داود فیرحی
8K subscribers
585 photos
104 videos
359 files
546 links
📚 (بازنشر) آثار و اندیشه ها 📚


ارتباط با ادمین:
@sadeqall
@Rezataran
Download Telegram
✅پیوند استبداد دینی و استبداد سیاسی

🔹از نظر عبدالرحمان کواکبی؛ استبداد سیاسی فرزند استبداد دینی است. حتی اگر بین این دو رابطه تولیدی هم نباشد، ناگزیر دو قلو هستند؛ پدرشان تغلب و مادرشان ریاست است. یا این که این دو زوج قدرتمندی هستند که برای تحقیر و خوار نمودن انسان همکاری می کنند. همگونی آن دو نیز بر این است که هر دو حاکم اند؛ یکی در مملکت بدن ها و دیگری در عالم قلب ها. هرگاه یکی از این دو نوع استبداد در جامعه و امتی پیدا شود، لاجرم آن دیگری نیز پدیدار خواهد شد؛ زوال یکی زوال رفیقش را در پی دارد و ضعف اولی موجب ضعف دیگری خواهد بود.

🔹شدیدترین مراتب استبداد که باید از شر شیطانی آن به خدا پناه برد، حکومت مطلقه فردی و وراثتی است که هم زمان فرماندهی ارتش و سلطه دینی را به عهده دارد، و بر ماست که بگوییم هر چه از این اوصاف کاسته شود، از شدت استبداد نیز کاسته می شود، تا این که به حاکم منتخب و موقت و مسؤول منتهی شود.

🔹به اعتقاد نایینی؛ قلع این شجره خبیثه و تخلص از این رقیت خسیسه – که وسیله آن فقط به التفات و تنبه ملت منحصر است- در قسم اول(استبداد سیاسی)، اسهل و در قسم دوم(استبداد دینی) در غایت صعوبت. و بالتبع موجب صعوبت علاج قسم اول هم خواهد بود.

🔸آستانه تجدد، نشر نی، ص172و173.

@Feirahi
مبعث رسول خاتم(ص) گرامی باد.
@Feirahi
💥تأملات خودمانی (16)

🔹"دولتِ دوسَر" و بی قراری اجتماعی

✍حاکمیت دوگانه، یا همان "دوسَر"شدن دولت ها ، از بیماری های نادر و حاّد در نظام های سیاسی است. سابقه تاریخی و نمونه مدرن قابل ملاحظه ای دارد، و در جامعه ما هم نشانه های جدی این بیماری دیده می شود.

🔹حاکمیت دوگانه، غیر از تفکیک قوا است؛ تفکیک قوا در حوزۀ حکومت و قوای حکمرانی است، و البته نشانۀ تعادل و سلامت حکومت نیز می باشد. دوسَر شدن دولت، اما، در عرصه حاکمیت است و از مهم ترین بیماری ها در حوزۀ دولت شناسی محسوب می شود.

💎 فرض بر این است که یک ملت یا جامعۀ ملی، پیکری واحد است و بدن واحد باید سرِ واحد داشته باشد، در غیرِ این صورت، با دو سر شدن دولت، به هیولایی بدشکل و ناموزون بدل خواهد شد.

