Forwarded from داود فیرحی
✅مفهوم پدر، مفهومی مسیحی و اروپایی نه اسلامی و ایرانی
🔹تاریخ ایران را نباید با سنت اروپایی دید. باید تاریخ خودمان را از درون ببینیم. البته این دیدن از درون به معنای روی آوردن به تئوری های خرفت بومی سازی نیست و در آن نوعی تبارشناسی وجود دارد.
🔹در وضع کنونی واسطه ما در دیدن ایران، عینک توسعه شده است. با این عینک می توان دید اما مشخص نیست که این دیدن به درستی صورت می گیرد یا خیر. کلیدواژه های یک تئوری اهمیت بسیار دارد و برخی از آنان ما را از درک تاریخ خود ناتوان می کند. یکی از آن کلیدواژه ها که مخصوص دوران پساتئوری های توسعه است، مفهوم پدر و به تبع آن پاتریمونیالیسم است.
🔹در تئوری های پادشاهی در اروپا، مفهوم پدر از آدم ع گرفته شده که مربوط به نظریه های پدرسالار در سنت کلیسایی است. اما در نظریه های سلطنت ایرانی اصلا شاه به مثابه پدر متصور نیست. به خاطر همین موضوع است که از درون مشروطه ی ایرانی، جمهوری بیرون می آید.
🔹در سنت انگلیسی بر خلاف سنت ایرانی، شاه به مثابه پدر اصلا قابل حذف شدن نیست اما مستقل از مجلس و شورا نیز نمی تواند حرکت کند.
🔹در نوشته های اصیل ایرانی به جای مفهوم پدر و پدرشاهی و پاتریمونیالیسم، مفهوم چوپان و رعیت وجود دارد. ورود مفهوم پدرشاهی به ادبیات ایرانی با مفهوم توسعه عجین شده و بیشتر ناظر به پس از انقلاب و نتیجه ی ترجمه ها است.
🔹اگر در غرب به قدرت رسیدن شاه با مفهوم پدر گره خورده اما در ایران این امر بر اساس تقدیرگرایی توجیه شده است.
🔹درس گفتار "تاریخ اندیشه سیاسی در ایران معاصر"، جلسه دوازدهم، خرداد97.
@Feirahi
🔹تاریخ ایران را نباید با سنت اروپایی دید. باید تاریخ خودمان را از درون ببینیم. البته این دیدن از درون به معنای روی آوردن به تئوری های خرفت بومی سازی نیست و در آن نوعی تبارشناسی وجود دارد.
🔹در وضع کنونی واسطه ما در دیدن ایران، عینک توسعه شده است. با این عینک می توان دید اما مشخص نیست که این دیدن به درستی صورت می گیرد یا خیر. کلیدواژه های یک تئوری اهمیت بسیار دارد و برخی از آنان ما را از درک تاریخ خود ناتوان می کند. یکی از آن کلیدواژه ها که مخصوص دوران پساتئوری های توسعه است، مفهوم پدر و به تبع آن پاتریمونیالیسم است.
🔹در تئوری های پادشاهی در اروپا، مفهوم پدر از آدم ع گرفته شده که مربوط به نظریه های پدرسالار در سنت کلیسایی است. اما در نظریه های سلطنت ایرانی اصلا شاه به مثابه پدر متصور نیست. به خاطر همین موضوع است که از درون مشروطه ی ایرانی، جمهوری بیرون می آید.
🔹در سنت انگلیسی بر خلاف سنت ایرانی، شاه به مثابه پدر اصلا قابل حذف شدن نیست اما مستقل از مجلس و شورا نیز نمی تواند حرکت کند.
🔹در نوشته های اصیل ایرانی به جای مفهوم پدر و پدرشاهی و پاتریمونیالیسم، مفهوم چوپان و رعیت وجود دارد. ورود مفهوم پدرشاهی به ادبیات ایرانی با مفهوم توسعه عجین شده و بیشتر ناظر به پس از انقلاب و نتیجه ی ترجمه ها است.
🔹اگر در غرب به قدرت رسیدن شاه با مفهوم پدر گره خورده اما در ایران این امر بر اساس تقدیرگرایی توجیه شده است.
🔹درس گفتار "تاریخ اندیشه سیاسی در ایران معاصر"، جلسه دوازدهم، خرداد97.
@Feirahi
✅نقدی بر خوانش فیرحی از عاشورا؛
عاشورا در پارادایم چپ
🔹نویسنده : پرویز امینی استاد دانشگاه
🔹اخیرا یک گفتار صوتی درباره عاشورا شنیدم که برخی درباره آن گفته بودند: «ارزش میلیونها بار شنیدن دارد!» این گفتار متعلق به جناب فیرحی از اساتید حوزوی و روحانی علوم سیاسی دانشگاه تهران بود.
چیزی که در این سخنرانی توجه من را جلب کرد، فضای مارکسیستی و چپگرایانه حاکم بر این گفتار درباره عاشورا بود. تکیه بر «تعارض در جامعه» که سنت مارکسی در جامعهشناسی است، در کل گفتار موج میزند و سخنران بهمثابه این سنت در ارائه تحلیل از تحولات جامعه منجر به عاشورا، دائما به بازخوانی این تعارضها میپردازد. مثلا در آغاز بهعنوان فرض اساسی خود بر تعارض جامعه با دولت تاکید و در امتداد تلاش میکند عاشورا را محصول تعارض و تضاد جامعه و دولت تحلیل کند.
یکی دیگر از نشانههای فضای چپگرایانه در این گفتار، فضای ساختارگرایانه حاکم بر آن و بیتوجهی به عاملیتها در شکلگیری روندها و تحولات اجتماعی است. تاکید بر مساله رانت از طریق غنائم، بهعنوان وجه ساختاری دولت رانتیر در دوره یکی از خلفا و امتداد آثار آن است که منجر به عاشورا شده است.
تقلیلگرایی اقتصادی و ریداکشن تحولات اجتماعی منجر به عاشورا به مناسبات اقتصادی، ازجمله نشانههای دیگری است که افق مارکسیستی این گفتار را باز میگشاید. گوینده، توزیع نابرابر ثروت بر اثر برخی امتیازات به بخشی از جامعه اسلامی و محروم ماندن بقیه را بهعنوان ظلم ساختاری تحلیل میکند و در این شرایط ضعفای جامعه از حسین انتظار دارند که دست به قیام بزند! حتی عبارت منقول از امام حسین در «وَ اِنَّما خَرَجْتُ لِطَلَبِ الاِصْلاحِ فِی اُمَّه جَدِّی، اُرِیدُ ان آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ اَنْهى عَنِ الْمُنْکَرِ، وَ اَسِیرَ بِسِیرَه جَدِّی وَ اَبِی عَلِىِّ بْنِ اَبِی طالِب» را به رفع همین ظلم ساختاری اقتصادی تحویل کرده و فروکاست میدهد.
استفاده از تاریخ به شکل گزینشی اما مصادره کردن آن بهعنوان یک قاعده عام و بهمثابه یک کل شبیه تکیهای که مارکس در تحلیل خود از جامعه و پیشگویی آینده بر تاریخ دارد، ازجمله وجوه دیگر تلقی دستچپی گوینده از عاشوراست.
ازجمله نکات جالب، تفسیر عبارت معروف «انا قتیل العبره» امامحسین(ع) برخلاف قول مشهور، به کشته بغضِ نترکیده محرومان و مظلومان بود که ناخودآگاه حسین(ع) را در چهره مارکس صورتبندی میکند.
پیشتر با گوینده در میزگردی درباره پوپولیسم، بر اهمیت پیشفرضها تاکید کرده بودم و البته جناب فیرحی هم در همان جلسه و هم در حاشیه جلسه بر بیاهمیت دانستن پیشفرضها تاکید داشت. استفاده از سنت هرمنوتیکی و فوکویی البته به شکل غیردقیق و مناقشهبرانگیز در کتاب «دانش قدرت و مشروعیت» نشانهای دیگر از بیتوجهی به پیشفرضها و نیز استفاده از مفهوم governmentality از کتاب «زایش زیست سیاست» فوکو بهمثابه یک تلقی پساساختارگرایانه در تحلیل سنتیترین دانشها -یعنی فقه- استمرار همین بیتوجهی به پیشفرضهاست. پیشفرضها در علوم بهخصوص علومانسانی و اجتماعی اینقدر اساسی است که بدون آنها نه فهم شکل میگیرد و نه نقد و نظریهپردازی ممکن است.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
http://newspaper.fdn.ir/newspaper/page/2612/1/154596/0
عاشورا در پارادایم چپ
🔹نویسنده : پرویز امینی استاد دانشگاه
🔹اخیرا یک گفتار صوتی درباره عاشورا شنیدم که برخی درباره آن گفته بودند: «ارزش میلیونها بار شنیدن دارد!» این گفتار متعلق به جناب فیرحی از اساتید حوزوی و روحانی علوم سیاسی دانشگاه تهران بود.
