🍁در جستوجوی فقه تحزب
✔️بیژن مومیوند
🔹در دورهاي كه فقه گريزي سكه رايجي بود و روشنفكران دینی به سندروم «گریز از فقه» مبتلا بودند، داود فيرحي با انتشار كتاب «دانش، قدرت و مشروعيت در اسلام» به عنوان چهرهاي نو و متفاوت در ميان پژوهشگران و محققان انديشة سياسي اسلام مطرح شد. او در ديگر كتابهايش چون «نظام سياسي و دولت در اسلام»، «تاريخ تحول دولت در اسلام» و مجموعه مقالاتش در كتاب دو جلدي «دين و دولت در عصر مدرن» دورهها و جنبههاي مختلف «فقه سياسي» را مورد توجه قرار داده و در دو مجلد «فقه و سياست در ايران معاصر» به توصيف و تحليل فقه سياسي عصر مشروطه و پس از آن بهویژه تحول فقه سیاسی پس از پیروزی انقلاب پرداخته است.
🔹به اعتقاد فيرحي سياست جديد در ايران با چهار سنت فكري نسبت دارد: ايرانگرايي باستان، سنت چپ، اسلام و دموكراسي. اما نسبت اسلام و دموكراسي تعيينكنندهتر از دو سنت دیگر است و امروز به معماي بزرگ جامعه ما تبديل شده است و ميتوان اين عصر را عصر بحران دموكراسي و همزمان بحران فقه سياسي در ايران و اسلام دانست و به جهت اهميت اين مسئله، او پروژه اصلي خود را «فقه سياسي» قرار داده است و در تازهترین گام از این پروژه و در کتاب «فقه و حکرانی حزبی» به «مسألة حزب» در «فقه سیاسی» پرداخته است. به اعتقاد فیرحی بحث حزب در فقه سیاسی امتداد منطقی مواجهة فقه با دولت مدرن و ظهور پارلمان و مفهوم قانون در دورة معاصر است. به باور او سهگانة «حزب»، «قانون» و «دولت مدرن» ملازمة منطقی دارند.
🔹فیرحی در دو جلد «فقه و سیاست در ایران معاصر» دو نکتة مهم را نشان میدهد: نخست، ظهور دولت جدید در روزگار اخیر که لاجرم به مواجهة فقه و دولت مدرن انجامید و دوم، نسبت دولت مدرن با مجلس و قانون موضوعه. پس از پرداختن به نسبت فقه و دولت مدرن فیرحی ضرورت دیده در ادامة پروژه خود به تحلیل و بررسی «مسألة حزب» و «مفهوم قانون» و جایگاه این دو در فقه سیاسی بپردازد که در کتاب «فقه و حکمرانی حزبی» به موضوع حزب پرداخته و کتاب آتیاش هم دربارة «مفهوم قانون» خواهد بود.
🔺در جست و جوی فقه تحزب، هفته نامه سازندگی، شماره 12، 24 مهر96
@Davood_Feirahi
✔️بیژن مومیوند
🔹در دورهاي كه فقه گريزي سكه رايجي بود و روشنفكران دینی به سندروم «گریز از فقه» مبتلا بودند، داود فيرحي با انتشار كتاب «دانش، قدرت و مشروعيت در اسلام» به عنوان چهرهاي نو و متفاوت در ميان پژوهشگران و محققان انديشة سياسي اسلام مطرح شد. او در ديگر كتابهايش چون «نظام سياسي و دولت در اسلام»، «تاريخ تحول دولت در اسلام» و مجموعه مقالاتش در كتاب دو جلدي «دين و دولت در عصر مدرن» دورهها و جنبههاي مختلف «فقه سياسي» را مورد توجه قرار داده و در دو مجلد «فقه و سياست در ايران معاصر» به توصيف و تحليل فقه سياسي عصر مشروطه و پس از آن بهویژه تحول فقه سیاسی پس از پیروزی انقلاب پرداخته است.
🔹به اعتقاد فيرحي سياست جديد در ايران با چهار سنت فكري نسبت دارد: ايرانگرايي باستان، سنت چپ، اسلام و دموكراسي. اما نسبت اسلام و دموكراسي تعيينكنندهتر از دو سنت دیگر است و امروز به معماي بزرگ جامعه ما تبديل شده است و ميتوان اين عصر را عصر بحران دموكراسي و همزمان بحران فقه سياسي در ايران و اسلام دانست و به جهت اهميت اين مسئله، او پروژه اصلي خود را «فقه سياسي» قرار داده است و در تازهترین گام از این پروژه و در کتاب «فقه و حکرانی حزبی» به «مسألة حزب» در «فقه سیاسی» پرداخته است. به اعتقاد فیرحی بحث حزب در فقه سیاسی امتداد منطقی مواجهة فقه با دولت مدرن و ظهور پارلمان و مفهوم قانون در دورة معاصر است. به باور او سهگانة «حزب»، «قانون» و «دولت مدرن» ملازمة منطقی دارند.
🔹فیرحی در دو جلد «فقه و سیاست در ایران معاصر» دو نکتة مهم را نشان میدهد: نخست، ظهور دولت جدید در روزگار اخیر که لاجرم به مواجهة فقه و دولت مدرن انجامید و دوم، نسبت دولت مدرن با مجلس و قانون موضوعه. پس از پرداختن به نسبت فقه و دولت مدرن فیرحی ضرورت دیده در ادامة پروژه خود به تحلیل و بررسی «مسألة حزب» و «مفهوم قانون» و جایگاه این دو در فقه سیاسی بپردازد که در کتاب «فقه و حکمرانی حزبی» به موضوع حزب پرداخته و کتاب آتیاش هم دربارة «مفهوم قانون» خواهد بود.
🔺در جست و جوی فقه تحزب، هفته نامه سازندگی، شماره 12، 24 مهر96
@Davood_Feirahi
🍁امام حسین(ع) هرگز به دنبال بیعت با یزید نبود
(سخنرانی در بنیاد امید ایرانیان،20مهر96)
https://goo.gl/5ojneK
@Davood_Feirahi
(سخنرانی در بنیاد امید ایرانیان،20مهر96)
https://goo.gl/5ojneK
@Davood_Feirahi
پایگاه خبری جماران
فیرحی: امام حسین (ع) هرگز به دنبال بیعت با یزید نبود+فایل صوتی
در فقه اهل سنت فرزند می تواند پدر را کاندیدا کند اما قطعا پدر نمی تواند فرزند را کاندیدای خلافت کند. مدینه با یزید بیعت نکرد و معاویه نتوانست از مردم مدینه بیعت بگیرد. دلیلش این بود که نخبگان مدینه پاسخ منفی دادند و مردم هم پشت آنها را گرفتند
داود فیرحی
🍁امام حسین(ع) هرگز به دنبال بیعت با یزید نبود (سخنرانی در بنیاد امید ایرانیان،20مهر96) https://goo.gl/5ojneK @Davood_Feirahi
⚡️بیعت از کلیدی ترین مفاهیم جهان اسلام است که هم اهل تشیع و هم اهل تسنن آن را دچار نسیان کرده اند
✔️داود فیرحی در مراسم عزاداری بنیاد امید ایرانیان🔻
🔹بیعت یکی از کلیدی ترین مفاهیم فراموش شده جهان اسلام است که هم اهل تشیع و هم اهل تسنن آن را دچار نسیان کرده اند. در واقع تشیع با تکیه بر مفهوم امامت احساس کرد که دیگر بیعت کارایی ندارد و اهل سنت هم خیلی زود به گردونه استبداد افتاد و کم کم مفهوم بیعت را فراموش کرد. در حالی که بیعت درخشان ترین محور کنترل نظم سیاسی در صدر اسلام بود و اهمیت شایانی داشت تا جایی که فرد زیرکی مانند معاویه نمی توانست از بند آن خلاص شود و مجبور بود که ظاهر بیعت را حفظ کند.
