Forwarded from نقد زمانه؛ علی شکوهی
🔴 چند نکته از یک جلسه میزگرد 🔴
💠 جمهوری اسلامی؛ ریاستی یا پارلمانی؟
✅ روز سهشنبه دوم آبانماه 96 نشستی با همت «انجمن اندیشه و قلم» با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد که مدیریت پنل آن با بنده بود. در این جلسه مناظره آقایان داود فیرحی، سیدمحمود کاشانی و سیدمرتضی نبوی شرکت داشتند. چند نکته از این جلسه را خدمت دوستان عرض میکنم. در این جلسه سه نظر نسبتا متفاوت از سوی این سه شرکتکننده ارائه شد.
🔹فیرحی: اشکال از قانون اساسی است
✅ دکتر فیرحی به اقتضای تخصصاش در حوزه اندیشه سیاسی و فقه سیاسی به بررسی محتوای قانون اساسی و ابعاد نظری آن پرداخت. وی معتقد بود که مشکل اساسی از درون قانون اساسی برخاسته است و تا تکلیف خودمان را نسبت به قانون اساسی روشن نکنیم مشکل کشور حل نخواهد شد. او معتقد بود که قانون اساسی هم اصول مربوط به حقوق ملت دارد و هم اصول مرتبط با ولایت فقیه و این دو در تعارض با یکدیگر قرار میگیرند. به نظر او اگر نوع نگاه ما به رابطه این دو موضوع این باشد که ولایت فقیه را در ذیل حقوق ملت تفسیر کنیم، نتایجی به بار خواهد آمد و اگر اصل را ولایت فقیه بگیریم و حقوق همه نهادها از جمله مردم را در ذیل آن قرار دهیم، نتایج متفاوت خواهد بود.
✅ فیرحی معتقد بود که اگر بخواهیم نظام پارلمانی داشته باشیم باید حزب قدرتمند و نظام حزبی انتخاباتی داشته باشیم اما این قانون اساسی، حزبکش است زیرا در نظام حزبی باید نامزدهای مورد حمایت احزاب را دارای صلاحیت فرض کنیم ولی در قانون اساسی ما شورای نگهبان مرجع تشخیص صلاحیت است و در نهایت کاری به حمایت احزاب از نامزد خاص ندارد.
✅ او با اشاره با نظام انتخاباتی آمریکا تاکید کرد که در این کشور از حدود یک سال و نیم قبل از انتخابات تکلیف نامزد احزاب روشن است و رقابت شروع میشود. اگر در ایران بخواهیم این روند را در نظر بگیریم هیچ اطمینانی به آن نیست زیرا ممکن است یک نامزد مورد حمایت احزاب سیاسی از یک سال قبل شروع به فعالیت کند اما در آستانه انتخابات یعنی در حدود 15 روز مانده به انتخابات از سوی شورای نگهبان ردصلاحیت شود.
🔹کاشانی: قانون انتخابات متعلق به 106 سال قبل است
✅ سیدمحمود کاشانی از همه شرکت کنندگان بیشتر با نظام زاویه دارد و مواضع خود را هم به صراحت بیان میکند اما محافظهکاری زیادی از خود نشان میدهد و معتقد است که همین قانون اساسی را باید بپذیریم و برای شکل دادن به نظام پارلمانی باید قانون انتخابات موجود را اصلاح کنیم زیرا این قانون در واقع متعلق به 106 سال قبل است. او نیز معتقد بود که باید در قانون انتخابات جایگاه احزاب سیاسی را تقویت کنیم و مجلس حزبی داشته باشیم.
✅ سیدمحمود کاشانی اساسا اصلاح قانون اساسی در سال 68 را مشروع نمیداند زیرا به دست کسانی انجام شد که انتصابی بودند و نه منتخب مردم. او معتقد بود الان هم اگر بخواهیم قانون اساسی را اصلاح کنیم باید مطابق اصل 177 قانون اساسی عمل کنیم که آن هم نهادی انتصابی است. بنابراین از نظر او باید همین قانون اساسی را حفظ کنیم و از خیر اصلاح آن بگذریم و به جای آن قانون انتخابات را اصلاح کنیم تا نظام پارلمانی شکل بگیرد. به نظر او ما تاکنون نه اجرای درست نظام ریاستی را شاهد بودیم و نه اجرای درست نظام پارلمانی را.