چیزی که در این سخنرانی توجه من را جلب کرد، فضای مارکسیستی و چپگرایانه حاکم بر این گفتار درباره عاشورا بود. تکیه بر «تعارض در جامعه» که سنت مارکسی در جامعهشناسی است، در کل گفتار موج میزند و سخنران بهمثابه این سنت در ارائه تحلیل از تحولات جامعه منجر به عاشورا، دائما به بازخوانی این تعارضها میپردازد. مثلا در آغاز بهعنوان فرض اساسی خود بر تعارض جامعه با دولت تاکید و در امتداد تلاش میکند عاشورا را محصول تعارض و تضاد جامعه و دولت تحلیل کند.
یکی دیگر از نشانههای فضای چپگرایانه در این گفتار، فضای ساختارگرایانه حاکم بر آن و بیتوجهی به عاملیتها در شکلگیری روندها و تحولات اجتماعی است. تاکید بر مساله رانت از طریق غنائم، بهعنوان وجه ساختاری دولت رانتیر در دوره یکی از خلفا و امتداد آثار آن است که منجر به عاشورا شده است.
تقلیلگرایی اقتصادی و ریداکشن تحولات اجتماعی منجر به عاشورا به مناسبات اقتصادی، ازجمله نشانههای دیگری است که افق مارکسیستی این گفتار را باز میگشاید. گوینده، توزیع نابرابر ثروت بر اثر برخی امتیازات به بخشی از جامعه اسلامی و محروم ماندن بقیه را بهعنوان ظلم ساختاری تحلیل میکند و در این شرایط ضعفای جامعه از حسین انتظار دارند که دست به قیام بزند! حتی عبارت منقول از امام حسین در «وَ اِنَّما خَرَجْتُ لِطَلَبِ الاِصْلاحِ فِی اُمَّه جَدِّی، اُرِیدُ ان آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ اَنْهى عَنِ الْمُنْکَرِ، وَ اَسِیرَ بِسِیرَه جَدِّی وَ اَبِی عَلِىِّ بْنِ اَبِی طالِب» را به رفع همین ظلم ساختاری اقتصادی تحویل کرده و فروکاست میدهد.
استفاده از تاریخ به شکل گزینشی اما مصادره کردن آن بهعنوان یک قاعده عام و بهمثابه یک کل شبیه تکیهای که مارکس در تحلیل خود از جامعه و پیشگویی آینده بر تاریخ دارد، ازجمله وجوه دیگر تلقی دستچپی گوینده از عاشوراست.
ازجمله نکات جالب، تفسیر عبارت معروف «انا قتیل العبره» امامحسین(ع) برخلاف قول مشهور، به کشته بغضِ نترکیده محرومان و مظلومان بود که ناخودآگاه حسین(ع) را در چهره مارکس صورتبندی میکند.
پیشتر با گوینده در میزگردی درباره پوپولیسم، بر اهمیت پیشفرضها تاکید کرده بودم و البته جناب فیرحی هم در همان جلسه و هم در حاشیه جلسه بر بیاهمیت دانستن پیشفرضها تاکید داشت. استفاده از سنت هرمنوتیکی و فوکویی البته به شکل غیردقیق و مناقشهبرانگیز در کتاب «دانش قدرت و مشروعیت» نشانهای دیگر از بیتوجهی به پیشفرضها و نیز استفاده از مفهوم governmentality از کتاب «زایش زیست سیاست» فوکو بهمثابه یک تلقی پساساختارگرایانه در تحلیل سنتیترین دانشها -یعنی فقه- استمرار همین بیتوجهی به پیشفرضهاست. پیشفرضها در علوم بهخصوص علومانسانی و اجتماعی اینقدر اساسی است که بدون آنها نه فهم شکل میگیرد و نه نقد و نظریهپردازی ممکن است.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
http://newspaper.fdn.ir/newspaper/page/2612/1/154596/0
طوفان، سال دوم، شماره ۱۰۲.pdf
1.1 MB
شماره ای از روزنامه طوفان (فرخی یزدی) مربوط به سال 1302
سرمقاله اش خواندنی است: تنها دولت مقصر نیست، مردم هم در بدی اوضاع سهم دارند ... انتقادی هم به اعزام محصل به خارج دارد
@Feirahi
سرمقاله اش خواندنی است: تنها دولت مقصر نیست، مردم هم در بدی اوضاع سهم دارند ... انتقادی هم به اعزام محصل به خارج دارد
@Feirahi
✅ یاسپرس و مسئله تقصیر؛
تاملی بر وضعیت وضعیت تاریخی و تقصیر ملی
(یادداشتی در امتداد سرمقاله طوفان)
🔹پس از جنگ جهانی دوم منازعات متعددی در آلمان بر سر وضعیت کشور و مسئله تقصیر شکل گرفت. کارل پاسپرس (۱۹۶۹ - ۱۸۸۳) یکی از اندیشمندانی بود که به این مسئله پرداخت. وی در ترم زمستانی ۱۹۴۶ - ۱۹۴۵، سلسله سخنرانی هایی در باب وضعیت فکری آلمان ایراد کرد که بخش اعظم آن به مسئله تقصیر اختصاص داشت.
🔸تمام هم وغم یاسپرس در این درس گفتار این بود که آلمانی ها را به پذیرش مسئولیت در قبال فاجعه به وقوع پیوسته، کشف ریشه های آن و فهم وضعیت فعلی آلمان در جهان ترغیب کند.
♦️تأکید می ورزد که هیچ تفکیک مطلقی میان سیاست و انسان بودن وجود ندارد. البته ممکن است کسی معترض شود و بگوید افرادی هستند که کاملا غیرسیاسی اند، و از این رو، زندگی فارغ از سیاست را سپری می کنند، مانند راهبان، معتکفان، فاضلان، محققان و هنرمندان؛ بنابراین، اینها از هر تقصیری معاف اند. یاسپرس مخالف این عقیده است. او می گوید تحت هر شرایطی مسئولیت سیاسی متوجه همه ی افراد است، چرا که همه تحت لوای همین حکومت زندگی می کنند. در جوامع مدرن چنین پا پس کشیدنهایی بی معناست. ممکن است فرد غیرسیاسی بخواهد به مشارکت سیاسی اش پایان ببخشد، او می تواند چنین کند، اما با این حال مسئولیت سیاسی از او به عنوان شهروندی که تحت سلطه ی آن حکومت زندگی می کند، سلب نمی شود.
@Feirahi
تاملی بر وضعیت وضعیت تاریخی و تقصیر ملی
(یادداشتی در امتداد سرمقاله طوفان)
🔹پس از جنگ جهانی دوم منازعات متعددی در آلمان بر سر وضعیت کشور و مسئله تقصیر شکل گرفت. کارل پاسپرس (۱۹۶۹ - ۱۸۸۳) یکی از اندیشمندانی بود که به این مسئله پرداخت. وی در ترم زمستانی ۱۹۴۶ - ۱۹۴۵، سلسله سخنرانی هایی در باب وضعیت فکری آلمان ایراد کرد که بخش اعظم آن به مسئله تقصیر اختصاص داشت.
🔸تمام هم وغم یاسپرس در این درس گفتار این بود که آلمانی ها را به پذیرش مسئولیت در قبال فاجعه به وقوع پیوسته، کشف ریشه های آن و فهم وضعیت فعلی آلمان در جهان ترغیب کند.
♦️تأکید می ورزد که هیچ تفکیک مطلقی میان سیاست و انسان بودن وجود ندارد. البته ممکن است کسی معترض شود و بگوید افرادی هستند که کاملا غیرسیاسی اند، و از این رو، زندگی فارغ از سیاست را سپری می کنند، مانند راهبان، معتکفان، فاضلان، محققان و هنرمندان؛ بنابراین، اینها از هر تقصیری معاف اند. یاسپرس مخالف این عقیده است. او می گوید تحت هر شرایطی مسئولیت سیاسی متوجه همه ی افراد است، چرا که همه تحت لوای همین حکومت زندگی می کنند. در جوامع مدرن چنین پا پس کشیدنهایی بی معناست. ممکن است فرد غیرسیاسی بخواهد به مشارکت سیاسی اش پایان ببخشد، او می تواند چنین کند، اما با این حال مسئولیت سیاسی از او به عنوان شهروندی که تحت سلطه ی آن حکومت زندگی می کند، سلب نمی شود.
@Feirahi
✅ تقصیر و باز اندیشی؛
🔸یاسپرس امید بسیاری برای تغییر بنیادین و احیای هویت آلمانی داشت، آن هم براساس معیارها و ارزش هایی که از سوی بهترین نیاکان به ارث رسیده بود و نه از سوی بتهای ذهنی سنتی کاذب نظير نازیسم.