💢 دوسَر شدن دولت پیامدهای مهمی دارد؛
1- چهرۀ دولت را ناموزون و بد شکل می کند، و موجب اختلال در حرکت اندامی دولت می‌شود.
2- مرکز تصمیم گیری را دوگانه می کند؛ ارادۀ حاکمیت را می شکند و دچار تردید و تداخل می کند.
3- هزینه دولت را دوبرابر می کند؛ گو این که "دو دولت" در درون یک جامعه ملی جریان دارد. بنابراین، هزینه مضاعف به جامعه تحمیل می‌کند.
4- در برخی یا بسیاری موارد، بخشی از حاکمیت در برابر بخش دیگر عمل می کند؛ دو موتور قدرتمندی که فقط برای مهار و خنثی کردن یکدیگر کار می کنند.
6- جامعه را دچار حیرت در داوری و سرگردانی در مراجعه می کند؛ مردم نمی دانند کدام بخش از حاکمیت دوگانه مشخصاً چه وظیفه ای دارد، و چه کس یا نهادی مسئول و پاسخگوی کدام مسئله است؛ کدام نابسامانی احتمالی ناشی از خطای کدامیک از دو کانون حاکمیت است.
7-هر یک از طرفین حاکمیت دوگانه، هر بحران اجتماعی را به "توطئۀ رقیب" نسبت می دهند و از تلاش در تشخیص علل بحران و ترمیم و اصلاح امور باز می مانند.
8- انسداد در نهادهای حاکمیت و رواج بی اعتمادی سیاسی، از نتایج قهری این بیماری دولت است.
9- بی قراری اجتماعی، خشونت،و لاجرم امنیتی شدن فرهنگ،اقتصاد و معیشت از عوارض چنین وضعیتی است.
10- بی معنایی هویتی، فراگیر شدن یأس عمومی و سرایت اعتراضات اجتماعی به اصل نظام سیاسی از نشانه های قطعی این پدیده است.
💢چنین می‌نماید؛ بخش بزرگی از بی قراری اجتماعی در دیماه گذشته و فروردین 97، حکایت از پدیدۀ حاکمیت دوگانه یا دوسَر شدن دولت دارد. کشور ما، بیش از همه، نیازمند دو مراقبت مهم در حوزۀ دولت سازی است؛ «یگانه سازی حاکمیت» از یک سوی، و « تعمیق مردمسالاری» از سوی دیگر.
🔹به هر حال، شاید لازم باشد، سنجش سلامت و چکاپ دوره‌ای دولت هم جدی گرفته شود. دولت ها و دیگر نهادهای اجتماعی نیز، همانند تک تک شهروندان، محتاج مراقبت دائم و پایش دوره‌ای سلامت هستند.

⛞تاریخ جهانی دولت نشان می دهد که دوسر شدن یا پدیده حاکمیت دوگانه، از جمله بیماری های مزمن و البته مهم دستگاه دولت است. هیچ ربطی به ایدئولوژی، زمان و مکان خاص هم ندارد. دولت به عنوان دولت مستعد چنین عارضه و ناهنجاری است.
25/فروردین/97

#تأملات_خودمانی
@Feirahi
✅از آن عهد تا به امروز پانصد سال گذشته است.

🔹خبط كلي صدارت ميرزا آقا خان اين بود كه عهد خاقان مغفور(فتحعلي شاه) را ميزان آیين مملكت داري ساخته بود. متصل اعمال آن ايام را شاهد مي آورد و معايب آن عهد را سند ترقي عهد خود قرار مي داد. خيال مي كرد كه واقعا عهد خاقان مغفور سي سال قبل از اين بوده است. غافل از اين بوده كه از آن عهد تا امروز پانصد سال گذشته است.

🔹نقشه آسيا را در پيش خود بگذاريد،تاريخ اين صد سال گذشته را بازنماييد و روش اين دو سيل هايل را كه از كلكته و پطرزبورغ رو به ايران راه افتاده، درست تحقيق نماييد و ببينيد اين دو سيل كه در اول محسوس نبوده اند در اندك مدت چقدر بزرگ شده اند؟ چه شهرها را خراب كرده اند و چه دولت ها را غرق نموده اند؟ و پس از تحقيق هرگاه مي توانيد كه خود را از عقايد عوام في الجمله بالاتر بكشيد و از آن بلندي درجه سرعت اين دوسيل را كه از يك طرف به تبريز و استرآباد رسيده و از طرف ديگر داخل هرات و سيستان شده، معين نماييد و بعد به من بگوييد كه از عمر اين دولت چند دقيقه باقي مانده است؟

🔹وزراي ايران قدمت تاريخ ايران را سد جميع بلاها مي دانند. هرچه فرياد مي كني سيل رسيد، مي گويند سه هزار سال است همين طور بوده اين و بعد از اين هم خواهيم بود! سركار وزير! آن وقتي كه شما در آسيا به طور دلخواه خود سلطنت مي كرديد آن وقت كسي دويست فرسخ راه را در ده ساعت طي نمي كرد. آن وقتي كه انتظام دولت را به قطر شكم مي دانستند، آن ايام مدتي است گذشته است. حالا در سه هزار فرسخي ايران يك قلعه آهني مي سازند و مي آیند محمره را در دو ساعت منهدم مي كنند. حالا در مقابل اقتدار دول هم جوار، نه الفاظ عربي به كار مي آید نه استخوان هاي اجدادي. حالا چيزي كه لازم داريم علم است و بصيرت.

