🍁 فقه المقاصد
🔹فقه المقاصد یکی از مهم ترین مکاتب فقهی اهل سنت است که در حاشیه روش شناسی رایج اهل سنت همواره جریان داشته است. مشهورترین اندیشمندان فقه المقاصد شاطبی، آمدی، ابن رشد، طوقی، و از معاصرین قرضاوی و حمداوی هستند.
🔹قرضاوی فقه معاصر اهل سنت را به اعتبار روش استنباط و نوع مواجهه با زندگی امروز، به سه دسته(مدارس ثلاث) تقسیم کرده است: فقه نص گرای جزءنگر/ظاهرگرایان جدید؛ مکتب تأویل/تعطیل؛ فقه مقاصد/ مکتب وسط.
🔹فقه نص گرای جزءنگر/ ظاهرگرایان جدید
این مکتب فقهی وارث ظاهریه ی قدیم است. ویژگی های ظاهرگرایان جدید(سلفیه): فهم و تفسیر حرفی نصوص دین/ میل به تشدید و سخت گیری در احکام/ تکیه و اعتماد غرورآمیز به رأی و دیدگاهشان/ انکار و طرد شدید مخالفان/ تکفیر مخالفان/ و بی مبالاتی در ایجاد فتنه.
نتیجه این روش شناسی، بی توجهی به مصالح جوامع، مسائل نوپیدا و احکام جدید است.
🔹مکتب تأویل/ تعطیل
این مکتب دقیقاً در مقابل ظاهرگرایان قرار دارد. از نظر این مکتب، دین گوهر و شکلی دارد و اصل و حقیقت دین همانا گوهر و باطن آن است نه صورت آن. از نظر قرضاوی پیروان این مکتب به اسم مصالح و مقاصد به تعطیل نصوص مبادرت می ورزند. ویژگی های این مکتب: جهل به شریعت/ جرأت و تجری به طرح اقوال غیرعلمی/ غرب گرایی.
ترجیح منطق عقل به منطق وحی از مختصات عمومی این مکتب است. اینان چنین می اندیشند که هر کجا مصلحتی هست، شریعت الهی تابعی از آن است. در حالی که مکتب مقاصد ترجیح مصلحت را بیشتر به حوزه «ما لا نصّ فیه» اختصاص می دهد.
🔹فقه مقاصد/ مکتب وسط
قرضاوی، فقه المقاصد را مکتب میانه می نامد که غرض آن «ربط بین نصوص جزئیه و مقاصد کلی» است. ویژگی های این مکتب عبارتند از: ایمان به حکمت شریعت و تضمین مصالح خلق به دست شریعت/ پیوند درونی نصوص شریعت و ربط احکام آن با یکدیگر/ نظر معتدل به هر یک از امور دین و دنیا/ پیوند نصوص با واقعیت زندگی و روح عصر/ ایستادن بر خطّ تیسیر(آسان زیستتی)/ گشودگی به جهان و گفت و گو و تسامح، بدون ذوب شدگی یا انزوا.
🌿فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص67-70.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🔹فقه المقاصد یکی از مهم ترین مکاتب فقهی اهل سنت است که در حاشیه روش شناسی رایج اهل سنت همواره جریان داشته است. مشهورترین اندیشمندان فقه المقاصد شاطبی، آمدی، ابن رشد، طوقی، و از معاصرین قرضاوی و حمداوی هستند.
🔹قرضاوی فقه معاصر اهل سنت را به اعتبار روش استنباط و نوع مواجهه با زندگی امروز، به سه دسته(مدارس ثلاث) تقسیم کرده است: فقه نص گرای جزءنگر/ظاهرگرایان جدید؛ مکتب تأویل/تعطیل؛ فقه مقاصد/ مکتب وسط.
🔹فقه نص گرای جزءنگر/ ظاهرگرایان جدید
این مکتب فقهی وارث ظاهریه ی قدیم است. ویژگی های ظاهرگرایان جدید(سلفیه): فهم و تفسیر حرفی نصوص دین/ میل به تشدید و سخت گیری در احکام/ تکیه و اعتماد غرورآمیز به رأی و دیدگاهشان/ انکار و طرد شدید مخالفان/ تکفیر مخالفان/ و بی مبالاتی در ایجاد فتنه.
نتیجه این روش شناسی، بی توجهی به مصالح جوامع، مسائل نوپیدا و احکام جدید است.
🔹مکتب تأویل/ تعطیل
این مکتب دقیقاً در مقابل ظاهرگرایان قرار دارد. از نظر این مکتب، دین گوهر و شکلی دارد و اصل و حقیقت دین همانا گوهر و باطن آن است نه صورت آن. از نظر قرضاوی پیروان این مکتب به اسم مصالح و مقاصد به تعطیل نصوص مبادرت می ورزند. ویژگی های این مکتب: جهل به شریعت/ جرأت و تجری به طرح اقوال غیرعلمی/ غرب گرایی.
ترجیح منطق عقل به منطق وحی از مختصات عمومی این مکتب است. اینان چنین می اندیشند که هر کجا مصلحتی هست، شریعت الهی تابعی از آن است. در حالی که مکتب مقاصد ترجیح مصلحت را بیشتر به حوزه «ما لا نصّ فیه» اختصاص می دهد.