🔹به عقیده ی او، اگر آلمان و آلمانی بخواهند در تاریخ بر جای بمانند باید هویت جمعی شان را از نو بسازند و مهم تر از آن، آن را مورد نقدی حقیقی و منصفانه قرار دهند.
♦️نخستین گام برای رسیدن به این هدف پذیرش و قبول تقصیر از سوی تک تک آلمانی هاست. چرا که به زعم او، پرسش از تقصیر بیش از آن که پرسشی از جانب دیگران در خصوص ما باشد، باید پرسشی باشد که خود ما از خودمان می پرسیم. این که ما چگونه به این پرسش پاسخ می دهیم، رویکرد فعلی مان را به عالم و خودمان تثبیت می کند. این پرسش برای روح آلمانی حیاتی است.
🔹یک آلمانی پس از قبول تقصير باید دست به احیای همه جانبه ی خود و تغییر بنیادین آگاهی بزند، آن هم با توجه به شرایط عالم و وظیفه ای که در قبال عالم دارد. او معتقد است که باید از اعماق شروع به پالایش کرد. این احيا باید با نهادهای فرهنگی آغاز شود و مراد او از این نهادهای فرهنگی همان دانشگاهها و مراکز علمی است.
@Feirahi
🔸یاسپرس امید بسیاری برای تغییر بنیادین و احیای هویت آلمانی داشت، آن هم براساس معیارها و ارزش هایی که از سوی بهترین نیاکان به ارث رسیده بود و نه از سوی بتهای ذهنی سنتی کاذب نظير نازیسم.
🔹به عقیده ی او، اگر آلمان و آلمانی بخواهند در تاریخ بر جای بمانند باید هویت جمعی شان را از نو بسازند و مهم تر از آن، آن را مورد نقدی حقیقی و منصفانه قرار دهند.
♦️نخستین گام برای رسیدن به این هدف پذیرش و قبول تقصیر از سوی تک تک آلمانی هاست. چرا که به زعم او، پرسش از تقصیر بیش از آن که پرسشی از جانب دیگران در خصوص ما باشد، باید پرسشی باشد که خود ما از خودمان می پرسیم. این که ما چگونه به این پرسش پاسخ می دهیم، رویکرد فعلی مان را به عالم و خودمان تثبیت می کند. این پرسش برای روح آلمانی حیاتی است.
🔹یک آلمانی پس از قبول تقصير باید دست به احیای همه جانبه ی خود و تغییر بنیادین آگاهی بزند، آن هم با توجه به شرایط عالم و وظیفه ای که در قبال عالم دارد. او معتقد است که باید از اعماق شروع به پالایش کرد. این احيا باید با نهادهای فرهنگی آغاز شود و مراد او از این نهادهای فرهنگی همان دانشگاهها و مراکز علمی است.
@Feirahi
🔘مانع اصلی در نقص ترکیب دولت است
- وقتی که قدرت روس دولت ایران را به تفوق نظم عساکر فرنگ ملتفت ساخت، وزرای ما فیالفور بنای ترتیب افواج نظام را گذاشتند و هیچ نپرسیدند که این جزء دستگاه فرنگ چه نوع اجزای دیگر لازم دارد، در حالتی که هنوز ترکیب دستگاه دیوان و کل مراسم حکمرانی را از آئین جمشید و از بربریهای سلاطین تاتار اخذ میکردند، متوقع بودند که لشگر ایران را به پایهی عساکر فرنگ برسانند. مالیات را مثل چنگیز میگرفتند و افواج را میخواستند مثل ناپلئون مشق بدهند، هنوز اسم پول کاغذی را نشنیده بودند و میخواستند قورخانه داشته باشند. غافل از این بودند که قدرت عساکر فرنگ حاصل هزار نوع دستگاه دیگر است تا جمیع آنها را نقطهبهنقطه اخذ نکنیم، ممکن نخواهد بود که معنی لشگر فرنگ در ایران ظهور نماید. وزرای ما باید مسلما بدانند که بدون اخذ اصول مملکتداری فرنگ نهتنها مثل فرنگی لشگر نخواهیم داشت بلکه محال خواهد بود که بتوانیم مثل فرنگی آهنگر داشته باشیم. با وصف این قانون کلیه، باز هنوز بعضی از اولیای دولت ما بر این اعتقاد هستند که اجزای دستگاه دولت را میتوان جداجدا ترقی داد. امان از خرابیهای این اعتقاد باطل، امان از جهالت آن وزرا که میخواهند بدون دیوانخانهی فرنگی قورخانهی فرنگی داشته باشند و با مالیات کیانی عساکر نظام برپا نمایند. (صفحه 99)
- فیلقوس، پدر اسکندر از وزیرش پرسید که به جهت فلان جنگ چه لازم داریم، جواب داد سه چیز: اول پول، دویم پول، سیم هم پول. حال میبینیم به جهت انتظام لشگر ایران، من هم باید همان جواب را بگویم. مادامی که دولت ایران صاحب سی و چهل کرور مالیات نشده است، هرچه بگوییم و هرچه بکنیم قدرت عسکریهی ایران جزو الفاظ بیمعنی خواهد بود. بنابراین به جهت استعداد عسکریهی ایران اول باید در فکر مزید استعداد مالیه باشیم. (صفحه 100)
- سوال من این است که اگر جنس انسانی ترقیپذیر است و اگر مَثَل دو هزار نفر آدم جنگلی راست است، پس چرا این بیست کرور آدم که در یکی از بهترین قطعات کرهی زمین سکنی دارند، در مدت دو هزار سال نتوانستهاند یک دینار بر اموال خود بیافزایند؟ این بیست کرور خلق هرگاه سالی فقط یک کرور تومان بر اموال خود میافزودند حالا میبایستی جمیع اموال این دولت دو هزار کرور علاوهبر اموال عهد ساسانیان باشد و حال آنکه محقق است که جمیع اموال ایران در این دو هزار سال یک بر دَه تنزل کرده است. دلیل این تنزل و این نتیجهی معکوس چیست؟ یا باید بگوییم جنس ایرانی ترقیپذیر نیست؛ یعنی از سلک انسانی خارج و داخل جنس حیوانیست یا باید بگوییم یک مانع بزرگ این قانون کلیهی طبیعت را در ایران برهم زده است. حرف اولی فرض لُغوی است، پس لابد باید حقیقت نتیجهی آخری را قبول کنیم یعنی اقرار نماییم که در این دو هزار سال در ایران بعضی موانع خارجی (منظور ملکم خارج از فطرت آدمی است) بوده که نگذاشته است اهل این مملکت به اقتضای فطرت انسانی ترقی نمایند. بنابراین هرگاه ما بتوانیم این موانع خارجی را مشخص کنیم و هر گاه این قدر همت داشته باشیم که این موانع را از ایران رفع نماییم، بیست کرور جمعیت ما ناچار به حکم قانون ترقیپذیری ساعت به ساعت ترقی خواهد کرد و اگر مقدار کار این بیست کرور خلق را با سرمایهی ملکی ایران حساب نماییم، خواهیم دید که مالیات ایران از صد کرور متجاوز خواهد بود. اما مانع اصلی و مانع مطلق و مانع واحد ترقی ایران در نقص ترکیب دولت است. هیچ نمیتوان تصور کرد که ترکیب دولت ایران مجمع چه معایب و اسباب چه ضررهای بزرگ بوده است. جمیع ذلتها و خرابیها و انقلابات ایران بلاحرف حاصل معایب این دستگاه است. (صفحات 102، 103 و 104)
@Feirahi
- خلاصه؛ حالت ما این است که در وسط طهران یک کارخانه ساختهایم و دستوپای بیست کرور خلق ایران را بستهایم به چرخهای این کارخانه، حرکت این بیست کرور خلق و زندگانی تمام ایران موقوف به گردش این کارخانه است و گردش این کارخانه بسته است به میل چند نفر عامل بیقید و بیوقوف، چرخهای کارخانه اغلب شکسته و کلا پوسیده است و مباشرین این دستگاه بیآنکه اصلا در بند احتیاج مردم و در فکر تعمیر کارخانه باشند این چرخهای پوسیده را هر طور می خواهند میگردانند و هر وقت میخواهند، میخوابانند. حال تصور بفرمایید که حالت بیست کرور خلق ایران باید چه باشد. ما که در وسط کارخانه ایستادهایم، وقتی که یک چرخ کوچکِ این دستگاه عیب میکند، خیال میکنیم که ضرر این عیب منحصر به همان است که در میان کارخانه بروز میکند؛ ولیکن اگر نتایج این عیب را در خارج ملاحظه مینمودیم وحشت میکردیم که خرابی یک چرخ کوچک در اوضاع اطراف منتج به چه قسم خرابیهای مهیب میشود. آن وزیری که محض تفنن یک روز در خانهاش میخوابد، خبر ندارد که در کارخانهی دولت چه نوع چرخهای بزرگ را میخواباند(ص104).