🔹 نبوی: نخبگان باید با هم گفتگو کنند
✅ سیدمرتضی نبوی کاملا به قانون اساسی وفادار است و هیچ ضرورتی را برای اصلاح قانون اساسی احساس نمیکند. او معتقد است که رهبری هم اصراری به تغییر قانون اساسی و ایجاد نظام پارلمانی نداشت و سخنانش در کرمانشاه صرفا برای مثال بوده است. نبوی هم معتقد است که برای ایجاد نظام پارلمانی باید هم حزب قدرتمند داشته باشیم و هم نظام حزبی انتخاباتی. او هم قبول دارد که الان از این دو محرومیم و باید نخبگان در کنار هم بنشینند و با گفتگو و انتقال تجارب و تحمل یکدیگر زمینه را برای پویایی فضای سیاسی هموار کنند.
◀️ ادامه در پيام بعدي
https://t.me/naghdezamane/774
💠 جمهوری اسلامی؛ ریاستی یا پارلمانی؟
✅ روز سهشنبه دوم آبانماه 96 نشستی با همت «انجمن اندیشه و قلم» با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد که مدیریت پنل آن با بنده بود. در این جلسه مناظره آقایان داود فیرحی، سیدمحمود کاشانی و سیدمرتضی نبوی شرکت داشتند. چند نکته از این جلسه را خدمت دوستان عرض میکنم. در این جلسه سه نظر نسبتا متفاوت از سوی این سه شرکتکننده ارائه شد.
🔹فیرحی: اشکال از قانون اساسی است
✅ دکتر فیرحی به اقتضای تخصصاش در حوزه اندیشه سیاسی و فقه سیاسی به بررسی محتوای قانون اساسی و ابعاد نظری آن پرداخت. وی معتقد بود که مشکل اساسی از درون قانون اساسی برخاسته است و تا تکلیف خودمان را نسبت به قانون اساسی روشن نکنیم مشکل کشور حل نخواهد شد. او معتقد بود که قانون اساسی هم اصول مربوط به حقوق ملت دارد و هم اصول مرتبط با ولایت فقیه و این دو در تعارض با یکدیگر قرار میگیرند. به نظر او اگر نوع نگاه ما به رابطه این دو موضوع این باشد که ولایت فقیه را در ذیل حقوق ملت تفسیر کنیم، نتایجی به بار خواهد آمد و اگر اصل را ولایت فقیه بگیریم و حقوق همه نهادها از جمله مردم را در ذیل آن قرار دهیم، نتایج متفاوت خواهد بود.
✅ فیرحی معتقد بود که اگر بخواهیم نظام پارلمانی داشته باشیم باید حزب قدرتمند و نظام حزبی انتخاباتی داشته باشیم اما این قانون اساسی، حزبکش است زیرا در نظام حزبی باید نامزدهای مورد حمایت احزاب را دارای صلاحیت فرض کنیم ولی در قانون اساسی ما شورای نگهبان مرجع تشخیص صلاحیت است و در نهایت کاری به حمایت احزاب از نامزد خاص ندارد.
✅ او با اشاره با نظام انتخاباتی آمریکا تاکید کرد که در این کشور از حدود یک سال و نیم قبل از انتخابات تکلیف نامزد احزاب روشن است و رقابت شروع میشود. اگر در ایران بخواهیم این روند را در نظر بگیریم هیچ اطمینانی به آن نیست زیرا ممکن است یک نامزد مورد حمایت احزاب سیاسی از یک سال قبل شروع به فعالیت کند اما در آستانه انتخابات یعنی در حدود 15 روز مانده به انتخابات از سوی شورای نگهبان ردصلاحیت شود.
🔹کاشانی: قانون انتخابات متعلق به 106 سال قبل است
✅ سیدمحمود کاشانی از همه شرکت کنندگان بیشتر با نظام زاویه دارد و مواضع خود را هم به صراحت بیان میکند اما محافظهکاری زیادی از خود نشان میدهد و معتقد است که همین قانون اساسی را باید بپذیریم و برای شکل دادن به نظام پارلمانی باید قانون انتخابات موجود را اصلاح کنیم زیرا این قانون در واقع متعلق به 106 سال قبل است. او نیز معتقد بود که باید در قانون انتخابات جایگاه احزاب سیاسی را تقویت کنیم و مجلس حزبی داشته باشیم.