🔹فقه مقاصد/ مکتب وسط
قرضاوی، فقه المقاصد را مکتب میانه می نامد که غرض آن «ربط بین نصوص جزئیه و مقاصد کلی» است. ویژگی های این مکتب عبارتند از: ایمان به حکمت شریعت و تضمین مصالح خلق به دست شریعت/ پیوند درونی نصوص شریعت و ربط احکام آن با یکدیگر/ نظر معتدل به هر یک از امور دین و دنیا/ پیوند نصوص با واقعیت زندگی و روح عصر/ ایستادن بر خطّ تیسیر(آسان زیستتی)/ گشودگی به جهان و گفت و گو و تسامح، بدون ذوب شدگی یا انزوا.
🌿فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص67-70.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🍁 سیاست؛ رابط نصّ و مصلحت
🔹فقه مقاصد سیاست را حد واسط بین نصوص دینی و مصالح زندگی می داند. برخلاف دیدگاه هایی که ماهیت دین و سیاست را مستقل از یکدیگر و ناهمساز می دانند؛ فقه مقاصد برداشت متفاوتی از ماهیت و نقش سیاست در اجرای احکام دین دارد.
🔹به نظر قرضاوی، در غیاب فهم مقاصدی از دین(توجه به مقاصد کلی دین و نه نصوص جزئی آن)، دین در قالب های قدیمی یا تقلیدی آن باقی مانده است. در فهم مقاصدی، دین مناره ی رهایی است و نه اسباب عقب ماندگی. و شریعت سراسر عدل، رحمت، مصلحت و حکمت است.
🔹در فقه مقاصد، اسلام دینی آسمانی است که درگیر واقعیت زندگی هم هست. آرمانی بودن اسلام نافی علاج امر واقع، با همه خیر و شر و تلخ و شیرینش نیست. ضرورت ها موجب جواز اعمال ممنوع می شوند. آن چه در حال اختیار مجاز نیست، به وقت اضطرار واجب می شود. به طور کلی، دفع افسد به فاسد از خصایص شریعت اسلام است.
🔹سیاست شرعی سنجه این امور، عامل همسازی این ناسازه ها، تعادل و تراجیح آن ها و ابزار تحقق مقاصد شریعت است. در واقع، حکومت اسباب و وسایل تحقق مقاصد شریعت است.
🔹پیروان فقه المقاصد شکل مدون این نوع از استنباط را به ابوحامد غزالی و کتاب «المستصفی» او در اصول فقه نسبت می دهند. غزالی می نویسد: «مصلحت در اصل عبارت از جلب منفعت و دفع ضرر است... منظور ما از مصلحت محافظت بر مقصود شرع است و مقصود شرع در میان خلق پنج چیز است: این که دین، عقل، نسل، جان و مال مردم را حفظ کند. پس هر چیزی که متضمن حفظ این اصول خمسه باشد، همان مصلحت است».
🌿فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص75-77.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🔹فقه مقاصد سیاست را حد واسط بین نصوص دینی و مصالح زندگی می داند. برخلاف دیدگاه هایی که ماهیت دین و سیاست را مستقل از یکدیگر و ناهمساز می دانند؛ فقه مقاصد برداشت متفاوتی از ماهیت و نقش سیاست در اجرای احکام دین دارد.
🔹به نظر قرضاوی، در غیاب فهم مقاصدی از دین(توجه به مقاصد کلی دین و نه نصوص جزئی آن)، دین در قالب های قدیمی یا تقلیدی آن باقی مانده است. در فهم مقاصدی، دین مناره ی رهایی است و نه اسباب عقب ماندگی. و شریعت سراسر عدل، رحمت، مصلحت و حکمت است.
🔹در فقه مقاصد، اسلام دینی آسمانی است که درگیر واقعیت زندگی هم هست. آرمانی بودن اسلام نافی علاج امر واقع، با همه خیر و شر و تلخ و شیرینش نیست. ضرورت ها موجب جواز اعمال ممنوع می شوند. آن چه در حال اختیار مجاز نیست، به وقت اضطرار واجب می شود. به طور کلی، دفع افسد به فاسد از خصایص شریعت اسلام است.
🔹سیاست شرعی سنجه این امور، عامل همسازی این ناسازه ها، تعادل و تراجیح آن ها و ابزار تحقق مقاصد شریعت است. در واقع، حکومت اسباب و وسایل تحقق مقاصد شریعت است.
🔹پیروان فقه المقاصد شکل مدون این نوع از استنباط را به ابوحامد غزالی و کتاب «المستصفی» او در اصول فقه نسبت می دهند. غزالی می نویسد: «مصلحت در اصل عبارت از جلب منفعت و دفع ضرر است... منظور ما از مصلحت محافظت بر مقصود شرع است و مقصود شرع در میان خلق پنج چیز است: این که دین، عقل، نسل، جان و مال مردم را حفظ کند. پس هر چیزی که متضمن حفظ این اصول خمسه باشد، همان مصلحت است».
🌿فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص75-77.