*میرزا ملکم خان، رساله انتظام لشگر و مجلس تنظیمات
@Feirahi
- وقتی که قدرت روس دولت ایران را به تفوق نظم عساکر فرنگ ملتفت ساخت، وزرای ما فیالفور بنای ترتیب افواج نظام را گذاشتند و هیچ نپرسیدند که این جزء دستگاه فرنگ چه نوع اجزای دیگر لازم دارد، در حالتی که هنوز ترکیب دستگاه دیوان و کل مراسم حکمرانی را از آئین جمشید و از بربریهای سلاطین تاتار اخذ میکردند، متوقع بودند که لشگر ایران را به پایهی عساکر فرنگ برسانند. مالیات را مثل چنگیز میگرفتند و افواج را میخواستند مثل ناپلئون مشق بدهند، هنوز اسم پول کاغذی را نشنیده بودند و میخواستند قورخانه داشته باشند. غافل از این بودند که قدرت عساکر فرنگ حاصل هزار نوع دستگاه دیگر است تا جمیع آنها را نقطهبهنقطه اخذ نکنیم، ممکن نخواهد بود که معنی لشگر فرنگ در ایران ظهور نماید. وزرای ما باید مسلما بدانند که بدون اخذ اصول مملکتداری فرنگ نهتنها مثل فرنگی لشگر نخواهیم داشت بلکه محال خواهد بود که بتوانیم مثل فرنگی آهنگر داشته باشیم. با وصف این قانون کلیه، باز هنوز بعضی از اولیای دولت ما بر این اعتقاد هستند که اجزای دستگاه دولت را میتوان جداجدا ترقی داد. امان از خرابیهای این اعتقاد باطل، امان از جهالت آن وزرا که میخواهند بدون دیوانخانهی فرنگی قورخانهی فرنگی داشته باشند و با مالیات کیانی عساکر نظام برپا نمایند. (صفحه 99)
- فیلقوس، پدر اسکندر از وزیرش پرسید که به جهت فلان جنگ چه لازم داریم، جواب داد سه چیز: اول پول، دویم پول، سیم هم پول. حال میبینیم به جهت انتظام لشگر ایران، من هم باید همان جواب را بگویم. مادامی که دولت ایران صاحب سی و چهل کرور مالیات نشده است، هرچه بگوییم و هرچه بکنیم قدرت عسکریهی ایران جزو الفاظ بیمعنی خواهد بود. بنابراین به جهت استعداد عسکریهی ایران اول باید در فکر مزید استعداد مالیه باشیم. (صفحه 100)
- سوال من این است که اگر جنس انسانی ترقیپذیر است و اگر مَثَل دو هزار نفر آدم جنگلی راست است، پس چرا این بیست کرور آدم که در یکی از بهترین قطعات کرهی زمین سکنی دارند، در مدت دو هزار سال نتوانستهاند یک دینار بر اموال خود بیافزایند؟ این بیست کرور خلق هرگاه سالی فقط یک کرور تومان بر اموال خود میافزودند حالا میبایستی جمیع اموال این دولت دو هزار کرور علاوهبر اموال عهد ساسانیان باشد و حال آنکه محقق است که جمیع اموال ایران در این دو هزار سال یک بر دَه تنزل کرده است. دلیل این تنزل و این نتیجهی معکوس چیست؟ یا باید بگوییم جنس ایرانی ترقیپذیر نیست؛ یعنی از سلک انسانی خارج و داخل جنس حیوانیست یا باید بگوییم یک مانع بزرگ این قانون کلیهی طبیعت را در ایران برهم زده است. حرف اولی فرض لُغوی است، پس لابد باید حقیقت نتیجهی آخری را قبول کنیم یعنی اقرار نماییم که در این دو هزار سال در ایران بعضی موانع خارجی (منظور ملکم خارج از فطرت آدمی است) بوده که نگذاشته است اهل این مملکت به اقتضای فطرت انسانی ترقی نمایند. بنابراین هرگاه ما بتوانیم این موانع خارجی را مشخص کنیم و هر گاه این قدر همت داشته باشیم که این موانع را از ایران رفع نماییم، بیست کرور جمعیت ما ناچار به حکم قانون ترقیپذیری ساعت به ساعت ترقی خواهد کرد و اگر مقدار کار این بیست کرور خلق را با سرمایهی ملکی ایران حساب نماییم، خواهیم دید که مالیات ایران از صد کرور متجاوز خواهد بود. اما مانع اصلی و مانع مطلق و مانع واحد ترقی ایران در نقص ترکیب دولت است. هیچ نمیتوان تصور کرد که ترکیب دولت ایران مجمع چه معایب و اسباب چه ضررهای بزرگ بوده است. جمیع ذلتها و خرابیها و انقلابات ایران بلاحرف حاصل معایب این دستگاه است. (صفحات 102، 103 و 104)
@Feirahi
- خلاصه؛ حالت ما این است که در وسط طهران یک کارخانه ساختهایم و دستوپای بیست کرور خلق ایران را بستهایم به چرخهای این کارخانه، حرکت این بیست کرور خلق و زندگانی تمام ایران موقوف به گردش این کارخانه است و گردش این کارخانه بسته است به میل چند نفر عامل بیقید و بیوقوف، چرخهای کارخانه اغلب شکسته و کلا پوسیده است و مباشرین این دستگاه بیآنکه اصلا در بند احتیاج مردم و در فکر تعمیر کارخانه باشند این چرخهای پوسیده را هر طور می خواهند میگردانند و هر وقت میخواهند، میخوابانند. حال تصور بفرمایید که حالت بیست کرور خلق ایران باید چه باشد. ما که در وسط کارخانه ایستادهایم، وقتی که یک چرخ کوچکِ این دستگاه عیب میکند، خیال میکنیم که ضرر این عیب منحصر به همان است که در میان کارخانه بروز میکند؛ ولیکن اگر نتایج این عیب را در خارج ملاحظه مینمودیم وحشت میکردیم که خرابی یک چرخ کوچک در اوضاع اطراف منتج به چه قسم خرابیهای مهیب میشود. آن وزیری که محض تفنن یک روز در خانهاش میخوابد، خبر ندارد که در کارخانهی دولت چه نوع چرخهای بزرگ را میخواباند(ص104).
*میرزا ملکم خان، رساله انتظام لشگر و مجلس تنظیمات
@Feirahi
🛑چرا دکتر فیرحی استاد متفاوتی است؟
جمعی از شاگردان حسین بشیریه که امروز تقریبا همگی اساتید علوم سیاسی دانشگاه های مختلف کشور هستند هر کدام خصوصیات و ویژگی هایی را از دکتر بشیریه به ارث برده اند . دکتر فیرحی هم از این قاعده مستثنی نیست . برای ما دکتر فیرحی استاد متفاوتی است از آن رو که چند خصوصیت دارد :
✅اگر بپذیریم در علوم سیاسی ما ۳ سوال مهم داریم که عبارت هستند از :
۱. انتظار ما از علوم سیاسی چیست؟
۲.چگونه میتوانیم این انتظار را محقق کنیم؟
و ۳. چه ارتباطی میان تحقق این انتظار و حوزه های دیگر وجود دارد ،
می توانیم بگوییم دکتر فیرحی جزو معدود اساتیدی است که نسبت به این موضوع فهم روشن و دقیقی پیدا کرده است اگرچه برای استاد موضوع و مساله فقه ظاهرا مهم تر از فلسفه و فلسفه سیاسی است اما به نظر می رسد که گریزی از اندیشیدن به مسائل جز با مدد گرفتن از علوم سیاسی نیست . چنان که گلن تیندر در کتاب تفکر سیاسی تاکید می کند که که برخی مسائل هستند که عملا از راهی جز تفکر و اندیشیدن سیاسی اساسا قابلیت طرح شدن ندارند.
✅بنابراین درس اولی که دانشجویان علوم سیاسی می توانند از دکتر فیرحی بیاموزند نگاه منسجم او به مسائل است. فیرحی در حقیقت به درست یا غلط برای خود یک " مساله" تعریف کرده و برای آن مداوما در جستجوی پاسخ است . این نکته یعنی پیدا کردن یک چارچوب و روش چیزی است که می تواند ما را از گرداب کتاب ها و افکار متفاوت نجات دهد و یک مبنای نظریه برای ما بسازد و این البته میراثی است که چنان که خود دکتر فیرحی چند باری به آن اشاره کرده اند از دکتر طباطبایی به دانشجویان ایشان از جمله دکتر فیرحی منتقل شده است.
✅دومین نکته در مورد دکتر فیرحی این است که او همیشه به دانشجویان تاکید می کند که نمی توان غرب را خواند و اسلام را نخواند و این دو باید همراه یکدیگر باشند. نکته ای که بسیاری اوقات ما به دلایل مختلف از آن غافل هستیم.