🔹میرزا ملکم خان، کتابچه غیبی، ص27و28
@Feirahi
Audio
🍁«تاریخ اندیشه سیاسی در ایران»، فروردین97، جلسه هفتم

#اندیشه_سیاسی
@Feirahi
💥آدرس کانال "داود فیرحی" در پیام رسان سروش؛
https://sapp.ir/feirahi
همراهان علاقمند می توانند مطالب «کانال تلگرام » را در «کانال سروش» نیز دنبال کنند.
💥کلاف توسعه؛ دورباطل در سیاستگذاری؛

🔸نظام سیاسی در ایران، تکرارهای پر معنایی دارد؛ تکرار خطایی که بارها تجربه شده ولی هیچگاه به جدّ تأمل نشده است؛ توجه به کارگزاران و غفلت از «نهاد دولت».

🔸سال های 1273-1275 ق، یکی از این موارد است؛ ارتش انگلیس بخش هایی از جنوب ایران را اشغال کرد، قشون ایران توان مقابله نداشت، با اصرار شاه و صدر اعظم، معاهدۀ پاریس امضاء و هرات رسماً از ایران جدا شد.
🔸 ناصرالدین شاه همه ایراد را در ناتوانی قشون و بی کفایتی صدر اعظم می دانست؛ نوری را عزل و اصرار «در انتظام لشکر» داشت.
🔸اما جناح نوگرای دولت، و گفتمان عمومی اصلاح، ایراد را در «خودِ دولت» می دیدند. در این ایام، متنی منتشر شد که بعدها، «کتابچه تنظیمات» مشهور شد. غالباً این متن را به ملکم خان نسبت می دهند اما خود او آن را «نوشته فرخ خان امین الدوله» معرفی کرده است. اهمیت کتابچه در نگاه سیستمی آن است و می نویسد؛
🔸در دستگاه هر دولت، اسباب گردش امور به نحوی منوط به همدیگر است که انتظام یک جزء آن ممکن نیست مگر به انتظام اجزای دیگر، ...
🔸وقتی که قدرت روس دولت ایران را به تفوق نظم عساکر فرنگ ملتفت ساخت، وزرای ما فی الفور بنای ترتیب افواج نظام را گذاشتند و هیچ نپرسیدند که این یک جزء دستگاه فرنگ، چه نوع اجزای دیگر لازم دارد؟ در حالتی که هنوز ترکیب دستگاه دیوان و کل مراسم حکمرانی را از آئین جمشید و از بربری های سلاطین تاتار اخذ می کردند، متوقع بودند که لشکر ایران را به پایۀ عساکر فرنگ برسانند...
🔹منبع؛ محیط طباطبایی، مجموعه آثار ملکم، صص98-99.
@Feirahi
💥قلب دولت نیاز به «تنظیم» دارد

نسل اول تنظیمات، در دورۀ ناصری(1275ق)؛ به رغم برخی نا استواری ها در نظر و عمل، اما، دو اندیشه جدید و مفید داشتند؛

🔸نخست این که خرابی های مملکت از جمله بی سامانی قشون و کمبود مالیات و... را نمی توان جدا جدا درمان نمود، بلکه نیاز به اصلاح دیگر اجزای دستگاه دولت دارد.
🔸دوم این که علت العلل نابسامانی در ایالت ها و ولایت ها در طهران و مرکز حکومت نهفته است؛ قلب دولت نیاز به تنظیم دارد.

✍️کتابچه تنظیمات که قبلاً به نویسندگان احتمالی آن اشاره کردیم، با توجه به این دو فرضیه می نویسد:

🔹آئین ترقی در همه جا بالاتفاق حرکت می کند... در هر مُلکی که چاپارخانه اش مثل چاپارخانه ایران باشد، به علم الیقین می توان حکم کرد که دارالفنون آن ملک نیز مثل دارالفنون ایران است. با وصف این قانون کلیه، باز هنوز بعضی اولیای دولت ما بر این اعتقاد هستند که اجزای دستگاه دولت را می توان جدا جدا ترقی داد. امان از خرابی های این اعتقاد باطل.