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
Forwarded from نامههای حوزوی
🔺داود فیرحی: اگر انقلابی شدن حوزه بمعنای اتصال نهاد حوزه به گرایشی سیاسی باشد آنوقت خطا و خطرناک است.
🔹حریم امام شماره 263.
@namehayehawzavi
🔹حریم امام شماره 263.
@namehayehawzavi
⭕️#فوکو و جهان اسلام
🔹این که روششناسی فوکو را جدای از معرفتشناسی ماتریالیستیاش، میتوان در خوانش متون دینی به کار برد هنوز مورد سؤال است. با توجه به کژتابی ها و غفلت هایی که در هجرت اندیشه رخ می دهد باید گفت که اندیشه های فوکو هر چند برخاسته از اعتراض بنیادی به مدرنیته و اندیشه مدرن است اما در میان ما معنای دیگری نیز یافته است.
🔹آیا می شود هرمنوتیک فاقد معنای مرکزی فوکو را در خوانش امر دینی که در ذات خود معناگرا و دارای حقیقت مرکزی است، به کار برد؟ اندیشمندان برجسته ای چون سالم یفوت(مترجم فوکو در عربی)، محمد عابد الجابری، و نصر حامد ابوزید از فوکو استفاده کرده اند.
🔹عابد الجابری کوشش کرده از فوکو در توضیح پیدایش عقل اسلامی-عربی استفاده کند، همچنین ابوزید کوشیده به گونه ای از فوکو برای شالوده شکنی روش شناسی مکتب شافعی بهره جوید. چرا که در جهان اسلام امام محمد شافعی نقشی مشابه کانت در غرب و تاسیس نظام دانایی غربی داشته است و اگر شورش فوکو بر کانت و تاریخ باوری پیشرفت گرایانه هگل را در نظر بگیریم، می توانیم همین شورش را در برابر مکتب شافعی صورت دهیم.
🔹شیوه کارایی روش فوکو در مطالعات اسلامی: من از زمانی که در موسسه باقر العلوم قم تدریس می کردم، به این مساله پی بردم که اگر بخواهیم نظام های اندیشه اسلامی را تشخیص دهیم باید به شکل گیری و متلاشی شدن این نظام ها توجه کنیم و اندیشه هگلی در توصیف این جریان ها چندان کارآمد نیست. تنها چیزی که لازم است این تفسیر های نوگرایانه پاسخ دهند این است که چگونه می توان از متدولوژی فوکو که مبتنی بر معرفت شناسی ماتریالیستی است جهت خوانش معرفت دینی که قائل به حقایق متعالی و معانی قدسی است استفاده کرد.
🌂همایش "آنان که می اندیشند"، مهر1386
@Davood_Feirahi
🔹این که روششناسی فوکو را جدای از معرفتشناسی ماتریالیستیاش، میتوان در خوانش متون دینی به کار برد هنوز مورد سؤال است. با توجه به کژتابی ها و غفلت هایی که در هجرت اندیشه رخ می دهد باید گفت که اندیشه های فوکو هر چند برخاسته از اعتراض بنیادی به مدرنیته و اندیشه مدرن است اما در میان ما معنای دیگری نیز یافته است.
🔹آیا می شود هرمنوتیک فاقد معنای مرکزی فوکو را در خوانش امر دینی که در ذات خود معناگرا و دارای حقیقت مرکزی است، به کار برد؟ اندیشمندان برجسته ای چون سالم یفوت(مترجم فوکو در عربی)، محمد عابد الجابری، و نصر حامد ابوزید از فوکو استفاده کرده اند.
🔹عابد الجابری کوشش کرده از فوکو در توضیح پیدایش عقل اسلامی-عربی استفاده کند، همچنین ابوزید کوشیده به گونه ای از فوکو برای شالوده شکنی روش شناسی مکتب شافعی بهره جوید. چرا که در جهان اسلام امام محمد شافعی نقشی مشابه کانت در غرب و تاسیس نظام دانایی غربی داشته است و اگر شورش فوکو بر کانت و تاریخ باوری پیشرفت گرایانه هگل را در نظر بگیریم، می توانیم همین شورش را در برابر مکتب شافعی صورت دهیم.
🔹شیوه کارایی روش فوکو در مطالعات اسلامی: من از زمانی که در موسسه باقر العلوم قم تدریس می کردم، به این مساله پی بردم که اگر بخواهیم نظام های اندیشه اسلامی را تشخیص دهیم باید به شکل گیری و متلاشی شدن این نظام ها توجه کنیم و اندیشه هگلی در توصیف این جریان ها چندان کارآمد نیست. تنها چیزی که لازم است این تفسیر های نوگرایانه پاسخ دهند این است که چگونه می توان از متدولوژی فوکو که مبتنی بر معرفت شناسی ماتریالیستی است جهت خوانش معرفت دینی که قائل به حقایق متعالی و معانی قدسی است استفاده کرد.
🌂همایش "آنان که می اندیشند"، مهر1386
@Davood_Feirahi
💥اصول نظری و عملی سلفیه
🔹وجه تمایز سلفیان قدیم و جدید، تعریف خاصی است که نوسلفیان از مفهوم «بدعت»، تقابل سنت و بدعت و سرانجام میل به تکفیر غیرسلفیان از مسلمانان دارند. در زیر به اجمال به روش شناسی عمومی سلفیه اشاره می شود.