🔹این خلدون در تعریف بیعت می گوید «بیعت تعهد بر فرمانبرداری است.» مثل اینکه معامله ای شده و امیر ملزم هست بعضی کارها مثل حفظ شریعت و رسیدگی به امور مسلمین را انجام دهد و از طرف دیگر هم شهروند مکلف به اطاعت است. یعنی بیعت یک طرفه نیست و مشروط به منافع شهروند و حفظ شریعت است و هر جایی که این اتفاق نمی افتاد بیعت هم متلاشی می شد.
🔹دلیل اینکه اسلام در آن دوره رشد کرد این است که معدل هزیه ای که به شهروند تحمیل می کرد از دولت های رقیب کمتر بود. یعنی اداره ارزان دولت وجود داشت. به همین دلیل بین اقتصاد شهروند و علایق مذهبی شهروند ارتباط وجود داشت. اما از دوره بنی امیه دولت هم گران و هم نابرابر می شود و هم قبیله گرایی دارد رشد می کند. یکی از محصولات قبیله گرایی خود یزید بن معاویه است.
🔹در فقه اهل سنت فرزند می تواند پدر را کاندیدا کند اما قطعا پدر نمی تواند فرزند را کاندیدای خلافت کند. مدینه با یزید بیعت نکرد و معاویه نتوانست از مردم مدینه بیعت بگیرد. دلیلش این بود که نخبگان مدینه پاسخ منفی دادند و مردم هم پشت آنها را گرفتند. معاویه برای اینکه این قضیه را شکست تلقی نکند از ابوبکر نقل کرد که اگر در جهان اسلام دو خلیفه پیدا شد یک نفر را بکشید؛ یعنی نمی شود با دو نفر بیعت کرد. بنابر این طرفین را راضی کردند که بیعت برای زمان بعد از مرگ معاویه بماند.
🔹نامه سال 60 می گوید که مردم مدینه نباید بهانه داشته باشند و باید بیعت کنند. بزرگان مدینه عبدالله بن زبیر، عبدالرحمان بن ابوبکر، عبدالله بن عمر و حسین بن علی (ع) هستند که نفوذ خیلی سنگینی دارند اما فشار اجتماعی اجازه نمی دهد که بیعت کنند. بعد از امام حسین (ع) هم قیام زبیر نشان داد که ابن زبیری ها نمی توانند تن به بیعت دهند.
🔹روانشناسی اجتماعی می گوید نخبگان خیلی آزاد نیستند که حتی اگر دلشان خواست با دولت معامله کنند. چون جامعه الزامات بزرگی دارد آن نخبه خیلی زود فراموش می شود. از یک نخبه سیاسی مذهبی این است که در این پیچ های تاریخی نقش خود را ایفا کند. امام حسین (ع) می گوید «مثل من با مثل او بیعت نخواهد کرد». بعضی از علمای آن دوره گفتند که بعضی افراد با اکراه بیعت کرده اند و شما هم بیعت کنید. حتی بعضی فقها گفته اند که طلحه و زبیر به اکراه با علی (ع) بیعت کرده اند و خود حضرت به شدت انکار می کند و می گوید من از شما بیعت نخواستم و شما با من بیعت کردید.
🔹در سنت عربی بیعت نکردن آسان بود اما بیعت شکستن ننگ بسیار بزرگی تلقی می شد و اباعبدالله (ع) نمی خواست به این سمت حرکت کند و دیگران هم حرکت نکردند. اما اباعبدالله الحسین (ع) می گوید «این آدم نا بکار مرا بین تیغه شمشیر و ذلت بیعت قرار داده است.» ایشان می گوید خداوند و پیامبر (ص) به این بیعت راضی نیستند و ساخت اجتماعی هم به او اجازه نمی دهد که چنین کاری را انجام دهد.
🔹مفهوم بیعت یکی از کلیدی ترین مفاهیم در تحلیل واقعه عاشورا است، اگر این شاه کلید را حذف کنیم احتمالا امکان تحلیل را از دست بدهیم. این وضعیت به قدری مهم است که برای اباعبدالله (ع) می ارزد این همه هزینه بدهد. امام سجاد (ع) که در واقعه کربلا حدود 22 سال سن داشت جمله هایی می گوید که نشان می دهد مسأله گفتمان است؛ یعنی خانواده پذیرفته که حسین (ع) نباید بیعت کند. یعنی برای کوچک و بزرگ این خاندان مفهوم است که حسین (ع) دارد چه تصمیمی می گیرد.
🔹یعنی کسی که اسیر است، شکنجه می شود و کسی که کشته می شود همه می فهمند که چه اتفاقی افتاده است. جمله زیبای زینب (ع) که «جز زیبایی چیزی ندیدم» یعنی می فهمد که چه معامله ای انجام داده است. مسأله این نیست که تحت فشار جامعه است اما او هم دارد آگاهانه مسأله را پیش می برد.🔺
@Davood_Feirahi
✔️داود فیرحی در مراسم عزاداری بنیاد امید ایرانیان🔻
🔹بیعت یکی از کلیدی ترین مفاهیم فراموش شده جهان اسلام است که هم اهل تشیع و هم اهل تسنن آن را دچار نسیان کرده اند. در واقع تشیع با تکیه بر مفهوم امامت احساس کرد که دیگر بیعت کارایی ندارد و اهل سنت هم خیلی زود به گردونه استبداد افتاد و کم کم مفهوم بیعت را فراموش کرد. در حالی که بیعت درخشان ترین محور کنترل نظم سیاسی در صدر اسلام بود و اهمیت شایانی داشت تا جایی که فرد زیرکی مانند معاویه نمی توانست از بند آن خلاص شود و مجبور بود که ظاهر بیعت را حفظ کند.
🔹این خلدون در تعریف بیعت می گوید «بیعت تعهد بر فرمانبرداری است.» مثل اینکه معامله ای شده و امیر ملزم هست بعضی کارها مثل حفظ شریعت و رسیدگی به امور مسلمین را انجام دهد و از طرف دیگر هم شهروند مکلف به اطاعت است. یعنی بیعت یک طرفه نیست و مشروط به منافع شهروند و حفظ شریعت است و هر جایی که این اتفاق نمی افتاد بیعت هم متلاشی می شد.
🔹دلیل اینکه اسلام در آن دوره رشد کرد این است که معدل هزیه ای که به شهروند تحمیل می کرد از دولت های رقیب کمتر بود. یعنی اداره ارزان دولت وجود داشت. به همین دلیل بین اقتصاد شهروند و علایق مذهبی شهروند ارتباط وجود داشت. اما از دوره بنی امیه دولت هم گران و هم نابرابر می شود و هم قبیله گرایی دارد رشد می کند. یکی از محصولات قبیله گرایی خود یزید بن معاویه است.
🔹در فقه اهل سنت فرزند می تواند پدر را کاندیدا کند اما قطعا پدر نمی تواند فرزند را کاندیدای خلافت کند. مدینه با یزید بیعت نکرد و معاویه نتوانست از مردم مدینه بیعت بگیرد. دلیلش این بود که نخبگان مدینه پاسخ منفی دادند و مردم هم پشت آنها را گرفتند. معاویه برای اینکه این قضیه را شکست تلقی نکند از ابوبکر نقل کرد که اگر در جهان اسلام دو خلیفه پیدا شد یک نفر را بکشید؛ یعنی نمی شود با دو نفر بیعت کرد. بنابر این طرفین را راضی کردند که بیعت برای زمان بعد از مرگ معاویه بماند.
🔹نامه سال 60 می گوید که مردم مدینه نباید بهانه داشته باشند و باید بیعت کنند. بزرگان مدینه عبدالله بن زبیر، عبدالرحمان بن ابوبکر، عبدالله بن عمر و حسین بن علی (ع) هستند که نفوذ خیلی سنگینی دارند اما فشار اجتماعی اجازه نمی دهد که بیعت کنند. بعد از امام حسین (ع) هم قیام زبیر نشان داد که ابن زبیری ها نمی توانند تن به بیعت دهند.