✅ سیدمحمود کاشانی اساسا اصلاح قانون اساسی در سال 68 را مشروع نمیداند زیرا به دست کسانی انجام شد که انتصابی بودند و نه منتخب مردم. او معتقد بود الان هم اگر بخواهیم قانون اساسی را اصلاح کنیم باید مطابق اصل 177 قانون اساسی عمل کنیم که آن هم نهادی انتصابی است. بنابراین از نظر او باید همین قانون اساسی را حفظ کنیم و از خیر اصلاح آن بگذریم و به جای آن قانون انتخابات را اصلاح کنیم تا نظام پارلمانی شکل بگیرد. به نظر او ما تاکنون نه اجرای درست نظام ریاستی را شاهد بودیم و نه اجرای درست نظام پارلمانی را.
🔹 نبوی: نخبگان باید با هم گفتگو کنند
✅ سیدمرتضی نبوی کاملا به قانون اساسی وفادار است و هیچ ضرورتی را برای اصلاح قانون اساسی احساس نمیکند. او معتقد است که رهبری هم اصراری به تغییر قانون اساسی و ایجاد نظام پارلمانی نداشت و سخنانش در کرمانشاه صرفا برای مثال بوده است. نبوی هم معتقد است که برای ایجاد نظام پارلمانی باید هم حزب قدرتمند داشته باشیم و هم نظام حزبی انتخاباتی. او هم قبول دارد که الان از این دو محرومیم و باید نخبگان در کنار هم بنشینند و با گفتگو و انتقال تجارب و تحمل یکدیگر زمینه را برای پویایی فضای سیاسی هموار کنند.
◀️ ادامه در پيام بعدي
https://t.me/naghdezamane/774
Forwarded from نقد زمانه؛ علی شکوهی
✅ فکر میکنم تکلیف سیدمرتضی نبوی با خودش روشن بود. فیرحی هم معترضی بود که از نظر او تا نوع فهم ما از قانون اساسی یکسان نشود و همه به قانون اساسی با تفسیر تدوین کنندگان آن برنگردیم، مشکل کشور حل نمیشود و بنابراین او هم تکلیف خود را تعیین کرده است. اما سیدمحمود کاشانی به گمان من خیلی دچار تناقض است. او از طرفی اشکالات اساسی به ساختار قانون اساسی دارد و عملکرد نظام را از دوران امام تا کنون قبول ندارد اما در عین حال بسیار محافظهکارانه عمل میکند و کاری به قانون اساسی ندارد و ترجیح میدهد همه مشکلات را در قانون انتخابات خلاصه کند. او میداند که با توجه به جایگاه شورای نگهبان در قانون اساسی ما قادر نخواهیم بود به نظام پارلمانی مورد قبول او برسیم اما حاضر به نقد این نهاد نیست و اصلاح قانون اساسی را مطرح نمیکند. آيا اين روش در تداوم نگاهي نيست كه مرحوم كاشاني به رژيم شاه داشت و عليرغم حاكميت يك نظام استبدادي بر ضرورت وجود يك نظام پارلماني قوي و مستقل تاكيد ميكرد؟
✅ در این جلسه بنا بود که بنده خیلی وارد بحث نشوم و دیدگاه خودم را مطرح نکنم ولی با خودم قرار گذاشتم اگر جناب فیرحی در مظلومیت قرار بگیرد به کمک او بروم که چنین نشد. او به تنهایی حرفهای خودش را زد و دیگران را هم به نوعی از جمله با طرح سئوالاتی نقد کرد و کسی هم نتوانست به سخنانش ایرادی وارد کند. در عین حال در جمعبندی بحث باید بگویم که مواضع دکتر فیرحی خیلی اساسی و درست است و تا زمانی که شورای نگهبان با توسل به تفسیر قانون اساسی اقدام به تعطیلی بسیاری از اصول آن کرده است، انتظار این که مشکلات ما حل شود وجود ندارد. بنده هم تاکید می کنم در شرایط کنونی نباید به سمت نظام پارلمانی برویم چون به آن نمیرسیم و حذف ریاست جمهوری منتخب مردم منجر به ضعف بیشتر مردمسالاری در جمهوری اسلامی خواهد شد.