الف. اصول نظری
1) تزکیه، توحید در مقابل شرک
2) تقدیم نقل بر عقل
3) ردّ تأویل کتاب و سنت(اننا لو فتحنا باب التأویل لانهدم الدین)
4) فراوانی استناد به آیه و حدیث
5) اتباع در مقابل ابتداع/بدعت
ب. اصول عملی
منظور از اصول عملی، قضایای کلی است که راهنمای بنیادین «عمل» در زندگی سیاسی هستند و مبنای تصمیمات، مواضع و اقدام سیاسی- مذهبی سلفیه قرار گرفته اند. دو اصل زیر مهم ترین شاخص عملی سلفی هستند:
1) برخی از جریان های سلفی «دعوت»، یعنی امر به معروف و نهی از منکر را مبنای عمل خود قرار داده اند. آن ها مهم ترین معروف را «توحید» و خروج از شرک می دانند.
2) برعکس، برخی از سلفیه «جهاد» را اساس اسلام عملی می دانند و پرچم جهاد را با این فرض که همه ی سعی جماعت مسلمانان باید معطوف به جهاد باشد، برافراشتند. این گروه از نوسلفی ها امروزه با نام های «اسلام جهادی»، «مجاهدین»، «گروه های جهادی»، «تکفیریون»، و در اصطلاح غربی ها، «اسلام رادیکال» خوانده می شوند.
🌿فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص79-81 .
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🔹وجه تمایز سلفیان قدیم و جدید، تعریف خاصی است که نوسلفیان از مفهوم «بدعت»، تقابل سنت و بدعت و سرانجام میل به تکفیر غیرسلفیان از مسلمانان دارند. در زیر به اجمال به روش شناسی عمومی سلفیه اشاره می شود.
الف. اصول نظری
1) تزکیه، توحید در مقابل شرک
2) تقدیم نقل بر عقل
3) ردّ تأویل کتاب و سنت(اننا لو فتحنا باب التأویل لانهدم الدین)
4) فراوانی استناد به آیه و حدیث
5) اتباع در مقابل ابتداع/بدعت
ب. اصول عملی
منظور از اصول عملی، قضایای کلی است که راهنمای بنیادین «عمل» در زندگی سیاسی هستند و مبنای تصمیمات، مواضع و اقدام سیاسی- مذهبی سلفیه قرار گرفته اند. دو اصل زیر مهم ترین شاخص عملی سلفی هستند:
1) برخی از جریان های سلفی «دعوت»، یعنی امر به معروف و نهی از منکر را مبنای عمل خود قرار داده اند. آن ها مهم ترین معروف را «توحید» و خروج از شرک می دانند.
2) برعکس، برخی از سلفیه «جهاد» را اساس اسلام عملی می دانند و پرچم جهاد را با این فرض که همه ی سعی جماعت مسلمانان باید معطوف به جهاد باشد، برافراشتند. این گروه از نوسلفی ها امروزه با نام های «اسلام جهادی»، «مجاهدین»، «گروه های جهادی»، «تکفیریون»، و در اصطلاح غربی ها، «اسلام رادیکال» خوانده می شوند.
🌿فقه و سیاست در ایران معاصر، نشر نی، جلد نخست، ص79-81 .
#فقه_و_سیاست
@Feirahi
🍁مسألۀ حزب و نسبتِ آن با انتخابات
🔹ما از سال 1285 شمسی با مسئلۀ دموکراسی مواجه هستیم. اما تا کنون دو رکن مهم دموکراسی یعنی نظام انتخابات و مسئلۀ حزب با همدیگر پیوند پیدا نکرده اند. اتفاقاً یکی از دلایلِ عدمِ توسعۀ سیاسیِ ما هم برمیگردد به فقدان ارتباطِ ارگانیک یا مکانیکی بینِ این دو نهاد؛ نهاد انتخابات و نهاد حزب.
🔹من سعی کردم دو چیز را از هم جدا کنم: یکی مسئلۀ حزب و دیگری حکمرانیِ حزبی. معنیِ این قضیه این است که بودن یا نبودنِ حزب در یک کشور لزوماً به معنیِ حکمرانیِ حزبی نیست. جالب این است که در کشورِ ما همیشه صحبت این بود که حزب باشد یا نباشد. اما اگر حزب باشد ولی حکمرانیِ حزبی نباشد حزب خودش یک عنصرِ اختلال خواهد بود. در این حالت، و در شرایط عدم حکمرانیِ حزبی احزاب رشد نمیکنند.
🌿 سخنرانی «تحلیل نظام انتخابات از منظر قانون جدید احزاب»، مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری، نوزدهم بهمن95
@Davood_Feirahi
🔹ما از سال 1285 شمسی با مسئلۀ دموکراسی مواجه هستیم. اما تا کنون دو رکن مهم دموکراسی یعنی نظام انتخابات و مسئلۀ حزب با همدیگر پیوند پیدا نکرده اند. اتفاقاً یکی از دلایلِ عدمِ توسعۀ سیاسیِ ما هم برمیگردد به فقدان ارتباطِ ارگانیک یا مکانیکی بینِ این دو نهاد؛ نهاد انتخابات و نهاد حزب.