🔹روانشناسی اجتماعی می گوید نخبگان خیلی آزاد نیستند که حتی اگر دلشان خواست با دولت معامله کنند. چون جامعه الزامات بزرگی دارد آن نخبه خیلی زود فراموش می شود. از یک نخبه سیاسی مذهبی این است که در این پیچ های تاریخی نقش خود را ایفا کند. امام حسین (ع) می گوید «مثل من با مثل او بیعت نخواهد کرد». بعضی از علمای آن دوره گفتند که بعضی افراد با اکراه بیعت کرده اند و شما هم بیعت کنید. حتی بعضی فقها گفته اند که طلحه و زبیر به اکراه با علی (ع) بیعت کرده اند و خود حضرت به شدت انکار می کند و می گوید من از شما بیعت نخواستم و شما با من بیعت کردید.
🔹در سنت عربی بیعت نکردن آسان بود اما بیعت شکستن ننگ بسیار بزرگی تلقی می شد و اباعبدالله (ع) نمی خواست به این سمت حرکت کند و دیگران هم حرکت نکردند. اما اباعبدالله الحسین (ع) می گوید «این آدم نا بکار مرا بین تیغه شمشیر و ذلت بیعت قرار داده است.» ایشان می گوید خداوند و پیامبر (ص) به این بیعت راضی نیستند و ساخت اجتماعی هم به او اجازه نمی دهد که چنین کاری را انجام دهد.
🔹مفهوم بیعت یکی از کلیدی ترین مفاهیم در تحلیل واقعه عاشورا است، اگر این شاه کلید را حذف کنیم احتمالا امکان تحلیل را از دست بدهیم. این وضعیت به قدری مهم است که برای اباعبدالله (ع) می ارزد این همه هزینه بدهد. امام سجاد (ع) که در واقعه کربلا حدود 22 سال سن داشت جمله هایی می گوید که نشان می دهد مسأله گفتمان است؛ یعنی خانواده پذیرفته که حسین (ع) نباید بیعت کند. یعنی برای کوچک و بزرگ این خاندان مفهوم است که حسین (ع) دارد چه تصمیمی می گیرد.
🔹یعنی کسی که اسیر است، شکنجه می شود و کسی که کشته می شود همه می فهمند که چه اتفاقی افتاده است. جمله زیبای زینب (ع) که «جز زیبایی چیزی ندیدم» یعنی می فهمد که چه معامله ای انجام داده است. مسأله این نیست که تحت فشار جامعه است اما او هم دارد آگاهانه مسأله را پیش می برد.🔺
@Davood_Feirahi
Forwarded from س.ا.ج
💠پنجمین نشست فصل سخن با نقد کتاب "همروی؛فلسفه سیاسی و فقه سیاسی" برگزار شد
سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی
@jdbook
سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی
@jdbook
Forwarded from Deleted Account
فلسفه سیاسی مقدم بر فقه سیاسی است
پنجمین جلسه از سلسله نشستهای فصل سخن با موضوع «نقد و بررسی کتاب همروی فلسفه سیاسی و فقه سیاسی» دوشنبه 24 مهرماه با حضور دکتر سیدصادق حقیقت، عضو هیئت علمی دانشگاه مفید، دکتر داود فیرحی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و دکتر محسن رضوانی، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در تالار کمال دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی سازمان انتشارات جهاددانشگاهی ،در ابتدای این نشست، دکتر حقیقت با اشاره به هفت نکته اساسی در مورد کتاب همروی، از انگیزههای خود برای نگارش این کتاب سخن گفت. عضو هیئت علمی دانشگاه مفید اظهار داشت: ایده همروی که در این کتاب مطرح شده است،ترجمه واژه انگلیسی confluence است و در آیندهای نزدیک به یک نظریه تبدیل خواهد شد. به باور وی، همروی دارای چهار سطح است که توجه به این سطوح در شناخت بهتر این ایده بسیار مثمرثمر خواهد بود و این سطوح عبارتند از: همروی روشهای معرفتشناختی، همروی روششناختی، همروی فلسفه سیاسی و فقه سیاسی و همروی سنت و تجدد. دکتر حقیقت در ادامه به تازگی و بدیعبودن ایده اصلی کتاب خود اشاره کرد و گفت: «همروی به این صورتی که در این کتاب بیان شده است، کاملا بدیع است. هرچند با جستجو در آراء برخی متفکران گذشته و حال میتوان ردپایی از آن را جستوجو کرد. فارابی از کسانی است که میتوان گفت به شکلی قائل به این نظریه بوده است. در دوران معاصر نیز رویکرد احمد واعظی تا حدودی به این روش نزدیک بوده است». دکتر حقیقت در انتها با اشاره به این نکته فلسفه سیاسی مقدم بر فقه سیاسی است، خاطرنشان ساخت که انگیزه اصلی این کتاب دفاع از فقه سیاسی در برابر روشنفکران دینی سکولار مانند عبدالکریم سروش است و از این جهت خود را در زمره نواندیشان دینی قرار میدهد نه روشنفکران. به باور او، روشنفکری دینی و نواندیشی دینی دارای دو تفاوت اساسی با یکدیگر هستند؛ فقه سیاسی، و در مجموع فقه، برای نواندیش دینی معتبر است اما برای روشنفکردینی فقه جایگاهی ندارد. نواندیشان دینی، برخلاف روشنفکران دینی، سکولار نیستند.
دکتر رضوانی دیگر سخنران این نشست بود که با اشاره به پیوند فقه سیاسی و اندیشه سیاسی در فارابی، اظهار داشت: «نخستین کسی که تعبیر فلسفه سیاسی را مشخصاً به کار برد، فارابی است». عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی اضافه کرد: «افزون بر فارابی، رگههای رهیافت همروی را میتوان کتاب فصل المقال ابن رشد نیز مشاهده کرد. در واقع روش ابنرشد در این کتاب بسیار به کتاب همروی نزدیک است و قرابت بسیار زیادی با آن دارد. ابن رشد نیز به دنبال پیوند فلسفه و فقه بوده است». دکتر رضوانی در ادامه به بررسی کتاب همروی پرداخت و این نکته را افزود: «کتاب در برخی موارد، به ویژه در مقدمه و ابتدای کتاب، خارج از بحث اصلی حرکت کرده است و شایسته بود که نویسنده محترم بهجای این مطالب، به تبیین فلسفه سیاسی و فقه سیاسی میپرداخت و این نکته را روشن میساخت که این دو ساحت از کدام حیث از یکدیگر تمایز مییابند؛ غایت؟ روش؟ یا موضوع؟ البته به نظر من، فقه سیاسی و فلسفه سیاسی از حیث روش از یکدیگر تمایز مییابند»
دکتر فیرحی آخرین سخنران این نشست بود که بحث خود را با اهمیت موضوع کتاب شروع کرد. دکتر فیرحی با اشاره به این نکته که امروزه بحث ارتباط علوم با یکدیگر در غرب مورد توجه مجدد قرار گرفته است، بر لزوم بازخوانی ارتباط علوم در سنت اسلامی، به ویژه در مورد مسئله عقل و وحی، تأکید کرد و خاطرنشان ساخت که از این حیث کتاب همروی جایگاه ارزشمندی دارد. عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در ادامه به بحث ساختاری در مورد کتاب پرداخت و اظهار داشت: «کتاب به نظر فاقد پیوستگی و انسجام لازم است. شروع بحث کتاب، همانگونه که دکتر رضوانی اشاره کرد، قدری خارج از بحث اصلی کتاب است و نیازی به ارائه آنها نبود. همچنین ادبیات بحث باید به صورت دقیق مطرح شود و وجوه تفارق آن با نظریات مشابه نشان داده شود.» دکتر فیرحی در انتها خاطرنشان ساخت: «تمایز میان دانش و منبع دانش در این کتاب مبهم است و تفکیک دقیقی میان انواع فلسفه و فقه صورت نگرفته است و لازم است که که مرزهای دانش با منبع دانش در این کتاب روشن شود»