◀️ فایل صوتی این نشست را در زیر قرار میدهم تا اگر دوستان خواستند به اصل مباحث دسترسی پیدا کنند.
https://t.me/naghdezamane/776
✅ در این جلسه بنا بود که بنده خیلی وارد بحث نشوم و دیدگاه خودم را مطرح نکنم ولی با خودم قرار گذاشتم اگر جناب فیرحی در مظلومیت قرار بگیرد به کمک او بروم که چنین نشد. او به تنهایی حرفهای خودش را زد و دیگران را هم به نوعی از جمله با طرح سئوالاتی نقد کرد و کسی هم نتوانست به سخنانش ایرادی وارد کند. در عین حال در جمعبندی بحث باید بگویم که مواضع دکتر فیرحی خیلی اساسی و درست است و تا زمانی که شورای نگهبان با توسل به تفسیر قانون اساسی اقدام به تعطیلی بسیاری از اصول آن کرده است، انتظار این که مشکلات ما حل شود وجود ندارد. بنده هم تاکید می کنم در شرایط کنونی نباید به سمت نظام پارلمانی برویم چون به آن نمیرسیم و حذف ریاست جمهوری منتخب مردم منجر به ضعف بیشتر مردمسالاری در جمهوری اسلامی خواهد شد.
◀️ فایل صوتی این نشست را در زیر قرار میدهم تا اگر دوستان خواستند به اصل مباحث دسترسی پیدا کنند.
https://t.me/naghdezamane/776
🌿 فایل های صوتی جلسه «فقه، حکمرانی حزبی و نظام انتخابات در ایران امروز» (با حضور محمدمهدی مجاهدی، مهدی براتعلی پور، و داود فیرحی) در مرکز مطالعات خاورمیانه، مورخ 21 آبان96 تقدیم می شود👇👇👇
@Feirahi
@Feirahi
🍁سوژه خودسامان و مسأله تجدد
ادبیات جان لاک(1632_1704م)،که اهمیت زیادی از دیدگاه الهیات و تجدد دارد، به نوعی منتج به «سوژه خودسامان سیاسی» می شود؛ او معتقد است تا زمانی که از انسان خودبنیاد سخنی به میان نیاید و تا زمانی که رابطه این انسان با الهیات مسیحی توضیح داده نشود؛ توان تأسیس تجدد به وجود نمی آید. این سوژه ی خودسامان سه ویژگی دارد:
✔️ نخست، عالم و آگاه به خود و جهان طبیعت است. با تعقل، خود و جهان را می شناسد و خویش را با دیگران برابر و بر طبیعت مسلط می بیند.
✔️دوم، این سوژه عامل است و خود و جهان را می سازد. این بشر خودش موجودی سازنده و به تعبیری مخلوق خلّاق خداوند است.
✔️ سوم، انسانی که می داند و می سازد(عالمِ عامل)، فاضل هم هست و برای خود کرامت قائل بوده و متکی به هیچ کس جز خدا و خودش نیست و در واقع دارای فضیلت است. فضیلت امری اخلاقی است یعنی زیر بار دیگران نرفتن(نفوس ابية: جان هایی که از تمکین بدون توجیه از دیگران امتناع دارند). به نظر لاک خداوند بشر را در سیمای خودش و شبیه خودش ساخته(اهل تعقل و اهل ساختن) است. خداوند چنین مخلوقی هوشمند، سازنده و اهل تأمل یا، به تعبیر امروز، نقاد آفریده است.
✔️چنین موجودی(عالم، عامل و فاضل)، دنیای خودش را می سازد، و مسؤولیت اخلاقی این کار را نیز به تنهایی به عهده می گیرد. چنین انسانی می تواند حکومت بسازد. حکومت چیزی جز تجمیع اراده های انسان های فاضل نیست، انسان غیر فاضلی نیز وجود ندارد. رأی همگانی مفهومش همین است.