🔹من سعی کردم دو چیز را از هم جدا کنم: یکی مسئلۀ حزب و دیگری حکمرانیِ حزبی. معنیِ این قضیه این است که بودن یا نبودنِ حزب در یک کشور لزوماً به معنیِ حکمرانیِ حزبی نیست. جالب این است که در کشورِ ما همیشه صحبت این بود که حزب باشد یا نباشد. اما اگر حزب باشد ولی حکمرانیِ حزبی نباشد حزب خودش یک عنصرِ اختلال خواهد بود. در این حالت، و در شرایط عدم حکمرانیِ حزبی احزاب رشد نمیکنند.
🌿 سخنرانی «تحلیل نظام انتخابات از منظر قانون جدید احزاب»، مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری، نوزدهم بهمن95
@Davood_Feirahi
🍁دموکراسی پوپولیستی/ دموکراسی تشریفاتی
🔹حکمرانی حزبی هنوز نه تنها در نظام سیاسی بلکه در جامعه هم رایج نیست. البته قانون اساسی جمهوری اسلامی(مستقیم یا غیرمستقیم) از حزب صحبت کرده است. اصل بیست و ششم این قانون گفته است: «احزاب، جمعیتها، انجمنهای سیاسی و صنفی آزاد هستند. مشروط به این که اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی و مواردی مشابه را نقض نکنند».
🔹مواد دیگری که به صورت غیرمستقیم به حزب میپردازند دو ادعا دارند: 1) حاکمیت از آن مردم است. 2) این حاکمیت از طریقِ انتخابات محقق میشود. اما رابطهای میان این مواد با اصل بیست و شش در قانون اساسی برقرار نشده است. یعنی نگفته است انتخابات از طریق مکانیزم حزبی هست. جالب این است که اصول دیگر(مثلاً اصول مربوط به نظارت شورای نگهبان) اساساً چنین رابطهای را قطع کرده است.
🔹یکی از فرضیه ها در حزب پژوهی های آکادمیک این است که حزب دوقلوی انتخابات است. یعنی اگر به لحاظ سازمانی رابطۀ حزب با انتخابات قطع بشود، حزب دچار زوال خواهد شد. اگر حزب باشد ولی با قانون انتخابات مرتبط نباشد و ارتباط معنادار نداشته باشد دموکراسی آن جامعه یا پوپولیستی میشود یا تشریفاتی.
🌿 سخنرانی «تحلیل نظام انتخابات از منظر قانون جدید احزاب»، نوزدهم بهمن95.
@Davood_Feirahi
🔹حکمرانی حزبی هنوز نه تنها در نظام سیاسی بلکه در جامعه هم رایج نیست. البته قانون اساسی جمهوری اسلامی(مستقیم یا غیرمستقیم) از حزب صحبت کرده است. اصل بیست و ششم این قانون گفته است: «احزاب، جمعیتها، انجمنهای سیاسی و صنفی آزاد هستند. مشروط به این که اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی و مواردی مشابه را نقض نکنند».
🔹مواد دیگری که به صورت غیرمستقیم به حزب میپردازند دو ادعا دارند: 1) حاکمیت از آن مردم است. 2) این حاکمیت از طریقِ انتخابات محقق میشود. اما رابطهای میان این مواد با اصل بیست و شش در قانون اساسی برقرار نشده است. یعنی نگفته است انتخابات از طریق مکانیزم حزبی هست. جالب این است که اصول دیگر(مثلاً اصول مربوط به نظارت شورای نگهبان) اساساً چنین رابطهای را قطع کرده است.
🔹یکی از فرضیه ها در حزب پژوهی های آکادمیک این است که حزب دوقلوی انتخابات است. یعنی اگر به لحاظ سازمانی رابطۀ حزب با انتخابات قطع بشود، حزب دچار زوال خواهد شد. اگر حزب باشد ولی با قانون انتخابات مرتبط نباشد و ارتباط معنادار نداشته باشد دموکراسی آن جامعه یا پوپولیستی میشود یا تشریفاتی.
🌿 سخنرانی «تحلیل نظام انتخابات از منظر قانون جدید احزاب»، نوزدهم بهمن95.
@Davood_Feirahi
🍁حکمرانی حزبی
🔹مادۀ اول قانون احزاب هم در سال 60 هم در سال 95 این انتظار را ایجاد میکند که هدف ذاتیِ حزب مشارکت دموکراتیک در قدرت است. اما این اصل آغازین با دو ناسازه مواجه است. ناسازۀ اول این است که ما احزاب داریم ولی حکمرانیِ حزبی نداریم. دومین ناسازه آن است که تاریخِ یک صد و ده سالۀ اخیرِ ما نشان داده است که حزب ضرورتِ تاریخی دارد. چرا ضرورتِ تاریخی دارد؟ به این دلیل که هر کسی که خواسته است به هر دلیلی حزب را حذف کند ناموفق بوده است. چرا که حزب دوقلوی دولتِ مدرن است. پس حزب ضرورت دارد اما اگر شما نخواهید درستش را تأسیس کنید خرابش میآید.