🔹مانع اصلی، مانع مطلق، و مانع واحد ترقی ایران، در "ترکیب دولت" است. هیچ نمی توان تصور کرد که ترکیب دولت ایران، مجمع چه معایب عجیب و اسباب چه ضررهای بزرگ بوده است. جمیع ذلت ها و خرابی ها و انقلابات ایران، بلاحرف، حاصل معایب این دستگاه است... خلاصه، حالت ما این است که در وسط طهران، یک کارخانه ساخته ایم و دست و پای بیست کرور خلق ایران را بسته ایم به چرخ های این کارخانه، حرکت این بیست کرور خلق و زندگانی تمام ایران موقوف به گردش این کارخانه است و گردش این کارخانه بسته است به میل چند نفر عامل بی قید و بی وقوف. چرخ های کارخانه اغلب شکسته و کاملاً پوسیده است و مباشرین این دستگاه، بی آن که اصلاً در بند احتیاج مردم و در فکر تعمیر کارخانه باشند، این چرخ های پوسیده را هر طور می خواهند می گردانند و هر وقت می خواهند، می خوابانند. حال تصور بفرمایید که حالت بیست کرور خلق ایران باید چه باشد؟

🔹محیط طباطبایی، مجموعه آثار ملکم، ص99.
@feirahi
فیرحی،نظريه پرداز اصلاح طلب:
🔹زيباتر آن است که کسی از داخل شورا،شهردار شود؛دغدغه چنین فردی به شورا نزدیک‌تر است
🔹با این کار، گروهِ یکدست تحرک پیدا می‌کند و متهم به جناحی گری هم نمی‌شود
yon.ir/VlBrw
✅علم حقوق و فن سیاست مدن

🔹علم حقوق که در معنی دانش سیاست مُدُن باشد الزم و اهم علوم و فنون است زیرا که بدون دانستن این علم و فن، احدي به درستي از عهده رتق و فتق امور مملكت برنيايد و پيشرفتي چنان كه بايد و شايد ننمايد و چون كار ملك و ملت مختل ماند كار دنيا بي سامان خواهد بود و اختلال كار اين جهان البته اسباب اغتشاش كار جهان ديگر خواهد شد یعني دنياي هر قوم خراب باشد، آخرت شان نيز خراب است و شما خود بهتر مي دانيد كه عبادت و بندگي با پريشاني و سرگرداني ميسر نشود و دست و دل شكسته پي هيچ كار نرود. پس علم حقوق و فن سياست مدن كار دنيا و آخرت هر دو را اصلاح می کند و خلایق را به سر منزل سعادت ابدی و مأمن سلامت و راحت سرمدی می رساند و از تنگنای شقاوت و رنج تزلزل و ناامنی می رهاند.

🔹محمد علی فروغی، كتاب حقوق اساسي يعني آداب مشروطيت دول، ص1.
@Feirahi
Audio
🍁«تاریخ اندیشه سیاسی در ایران»، اردیبهشت97، جلسه هشتم، قسمت اول، "پیرامون نخبه گرایی"

#اندیشه_سیاسی
@Feirahi
Audio
🍁«تاریخ اندیشه سیاسی در ایران»، اردیبهشت97، جلسه هشتم، قسمت دوم

#اندیشه_سیاسی
@Feirahi
Forwarded from مرکز مطالعات منطقه‌ای تابش
⭕️ وقتى رشيد رضا "مشروطه ایرانی" را تنها حكومت اسلامى مى داند + سند


🔹 محمد رشید رضا اصلاح گر و عالم سلفی قرن 19 جهان اسلام در یادداشتی تحت عنوان «الشوری فی بلاد فارس» در مجله پر آوازه اش «المنار» حکومت مشروطه ایران را تنها حکومت اسلامی حقیقی تلقی می کند.