🔸روش شناسی در اندیشه سیاسی، آبان 96، جلسه سوم.
@Feirahi
ادبیات جان لاک(1632_1704م)،که اهمیت زیادی از دیدگاه الهیات و تجدد دارد، به نوعی منتج به «سوژه خودسامان سیاسی» می شود؛ او معتقد است تا زمانی که از انسان خودبنیاد سخنی به میان نیاید و تا زمانی که رابطه این انسان با الهیات مسیحی توضیح داده نشود؛ توان تأسیس تجدد به وجود نمی آید. این سوژه ی خودسامان سه ویژگی دارد:
✔️ نخست، عالم و آگاه به خود و جهان طبیعت است. با تعقل، خود و جهان را می شناسد و خویش را با دیگران برابر و بر طبیعت مسلط می بیند.
✔️دوم، این سوژه عامل است و خود و جهان را می سازد. این بشر خودش موجودی سازنده و به تعبیری مخلوق خلّاق خداوند است.
✔️ سوم، انسانی که می داند و می سازد(عالمِ عامل)، فاضل هم هست و برای خود کرامت قائل بوده و متکی به هیچ کس جز خدا و خودش نیست و در واقع دارای فضیلت است. فضیلت امری اخلاقی است یعنی زیر بار دیگران نرفتن(نفوس ابية: جان هایی که از تمکین بدون توجیه از دیگران امتناع دارند). به نظر لاک خداوند بشر را در سیمای خودش و شبیه خودش ساخته(اهل تعقل و اهل ساختن) است. خداوند چنین مخلوقی هوشمند، سازنده و اهل تأمل یا، به تعبیر امروز، نقاد آفریده است.
✔️چنین موجودی(عالم، عامل و فاضل)، دنیای خودش را می سازد، و مسؤولیت اخلاقی این کار را نیز به تنهایی به عهده می گیرد. چنین انسانی می تواند حکومت بسازد. حکومت چیزی جز تجمیع اراده های انسان های فاضل نیست، انسان غیر فاضلی نیز وجود ندارد. رأی همگانی مفهومش همین است.
🔸روش شناسی در اندیشه سیاسی، آبان 96، جلسه سوم.
@Feirahi
🍁 حقوق شما عبارت از وجود شماست
🔹 حقوق شما عبارت از وجود شما است، عبارت از حیات و آزادی شما است. آیا هر یک حق زندگی و حق حفظ عطایای خداوندی را نداریم؟ آیا هرکدام در تقویت قوای جسمانی و روحانی خود بدون ممانعتی ذی حق نیستیم تا رفع احتیاجات خود را کرده درصدد ترقی برآمده خود را از عالم حیوانیت به عالم انسانیت ارتقاء دهیم و به قرب حق واصل گردیم؟
🔹 آیا انصاف است کسی را همیشه در ذلت و جهالت اسیر داشت و مانع بینایی او گردید؟ در صورتی که جد و جهد او در استخلاص از جهالت موجب ضرر کسی نیست و فقط منافی با خیال کسانی است که راحت خود را در مشقت و ذلت دیگران قرار گذارده اند. حال این اشخاص مستبد شبیه به درندگانی است که بخواهند {دیگران را} از طعمه خود دور و از خوردن آن محروم دارند.
🔹 بنابراین آنچه برای هر یک حق است برای تمام حق است و باید تمام زندگی کنند و در اعمال و عقاید خود آزاد باشند تا در صدد تکمیل نواقص خود برآمده به مدارج عالیه نایل شوند. پس باید هر یک مراعات حقوق یکدیگر را بنمایند. این است شناختن حقوق و اجرای عدالت.
🍂کتاب «حقوق و وظایف ملت»، نویسنده نامشخص، تاریخ چاپ کتاب اوایل مشروطه، موجود در کتابخانه مجلس شورای اسلامی.
