نه در ابهامی که فیرحی به آنها القاء کرده است، اندیشهای سیاسی تدوین کنیم، نخستین مقدمه آن است که استقلال و «اصالت» ــ در معنای صدرایی ــ امر سیاسی را بتوانیم توضیح دهیم. سیاست نمیتواند عینِ دیانت باشد، زیرا در این صورت دیانتی باقی نخواهد ماند، اما دیانت میتواند مبنایی در سیاست داشته باشد، یعنی، در دوران جدید، امر ملّی و مصالح میهن بنیان هر فهمی در حوزۀ عمومی است، ولی بدیهی است که دیانتِ شخصی امری خصوصی است و در ذیل این بحث جای نمیگیرد. به این مسائل باز خواهم گشت؛ همۀ آنچه به اشاره آوردم، دستکم، مبیّن این است که فیرحی «در جایی نایستاده است»، و البته من بر آنم که با چنین خَلط مباحثی که در گفتههای او وجود دارد بعید است بتواند «در جایی بایستد». ایستادن به معنای سر پا بودن نیست؛ داشتن موضع آگاهی است. میتوان تا ابد سر پا ایستاد و در خلسۀ تدوین اندیشهای نوآئین به افق خیره شد، افقی که با هر حرکت نظاره کننده به پیش پیوسته به عقب خواهد رفت. اینک نشانهای دیگر از این خلسههایی که ما را خیالپرداز میکنند و از واقعیت بس دور! 🖊
🔸 ملاحظات درباره دانشگاه. انتشارت مینوی خرد. 1398. صفحه 77
💡كانال اختصاصي نشر آثار و آراء جواد طباطبايي
@javadtabataba
📋فیرحی، بهرغم اینکه، به عنوان اهل فقه، کوشش میکند که در مبنای فقه استدلال کند، اما، مانند همۀ اهلِ سیاستِ نیمسدۀ اخیر، الزامات و منطق اسلام ایدئولوژیکی را دنبال میکند. منظور من این نیست که فیرحی اهل ایدئولوژی است؛ بلکه میخواهم بگویم که هنوز هر بحثی در قلمرو سیاست، در اسلام، به نوعی مشوب به ایدئولوژی است. اشارۀ به معنای فهم متفاوت من از جان لاک، که البته مبتنی بر همۀ تفسیرهای اندیشۀ سیاسی اوست، و نه بر پایۀ سخنان «لاکشناس» دانشگاه وطنی و ترجمههای فارسی که یکی از دیگری فاجعهبارتر است، از این حیث اهمیت داشت که اگر مبانی این بحثها را ندانیم نمیتوانیم فهم درستی از اندیشۀ سیاسی جدید داشته باشیم، که البته میتواند اهمیتی نداشته باشد، اما آنچه اهمیت بیشتری دارد این است که غوطهور شدن در خیال خوش جان لاک میتواند مانع فهم میرزای نائینی شود. تمایز بنیادین لاک و دیدگاهی که فیرحی از آن دفاع میکند این نکتۀ اساسی است که در نظر لاک سیاست نمیتواند عین دیانت باشد؛ برعکس، دیانت باید عین سیاست باشد! بدیهی است که اینجا به این بحث نمیتوان پرداخت، اما همین قدر اشاره کردم که بگویم اگر بر پایۀ منابع «کتاب و سنت»، در معنای دقیق آن و نه در ابهامی که فیرحی به آنها القاء کرده است، اندیشهای سیاسی تدوین کنیم، نخستین مقدمه آن است که استقلال و «اصالت» ــ در معنای صدرایی ــ امر سیاسی را بتوانیم توضیح دهیم. سیاست نمیتواند عینِ دیانت باشد، زیرا در این صورت دیانتی باقی نخواهد ماند، اما دیانت میتواند مبنایی در سیاست داشته باشد، یعنی، در دوران جدید، امر ملّی و مصالح میهن بنیان هر فهمی در حوزۀ عمومی است، ولی بدیهی است که دیانتِ شخصی امری خصوصی است و در ذیل این بحث جای نمیگیرد. به این مسائل باز خواهم گشت؛ همۀ آنچه به اشاره آوردم، دستکم، مبیّن این است که فیرحی «در جایی نایستاده است»، و البته من بر آنم که با چنین خَلط مباحثی که در گفتههای او وجود دارد بعید است بتواند «در جایی بایستد». ایستادن به معنای سر پا بودن نیست؛ داشتن موضع آگاهی است. میتوان تا ابد سر پا ایستاد و در خلسۀ تدوین اندیشهای نوآئین به افق خیره شد، افقی که با هر حرکت نظاره کننده به پیش پیوسته به عقب خواهد رفت. اینک نشانهای دیگر از این خلسههایی که ما را خیالپرداز میکنند و از واقعیت بس دور! 🖊
🔸 ملاحظات درباره دانشگاه. انتشارت مینوی خرد. 1398. صفحه 77
💡كانال اختصاصي نشر آثار و آراء جواد طباطبايي
@javadtabataba
Forwarded from سخنرانیها
🔊فایل صوتی
نشست "نظریه دولت در ایران؛ رویکردی آسیب شناختی"
سه شنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۸
محمدجواد غلامرضا کاشی
داود فیرحی
محمدسالار کسرایی
محمرضا مرادی طادی
✍️داود فیرحی
🖊هنوز در ابتدای راه ملت سازی هستیم
🔺دولت مدرن، یک دولت بزرگ است چون سرنوشت افراد را از کودکی تا مرگ تحت تاثیر قرار میدهد. برای مثال وقتی دولت ساعت را عوض می کند همه چیز زندگی ما را تحت الشعاع قرار میدهد.