🔹در اصل حزب به این دلیل ضروری است که دشواری حکمرانی بدیلهای حزب بیشتر است. ما سه بدیل بیشتر در حکمرانی نداریم: یک) آقای ناطق اسم این را گذاشته بود حکمرانی موجی. میگفتند وقتی حزب نباشد یک موجی در جامعه به پا میشود و بعد افکار عمومی را با خودش همسان میکند بدون اینکه تجربۀ حکومتی داشته باشد وارد دولت میشود و تا بتواند خودش را تطبیق بدهد تقریباً آثار منفیاش را برجای گذاشته است.
🔹بدیل دوم حکمرانی حزبی حکمرانیِ سازمانی یا تکحزبی است. مثلِ حکمرانیِ نظامی یا حکمرانیِ احزابِ واحد. خیلیها گفتهاند این نوع حکمرانیها دوام ندارد. استدلالِ مرحوم آقای هاشمی در مورد دوام نیاوردن حزب جمهوری اسلامی این بود که این حزب اصلاً رقیب نداشت.
🔹سومین بدیل هم حکمرانیِ شخصی یا محفلی است. این واژه را مرحوم آقای بهشتی اختراع کردند. استدلال ایشان این است: میگوید در دولت مدرن اصولاً در هیچ دولتی حکومت شخصی امکان ندارد. حاکم مجبور است که به گروهی تکیه کند و چون حزب نیست محافل پیدا میشوند. محفل هم چون اصل و نسبش مشخص نیست پاسخگو هم نیست.
🔹ما چارهای نداریم جز این که یا حکمرانی حزبی داشته باشیم یا به یکی از این بدیلهای سهگانه تن بدهیم. و در واقع حکمرانی حزبیِ بد از بدیلهای سهگانه بهتر است.
🌿 سخنرانی «تحلیل نظام انتخابات از منظر قانون جدید احزاب»، نوزدهم بهمن95.
@Davood_Feirahi
🔹مادۀ اول قانون احزاب هم در سال 60 هم در سال 95 این انتظار را ایجاد میکند که هدف ذاتیِ حزب مشارکت دموکراتیک در قدرت است. اما این اصل آغازین با دو ناسازه مواجه است. ناسازۀ اول این است که ما احزاب داریم ولی حکمرانیِ حزبی نداریم. دومین ناسازه آن است که تاریخِ یک صد و ده سالۀ اخیرِ ما نشان داده است که حزب ضرورتِ تاریخی دارد. چرا ضرورتِ تاریخی دارد؟ به این دلیل که هر کسی که خواسته است به هر دلیلی حزب را حذف کند ناموفق بوده است. چرا که حزب دوقلوی دولتِ مدرن است. پس حزب ضرورت دارد اما اگر شما نخواهید درستش را تأسیس کنید خرابش میآید.
🔹در اصل حزب به این دلیل ضروری است که دشواری حکمرانی بدیلهای حزب بیشتر است. ما سه بدیل بیشتر در حکمرانی نداریم: یک) آقای ناطق اسم این را گذاشته بود حکمرانی موجی. میگفتند وقتی حزب نباشد یک موجی در جامعه به پا میشود و بعد افکار عمومی را با خودش همسان میکند بدون اینکه تجربۀ حکومتی داشته باشد وارد دولت میشود و تا بتواند خودش را تطبیق بدهد تقریباً آثار منفیاش را برجای گذاشته است.
🔹بدیل دوم حکمرانی حزبی حکمرانیِ سازمانی یا تکحزبی است. مثلِ حکمرانیِ نظامی یا حکمرانیِ احزابِ واحد. خیلیها گفتهاند این نوع حکمرانیها دوام ندارد. استدلالِ مرحوم آقای هاشمی در مورد دوام نیاوردن حزب جمهوری اسلامی این بود که این حزب اصلاً رقیب نداشت.
🔹سومین بدیل هم حکمرانیِ شخصی یا محفلی است. این واژه را مرحوم آقای بهشتی اختراع کردند. استدلال ایشان این است: میگوید در دولت مدرن اصولاً در هیچ دولتی حکومت شخصی امکان ندارد. حاکم مجبور است که به گروهی تکیه کند و چون حزب نیست محافل پیدا میشوند. محفل هم چون اصل و نسبش مشخص نیست پاسخگو هم نیست.
🔹ما چارهای نداریم جز این که یا حکمرانی حزبی داشته باشیم یا به یکی از این بدیلهای سهگانه تن بدهیم. و در واقع حکمرانی حزبیِ بد از بدیلهای سهگانه بهتر است.
🌿 سخنرانی «تحلیل نظام انتخابات از منظر قانون جدید احزاب»، نوزدهم بهمن95.
@Davood_Feirahi
Forwarded from وبسایت فرهنگی صدانت
☘️ درسگفتار تاریخ اندیشه سیاسی در ایران معاصر از #داود_فیرحی
صوت | 11 جلسه | اسفند 95
✨ → goo.gl/PfcZGD
🌾 @sedanet | @Davood_Feirahi
صوت | 11 جلسه | اسفند 95
✨ → goo.gl/PfcZGD
🌾 @sedanet | @Davood_Feirahi
🍁پنج مدل قانون گذاری احزاب
🔹به طور کلی قانونگذاریِ احزاب از پنج مدل خارج نیستند. بعضی قانونگذاریها از اساس حزب را تحریم میکنند. جامعۀ ما الان این مدل را ندارد. چون جامعۀ ما قانون احزاب دارد.