پنجمین جلسه از سلسله نشستهای فصل سخن با موضوع «نقد و بررسی کتاب همروی فلسفه سیاسی و فقه سیاسی» دوشنبه 24 مهرماه با حضور دکتر سیدصادق حقیقت، عضو هیئت علمی دانشگاه مفید، دکتر داود فیرحی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و دکتر محسن رضوانی، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در تالار کمال دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی سازمان انتشارات جهاددانشگاهی ،در ابتدای این نشست، دکتر حقیقت با اشاره به هفت نکته اساسی در مورد کتاب همروی، از انگیزههای خود برای نگارش این کتاب سخن گفت. عضو هیئت علمی دانشگاه مفید اظهار داشت: ایده همروی که در این کتاب مطرح شده است،ترجمه واژه انگلیسی confluence است و در آیندهای نزدیک به یک نظریه تبدیل خواهد شد. به باور وی، همروی دارای چهار سطح است که توجه به این سطوح در شناخت بهتر این ایده بسیار مثمرثمر خواهد بود و این سطوح عبارتند از: همروی روشهای معرفتشناختی، همروی روششناختی، همروی فلسفه سیاسی و فقه سیاسی و همروی سنت و تجدد. دکتر حقیقت در ادامه به تازگی و بدیعبودن ایده اصلی کتاب خود اشاره کرد و گفت: «همروی به این صورتی که در این کتاب بیان شده است، کاملا بدیع است. هرچند با جستجو در آراء برخی متفکران گذشته و حال میتوان ردپایی از آن را جستوجو کرد. فارابی از کسانی است که میتوان گفت به شکلی قائل به این نظریه بوده است. در دوران معاصر نیز رویکرد احمد واعظی تا حدودی به این روش نزدیک بوده است». دکتر حقیقت در انتها با اشاره به این نکته فلسفه سیاسی مقدم بر فقه سیاسی است، خاطرنشان ساخت که انگیزه اصلی این کتاب دفاع از فقه سیاسی در برابر روشنفکران دینی سکولار مانند عبدالکریم سروش است و از این جهت خود را در زمره نواندیشان دینی قرار میدهد نه روشنفکران. به باور او، روشنفکری دینی و نواندیشی دینی دارای دو تفاوت اساسی با یکدیگر هستند؛ فقه سیاسی، و در مجموع فقه، برای نواندیش دینی معتبر است اما برای روشنفکردینی فقه جایگاهی ندارد. نواندیشان دینی، برخلاف روشنفکران دینی، سکولار نیستند.
دکتر رضوانی دیگر سخنران این نشست بود که با اشاره به پیوند فقه سیاسی و اندیشه سیاسی در فارابی، اظهار داشت: «نخستین کسی که تعبیر فلسفه سیاسی را مشخصاً به کار برد، فارابی است». عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی اضافه کرد: «افزون بر فارابی، رگههای رهیافت همروی را میتوان کتاب فصل المقال ابن رشد نیز مشاهده کرد. در واقع روش ابنرشد در این کتاب بسیار به کتاب همروی نزدیک است و قرابت بسیار زیادی با آن دارد. ابن رشد نیز به دنبال پیوند فلسفه و فقه بوده است». دکتر رضوانی در ادامه به بررسی کتاب همروی پرداخت و این نکته را افزود: «کتاب در برخی موارد، به ویژه در مقدمه و ابتدای کتاب، خارج از بحث اصلی حرکت کرده است و شایسته بود که نویسنده محترم بهجای این مطالب، به تبیین فلسفه سیاسی و فقه سیاسی میپرداخت و این نکته را روشن میساخت که این دو ساحت از کدام حیث از یکدیگر تمایز مییابند؛ غایت؟ روش؟ یا موضوع؟ البته به نظر من، فقه سیاسی و فلسفه سیاسی از حیث روش از یکدیگر تمایز مییابند»
دکتر فیرحی آخرین سخنران این نشست بود که بحث خود را با اهمیت موضوع کتاب شروع کرد. دکتر فیرحی با اشاره به این نکته که امروزه بحث ارتباط علوم با یکدیگر در غرب مورد توجه مجدد قرار گرفته است، بر لزوم بازخوانی ارتباط علوم در سنت اسلامی، به ویژه در مورد مسئله عقل و وحی، تأکید کرد و خاطرنشان ساخت که از این حیث کتاب همروی جایگاه ارزشمندی دارد. عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در ادامه به بحث ساختاری در مورد کتاب پرداخت و اظهار داشت: «کتاب به نظر فاقد پیوستگی و انسجام لازم است. شروع بحث کتاب، همانگونه که دکتر رضوانی اشاره کرد، قدری خارج از بحث اصلی کتاب است و نیازی به ارائه آنها نبود. همچنین ادبیات بحث باید به صورت دقیق مطرح شود و وجوه تفارق آن با نظریات مشابه نشان داده شود.» دکتر فیرحی در انتها خاطرنشان ساخت: «تمایز میان دانش و منبع دانش در این کتاب مبهم است و تفکیک دقیقی میان انواع فلسفه و فقه صورت نگرفته است و لازم است که که مرزهای دانش با منبع دانش در این کتاب روشن شود»
Forwarded from Deleted Account
در تایید راه سومی که یکی از بزرگان اشاره کردند شاید این پیش فرضها قابل برسی و تکمله ای باشد برای درستی،ضرورت و شرایط و خطرات اینراه سوم :
1-راه سوم راهی میانه بین غرب ستایی و غرب ستیزی است.2-از میان جوامع اسلامی تنها ایران می تواند جلودار بوده و این راه سوم را بپیماید زیرا این راه ویژگی تاریخمند در تجزیه یک فرهنگ و ترکیب سازنده با فرهنگ بومی می طلبد.تجربه تاریخی عظیم ایرانیان پس از اسلام در جدا کردن عنصر عربیت از اسلام و پذیرش و نهادینه کردن بخش جهان شمول اسلام این امیدواری را می دهد که ابرانیان در تلاشی که از مشروطه اغاز شده است و تا حال ادامه یافته پیروز میدان در تجزیه عنصر غربیت و ترکیب عنصر جهان شمول تمدن جدید با اسلام باشد3-افرادی که سازنده این راه سومند در برزخی از علوم دینی و علوم مدرن بزرگ شده اند .از قدرت برای پیمودن این راه سود نمی جویند نه جیره خوار غربند و نه نان دین خور اما نه سنتها را به یکباره دور می ریزند و نه تمدن غرب را یکسان کفر می پندارند.4-این راه نه بر مدار خدا محوری کلیساست و نه انسان محوری تمدن غرب .نه حق مدار محض است نه تکلیف مدار محض.نه دنیا گرای بی دین است نه دین مدار دنیا گریز نه ازادی خواه دین ستیز است نه ازادی کش دیندار و در یک کلام با نگاه قرانی دیلکتیک دو گانه ها را با هنر تالیف به اعتلا می رساند و راه حل را در تقابل و حذف یکی و فربه کردن دیگری نمی بیند5-پیمودن این راه صبر و تحمل و به ویژه تعامل و طرد نشدن از دو سوی سنتگرایان و تمدن دوستان را نیازدارد و صد البته روندگان این راه به هیچ نان و نوایی نمی رسند و نخواهند رسید پس مجاهدتی واقعی نیز ضروری است.