🔹 به گزارش مرکز مطالعات منطقه ای تابش، محمد رشید رضا در ابتدای این یادداشت خود که در شماره 7 دوره 9 این مجله به طبع رسیده ورود علمای ایران را با توجه به نظریه مهدویت به عرصه مشروطه خواهی شگفت تلقی می کند و در ادامه این امر را با تعبیر «النور الذی هدی علماء فارس الی هذه الجاده القویمه» نتیجه نگاه اجتهادی علمای شیعه دانسته و در ادامه مغایرت مشروطه خواهی با اعتقاد به مهدویت را نفی می کند. https://goo.gl/r73M3F

🔹 رشید رضا در ادامه این یادداشت با طعنه به حکومت سلطان عبدالحمید که مشروطه را در عثمانی لغو کرده بود اشاره می کند که تمام پادشاهان جهان به جز سلطان عبدالحمید مشروطه را به مظفرالدین شاه تبریک گفته اند. وی در استدلالی روان و ساده حکومت مشروطه در ایران را تنها حکومت حقیقی اسلامی تلقی کرده و در تقابل با حاکمیت عثمانی «خردمندان عثمانی» را خوشحال ترین طیف از مشروطه ایرانی می داند.

🔹 وی می نویسد:

✅ خداوند متعال کار مسلمانان را به شوری قرار داده است و بر این مبنا حکم «فردی» که بر مبنای قاعده استبداد برپا شده حکم به غیر ما انزل الله شمرده می شود، پس جایز نیست حاکمیت استبدادی را حاکمیت اسلامی تلقی کرد. اگر حکم شوری در بلاد فارس (ایران) بر وجهی که برقرار است برقرار بماند و سایر حکومت های مسلمان استبدادی باقی بمانند بر ما واجب است که بگوییم بر روی زمین هیچ حکومت اسلامی حقیقی ای جز حکومت (مشروطه) ایران یافت نمی شود. پس بر ما واجب است تأیید و حمایت از آن تا حکم خداوند از زمین محو نشود. بیگمان امر واجب اقامه حکم خدا است نه اقامه حکم کسی که خود را سنی یا غیر سنی تلقی می کند در حالی که مخالف آن است.

✅ لازم به ذکر است که این یادداشت رشید رضا در روزنامه تربیت و مجلس ایران چاپ شد و موجبات اعتراض شمس الدین بیگ سفیر عثمانی در ایران را فراهم کرد. علاء السلطنه که در آن روزگار وزیر خارجه مشروطه بود مطبوعات را در ایران آزاد و اعتراض سفیر عثمانی را بی مورد تلقی کرد.

👈 مرکز مطالعات منطقه‌ای تابش
✅ @TabeshC
💥محمد رشید رضا؛
"شوری در بلاد فارس"
- مشروطیت و مهدویت
- مشروطه ایران تنها حکومت اسلامی حقیقی در جهان
@Feirahi
🍀پلیس و معیاری به نام وجدان عمومی، دنیای اقتصاد، ششم اردیبهشت97.
@Feirahi
💥پلیس و معیاری به نام؛

"وجدان عمومی"