🔹دومین مدل مدل جواز است. مدل جواز میگوید حزب باشد ولی خیلی ربطی هم به دولت نداشته باشد. مدل قانونگذاری حزبی ما از این جنس است؛ در این مدل یک خط قرمز و یک مشوق وجود دارد. خط قرمز این است که به ساحت دولت نزدیک نشوند. مشوقش هم این است که اگر بتوانند تنور انتخابات را گرم کنند جایزه میگیرند. منتها جایزهشان این نیست که وارد دولت شوند بلکه جایزهشان این است که مورد پذیرش دولت قرار میگیرند و حذف نمیشوند.
🔹سومین مدل مدل ترغیب است. یعنی نه تنها حزب را میپذیرند بلکه حزب را تشویق هم میکنند. سه مدل تشویقی چنین است: یک؛ این که کاندیدای حزبی امتیازاتی بیش از کاندیدای مستقل داشته باشد(مثلاً در تبلیغاتش یا احراز صلاحیتش؛ یعنی گفته شود چون موسسینِ حزب مورد تأیید نظام هستند و آنها این شخص را تأیید کردهاند صلاحیت دارد). دو؛ این که اگر حزب بتواند بیش از چند کاندیدا را وارد مجلس کند میتواند از کمکهای دولتی برخوردار باشد(یعنی دولت دارد به حزب به عنوان کارخانۀ تولید حکمرانی سوپسید میدهد). سومین شیوۀ تشویق هم شیوۀ تشویق تجمیعی است.
🔹اما چهارمین مدل قانونگذاری احزاب، قانوگذاری حمایتی است که فراتر از تشویق صرف است. این نوع حمایت اگر از حد ترغیب گذشت دموکراسی را میخورد(نمونهاش در سوریه که اینقدر از حزب بعث حمایت شد که به وضعیت تکحزبی منجر شد).
🔹پنجمین مدل قانونگذاری مدل الزام و تجویز است. در این مدل طراحی انتخابات بهگونه است که ادارۀ جامعه باید از مسیر حزب بگذرد(مثل آلمان).
🌿 سخنرانی «تحلیل نظام انتخابات از منظر قانون جدید احزاب»، نوزدهم بهمن95.
@Davood_Feirahi
🔹به طور کلی قانونگذاریِ احزاب از پنج مدل خارج نیستند. بعضی قانونگذاریها از اساس حزب را تحریم میکنند. جامعۀ ما الان این مدل را ندارد. چون جامعۀ ما قانون احزاب دارد.
🔹دومین مدل مدل جواز است. مدل جواز میگوید حزب باشد ولی خیلی ربطی هم به دولت نداشته باشد. مدل قانونگذاری حزبی ما از این جنس است؛ در این مدل یک خط قرمز و یک مشوق وجود دارد. خط قرمز این است که به ساحت دولت نزدیک نشوند. مشوقش هم این است که اگر بتوانند تنور انتخابات را گرم کنند جایزه میگیرند. منتها جایزهشان این نیست که وارد دولت شوند بلکه جایزهشان این است که مورد پذیرش دولت قرار میگیرند و حذف نمیشوند.
🔹سومین مدل مدل ترغیب است. یعنی نه تنها حزب را میپذیرند بلکه حزب را تشویق هم میکنند. سه مدل تشویقی چنین است: یک؛ این که کاندیدای حزبی امتیازاتی بیش از کاندیدای مستقل داشته باشد(مثلاً در تبلیغاتش یا احراز صلاحیتش؛ یعنی گفته شود چون موسسینِ حزب مورد تأیید نظام هستند و آنها این شخص را تأیید کردهاند صلاحیت دارد). دو؛ این که اگر حزب بتواند بیش از چند کاندیدا را وارد مجلس کند میتواند از کمکهای دولتی برخوردار باشد(یعنی دولت دارد به حزب به عنوان کارخانۀ تولید حکمرانی سوپسید میدهد). سومین شیوۀ تشویق هم شیوۀ تشویق تجمیعی است.
🔹اما چهارمین مدل قانونگذاری احزاب، قانوگذاری حمایتی است که فراتر از تشویق صرف است. این نوع حمایت اگر از حد ترغیب گذشت دموکراسی را میخورد(نمونهاش در سوریه که اینقدر از حزب بعث حمایت شد که به وضعیت تکحزبی منجر شد).
🔹پنجمین مدل قانونگذاری مدل الزام و تجویز است. در این مدل طراحی انتخابات بهگونه است که ادارۀ جامعه باید از مسیر حزب بگذرد(مثل آلمان).
🌿 سخنرانی «تحلیل نظام انتخابات از منظر قانون جدید احزاب»، نوزدهم بهمن95.
@Davood_Feirahi
☘در جست و جوی خرد و آزادی؛ ارجنامه استاد عزت الله فولادوند
زمان: دوم خرداد96. ساعت 15 الی 19
مکان: خانه اندیشمندان علوم انسانی
🍂با حضور عزت الله فولادوند، داود فیرحی، و دیگر اساتید ارجمند.