1-راه سوم راهی میانه بین غرب ستایی و غرب ستیزی است.2-از میان جوامع اسلامی تنها ایران می تواند جلودار بوده و این راه سوم را بپیماید زیرا این راه ویژگی تاریخمند در تجزیه یک فرهنگ و ترکیب سازنده با فرهنگ بومی می طلبد.تجربه تاریخی عظیم ایرانیان پس از اسلام در جدا کردن عنصر عربیت از اسلام و پذیرش و نهادینه کردن بخش جهان شمول اسلام این امیدواری را می دهد که ابرانیان در تلاشی که از مشروطه اغاز شده است و تا حال ادامه یافته پیروز میدان در تجزیه عنصر غربیت و ترکیب عنصر جهان شمول تمدن جدید با اسلام باشد3-افرادی که سازنده این راه سومند در برزخی از علوم دینی و علوم مدرن بزرگ شده اند .از قدرت برای پیمودن این راه سود نمی جویند نه جیره خوار غربند و نه نان دین خور اما نه سنتها را به یکباره دور می ریزند و نه تمدن غرب را یکسان کفر می پندارند.4-این راه نه بر مدار خدا محوری کلیساست و نه انسان محوری تمدن غرب .نه حق مدار محض است نه تکلیف مدار محض.نه دنیا گرای بی دین است نه دین مدار دنیا گریز نه ازادی خواه دین ستیز است نه ازادی کش دیندار و در یک کلام با نگاه قرانی دیلکتیک دو گانه ها را با هنر تالیف به اعتلا می رساند و راه حل را در تقابل و حذف یکی و فربه کردن دیگری نمی بیند5-پیمودن این راه صبر و تحمل و به ویژه تعامل و طرد نشدن از دو سوی سنتگرایان و تمدن دوستان را نیازدارد و صد البته روندگان این راه به هیچ نان و نوایی نمی رسند و نخواهند رسید پس مجاهدتی واقعی نیز ضروری است.
داود فیرحی
🍁در جستوجوی فقه تحزب ✔️بیژن مومیوند 🔹در دورهاي كه فقه گريزي سكه رايجي بود و روشنفكران دینی به سندروم «گریز از فقه» مبتلا بودند، داود فيرحي با انتشار كتاب «دانش، قدرت و مشروعيت در اسلام» به عنوان چهرهاي نو و متفاوت در ميان پژوهشگران و محققان انديشة سياسي…
🍁جایگاه حزب در فقه سیاسی
🔹فیرحی ملهم از ادبیات علم اقتصاد، مباحث مباحث فقه سیاسی را به دو دستة «فقه سیاسیِ کلان» و «فقه سیاسیِ خرد» تقسیم میکند و مینویسد: «اگر نسبت فقه و حکومت را فقه سیاسیِ کلان بنامیم، بحث فقهی دربارة حزب را باید زیرمجموعة فقه سیاسیِ خرد دانست و در این زمینه آن را ملاحظه کرد.» بر اساس این تقسیمبندی «فقه سیاسیِ کلان» به بررسی شاخصهای عمومی حکومت نظیر خاستگاه مشروعیت، سازوکار استقرار حکومت، شرایط حکمران و حکمرانی، ساختار و اهداف حکومت، رابطة حقوق و تکالیف شرعی و رابطة عرف و شرع در تنظیم قوانین حکومت میپردازد. در این راستا، تأملات فقهی و تلاشهای نظریهپردازان معطوف به ارائة مدلهایی از حکومت است که رابطة میان شریعت، مشروعیت، کارآمدی، ظرفیتهای نهادی و اقتدار حکومت را در جامعة مسلمانان تنظیم کند یا دست کم در نظر به تعادلی پایدار دست یابد. هدف از این تلاشها تأثیرگذاری مستقیم یا غیرمستقیم در تصحیح نهادها، سیاستها و سیاستگذاریهای کلان در حوزة حکومت و شیوههای حکمرانی است.
🔹برعکس، «فقه سیاسیِ خرد» به بررسی نظام انتخاباتی، فرایند تقنین و شیوة فعالیت فعالان سیاسی ـ در قالب تشکلها، احزاب سیاسی یا به صورت فردی ـ میپردازد. فقه سیاسی خرد منطقاً باید چگونگی رفتار انسانها و انتخاب های آنان را در سطح مسائل خردِ سیاسی ـ مانند حزب و نظام حزبی و چگونگی تعامل بین حکمرانان و رأیدهندگان و عوامل موثر را در انتخاب کردن شهروندان ـ بررسی کند.
🔹فیرحی در ادامه مسائل و موضوعات «فقه سیاسیِ خرد» را به سه دستة مسائلِ اصلی، مسائل مکمل و مسائل جانشین تقسیم میکند: مسائل «اصلی» آن دسته از مسائل سیاسی است که هر کشور و حکومتی ـ قطع نظر از فرهنگ، جغرافیا و تاریخ خود ـ الزاماً باید به آنها بپردازد، مانند مسألة نظم، امنیت، رفاه، قانونگذاری و قضاوت. مسائل «همنشین یا مکمل» آن دسته از مسائل و موضوعات سیاسی است که به موازات یکدیگر مورد نیاز و تقاضا باشد مانند مجلس قانونگذاری و نظام انتخابات، زیرا نظام انتخاباتی در صورتی معنی دارد که مردمسالاری و مجلس مقننه وجود داشته باشد.
🔹مسائل «جانشین» به آن دسته از مسائل، پدیدهها و موضوعات غالباً «مکمل» اطلاق میشود که میتوانند جانشین یکدیگر شوند، مثل رأی به جای بیعت یا حزب سیاسی امروز بهجای انجمنهای عصر مشروطه. و نتیجه میگیرد: «حزب سیاسی و نظام حزبی از جملة این مسائل نوپیدا و «جانشین» است که از ظهور آن در اندیشه و نظام سیاسی ایران زمان زیادی نمیگذرد. هر چیز بدیع البته همراه با ابهام است و ابهام در سیاست پیامدهای گستردهای دارد. از این رو تلاش برای شناخت ماهیت و حقیقت حزب و تشخیص حزب صحیح از حزب ناصحیح از اولویتهای جوامعی چون جوامع جامعة ماست.»
🔹فیرحی در کتاب خود ابتدا به ارزیابی چیستی و موضوعشناسی حزب میپردازد و سپس مباحث حکمشناختی این پدیده را بررسی میکند. اما از آنجا که شناخت ماهیت حزب پیوند آشکاری با دو مفهوم «حکومت» و «قانون موضوعه» دارد به اجمال به این موضوعات اشاره و آنگاه موضوعشناسی حزب را بررسی میکند.
🔺در جست و جوی فقه تحزب، هفته نامه سازندگی، شماره 12، 24 مهر96
@Davood_Feirahi
🔹فیرحی ملهم از ادبیات علم اقتصاد، مباحث مباحث فقه سیاسی را به دو دستة «فقه سیاسیِ کلان» و «فقه سیاسیِ خرد» تقسیم میکند و مینویسد: «اگر نسبت فقه و حکومت را فقه سیاسیِ کلان بنامیم، بحث فقهی دربارة حزب را باید زیرمجموعة فقه سیاسیِ خرد دانست و در این زمینه آن را ملاحظه کرد.» بر اساس این تقسیمبندی «فقه سیاسیِ کلان» به بررسی شاخصهای عمومی حکومت نظیر خاستگاه مشروعیت، سازوکار استقرار حکومت، شرایط حکمران و حکمرانی، ساختار و اهداف حکومت، رابطة حقوق و تکالیف شرعی و رابطة عرف و شرع در تنظیم قوانین حکومت میپردازد. در این راستا، تأملات فقهی و تلاشهای نظریهپردازان معطوف به ارائة مدلهایی از حکومت است که رابطة میان شریعت، مشروعیت، کارآمدی، ظرفیتهای نهادی و اقتدار حکومت را در جامعة مسلمانان تنظیم کند یا دست کم در نظر به تعادلی پایدار دست یابد. هدف از این تلاشها تأثیرگذاری مستقیم یا غیرمستقیم در تصحیح نهادها، سیاستها و سیاستگذاریهای کلان در حوزة حکومت و شیوههای حکمرانی است.