@sokhanranihaa
🔺نباید دنبال این باشیم که چه کسی حکومت میکند چرا که نهادها آدمها را در چنبره خود اسیر میکنند. فارغ از اینکه چه کسی دولت را در دست دارد، ماشین دولت راه خود را می رود. ما دستگاه دولت را باز نکرده ایم و دولت هنوز برای ما یک جعبه سیاه است.
🔺دولت قدیم ما دمکراتیک نبود اما اقتدارگرا هم نبود. شاه قانونگذار نبود و دینداران قانون را تعیین میکنند و دینداران هم در حکومت نقش نداشتند. پادشاه مستبد میشد اما قانون را دیانت تعیین می کرد. دولت قدیم چنین دولتی بود و به لحاظ کمیت هم کوچک بود و دولت نگهبان بود نگهبان هم مالک نیست و فقط وظیفه نگهبانی دارد.
🔺از مشروطه به بعد، شاهد تحول فکری مردم بودیم و از دوره مظفری، فکر ایرانی از معادله شاهی و دینی به مفهوم جدیدی به نام ملت توجه میکند. در این دوره با اینکه تا سالها بعد، پادشاهان حکومت کردند اما اعتقاد به شاه از بین رفت و مفهومی به نام ملت جایگزین آن شد.
🔺در این دوره، مفهوم ملت جای مفهوم شاه نشست و لازم بود ضلع دیگر آن یعنی دیانت هم دچار تغییر شود اما چون دیانت، تعریف مدرنی از مفهوم ملیت نکرد، مشروطه با تله سیاسی و مشکلات متعدد و تنشهای زیادی مواجه شد که تا حالا هم ادامه دارد. هنوز روشنفکران یا علما رابطه این دو مفهوم را شفاف نکرده اند و یا دین را حذف و یا ملیت را حذف کردهاند.
🔺هنوز توضیح روشنی در قانون اساسی درباره تعریف ملیت نداریم، یکی از اندیشمندان میگوید ایرانیها برای غلبه بر عقب ماندگی دنبال تجدد هستند. این در حالی است که توجه به ملیت به معنای ملیگرایی و بازگشت به میراث ملی و باستانگرایی است. نسبت ملیت و دین و نسبت ملیت با تجدد دو پارادوکس امروز ما هستند.
🔺در دوره ای به سمت ملیت رفتیم و باستان گرا شدیم که همین موضوع اسلام سیاسی را بیدار کرد و در این دوره، به تدریج مفهوم امت بر مفهوم ملت غلبه کرد. بر این اساس قانون اساسی کنونی ما ترکیب مبهم ضعیفی از ملت است و امت را برجسته کرده است و مکانیسمی برای تعریف ملت و امت نداشته است. جامعه ما گاهی این طرف است و گاهی آن طرف. هر دو مفهوم، آلترناتیو هم هستند. به همین خاطر هم وقتی انتخابات میشود انگار رژیم عوض میشود.
🔺در عین حال که مفهوم ملت دچار ابهام شده دین هم دچار همین ابهام است. دولت رانتی ایجاد شده و دولت مالیاتی نیست که دنبال جلب رضایت مردم است. دولت ملی به سمت بزرگ شدن میل دارد. دولت های فوق مدرن به سمت کوچک شدن است.
🔺در ایران هنوز شاهد دور اول تجدد هستیم و دولت بزرگتر میشود. دولتی که تمام ارکان تنفسی جامعه را در کنترل دارد و دولت به مردم وابسته نیست و مردم وابسته هستند. دولتی که به خاطر پارادوکس ها کج حرکت می کند. دولت به جای دولت نگهبان به دولت مربی تبدیل شده است.
🔺باید رابطه دین و ملیت و تجدد و ملیت را تعریف کنیم. در ملتسازی هنوز در ابتدای راه هستیم. از زمان مشروطه، هر سال ابهام مفهوم ملت بیشتر شده و وظیفه روشنفکران این است که به جای پرداختن به کاندیداها، خود دستگاه دولت را بررسی کنند./ایرنا
🆔 @sokhanranihaa
🆔 @sokhanranihaa
🆑کانال سخنرانی ها
🌹
نشست "نظریه دولت در ایران؛ رویکردی آسیب شناختی"
سه شنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۸
محمدجواد غلامرضا کاشی
داود فیرحی
محمدسالار کسرایی
محمرضا مرادی طادی
✍️داود فیرحی
🖊هنوز در ابتدای راه ملت سازی هستیم
🔺دولت مدرن، یک دولت بزرگ است چون سرنوشت افراد را از کودکی تا مرگ تحت تاثیر قرار میدهد. برای مثال وقتی دولت ساعت را عوض می کند همه چیز زندگی ما را تحت الشعاع قرار میدهد.