✅سوم آنکه دکتر فیرحی ترکیبی از یک استاد و یک معلم هستند به عبارت دیگر گاهی ما با اساتیدی روبرو هستیم که توان برقراری ارتباط کلامی و گفتاری را با دانشجویان ندارند و مخاطب اساسا متوجه سخن آنان نمی شود اما متون منتشر شده توسط آنها واضح و قابل فهم است. در برابر اما برخی اساتید نیز هستند که ترکیبی از این دو را ارائه می کنند یعنی در عین آنکه استاد و مولف هستند به خوبی نیز می توانند نتایج تاملات خود را با دانشجویان در میان بگذارند اینکه دکتر فیرحی گاهی به دانشجویان می گوید اگر شما توانستید یک موضوع در علوم سیاسی را برای مادربزرگ خودتان به زبان ساده توضیح بدهید یعنی مساله را فهمیدید نشان از همین ترکیب معلم و مولف بودن است.
✅در کنار این ویژگی ها دکتر فیرحی در کلاس تاکید فراوانی هم بر این دارند و مداوما پرسش می کنند که آیا متوجه بحث من شدید ؟ آیا توانستم حرف خودم را برای شما تشریح کنم ؟ که این خود به فهم بهتر مخاطبان کمک می کند. با حوصله بودن در پاسخ به پرسش ها نیز از ویژگی های مثبت ایشان است اگرچه گاهی اوقات کلاس حالت خطابه به خود می گیرد و عملا چندان دانشجویان در کلاس نقشی ندارند و رابطه آنها با استاد یک سویه می شود.
🛑در نهایت اینکه دانشجویان و اساتید همه در کنار یکدیگر جامعه و خانواده بزرگ علوم سیاسی را تشکیل می دهند. به نظر مهم است که ما میان این خانواده پیوندهای مستحکمی فراهم کنیم و در یک روند همیشگی و دائمی یاد اساتیدمان را زنده نگه داریم و بابت زحمتشان -صرف نظر از اختلاف نظری و سیاسی و روشی- تشکر کنیم و قدردان آنها باشیم .
#ندای_سیاست به عنوان رسانه علوم سیاسی ها تولد دکتر داود فیرحی را تبریک می گوید و برای ایشان و مجموعه اساتید علوم سیاسی آرزوی سلامتی و بهروزی دارد🌸
@Nedaye_siyasat
جمعی از شاگردان حسین بشیریه که امروز تقریبا همگی اساتید علوم سیاسی دانشگاه های مختلف کشور هستند هر کدام خصوصیات و ویژگی هایی را از دکتر بشیریه به ارث برده اند . دکتر فیرحی هم از این قاعده مستثنی نیست . برای ما دکتر فیرحی استاد متفاوتی است از آن رو که چند خصوصیت دارد :
✅اگر بپذیریم در علوم سیاسی ما ۳ سوال مهم داریم که عبارت هستند از :
۱. انتظار ما از علوم سیاسی چیست؟
۲.چگونه میتوانیم این انتظار را محقق کنیم؟
و ۳. چه ارتباطی میان تحقق این انتظار و حوزه های دیگر وجود دارد ،
می توانیم بگوییم دکتر فیرحی جزو معدود اساتیدی است که نسبت به این موضوع فهم روشن و دقیقی پیدا کرده است اگرچه برای استاد موضوع و مساله فقه ظاهرا مهم تر از فلسفه و فلسفه سیاسی است اما به نظر می رسد که گریزی از اندیشیدن به مسائل جز با مدد گرفتن از علوم سیاسی نیست . چنان که گلن تیندر در کتاب تفکر سیاسی تاکید می کند که که برخی مسائل هستند که عملا از راهی جز تفکر و اندیشیدن سیاسی اساسا قابلیت طرح شدن ندارند.
✅بنابراین درس اولی که دانشجویان علوم سیاسی می توانند از دکتر فیرحی بیاموزند نگاه منسجم او به مسائل است. فیرحی در حقیقت به درست یا غلط برای خود یک " مساله" تعریف کرده و برای آن مداوما در جستجوی پاسخ است . این نکته یعنی پیدا کردن یک چارچوب و روش چیزی است که می تواند ما را از گرداب کتاب ها و افکار متفاوت نجات دهد و یک مبنای نظریه برای ما بسازد و این البته میراثی است که چنان که خود دکتر فیرحی چند باری به آن اشاره کرده اند از دکتر طباطبایی به دانشجویان ایشان از جمله دکتر فیرحی منتقل شده است.
✅دومین نکته در مورد دکتر فیرحی این است که او همیشه به دانشجویان تاکید می کند که نمی توان غرب را خواند و اسلام را نخواند و این دو باید همراه یکدیگر باشند. نکته ای که بسیاری اوقات ما به دلایل مختلف از آن غافل هستیم.
✅سوم آنکه دکتر فیرحی ترکیبی از یک استاد و یک معلم هستند به عبارت دیگر گاهی ما با اساتیدی روبرو هستیم که توان برقراری ارتباط کلامی و گفتاری را با دانشجویان ندارند و مخاطب اساسا متوجه سخن آنان نمی شود اما متون منتشر شده توسط آنها واضح و قابل فهم است. در برابر اما برخی اساتید نیز هستند که ترکیبی از این دو را ارائه می کنند یعنی در عین آنکه استاد و مولف هستند به خوبی نیز می توانند نتایج تاملات خود را با دانشجویان در میان بگذارند اینکه دکتر فیرحی گاهی به دانشجویان می گوید اگر شما توانستید یک موضوع در علوم سیاسی را برای مادربزرگ خودتان به زبان ساده توضیح بدهید یعنی مساله را فهمیدید نشان از همین ترکیب معلم و مولف بودن است.
✅در کنار این ویژگی ها دکتر فیرحی در کلاس تاکید فراوانی هم بر این دارند و مداوما پرسش می کنند که آیا متوجه بحث من شدید ؟ آیا توانستم حرف خودم را برای شما تشریح کنم ؟ که این خود به فهم بهتر مخاطبان کمک می کند. با حوصله بودن در پاسخ به پرسش ها نیز از ویژگی های مثبت ایشان است اگرچه گاهی اوقات کلاس حالت خطابه به خود می گیرد و عملا چندان دانشجویان در کلاس نقشی ندارند و رابطه آنها با استاد یک سویه می شود.
🛑در نهایت اینکه دانشجویان و اساتید همه در کنار یکدیگر جامعه و خانواده بزرگ علوم سیاسی را تشکیل می دهند. به نظر مهم است که ما میان این خانواده پیوندهای مستحکمی فراهم کنیم و در یک روند همیشگی و دائمی یاد اساتیدمان را زنده نگه داریم و بابت زحمتشان -صرف نظر از اختلاف نظری و سیاسی و روشی- تشکر کنیم و قدردان آنها باشیم .
#ندای_سیاست به عنوان رسانه علوم سیاسی ها تولد دکتر داود فیرحی را تبریک می گوید و برای ایشان و مجموعه اساتید علوم سیاسی آرزوی سلامتی و بهروزی دارد🌸
@Nedaye_siyasat
✅ امر سیاسی در میانه کرامت و فضیلت
♦️تجدد مذهبی -سیاسی؛ خواه در اروپا یا جهان اسلام، ظاهرا" مبنای مشترکی دارد؛حاکی از جابجایی و انتقال امر سیاسی از قلمرو فضیلت به حوزه کرامت نوع بشر است.
🔹به نظر جان لاک ، تحلیل امر سیاسی جدید جزء از فیلتر تجدد مذهبی امکان ندارد. این تئوری تجدد دینی در پی فهمی جدید از امری قدیم است و می¬گوید هر انسانی دو حیث دارد:
نخست این که، انسان انسان است قطع نظر از زبان، جغرافیا، و مذهبش و هر کسی صورتی از خدا است.
دوم، انسان بما هو انسان، صاحب کرامت است یعنی هیچ کس حق ندارد به او اهانت کند و کرامت او را نادیده بگیرد. اهانت به او، اهانت به خدا است چه برسد به کشتن او.
🔸فضیلت ها(امتیاز و نابرابری) چیزی علاوه بر کرامت است. فضیلت اکتسابی است ولی کرامت ذاتی است.
به نظر او، برخلاف فیلمر، امر سیاسی مبتنی بر فضیلت نبوده بلکه مبتنی بر کرامت است.
اگر امر سیاسی بر فضایل استوار باشد در آن الیگارشی، آریستوکراسی، و سلطنت پدید می آید، اما در کرامت یک نوع تساوی وجود دارد. در این جا قبل از وظیفه، حقوق برابر پدید می آید و لاجرم راهی برای دموکراسی گشوده می شود.