🔹برعکس، «فقه سیاسیِ خرد» به بررسی نظام انتخاباتی، فرایند تقنین و شیوة فعالیت فعالان سیاسی ـ در قالب تشکلها، احزاب سیاسی یا به صورت فردی ـ میپردازد. فقه سیاسی خرد منطقاً باید چگونگی رفتار انسانها و انتخاب های آنان را در سطح مسائل خردِ سیاسی ـ مانند حزب و نظام حزبی و چگونگی تعامل بین حکمرانان و رأیدهندگان و عوامل موثر را در انتخاب کردن شهروندان ـ بررسی کند.
🔹فیرحی در ادامه مسائل و موضوعات «فقه سیاسیِ خرد» را به سه دستة مسائلِ اصلی، مسائل مکمل و مسائل جانشین تقسیم میکند: مسائل «اصلی» آن دسته از مسائل سیاسی است که هر کشور و حکومتی ـ قطع نظر از فرهنگ، جغرافیا و تاریخ خود ـ الزاماً باید به آنها بپردازد، مانند مسألة نظم، امنیت، رفاه، قانونگذاری و قضاوت. مسائل «همنشین یا مکمل» آن دسته از مسائل و موضوعات سیاسی است که به موازات یکدیگر مورد نیاز و تقاضا باشد مانند مجلس قانونگذاری و نظام انتخابات، زیرا نظام انتخاباتی در صورتی معنی دارد که مردمسالاری و مجلس مقننه وجود داشته باشد.
🔹مسائل «جانشین» به آن دسته از مسائل، پدیدهها و موضوعات غالباً «مکمل» اطلاق میشود که میتوانند جانشین یکدیگر شوند، مثل رأی به جای بیعت یا حزب سیاسی امروز بهجای انجمنهای عصر مشروطه. و نتیجه میگیرد: «حزب سیاسی و نظام حزبی از جملة این مسائل نوپیدا و «جانشین» است که از ظهور آن در اندیشه و نظام سیاسی ایران زمان زیادی نمیگذرد. هر چیز بدیع البته همراه با ابهام است و ابهام در سیاست پیامدهای گستردهای دارد. از این رو تلاش برای شناخت ماهیت و حقیقت حزب و تشخیص حزب صحیح از حزب ناصحیح از اولویتهای جوامعی چون جوامع جامعة ماست.»
🔹فیرحی در کتاب خود ابتدا به ارزیابی چیستی و موضوعشناسی حزب میپردازد و سپس مباحث حکمشناختی این پدیده را بررسی میکند. اما از آنجا که شناخت ماهیت حزب پیوند آشکاری با دو مفهوم «حکومت» و «قانون موضوعه» دارد به اجمال به این موضوعات اشاره و آنگاه موضوعشناسی حزب را بررسی میکند.
🔺در جست و جوی فقه تحزب، هفته نامه سازندگی، شماره 12، 24 مهر96
@Davood_Feirahi
🍁نقد کتاب همروی فلسفه سیاسی و فقه سیاسی
دانشگاه تهران، 24 مهر96.
#فقه_سیاسی
http://www.s-haghighat.ir/fa/articles/view/496/3
@Davood_Feirahi
دانشگاه تهران، 24 مهر96.
#فقه_سیاسی
http://www.s-haghighat.ir/fa/articles/view/496/3
@Davood_Feirahi
✅ نشست "جمهوری اسلامی؛ ریاستی یا پارلمانی؟" با سخنرانی مرتضی نبوی، فیرحی و محمود کاشانی
💢 نشست "جمهوری اسلامی؛ ریاستی یا پارلمانی؟" (اصلاح قانون اساسی تغییر فرم یا شیوه حکمرانی؟!) ؛ با سخنرانی مهندس سید مرتضی نبوی، عضو هیات حل اختلاف قوا، دکتر داوود فیرحی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران و دکتر سید محمود کاشانی، حقوقدان، با مدیریت علی شکوهی، پژوهشگر سیاسی برگزار می شود.
💢این نشست به همت دو گروه حقوق و سیاست نظری انجمن اندیشه و قلم و با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی، روز سه شنبه 2 آبان از ساعت 16 در سالن حافظ خانه اندیشمندان علوم انسانی واقع در خیابان استاد نجات اللهی، نبش ورشو برپا می شود.
💢در پیش درآمد این نشست آمده است:
ارسال نامه شماری از نمایندگان مجلس به مقام معظم رهبری برای بازنگری در قانون اساسی و تغییر نظام ریاستی به نظام پارلمانی، بار دیگر این موضوع را به میدان نقد و بررسی کارشناسان حوزه حقوق اساسی و علم سیاست کشاند؛ امری که برخی آن را حلال برخی مشکلات و معضلات ساختاری در نظام کنونی و گروه دیگر طرحی برای تضعیف جدی مردمسالاری یاد می کنند.
موضوع تغییر نظام ریاستی و تبدیل آن به نظام پارلمانی، در سفر سال 1390مقام معظم رهبری به کرمانشاه و بحبوحه تنش میان مجلس و دولت وقت، تنها به عنوان گزینه امکان اصلاح قانون اساسی مطرح شد و چندان دنبال نشد.
دغدغه اداره بهتر کشور با لحاظ تجارب انقلاب اسلامی و مشروطه و نیز امکان ارزیابی سایر نظام های سیاسی حاکم بر دنیا در کنار جستجوی الگوی حکمرانی مطلوب در تراز انقلاب اسلامی با پشتوانه ها ی ملی و بومی و دینی، انتظاری است که پس از گذشت 4 دهه از انقلاب انتظار مشروع شهروندان و تکلیف بایسته نظام حکومتی است و ضروری است افکار عمومی از پیامدها و ملاحظات اصلاح و توسعه نظام سیاسی حاکم بر خود مطلع شوند و افق روشنی از آن بدست اورند.
اکنون که گمانه زنی ها درباره تغییر نظام ریاستی ایران به پارلمانی در حال افزایش است، مردم حق دارند بدانند این تحول چه برایندی در حیات اجتماعی انها خواهد داشت و در این برهه نقش کنشگران حقوقی و سیاسی در تنویر افکار عمومی ممتاز است.
این نشست در صدد است به بحث و بررسی درباره این پرسشها بپردازد:
امتیازات و اختصاصات رژیم پارلمانی و ریاستی چیست و با تحلیل آینده پژوهانه و ناظر به پیشینه آن دو، کدام یک به عنوان نظام سیاسی آینده ایران مطلوب است؟
اگر به جای انتخاب رئیس جمهوری با رای مستقیم مردم، نمایندگان مجلس بخواهند کسی را به عنوان نخست وزیر انتخاب کنند، شاخص فساد و کارامدی، و لابیگری و شفافیت و شاخصهای مردمسالارانه دستخوش چه تغییراتی خواهد شد؟
نبود زمینه لازم و احزاب ریشه دار و قدرتمند در کشور که بتوانند انتخابات پارلمانی را به خصوص در شهرهای متوسط و کوچک، به درستی هدایت کنند، چه خطراتی برای آینده کشور در بر دارد؟
آیا نظام ریاستی مستقر در مواجهه با بحران ها و مدیریت ساخت قدرت در سپهر سیاسی ایران و حل مشکلات مردم موفق ظاهر شده یا خود زمینه ساز بحران و درگیری و پوپولیسم به جای کارامدی شده است؟
اگر قرار بر تغییر قانون اساسی باشد، رای مردم و اراده عمومی در این تغییر چه نقشی خواهد داشت و چگونه می توان بروز این اراده را آگاهانه تر و آزادانه تر ساخت؟
حضور خبرنگاران و عموم علاقمندان در اين نشست آزاد است.
@Davood_Feirahi
💢 نشست "جمهوری اسلامی؛ ریاستی یا پارلمانی؟" (اصلاح قانون اساسی تغییر فرم یا شیوه حکمرانی؟!) ؛ با سخنرانی مهندس سید مرتضی نبوی، عضو هیات حل اختلاف قوا، دکتر داوود فیرحی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران و دکتر سید محمود کاشانی، حقوقدان، با مدیریت علی شکوهی، پژوهشگر سیاسی برگزار می شود.