@Feirahi
🔹 حقوق شما عبارت از وجود شما است، عبارت از حیات و آزادی شما است. آیا هر یک حق زندگی و حق حفظ عطایای خداوندی را نداریم؟ آیا هرکدام در تقویت قوای جسمانی و روحانی خود بدون ممانعتی ذی حق نیستیم تا رفع احتیاجات خود را کرده درصدد ترقی برآمده خود را از عالم حیوانیت به عالم انسانیت ارتقاء دهیم و به قرب حق واصل گردیم؟
🔹 آیا انصاف است کسی را همیشه در ذلت و جهالت اسیر داشت و مانع بینایی او گردید؟ در صورتی که جد و جهد او در استخلاص از جهالت موجب ضرر کسی نیست و فقط منافی با خیال کسانی است که راحت خود را در مشقت و ذلت دیگران قرار گذارده اند. حال این اشخاص مستبد شبیه به درندگانی است که بخواهند {دیگران را} از طعمه خود دور و از خوردن آن محروم دارند.
🔹 بنابراین آنچه برای هر یک حق است برای تمام حق است و باید تمام زندگی کنند و در اعمال و عقاید خود آزاد باشند تا در صدد تکمیل نواقص خود برآمده به مدارج عالیه نایل شوند. پس باید هر یک مراعات حقوق یکدیگر را بنمایند. این است شناختن حقوق و اجرای عدالت.
🍂کتاب «حقوق و وظایف ملت»، نویسنده نامشخص، تاریخ چاپ کتاب اوایل مشروطه، موجود در کتابخانه مجلس شورای اسلامی.
@Feirahi
🍁اختلال در تجدد ایرانی- اسلامی
🔹در مشروطه ایران، تجدد نوپای ما دچار دو اختلال مهم شده بود:
الف)اختلال از درون سنت؛
ب) اختلال از بیرون سنت.
1- اختلال از درون سنت: مطابق الهیات سنتی، نابرابری تاریخی انسان ها، نشان از نابرابری در طبیعت و تقدیر بشر دارد. این نگاه، از آن روی که نابرابری را اصالت می دهد، البته راه به دموکراسی ندارد و بر آن است که عده ای مسؤولیت اخلاقی و شرعی راهبری دیگر را برعهده دارند. در این فرض، عدالت قرار گرفتن هر شیئ نابرابر در جای خود است و لاجرم بی عدالتی یعنی این که رعیت به ارباب خود بدل شود.
میرزای قمی در ارشاد نامه می گوید: «آفریدگار عالم، افراد بنی نوع آدم را قاطبه از نر و ماده خلقت کرده به واسطه قطره آب متعفنی بدون تفاوت و بعد از آن، یکی را تاج سروری بر سر نهاده و در روی زمین شبیه به جانشین از برای خود قرار داده، او را مالک رقاب سایر بندگان کرده و بر تخت «آتَینَاهُم مّلکاً عَظِیماً» (نساء: 54) نشانده و دیگری را ریسمان مذلّت و خواری در گردن نهاده و بنده ی سایر بندگان کرده و در شأن او «عَبداً مَّملُوکاً لا یَقدِرُ عَلَی شَیءٍ» (نحل: 75) خوانده؛ نه این را شاید که با این مهانت سر از کمند اطاعت پیچد و زبان به ناشکری دراز کند و نه آن را سزد که در مقام کفران نعمت، تعدّی و ظلمی به اسیران زیر دست خود کند». چنین سنتی با دو مفهوم آزادی و برابری که بنیاد مردمسالاری است همنشین نخواهد بود.
2- اختلال از بیرون سنت: تجدد نوپای ایرانی از دو نقطه در بیرون از سنت نیز آسیب دید؛
- نخست؛ زمینه سیاسی و اجتماعی تجدد در ایران بود. ایران، در آستانه تجدد، جامعه ای بلازده(وضع بد بهداشت، تغذیه، بیکاری، قحطی، وبا و طاعون)، فقیر و ناتوان بود. تجدد اروپایی زمانی متولد شد که بورژوازی و ثروت مدنی به مرحله انباشت و پختگی رسیده بود و ایالات به حدی از غنای مالی رسیده بودند تا به واحد بزرگ تر دولت-ملت و حکمرانی دموکراتیک بدل شوند و تنها شاه و حکام محلی مانع این امر بود.