🔸ویدئوهای پخش شده از «خشونت پلیس با شهروند» دردناک هستند؛ افکار عمومی را حساس و دامنه هیجانات پیرامون آن را گسترده می کنند. این اتفاق نیازمند ملاحظاتی است؛
🔹 نکته نخست آن که؛ ما باید از جامعه دفاع کنیم؛ طبیعتا یک دفاع دوسویه! به این معنی که هم از حیثیت و کرامت شهروند و هم از اقتدار و اعتبار پلیس محافظت کنیم، زیرا اگر هر کدام از این ارزش‌ها برای هرکدام از این دو نقش(شهروند و پلیس) بشکند، نظم و انسجام ساختاری جامعه از بین می‌رود.
🔹برای دقت بیشتر، یک موقعیت فرضی را تصور کنیم؛ فرض کنید این کلیپ در مورد یک تروریست در شبکه های اجتماعی پخش می‌شد، جامعه و افکار عمومی با کدام یک از این دو طرف(تروریست-پلیس) همراهی می کرد؟
🔸قطعا اینجا پلیس بود که مورد حمایت واقع می‌شد، در این شرایط اقدام پلیس، شجاعانه تفسیر می‌شد و مورد اقبال در شبکه‌های اجتماعی قرار می‌گرفت.
👈اما در مورد این کلیپ به این دلیل که یک «ناهنجاری اجتماعی» - آن هم به نظر تعدادی از افراد جامعه و یا قانون‌گذاران- رخ داده، وجدان جمعی طرف شهروند را گرفته است.
🔹از دل این دو مقایسه به یک گزاره می‌رسیم: «بین ماهیت جرم و شیوه اقدام پلیس باید مرزبندی‌های دقیقی رعایت شود». در موضوع مورد بحث، از یک سو قانون‌گذار پلیس را ملزم به اعمال خشونت نسبت به آن ناهنجاری مورد نظر می‌کند و از سوی دیگر جامعه چنین خشونتی را نمی‌پذیرد، در واقع خود پلیس هم در چنین شرایطی در منگنه قرار گرفته است. زیرا اگر قانون را اجرا نکند از طرف نهاد بالادستی متهم به بی‌اعتباری یا ناتوانی شده و اگر چنین قانونی را اجرا کند از طرف جامعه متهم به خشونت می‌شود، بنابراین مشکل در رفتار پلیس نیست، مشکل در «ماهیت قانون و قانون‌گذاری» است.
🔹در این بزنگاه رسانه‌های اجتماعی و نخبگان جامعه نباید این موضوع را فراموش کنند که جامعه دو چهره دارد، یک چهره آن «دفاع از حیثیت و کرامت شهروند» است که رفتارهای خشونت بار این چنینی را کاملا رد می‌کند و دیگری «دفاع از پلیس، اقتدار و اعتبارش» است؛ چنانکه پلیس نباید اساسا درگیر برخورد با چنین مقوله‌‌هایی شود که وی را در مقابل «وجدان جمعی» قرار می‌دهد.
🔹قانون‌گذار باید در قانون‌گذاری و جرم‌انگاری یک معیاری را لحاظ کند و آن هم «وجدان عمومی» است، به بیان دقیق‌تر یعنی درک این نکته که «وجدان عمومی» چه چیزی را «جرم »و چه چیزی را «ناهنجاری» تعریف می‌کند؟
🔸فرض اساسی آن است که در مقابل جرم باید با قاطعیت برخورد کرد، اما آیا ناهنجاری اجتماعی هم، چنین مواجهه خشونت‌آمیزی را طلب می‌کند؟ چنانچه یک پرسش مهم در توالی جمله قبل می‌آید: «آیا اساسا برخورد با مقوله‌های این چنینی کار «پلیس» است یا کار «روان‌درمانگران اجتماعی»، «گروه‌های اخلاقی- مدنی» و «نیروهای متخصص داوطلب»؟
🔸وظایف پلیس را باید با گریزی به قبل از نمود و حضور آن در جامعه و در معیار قانون‌گذاری و جرم‌انگاری به محک و نقد بگذاریم، سنگ محکمان هم باید وجدان عمومی باشد.
🔹بنابراین به دو نکته مهم می‌رسیم:
1- در مقابله با یک ناهنجاری اجتماعی نباید مواجهه‌ای امنیتی کرد؛ نمی توان اعتبار و حیثیت یک شهروند جوان را از بین برد و یا تحقیرش کرد.
2- البته باید از اقتدار پلیس هم دفاع نمود، لیکن؛ در فضای عمومی یک بی‌اعتمادی به وجود آمده و موجب شده که یک خطا توسعه پیدا کند. باید این بی‌اعتمادی را در یک جای دیگری درمان کرد.
🔹در توضیح این نکته باید گفت؛ مردم در مقابله با رخدادها و قرار گرفتن در شرایط مختلف، «ترس تمکین به پلیس» را دارند، به هر حال این تصور وجود دارد که اگر جرمی هم مرتکب نشده باشند یا اندازه جرم این افراد کم هم باشد، چنانچه پایشان به بازداشتگاه باز شد، به اصطلاح به جایی رهسپار می شوند که «عرب نی انداخته است.»
🔹مردم در زمان‌هایی که در مقابل رفتارهای اینچنینی و خشونت بار پلیس قرار می‌گیرند، ضعف و فقدان یک پناهگاه را حس می کنند، پناهگاهی که در این مواقع بتوانند به طور «واقعی» و نه «صوری و قانونی» از رفتار و مواجهه پلیس شکایت کنند.
🔸در واقع فقدان یک پناهگاه برای مردم، باعث می‌شود که از دست پلیس فرار کنند، حتی آن کسی که احساس بی‌گناهی هم دارد دست به چنین مواجهه‌‌ای می‌زند.
🔹در جمع بندی نهایی باید گفت: "وجدان عمومی" متر ومعیار خوبی برای تشخیص تفاوت جرم‌های سنگین اجتماعی و ناهنجاری اجتماعی است و گره ناهنجاری اجتماعی نباید به دست پلیس باز شود، چرا که اعتبار پلیس را خدشه دار کرده و شهروندان را در «مقام نقدهای سنگین» به جای «اعتبار بخشی» به این نهاد قرار می‌دهد.
@Feirahi
✅دستگاه دیوان