💢این نشست به همت دو گروه حقوق و سیاست نظری انجمن اندیشه و قلم و با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی، روز سه شنبه 2 آبان از ساعت 16 در سالن حافظ خانه اندیشمندان علوم انسانی واقع در خیابان استاد نجات اللهی، نبش ورشو برپا می شود.
💢در پیش درآمد این نشست آمده است:
ارسال نامه شماری از نمایندگان مجلس به مقام معظم رهبری برای بازنگری در قانون اساسی و تغییر نظام ریاستی به نظام پارلمانی، بار دیگر این موضوع را به میدان نقد و بررسی کارشناسان حوزه حقوق اساسی و علم سیاست کشاند؛ امری که برخی آن را حلال برخی مشکلات و معضلات ساختاری در نظام کنونی و گروه دیگر طرحی برای تضعیف جدی مردمسالاری یاد می کنند.
موضوع تغییر نظام ریاستی و تبدیل آن به نظام پارلمانی، در سفر سال 1390مقام معظم رهبری به کرمانشاه و بحبوحه تنش میان مجلس و دولت وقت، تنها به عنوان گزینه امکان اصلاح قانون اساسی مطرح شد و چندان دنبال نشد.
دغدغه اداره بهتر کشور با لحاظ تجارب انقلاب اسلامی و مشروطه و نیز امکان ارزیابی سایر نظام های سیاسی حاکم بر دنیا در کنار جستجوی الگوی حکمرانی مطلوب در تراز انقلاب اسلامی با پشتوانه ها ی ملی و بومی و دینی، انتظاری است که پس از گذشت 4 دهه از انقلاب انتظار مشروع شهروندان و تکلیف بایسته نظام حکومتی است و ضروری است افکار عمومی از پیامدها و ملاحظات اصلاح و توسعه نظام سیاسی حاکم بر خود مطلع شوند و افق روشنی از آن بدست اورند.
اکنون که گمانه زنی ها درباره تغییر نظام ریاستی ایران به پارلمانی در حال افزایش است، مردم حق دارند بدانند این تحول چه برایندی در حیات اجتماعی انها خواهد داشت و در این برهه نقش کنشگران حقوقی و سیاسی در تنویر افکار عمومی ممتاز است.
این نشست در صدد است به بحث و بررسی درباره این پرسشها بپردازد:
امتیازات و اختصاصات رژیم پارلمانی و ریاستی چیست و با تحلیل آینده پژوهانه و ناظر به پیشینه آن دو، کدام یک به عنوان نظام سیاسی آینده ایران مطلوب است؟
اگر به جای انتخاب رئیس جمهوری با رای مستقیم مردم، نمایندگان مجلس بخواهند کسی را به عنوان نخست وزیر انتخاب کنند، شاخص فساد و کارامدی، و لابیگری و شفافیت و شاخصهای مردمسالارانه دستخوش چه تغییراتی خواهد شد؟
نبود زمینه لازم و احزاب ریشه دار و قدرتمند در کشور که بتوانند انتخابات پارلمانی را به خصوص در شهرهای متوسط و کوچک، به درستی هدایت کنند، چه خطراتی برای آینده کشور در بر دارد؟
آیا نظام ریاستی مستقر در مواجهه با بحران ها و مدیریت ساخت قدرت در سپهر سیاسی ایران و حل مشکلات مردم موفق ظاهر شده یا خود زمینه ساز بحران و درگیری و پوپولیسم به جای کارامدی شده است؟
اگر قرار بر تغییر قانون اساسی باشد، رای مردم و اراده عمومی در این تغییر چه نقشی خواهد داشت و چگونه می توان بروز این اراده را آگاهانه تر و آزادانه تر ساخت؟
حضور خبرنگاران و عموم علاقمندان در اين نشست آزاد است.
@Davood_Feirahi
🍁حزب بهعنوان موضوعی عرفی
🔹عمدة وظیفة فقه استنباط حکم شرعی است، اما هر حکم شرعی از آنروی که بهسان محمولی منطقی است، لاجرم موضوعی دارد و به انتفای موضوع، حکم شرعی نیز منتفی میشود و با تغییر موضوع حکم نیز تغییر میکند. بنابراین از دیدگاه فقیهان هر موضوعی حکمی دارد و هر حکمی موضوعی. برخی از موضوعها از آنروی که ابداع و آفرینش شارع است از درون ادلة شرعی استنباط میشود و برخی دیگر نیز نتیجه عرف است و شارع با فرض چنین ارتکازها و نتایجی عرفی حکمی شرعی را بدان بار کرده و افزوده است. بنابراین بسیاری از موضوعات بهگونهای است که اگر تصور روشن و درستی از آنها وجود نداشته باشد، استنباط حکم آنها مقدور نیست؛ مثل حقیقت مجلس و نمایندگی مجلس، حقیقت انتخابات و نظام انتخاباتی، حقیقت حزب و نظام حزبی، حقیقت قانون موضوعه و حقیقت ریاستجمهوری. تصور دقیق و روشن از این موضوعات هم به فقهشناسان در امر استنباط حکم و هم به شهروندان و فعالان سیاسی در عمل کردن به احکام آنها یاری میرساند: «موضوع حزب جزء موضوعاتی است که عرف در شناخت آن مرجعیت دارد. حزب امری اعتباری است و مشهور است که عرف مرجع هر امر اعتباری است.»
🔹چون «حزب» امری اعتباری است، تعریف و تشخیص موضوع آن نیز مثل هر امر اعتباری دیگری برعهدة عرف است. فیرحی در جلد دوم «فقه و سیاست در ایران معاصر» بهتفصیل به این نکته پرداخته که منظور فقیهان از عرف در اینگونه موارد نه عرف تسامحی و عمومی بلکه «عرف دقیق» است و عرف دقیق البته پیوند وثیق با تخصصها و تجربهها و لاجرم رشتههای علمی متناسب با موضوع دارد. به این ترتیب شناخت موضوع حزب و نظام حزبی بدون آگاهی از دیدگاه محققان این پدیده در دانش سیاسی ناممکن است و این چیزی است که فیرحی نگرانی خود را اعلام میکند: «نه تنها تحقیقات برجستهای در اینباره صورت نگرفته که تاکنون مقدمات لازم برای ورود به چنین مباحثی در هر دو دانش فقه و سیاست نیز فراهم نشده است. چنین تأخیر و تأخری درحالی رخ داده است که فقیهان روشنبین همواره بر ضرورت تحقیق در موضوعشناسی، احتمال تبدّل موضوع و ظهور موضوعات جدید در جامعه توجه کردهاند.»
🔹واقعیت این است که دولت مدرن در ایران و برای فقه شیعه هنوز هم جزء مسائل مستحدثه است. در این میان، حزب سیاسی و الگوی حکمرانی حزبی البته از تازگی، شکنندگی و ابهام بیشتری برخوردار است. بهجرئت میتوان گفت هنوز دانشی به نام «فقه تحزب» در ایران و مذهب شیعه وجود ندارد. این در حالی است که بسیاری از فقیهان در عملْ احزاب بزرگی را ایجاد کردهاند، دربارة ضرورت آن سخن گفتهاند و حتی دربارة احزاب سیاسی به قانونگذاری نیز پرداختهاند. فاصلة عمل و نظر در حزب و حکمرانی حزبی شاید یکی از مهمترین مشکلات حکومتداری در ایران معاصر است.