انسان قطع نظر از کسب فضایل و نابرابری ناشی از آن، کرامت دارد و محترم است و حقوق بشر نیز از همین نگاه نشأت می گیرد.
🔹 از دید لاک، ما نمی توانیم از دموکراسی صحبت کنیم مگر به برابری بنیادی نوع انسان برسیم. چیزی که جز به یاری الهیات و باز اندیشی در خلقت برابر و کرامت افراد بشر ناممکن می نماید.
درس گفتار «روش شناسی در اندیشه سیاسی»، جلسه اول، مهرماه97
@Feirahi
♦️تجدد مذهبی -سیاسی؛ خواه در اروپا یا جهان اسلام، ظاهرا" مبنای مشترکی دارد؛حاکی از جابجایی و انتقال امر سیاسی از قلمرو فضیلت به حوزه کرامت نوع بشر است.
🔹به نظر جان لاک ، تحلیل امر سیاسی جدید جزء از فیلتر تجدد مذهبی امکان ندارد. این تئوری تجدد دینی در پی فهمی جدید از امری قدیم است و می¬گوید هر انسانی دو حیث دارد:
نخست این که، انسان انسان است قطع نظر از زبان، جغرافیا، و مذهبش و هر کسی صورتی از خدا است.
دوم، انسان بما هو انسان، صاحب کرامت است یعنی هیچ کس حق ندارد به او اهانت کند و کرامت او را نادیده بگیرد. اهانت به او، اهانت به خدا است چه برسد به کشتن او.
🔸فضیلت ها(امتیاز و نابرابری) چیزی علاوه بر کرامت است. فضیلت اکتسابی است ولی کرامت ذاتی است.
به نظر او، برخلاف فیلمر، امر سیاسی مبتنی بر فضیلت نبوده بلکه مبتنی بر کرامت است.
اگر امر سیاسی بر فضایل استوار باشد در آن الیگارشی، آریستوکراسی، و سلطنت پدید می آید، اما در کرامت یک نوع تساوی وجود دارد. در این جا قبل از وظیفه، حقوق برابر پدید می آید و لاجرم راهی برای دموکراسی گشوده می شود.
انسان قطع نظر از کسب فضایل و نابرابری ناشی از آن، کرامت دارد و محترم است و حقوق بشر نیز از همین نگاه نشأت می گیرد.
🔹 از دید لاک، ما نمی توانیم از دموکراسی صحبت کنیم مگر به برابری بنیادی نوع انسان برسیم. چیزی که جز به یاری الهیات و باز اندیشی در خلقت برابر و کرامت افراد بشر ناممکن می نماید.
درس گفتار «روش شناسی در اندیشه سیاسی»، جلسه اول، مهرماه97
@Feirahi
🔸سخنرانی دکتر نوبهار ، دکتر برهانی و داود فیرحی با عنوان "تبارشناسی رابطه قانون و شرع در ایران معاصر"، یکشنبه 6 آبان 97، ساعت 15، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، سالن دفاعیه
@Feirahi
@Feirahi
💥مستشارالدوله و رابطه شریعت و قانون؛
✅ میرزا یوسف مستشارالدوله(1239-1313ق) در نامه ای به مظفرالدین میرزا ولیعهد به سال1306ق، بر دو نکته پای فشرده است؛ یکی ضرورت تاریخی حکومت قانون، و دیگری، عدم منافات قانون با « مذهب حقۀ اسلام».
✅صاحب یک کلمه می نویسد؛
این فقره از واضحات است که بعدها هیچ یک از اقوام و ملل مسلم و غیر مسلم بدون قانون زندگی نمی توانند بکنند. و هرگاه خودشان اقدام به نشر قانون ننمایند، به طوری که در مادۀ صربستان و غیرها دیگران دولت عثمانی را با آن قدرتی که داشت مجبور کردند، ما را نیز آسوده نخواهند گذاشت و مجبور خواهند کرد.
✅و باز قسم به ذات احدیت یاد می کنم که وضع قانون هرگز منافی مذهب حقۀ اسلام نیست و خلل و نقصی به دین و اسلامیان نمی رساند. بلکه به واسطۀ اجرای قانون اسلام و اسلامیان به فواید غیر مترقبه نایل می شوند و از دستبرد اجانب خلاص و آسوده شده در انظار اهل عالم به عظمت و بزرگی زندگی می نمایند.
(میرزا یوسف مستشار الدوله، پیوست رسالۀ یک کلمه، نامه 1306ق به مظفرالدین میرزا ولیعهد، ص156).
@Feirahi
✅ میرزا یوسف مستشارالدوله(1239-1313ق) در نامه ای به مظفرالدین میرزا ولیعهد به سال1306ق، بر دو نکته پای فشرده است؛ یکی ضرورت تاریخی حکومت قانون، و دیگری، عدم منافات قانون با « مذهب حقۀ اسلام».
✅صاحب یک کلمه می نویسد؛
این فقره از واضحات است که بعدها هیچ یک از اقوام و ملل مسلم و غیر مسلم بدون قانون زندگی نمی توانند بکنند. و هرگاه خودشان اقدام به نشر قانون ننمایند، به طوری که در مادۀ صربستان و غیرها دیگران دولت عثمانی را با آن قدرتی که داشت مجبور کردند، ما را نیز آسوده نخواهند گذاشت و مجبور خواهند کرد.
✅و باز قسم به ذات احدیت یاد می کنم که وضع قانون هرگز منافی مذهب حقۀ اسلام نیست و خلل و نقصی به دین و اسلامیان نمی رساند. بلکه به واسطۀ اجرای قانون اسلام و اسلامیان به فواید غیر مترقبه نایل می شوند و از دستبرد اجانب خلاص و آسوده شده در انظار اهل عالم به عظمت و بزرگی زندگی می نمایند.
(میرزا یوسف مستشار الدوله، پیوست رسالۀ یک کلمه، نامه 1306ق به مظفرالدین میرزا ولیعهد، ص156).
@Feirahi
نقدي بر سخنراني داود فيرحي در سخنراني «عاشورا و بحران خلافت»
وعظ به جاي خطابه
مختار جعفري: فوكو در 1971 در كالج فني آيندهوون هلند در مناظره با چامسكي ميگويد: «يكي از راهكارهايي كه به نظر من قبل از هر چيز ديگر عاجل و اضطراري است ازاينقرار است، دستكم در جوامع اروپايي رسم بر اين است كه تلقي كنيم كه قدرت در دستان دولت متمركزشده است و آن را از طريق تعدادي نهاد خاص مثل دستگاه اجرايي پليس و ارتش اعمال ميكند. ميدانيم كه همه اينها درستشدهاند تا فرمانها را منتقل و اجرا كنند و كساني را كه تبعيت نميكنند تنبيه كنند؛ اما به اعتقاد من قدرت سياسي از طريق نهادهايي نيز اعمال ميشود كه ظاهرا هيچوجه مشتركي باقدرت سياسي ندارد»... .
متن کامل این یادداشت را در صفحه ۱۴ امروز روزنامه اعتماد بخوانید؛
"سياستنامه" صفحه اي از روزنامه "اعتماد" است كه به فلسفه، تاريخ، سياست و جامعه شناسي مي پردازد.
دبير؛ عظيم محمودآبادي
خبرنگاران؛ مهسا علیبیگی و رضا پورحسین
ارتباط با دبير صفحه👇
@azimmahmoodabady
عضویت👇
https://t.me/siyasatnamehetemad
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
وعظ به جاي خطابه
مختار جعفري: فوكو در 1971 در كالج فني آيندهوون هلند در مناظره با چامسكي ميگويد: «يكي از راهكارهايي كه به نظر من قبل از هر چيز ديگر عاجل و اضطراري است ازاينقرار است، دستكم در جوامع اروپايي رسم بر اين است كه تلقي كنيم كه قدرت در دستان دولت متمركزشده است و آن را از طريق تعدادي نهاد خاص مثل دستگاه اجرايي پليس و ارتش اعمال ميكند. ميدانيم كه همه اينها درستشدهاند تا فرمانها را منتقل و اجرا كنند و كساني را كه تبعيت نميكنند تنبيه كنند؛ اما به اعتقاد من قدرت سياسي از طريق نهادهايي نيز اعمال ميشود كه ظاهرا هيچوجه مشتركي باقدرت سياسي ندارد»... .
متن کامل این یادداشت را در صفحه ۱۴ امروز روزنامه اعتماد بخوانید؛
"سياستنامه" صفحه اي از روزنامه "اعتماد" است كه به فلسفه، تاريخ، سياست و جامعه شناسي مي پردازد.