🔹عقل فرنگی به هیچ وجه بیشتر از عقل ما نیست. حرفی که هست در علوم ایشان است و قصوری که داریم، این است که هنوز نفهمیده ایم که فرنگی ها چه قدر از ما پیش افتاده اند. ما خیال می کنیم که درجه ترقی آن ها همان قدر است که در صنایع ایشان می بینیم و حال آن که اصل ترقی ایشان در آیین تمدن بروز کرده است. این مطلب عمده را نمی توانیم بیان نماییم مگر به تشبیه مطالب مأنوس.

🔹كارخانجات يوروپ بر دو نوع است: يك نوع آن را از اجسام و فلزات ساخته اند و نوع ديگر از افراد بني آدم ترتيب داده اند. مثلا از چوب و آهن يك كارخانه ساخته اند كه از یك طرف پشم مي ريزند و از طرف ديگر ماهوت برمي دارند.

🔹و همچنين از بني آدم يك كارخانه ساخته اند كه از يك طرف اطفال بي شعور مي ريزند و از سمت ديگر مهندس و حكماي كامل بيرون مي آورند. محصول كارخانجات فلزي هم كم و بيش در ايران معروف است مثل ساعت و تفنگ و تلغراف و كشتي بخار. از وضع و ترتيب اين قسم كارخانجات في الجمله اطلاع داريم. اما از تدابير و هنري كه فرنگي ها در كارخانجات انساني به کار برده اند، اصلا اطلاع نداريم. مثلا هيچ نمي دانيم كه الان در لندن يك كارخانه هست كه اگر از پانصد كرور ماليات ديوان كسي ده تومان بخورد، در آن كارخانه لامحاله معلوم مي شود و نيز در پاريس چنان كارخانه اي هست كه اگر در ميان هفتاد كرور نفوس به يكي ظلم شود حكماً در آنجا بروز مي كند و همچنين كارخانه اي دارند، وقتي كه ده كرور پول در آنجا مي ريزند، بعد مي توانند صد و بيست كرور پول نقد از همان كارخانه بيرون بياورند و خرج كنند.

🔹در فرنگ ميان اين كارخانجات انساني يك كارخانه اي دارند كه در مركز دولت واقع شده است و محرك جميع ساير كارخانجات مي باشد.اين دستگاه بزرگ را ديوان مي نامند.نظم و آسايش و آبادي و بزرگي و جميع ترقيات يوروپ از حسن ترتيب اين دستگاه است. اختراعات صنايع فرنگ اغلب حاصل عقل يك نفر يا نتيجه اجتهاد چند نفر از ارباب صنايع بوده است و حال آن كه اين كارخانجات انساني حاصل عقول و اجتهاد كل حكماي روي زمين است.حال چيزي كه در ايران لازم داريم اين كارخانجات انساني است مثل كارخانه ماليات، كارخانه لشكر، كارخانه عدالت، كارخانه علم، كارخانه امنيت، كارخانه انتظام و غيره. اما دستگاه ديوان در ايران سه هزار سال عقب مانده است و نسبت دستگاه ديوان يوروپ با ما مثل نسبت كشتي صد و بيست توپي است با زورق هاي تركمان.

🔹رساله های میرزا ملکم خان ناظم الدولة، نشر نی، کتابچه غیبی، ص28 تا 30.
@Feirahi