@Davood_Feirahi
زمان: دوم خرداد96. ساعت 15 الی 19
مکان: خانه اندیشمندان علوم انسانی
🍂با حضور عزت الله فولادوند، داود فیرحی، و دیگر اساتید ارجمند.
@Davood_Feirahi
🍁سیاست کنترل احزاب
🔹ما در دورۀ جمهوری اسلامی از دیدگاه رابطۀ حزب و انتخابات پیشرفت ملموسی نکردیم. و فقط تعداد احزابمان زیاد شده است.
🔹در دورۀ مشروطه که قانون انتخابات شکل گرفت برگزاری انتخابات بر عهدۀ انجمنهای ایالتی و ولایتی گذاشته شد. آن زمان انجمنها کمی قدرتمند بودند و میتوانستند نمایندگانشان را وارد مجلس شورای ملی بکنند. یعنی انجمنهای مشروطه به لحاظ ساخت قدرت و رابطهای که با انتخابات داشتند از احزاب امروز قویتر بودند. به همین دلیل هم هست که مجلس دوم قوی و پرهیجان است. اما به تدریج این انجمنها ضعیف شدند و بعدها به ناظر صرف تبدیل شدند. بعد در دورۀ پهلوی و سپس در دورۀ جمهوری اسلامی انجمنها جای خودشان را به شوراهای محلی دادند که هیچ شباهتی به حزب ندارند.
🔹اما یک سند دیگر سیاستهای کلی انتخابات است که آن هم در 24 مهر همین امسال از سوی رهبری ابلاغ شد. بند چهار این سیاستها اشارهای به تشکلهای سیاسی کرده است و از شفافسازی منابع و هزینههای انتخاباتی داوطلبان و تشکلهای سیاسی و اعلام به مراجع ذیصلاح و اعمال نظارت دقیق بر آنها سخن گفته است.
🔹این سیاستهای کلی به جای این که در انتخابات از احزاب حمایت کند جهت گیری کلیاش به سمت کنترل احزاب است. میگوید احزاب کمک کنند که کانون انتخابات داغ بشود. اما اجازه نمیدهد احزاب وارد حکومت شوند. در بند شش هم احزاب را در کنار نامزدهای مستقل نشانده است و هیچ ترجیحی برای احزاب قائل نشده است. همچنین هیچ جایی به شورای نگهبان تکلیف نکرده است که حزب را از این جهت که حزب است در نظر بگیرد. بنابراین سیاستهای کلی انتخابات سیاستهایی برای افزایش مشارکت است نه برای حکمرانی حزبی.
🌿 سخنرانی «تحلیل نظام انتخابات از منظر قانون جدید احزاب»، نوزدهم بهمن95.
@Davood_Feirahi
🔹ما در دورۀ جمهوری اسلامی از دیدگاه رابطۀ حزب و انتخابات پیشرفت ملموسی نکردیم. و فقط تعداد احزابمان زیاد شده است.
🔹در دورۀ مشروطه که قانون انتخابات شکل گرفت برگزاری انتخابات بر عهدۀ انجمنهای ایالتی و ولایتی گذاشته شد. آن زمان انجمنها کمی قدرتمند بودند و میتوانستند نمایندگانشان را وارد مجلس شورای ملی بکنند. یعنی انجمنهای مشروطه به لحاظ ساخت قدرت و رابطهای که با انتخابات داشتند از احزاب امروز قویتر بودند. به همین دلیل هم هست که مجلس دوم قوی و پرهیجان است. اما به تدریج این انجمنها ضعیف شدند و بعدها به ناظر صرف تبدیل شدند. بعد در دورۀ پهلوی و سپس در دورۀ جمهوری اسلامی انجمنها جای خودشان را به شوراهای محلی دادند که هیچ شباهتی به حزب ندارند.
🔹اما یک سند دیگر سیاستهای کلی انتخابات است که آن هم در 24 مهر همین امسال از سوی رهبری ابلاغ شد. بند چهار این سیاستها اشارهای به تشکلهای سیاسی کرده است و از شفافسازی منابع و هزینههای انتخاباتی داوطلبان و تشکلهای سیاسی و اعلام به مراجع ذیصلاح و اعمال نظارت دقیق بر آنها سخن گفته است.
🔹این سیاستهای کلی به جای این که در انتخابات از احزاب حمایت کند جهت گیری کلیاش به سمت کنترل احزاب است. میگوید احزاب کمک کنند که کانون انتخابات داغ بشود. اما اجازه نمیدهد احزاب وارد حکومت شوند. در بند شش هم احزاب را در کنار نامزدهای مستقل نشانده است و هیچ ترجیحی برای احزاب قائل نشده است. همچنین هیچ جایی به شورای نگهبان تکلیف نکرده است که حزب را از این جهت که حزب است در نظر بگیرد. بنابراین سیاستهای کلی انتخابات سیاستهایی برای افزایش مشارکت است نه برای حکمرانی حزبی.
🌿 سخنرانی «تحلیل نظام انتخابات از منظر قانون جدید احزاب»، نوزدهم بهمن95.
@Davood_Feirahi