- دوم؛ رواج مارکسیسم است؛ روایت روسی از مارکسیسم خیلی زود وارد ایران شد و آثار مهم خود را بر تجدد ایران بر جای گذاشت. مارکسیسم روسی که بر جنگ طبقاتی، استعمار و رهایی از استعمار تکیه داشت، اصولاً بر دوگانه «توده» و «رهبری» روشن بین استوار بود و به دولت گذار اصالت می داد. گذاری که هیچگاه پایانی نداشت. حزب و رهبری پیشتاز در مارکسیسم-لنینیسم برآمده از توده نبود بلکه او توده را به میدان می آورد. او تنها در مقابل تاریخ و تمدن موهوم پاسخ گو بود نه در مقابل مردم.
🍂روش شناسی در اندیشه سیاسی، آبان 96، جلسه سوم
@Feirahi
🔹در مشروطه ایران، تجدد نوپای ما دچار دو اختلال مهم شده بود:
الف)اختلال از درون سنت؛
ب) اختلال از بیرون سنت.
1- اختلال از درون سنت: مطابق الهیات سنتی، نابرابری تاریخی انسان ها، نشان از نابرابری در طبیعت و تقدیر بشر دارد. این نگاه، از آن روی که نابرابری را اصالت می دهد، البته راه به دموکراسی ندارد و بر آن است که عده ای مسؤولیت اخلاقی و شرعی راهبری دیگر را برعهده دارند. در این فرض، عدالت قرار گرفتن هر شیئ نابرابر در جای خود است و لاجرم بی عدالتی یعنی این که رعیت به ارباب خود بدل شود.
میرزای قمی در ارشاد نامه می گوید: «آفریدگار عالم، افراد بنی نوع آدم را قاطبه از نر و ماده خلقت کرده به واسطه قطره آب متعفنی بدون تفاوت و بعد از آن، یکی را تاج سروری بر سر نهاده و در روی زمین شبیه به جانشین از برای خود قرار داده، او را مالک رقاب سایر بندگان کرده و بر تخت «آتَینَاهُم مّلکاً عَظِیماً» (نساء: 54) نشانده و دیگری را ریسمان مذلّت و خواری در گردن نهاده و بنده ی سایر بندگان کرده و در شأن او «عَبداً مَّملُوکاً لا یَقدِرُ عَلَی شَیءٍ» (نحل: 75) خوانده؛ نه این را شاید که با این مهانت سر از کمند اطاعت پیچد و زبان به ناشکری دراز کند و نه آن را سزد که در مقام کفران نعمت، تعدّی و ظلمی به اسیران زیر دست خود کند». چنین سنتی با دو مفهوم آزادی و برابری که بنیاد مردمسالاری است همنشین نخواهد بود.
2- اختلال از بیرون سنت: تجدد نوپای ایرانی از دو نقطه در بیرون از سنت نیز آسیب دید؛
- نخست؛ زمینه سیاسی و اجتماعی تجدد در ایران بود. ایران، در آستانه تجدد، جامعه ای بلازده(وضع بد بهداشت، تغذیه، بیکاری، قحطی، وبا و طاعون)، فقیر و ناتوان بود. تجدد اروپایی زمانی متولد شد که بورژوازی و ثروت مدنی به مرحله انباشت و پختگی رسیده بود و ایالات به حدی از غنای مالی رسیده بودند تا به واحد بزرگ تر دولت-ملت و حکمرانی دموکراتیک بدل شوند و تنها شاه و حکام محلی مانع این امر بود.
- دوم؛ رواج مارکسیسم است؛ روایت روسی از مارکسیسم خیلی زود وارد ایران شد و آثار مهم خود را بر تجدد ایران بر جای گذاشت. مارکسیسم روسی که بر جنگ طبقاتی، استعمار و رهایی از استعمار تکیه داشت، اصولاً بر دوگانه «توده» و «رهبری» روشن بین استوار بود و به دولت گذار اصالت می داد. گذاری که هیچگاه پایانی نداشت. حزب و رهبری پیشتاز در مارکسیسم-لنینیسم برآمده از توده نبود بلکه او توده را به میدان می آورد. او تنها در مقابل تاریخ و تمدن موهوم پاسخ گو بود نه در مقابل مردم.
🍂روش شناسی در اندیشه سیاسی، آبان 96، جلسه سوم
@Feirahi