دبير؛ عظيم محمودآبادي
خبرنگاران؛ مهسا علیبیگی و رضا پورحسین
ارتباط با دبير صفحه👇
@azimmahmoodabady
عضویت👇
https://t.me/siyasatnamehetemad
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
🔘نقدي بر سخنراني داود فيرحي در سخنراني «عاشورا و بحران خلافت»؛ وعظ به جاي خطابه
🔸فوكو در 1971 در كالج فني آيندهوون هلند در مناظره با چامسكي ميگويد: «يكي از راهكارهايي كه به نظر من قبل از هر چيز ديگر عاجل و اضطراري است ازاينقرار است، دستكم در جوامع اروپايي رسم بر اين است كه تلقي كنيم كه قدرت در دستان دولت متمركز شده است و آن را از طريق تعدادي نهاد خاص مثل دستگاه اجرايي پليس و ارتش اعمال ميكند. ميدانيم كه همه اينها درستشدهاند تا فرمانها را منتقل و اجرا كنند و كساني را كه تبعيت نميكنند تنبيه كنند؛ اما به اعتقاد من قدرت سياسي از طريق نهادهايي نيز اعمال ميشود كه ظاهرا هيچوجه مشتركي باقدرت سياسي ندارد».
🔸آنچه در سخنراني فيرحي ديده نشد
فوكو وظيفه خود را روشنگري در باب قدرت و پايين كشيدن قدرت از سرير اسطورهاي خود به زير ميداند. فوكو از عامليت قدرت و سوژه ميگريزد و تنها به اعمال قدرت و شرايط آن ميپردازد. او براي اين كار بعد مقابل قدرت يعني مقاومت را به عنوان نقطه عزيمت انتخاب ميكند. اينها از بنيانهاي انديشه فوكو هستند كه در سخنراني دكتر فيرحي در 26 شهريور 1397 در دارالزهراء تهران با عنوان «عاشورا و بحران خلافت» ديده نميشود. گويي فيرحي در عبور تاريخي خويش از انديشههاي نخستينش از صندلي فوكو بلند شده و بر صندلي چامسكي نشسته است. بهزعم دكتر اردستاني در ميزگرد «روششناسي فوكو و مطالعات ايران»؛ بررسي كتاب «دانش، قدرت و مشروعيت در اسلام» (11/03/1394) دكتر فيرحي در كتاب صدرالذكر كه رساله دكتريشان است سعي كردهاند تا انديشههاي فوكو را در آن جاي دهند و از نظريه «گفتمان» استفاده كنند. بهرغم آن ديدگاه و رويه در فقه سياسي، فيرحي در اينجا از منظر اقتصاد سياسي به بحث وارد ميشود و قائل به عامليت سوژه و قدرت است. او به سراغ خليفه دوم و سوم ميرود. او از واژگان دولت رانتي، «كنترل رسانهها»-كه بهطور تصادفي نام يكي از كتابهاي چامسكي است، تماميتخواهي [توتاليتاريسم] و... استفاده ميكند و با ذهنيت طبقاتي ماركس معترضان را در برابر بهرهمندان قرار ميدهد. او با ايده اختناق و «اعتراض» بهپيش ميآيد و آزادي خواهان را در برابر فرصتطلبان مينشاند. «اعتراض» معادل كلمه لاتين Protestantism (پروتستان) است. استفاده از كلمات خاص اينچنيني خاستگاه فكري و ارجاعاتي كه دكتر در تحليل خود ميآورد را يادآور ميشود. اين ارجاعات نحوه ورود دكتر به بحث و نحوه نتيجهگيري آخر را براي مخاطب روشن ميكند. دكتر فيرحي، واقعه كربلا را همچون نهضت اصلاحات مذهبي مينگرد. او مساله قائل شدن امتياز براي دايره نزديكان و اصحاب پيامبر را در مساله غنائم در سر طناب ميگيرد و به ترديد در عملكرد خليفه و دستگاه حكومت ميرسد؛ موضوعي كه در زمان خود با اعتراض جامعه آن زمان مواجه نشده است.
🔸مساله غنائم در تحليل فيرحي از خلافت
دكتر فيرحي با بحث غنائم و ثروت به دستآمده و نحوه توزيع در زمان خلفاي دوم و سوم، با زبان ماركس دغدغههاي زمين، ثروت و سرمايه را بازگويي ميكند. فيرحي در بحث خود همچنين سيستم حكمراني شهرهاي قبيلهاي مكه و مدينه را اشرافي و شورايي دانسته و آن را ادامه دولتشهرهاي يوناني- رومي ميداند. سنت شهري يونان و دولتشهرهاي آن متاثر از شرايط طبيعي و توپوگرافي و به همان ميزان شرايط اجتماعي و فرهنگي آن، نوع خاصي از حكومت را موجب شده بودند. سنت شهري روم هم با جاده و مواصلات ارتباطي و عمارتهاي بزرگ شناخته ميشود و در سيستم حكومتي آن مجالسي همچون سنا و شوراها وجود داشت كه هرچند ادامه سنت يوناني بود اما با سازوكارهاي متفاوتي كه ايجاد كردند آن را بديل سيستم يوناني ميدانند. سازوكارهاي قدرت و اداره جوامع در عربستان آن زمان (بهويژه در مكه و مدينه) مبتني بر جغرافيا و اقليم و همچنين فرهنگ و اجتماع آن دوره است. سيستم خوني، تعصب، چادرنشيني، خرافه، رسوم عشيرهاي و...اجزايي در كنار سيستم حكومتي نيستند بلكه در آن تبلوريافتهاند. درنتيجه انتقال سيستم حكومتي يونان و روم به مكه و مدينه جاي سوال دارد. دكتر فيرحي ورود پيامبر به مدينه و انتخاب سنت مدني را علت و معلولي بيان ميكند و آنها را زنجيروار و در توالي هم قرار ميدهد. او تاريخنگاري ميكند كه دقيقا مورد انتقاد فوكو است. فوكو در مقابل اين رويه تبارشناسي را مطرح كرده است و بهجاي كشف سرچشمهها يا بازسازي تكامل خطي رويدادها، ميخواهد گذشته متناقض را واكاوي و تأثير قدرت را بر شكلگيري و توجيه حقيقت بررسي كند.
🔸مساله دولت رانتيري در خلافت
دكتر فيرحي بهجاي اينكه مستقيم به سراغ رويه خليفه دوم در توزيع غنائم ميرفت كه بهزعم او باعث فساد سيستماتيك دولتي شد، بايد به سراغ شرايطي ميرفت كه در آن همچنين رويهاي توجيه شده و حق پنداشته ميشود.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
ادامه👇👇👇👇
🔸فوكو در 1971 در كالج فني آيندهوون هلند در مناظره با چامسكي ميگويد: «يكي از راهكارهايي كه به نظر من قبل از هر چيز ديگر عاجل و اضطراري است ازاينقرار است، دستكم در جوامع اروپايي رسم بر اين است كه تلقي كنيم كه قدرت در دستان دولت متمركز شده است و آن را از طريق تعدادي نهاد خاص مثل دستگاه اجرايي پليس و ارتش اعمال ميكند. ميدانيم كه همه اينها درستشدهاند تا فرمانها را منتقل و اجرا كنند و كساني را كه تبعيت نميكنند تنبيه كنند؛ اما به اعتقاد من قدرت سياسي از طريق نهادهايي نيز اعمال ميشود كه ظاهرا هيچوجه مشتركي باقدرت سياسي ندارد».
🔸آنچه در سخنراني فيرحي ديده نشد
فوكو وظيفه خود را روشنگري در باب قدرت و پايين كشيدن قدرت از سرير اسطورهاي خود به زير ميداند. فوكو از عامليت قدرت و سوژه ميگريزد و تنها به اعمال قدرت و شرايط آن ميپردازد. او براي اين كار بعد مقابل قدرت يعني مقاومت را به عنوان نقطه عزيمت انتخاب ميكند. اينها از بنيانهاي انديشه فوكو هستند كه در سخنراني دكتر فيرحي در 26 شهريور 1397 در دارالزهراء تهران با عنوان «عاشورا و بحران خلافت» ديده نميشود. گويي فيرحي در عبور تاريخي خويش از انديشههاي نخستينش از صندلي فوكو بلند شده و بر صندلي چامسكي نشسته است. بهزعم دكتر اردستاني در ميزگرد «روششناسي فوكو و مطالعات ايران»؛ بررسي كتاب «دانش، قدرت و مشروعيت در اسلام» (11/03/1394) دكتر فيرحي در كتاب صدرالذكر كه رساله دكتريشان است سعي كردهاند تا انديشههاي فوكو را در آن جاي دهند و از نظريه «گفتمان» استفاده كنند. بهرغم آن ديدگاه و رويه در فقه سياسي، فيرحي در اينجا از منظر اقتصاد سياسي به بحث وارد ميشود و قائل به عامليت سوژه و قدرت است. او به سراغ خليفه دوم و سوم ميرود. او از واژگان دولت رانتي، «كنترل رسانهها»-كه بهطور تصادفي نام يكي از كتابهاي چامسكي است، تماميتخواهي [توتاليتاريسم] و... استفاده ميكند و با ذهنيت طبقاتي ماركس معترضان را در برابر بهرهمندان قرار ميدهد. او با ايده اختناق و «اعتراض» بهپيش ميآيد و آزادي خواهان را در برابر فرصتطلبان مينشاند. «اعتراض» معادل كلمه لاتين Protestantism (پروتستان) است. استفاده از كلمات خاص اينچنيني خاستگاه فكري و ارجاعاتي كه دكتر در تحليل خود ميآورد را يادآور ميشود. اين ارجاعات نحوه ورود دكتر به بحث و نحوه نتيجهگيري آخر را براي مخاطب روشن ميكند. دكتر فيرحي، واقعه كربلا را همچون نهضت اصلاحات مذهبي مينگرد. او مساله قائل شدن امتياز براي دايره نزديكان و اصحاب پيامبر را در مساله غنائم در سر طناب ميگيرد و به ترديد در عملكرد خليفه و دستگاه حكومت ميرسد؛ موضوعي كه در زمان خود با اعتراض جامعه آن زمان مواجه نشده است.