🔹به اعتقاد فیرحی حزبپژوهی موجود نشان میدهد که حزب با اصل دموکراسی ملازمه دارد و نه با پسوند دینی یا سکولاربودن آن: «این نکته بدان معنی است که فکّ ملازمه بین اصل حزب و اصل دموکراسی و تقلیل آن به یکی از خصایص دموکراسی سکولار خطای فاحشی است که خسارات جبرانناپذیری به حیات سیاسی و لاجرم سرنوشت جامعهی ما وارد کرده است.» و چنانچه شکل صحیح و کامل حزب ایجاد نشود، ناگزیر اشکال ناقص و حتی فاسد احزاب پدید میآید و مقصودش از حزب صحیح را اینگونه توضیح میدهد: «صحت در هر چیز، از جمله حزب به معنای این است که از جهت اجزا و شرایط تام و کامل باشد و بتواند مقصود عرف و عقلا را از چنین تشکیلاتی برآورَد... اما حزب همانند هر امر عرفی، پدیدهای «تدریجیالحصول» است و در هر جامعهای بهتدریج پیدا و عناصر آن ظاهر یا تکمیل میشود. از اینرو، بهتدریج ممکن است برخی آثار مثبت و نیز عوارض منفی آن بروز پیدا کند. به همین اعتبار نیز امکان دارد از جهت یا جهاتی صحیح یا فاسد باشد، زمانی صحیح و روزگاری به نقصان یا فساد گراید. به تعبیر آخوند خراسانی، درستی یا نادرستی دو صفت نسبی به اعتبار آثار و زاویة دید در اشیا هستند. چه بسا چیزی مثل حزب از جهتی صحیح و از جهت دیگر ناصحیح باشد. چنین نسبی بودنی از آن جهت رواست که اینگونه امور ماهیت ترکیبی دارند و ممکن است برخی اجزا درست و برخی نادرست انجام گیرد.»
🍂هفته نامه سازندگی، شماره12، مهرماه96.
@Davood_Feirahi
🔹عمدة وظیفة فقه استنباط حکم شرعی است، اما هر حکم شرعی از آنروی که بهسان محمولی منطقی است، لاجرم موضوعی دارد و به انتفای موضوع، حکم شرعی نیز منتفی میشود و با تغییر موضوع حکم نیز تغییر میکند. بنابراین از دیدگاه فقیهان هر موضوعی حکمی دارد و هر حکمی موضوعی. برخی از موضوعها از آنروی که ابداع و آفرینش شارع است از درون ادلة شرعی استنباط میشود و برخی دیگر نیز نتیجه عرف است و شارع با فرض چنین ارتکازها و نتایجی عرفی حکمی شرعی را بدان بار کرده و افزوده است. بنابراین بسیاری از موضوعات بهگونهای است که اگر تصور روشن و درستی از آنها وجود نداشته باشد، استنباط حکم آنها مقدور نیست؛ مثل حقیقت مجلس و نمایندگی مجلس، حقیقت انتخابات و نظام انتخاباتی، حقیقت حزب و نظام حزبی، حقیقت قانون موضوعه و حقیقت ریاستجمهوری. تصور دقیق و روشن از این موضوعات هم به فقهشناسان در امر استنباط حکم و هم به شهروندان و فعالان سیاسی در عمل کردن به احکام آنها یاری میرساند: «موضوع حزب جزء موضوعاتی است که عرف در شناخت آن مرجعیت دارد. حزب امری اعتباری است و مشهور است که عرف مرجع هر امر اعتباری است.»
🔹چون «حزب» امری اعتباری است، تعریف و تشخیص موضوع آن نیز مثل هر امر اعتباری دیگری برعهدة عرف است. فیرحی در جلد دوم «فقه و سیاست در ایران معاصر» بهتفصیل به این نکته پرداخته که منظور فقیهان از عرف در اینگونه موارد نه عرف تسامحی و عمومی بلکه «عرف دقیق» است و عرف دقیق البته پیوند وثیق با تخصصها و تجربهها و لاجرم رشتههای علمی متناسب با موضوع دارد. به این ترتیب شناخت موضوع حزب و نظام حزبی بدون آگاهی از دیدگاه محققان این پدیده در دانش سیاسی ناممکن است و این چیزی است که فیرحی نگرانی خود را اعلام میکند: «نه تنها تحقیقات برجستهای در اینباره صورت نگرفته که تاکنون مقدمات لازم برای ورود به چنین مباحثی در هر دو دانش فقه و سیاست نیز فراهم نشده است. چنین تأخیر و تأخری درحالی رخ داده است که فقیهان روشنبین همواره بر ضرورت تحقیق در موضوعشناسی، احتمال تبدّل موضوع و ظهور موضوعات جدید در جامعه توجه کردهاند.»
🔹واقعیت این است که دولت مدرن در ایران و برای فقه شیعه هنوز هم جزء مسائل مستحدثه است. در این میان، حزب سیاسی و الگوی حکمرانی حزبی البته از تازگی، شکنندگی و ابهام بیشتری برخوردار است. بهجرئت میتوان گفت هنوز دانشی به نام «فقه تحزب» در ایران و مذهب شیعه وجود ندارد. این در حالی است که بسیاری از فقیهان در عملْ احزاب بزرگی را ایجاد کردهاند، دربارة ضرورت آن سخن گفتهاند و حتی دربارة احزاب سیاسی به قانونگذاری نیز پرداختهاند. فاصلة عمل و نظر در حزب و حکمرانی حزبی شاید یکی از مهمترین مشکلات حکومتداری در ایران معاصر است.
🔹به اعتقاد فیرحی حزبپژوهی موجود نشان میدهد که حزب با اصل دموکراسی ملازمه دارد و نه با پسوند دینی یا سکولاربودن آن: «این نکته بدان معنی است که فکّ ملازمه بین اصل حزب و اصل دموکراسی و تقلیل آن به یکی از خصایص دموکراسی سکولار خطای فاحشی است که خسارات جبرانناپذیری به حیات سیاسی و لاجرم سرنوشت جامعهی ما وارد کرده است.» و چنانچه شکل صحیح و کامل حزب ایجاد نشود، ناگزیر اشکال ناقص و حتی فاسد احزاب پدید میآید و مقصودش از حزب صحیح را اینگونه توضیح میدهد: «صحت در هر چیز، از جمله حزب به معنای این است که از جهت اجزا و شرایط تام و کامل باشد و بتواند مقصود عرف و عقلا را از چنین تشکیلاتی برآورَد... اما حزب همانند هر امر عرفی، پدیدهای «تدریجیالحصول» است و در هر جامعهای بهتدریج پیدا و عناصر آن ظاهر یا تکمیل میشود. از اینرو، بهتدریج ممکن است برخی آثار مثبت و نیز عوارض منفی آن بروز پیدا کند. به همین اعتبار نیز امکان دارد از جهت یا جهاتی صحیح یا فاسد باشد، زمانی صحیح و روزگاری به نقصان یا فساد گراید. به تعبیر آخوند خراسانی، درستی یا نادرستی دو صفت نسبی به اعتبار آثار و زاویة دید در اشیا هستند. چه بسا چیزی مثل حزب از جهتی صحیح و از جهت دیگر ناصحیح باشد. چنین نسبی بودنی از آن جهت رواست که اینگونه امور ماهیت ترکیبی دارند و ممکن است برخی اجزا درست و برخی نادرست انجام گیرد.»
🍂هفته نامه سازندگی، شماره12، مهرماه96.
@Davood_Feirahi
ریاستی یا پارلمانی؟
🍁صوت نشست «جمهوری اسلامی، پارلمانی یا ریاستی؟»، با حضور داود فیرحی، سیدمحمود کاشانی، سید مرتضی نبوی، و علی شکوهی، 2 آبان96، خانه اندیشمندان علوم انسانی.
@Davood_Feirahi
@Davood_Feirahi
Audio
🍁«اسلام، حق شهروندی، و حق بر شهر»، قم، دانشگاه مفید، 19شهریور96.
@Davood_Feirahi
@Davood_Feirahi
Forwarded from موسسه فهیم
277مين نشست علمي موسسه فهيم دموكراسي رياستي و پارلماني امتياز ها و چالش ها نظريه پرداز استاد فيرحي شنبه ٩٦/٨/٦ساعت ١٩/٣٠همراه با پخش انلاين از fahimco.com @fahiminst
Forwarded from موسسه فهیم
Audio
نشست علمی دموکراسی ریاستی و پارلمانی، امتیازها و چالش ها - ششم آبان ماه 96 @fahimInst