@sokhanranihaa
🔺نباید دنبال این باشیم که چه کسی حکومت میکند چرا که نهادها آدمها را در چنبره خود اسیر میکنند. فارغ از اینکه چه کسی دولت را در دست دارد، ماشین دولت راه خود را می رود. ما دستگاه دولت را باز نکرده ایم و دولت هنوز برای ما یک جعبه سیاه است.
🔺دولت قدیم ما دمکراتیک نبود اما اقتدارگرا هم نبود. شاه قانونگذار نبود و دینداران قانون را تعیین میکنند و دینداران هم در حکومت نقش نداشتند. پادشاه مستبد میشد اما قانون را دیانت تعیین می کرد. دولت قدیم چنین دولتی بود و به لحاظ کمیت هم کوچک بود و دولت نگهبان بود نگهبان هم مالک نیست و فقط وظیفه نگهبانی دارد.
🔺از مشروطه به بعد، شاهد تحول فکری مردم بودیم و از دوره مظفری، فکر ایرانی از معادله شاهی و دینی به مفهوم جدیدی به نام ملت توجه میکند. در این دوره با اینکه تا سالها بعد، پادشاهان حکومت کردند اما اعتقاد به شاه از بین رفت و مفهومی به نام ملت جایگزین آن شد.
🔺در این دوره، مفهوم ملت جای مفهوم شاه نشست و لازم بود ضلع دیگر آن یعنی دیانت هم دچار تغییر شود اما چون دیانت، تعریف مدرنی از مفهوم ملیت نکرد، مشروطه با تله سیاسی و مشکلات متعدد و تنشهای زیادی مواجه شد که تا حالا هم ادامه دارد. هنوز روشنفکران یا علما رابطه این دو مفهوم را شفاف نکرده اند و یا دین را حذف و یا ملیت را حذف کردهاند.
🔺هنوز توضیح روشنی در قانون اساسی درباره تعریف ملیت نداریم، یکی از اندیشمندان میگوید ایرانیها برای غلبه بر عقب ماندگی دنبال تجدد هستند. این در حالی است که توجه به ملیت به معنای ملیگرایی و بازگشت به میراث ملی و باستانگرایی است. نسبت ملیت و دین و نسبت ملیت با تجدد دو پارادوکس امروز ما هستند.
🔺در دوره ای به سمت ملیت رفتیم و باستان گرا شدیم که همین موضوع اسلام سیاسی را بیدار کرد و در این دوره، به تدریج مفهوم امت بر مفهوم ملت غلبه کرد. بر این اساس قانون اساسی کنونی ما ترکیب مبهم ضعیفی از ملت است و امت را برجسته کرده است و مکانیسمی برای تعریف ملت و امت نداشته است. جامعه ما گاهی این طرف است و گاهی آن طرف. هر دو مفهوم، آلترناتیو هم هستند. به همین خاطر هم وقتی انتخابات میشود انگار رژیم عوض میشود.
🔺در عین حال که مفهوم ملت دچار ابهام شده دین هم دچار همین ابهام است. دولت رانتی ایجاد شده و دولت مالیاتی نیست که دنبال جلب رضایت مردم است. دولت ملی به سمت بزرگ شدن میل دارد. دولت های فوق مدرن به سمت کوچک شدن است.
🔺در ایران هنوز شاهد دور اول تجدد هستیم و دولت بزرگتر میشود. دولتی که تمام ارکان تنفسی جامعه را در کنترل دارد و دولت به مردم وابسته نیست و مردم وابسته هستند. دولتی که به خاطر پارادوکس ها کج حرکت می کند. دولت به جای دولت نگهبان به دولت مربی تبدیل شده است.
🔺باید رابطه دین و ملیت و تجدد و ملیت را تعریف کنیم. در ملتسازی هنوز در ابتدای راه هستیم. از زمان مشروطه، هر سال ابهام مفهوم ملت بیشتر شده و وظیفه روشنفکران این است که به جای پرداختن به کاندیداها، خود دستگاه دولت را بررسی کنند./ایرنا
🆔 @sokhanranihaa
🆔 @sokhanranihaa
🆑کانال سخنرانی ها
🌹
Telegram
attach 📎
♦️تأملی بر "یک صلح"؛
از حکمیت تا مصالحه
هیأت عشاق الائمه(ع) حزب مردمسالاری
شنبه 4 آبان 1398
مکان:
تهران_انتهای همت غرب_بلوار کوهسار_ میدان سولاقان _شهرک بهاران _ کوچه یزدی فر پ ۲ واحد ۱۰ ساختمان لاله
🆔@Feirahi
از حکمیت تا مصالحه
هیأت عشاق الائمه(ع) حزب مردمسالاری
شنبه 4 آبان 1398
مکان:
تهران_انتهای همت غرب_بلوار کوهسار_ میدان سولاقان _شهرک بهاران _ کوچه یزدی فر پ ۲ واحد ۱۰ ساختمان لاله
🆔@Feirahi