🔸مساله غنائم در تحليل فيرحي از خلافت
دكتر فيرحي با بحث غنائم و ثروت به دستآمده و نحوه توزيع در زمان خلفاي دوم و سوم، با زبان ماركس دغدغههاي زمين، ثروت و سرمايه را بازگويي ميكند. فيرحي در بحث خود همچنين سيستم حكمراني شهرهاي قبيلهاي مكه و مدينه را اشرافي و شورايي دانسته و آن را ادامه دولتشهرهاي يوناني- رومي ميداند. سنت شهري يونان و دولتشهرهاي آن متاثر از شرايط طبيعي و توپوگرافي و به همان ميزان شرايط اجتماعي و فرهنگي آن، نوع خاصي از حكومت را موجب شده بودند. سنت شهري روم هم با جاده و مواصلات ارتباطي و عمارتهاي بزرگ شناخته ميشود و در سيستم حكومتي آن مجالسي همچون سنا و شوراها وجود داشت كه هرچند ادامه سنت يوناني بود اما با سازوكارهاي متفاوتي كه ايجاد كردند آن را بديل سيستم يوناني ميدانند. سازوكارهاي قدرت و اداره جوامع در عربستان آن زمان (بهويژه در مكه و مدينه) مبتني بر جغرافيا و اقليم و همچنين فرهنگ و اجتماع آن دوره است. سيستم خوني، تعصب، چادرنشيني، خرافه، رسوم عشيرهاي و...اجزايي در كنار سيستم حكومتي نيستند بلكه در آن تبلوريافتهاند. درنتيجه انتقال سيستم حكومتي يونان و روم به مكه و مدينه جاي سوال دارد. دكتر فيرحي ورود پيامبر به مدينه و انتخاب سنت مدني را علت و معلولي بيان ميكند و آنها را زنجيروار و در توالي هم قرار ميدهد. او تاريخنگاري ميكند كه دقيقا مورد انتقاد فوكو است. فوكو در مقابل اين رويه تبارشناسي را مطرح كرده است و بهجاي كشف سرچشمهها يا بازسازي تكامل خطي رويدادها، ميخواهد گذشته متناقض را واكاوي و تأثير قدرت را بر شكلگيري و توجيه حقيقت بررسي كند.
🔸مساله دولت رانتيري در خلافت
دكتر فيرحي بهجاي اينكه مستقيم به سراغ رويه خليفه دوم در توزيع غنائم ميرفت كه بهزعم او باعث فساد سيستماتيك دولتي شد، بايد به سراغ شرايطي ميرفت كه در آن همچنين رويهاي توجيه شده و حق پنداشته ميشود.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
ادامه👇👇👇👇
ادامه👆👆👆
او با قائل بودن به معیار و رویکرد تأویل گرایی ملاک قضاوت را در خصوص رویکرد خلفای دوم و سوم رفتار پيامبر (در مرتبه پايينتر ابوبكر) قرار ميدهد و رفتار خليفه چهارم - امام علي(ع) - را بازگشت به اصل ميداند كه مجددا بعد از او از اصل انحراف پيدا ميكند. اصولا مشكلي در استفاده از روشهاي علمي گوناگون و اتخاذ بينشهاي متفاوت نيست. حتي ميتوان با قايل بودن به يك انديشه مشخص در زماني خاص، در زماني ديگر از روش يا بينش ديگر استفاده كرد. معالوصف استفاده همزمان از روشهاي متفاوت يعني پذيرش هستيشناسيها و معرفتشناسيهاي متفاوت كه خروجي متفاوت و گاه متعارضي به دست ميدهند؛ خروجياي كه جمعبندي آنها مصون از اشتباه و مصادره به مطلوب نخواهد بود. دكتر فيرحي در انتها با قرينهيابي براي سخنان امام حسين (ع) بهنوعي تحليل كلام ميكند و ميخواهد شرايط اجتماعي را بر اساس كلام تفسير كند. اين در حالي است كه در تحليل گفتمان رمزگشايي از كلام با رجوع به شرايط اجتماعي و تبيين مساله قدرت به دست ميآيد نه اينكه شرايط اجتماعي برحسب كلام تفسير شود.
🔸وعظ به جاي خطابه
تفاوت اين دو رويه در اين است كه محقق پيش از بررسي موضوع جواب خود را در دست دارد و به بيان بهتر بهجاي توضيح درصدد توجيه است. در واقع قسمت انتهايي بحث دكتر از تحليل علمي فاصله ميگيرد و بهنوعي به وعظ ميماند تا خطابه. هرچند شايد مكان ايراد سخنراني و تناسب زماني آن ميطلبد كه بحث اينگونه بهپيش برود و بيان شود، برند دكتر فيرحي و اينكه او را به عنوان استاد علوم سياسي و پژوهشگر علوم سياسي- بهطور خاص فقه سياسي- ميشناسند، انتظارات مخاطب را از كلام و استدلال او تغيير داده است؛ زيرا همانطور كه مولوي را بيشتر عارف ميشناسند تا شاعر، دكتر فيرحي را بيشتر استاد دانشگاهي ميدانند تا واعظ.
🔸مختار جعفری، روزنامه اعتماد، 6 آبان97، ص14.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi
او با قائل بودن به معیار و رویکرد تأویل گرایی ملاک قضاوت را در خصوص رویکرد خلفای دوم و سوم رفتار پيامبر (در مرتبه پايينتر ابوبكر) قرار ميدهد و رفتار خليفه چهارم - امام علي(ع) - را بازگشت به اصل ميداند كه مجددا بعد از او از اصل انحراف پيدا ميكند. اصولا مشكلي در استفاده از روشهاي علمي گوناگون و اتخاذ بينشهاي متفاوت نيست. حتي ميتوان با قايل بودن به يك انديشه مشخص در زماني خاص، در زماني ديگر از روش يا بينش ديگر استفاده كرد. معالوصف استفاده همزمان از روشهاي متفاوت يعني پذيرش هستيشناسيها و معرفتشناسيهاي متفاوت كه خروجي متفاوت و گاه متعارضي به دست ميدهند؛ خروجياي كه جمعبندي آنها مصون از اشتباه و مصادره به مطلوب نخواهد بود. دكتر فيرحي در انتها با قرينهيابي براي سخنان امام حسين (ع) بهنوعي تحليل كلام ميكند و ميخواهد شرايط اجتماعي را بر اساس كلام تفسير كند. اين در حالي است كه در تحليل گفتمان رمزگشايي از كلام با رجوع به شرايط اجتماعي و تبيين مساله قدرت به دست ميآيد نه اينكه شرايط اجتماعي برحسب كلام تفسير شود.
🔸وعظ به جاي خطابه
تفاوت اين دو رويه در اين است كه محقق پيش از بررسي موضوع جواب خود را در دست دارد و به بيان بهتر بهجاي توضيح درصدد توجيه است. در واقع قسمت انتهايي بحث دكتر از تحليل علمي فاصله ميگيرد و بهنوعي به وعظ ميماند تا خطابه. هرچند شايد مكان ايراد سخنراني و تناسب زماني آن ميطلبد كه بحث اينگونه بهپيش برود و بيان شود، برند دكتر فيرحي و اينكه او را به عنوان استاد علوم سياسي و پژوهشگر علوم سياسي- بهطور خاص فقه سياسي- ميشناسند، انتظارات مخاطب را از كلام و استدلال او تغيير داده است؛ زيرا همانطور كه مولوي را بيشتر عارف ميشناسند تا شاعر، دكتر فيرحي را بيشتر استاد دانشگاهي ميدانند تا واعظ.
🔸مختار جعفری، روزنامه اعتماد، 6 آبان97، ص14.
#امام_حسین(ع)
@Feirahi