فایل صوتی سخنرانی دکتر داود فیرحی در مراسم بزرگداشت دکتر احمد نقیب زاده به همت خانه اندیشمندان علوم انسانی و انجمن علوم سیاسی ایران و انجمن صلح
#اختصاصی
@Nedaye_siyasat
@Feirahi
#اختصاصی
@Nedaye_siyasat
@Feirahi
🍁 وجوه دموکراتیک نص
🔹نوشتههای بعدی من از کتاب دو جلدی «فقه و سیاست» شروع میشود و بعد از آن کتاب «حکمرانی حزبی» است و پس از آن هم کاری است که راجعبه قانون است و هماکنون درحال انجام آن هستم. در این کتابها کوشش میکنم تا وجوه دموکراتیکی که هم در دانش ما و هم بهخصوص در نصوص دینی ماست را برجسته کنم.
🔹من در مطالعات خودم به تدریج متوجه شدم که درست است که در اروپا هم تجدد [اول] در حوزههای دیگری مثل فلسفه و هنر و ادبیات رخ داده و«تجدد سیاسی» کموبیش محصول آن است، اما با مطالعات شخصی و با همکاری دوستان طلبه و دانشجو متوجه شدم که اصلا تجدد در اروپا و بهخصوص در انگلستان– که میگویند مادر نظام سیاسی جدید است- اتفاقا از جان لاک و از «تجدد در تفسیرهای دینی» شروع شده است. مطالعات من نشان داد که این بحث در ادبیات شیعی هم ممکن است و هم اتفاق افتاده است. بزرگانی مثل مرحوم آخوند خراسانی، مرحوم نائینی، شخصیتهای دیگری مثل مرحوم شیخ اسماعیل محلاتی و بزرگان دیگری در حوزه تکنوکراسی مثل مرحوم میرزایوسف مستشارالدوله و در حوزه جهانگردی افرادی مثل شیخ محمدحسن سیاح و بعد در حوزههای دیگری، سیدجمال اسدآبادی و در فضای روشنفکری میرزا ملکم یا میرزا فرخخان و دیگران [در این زمینه فعالیت کردهاند].
🔹احساس کردم که در واقع نهتنها نسبت «دین» و «دولت دموکراتیک»، متناقض و ناممکن نیست بلکه متفکران ما عناصر آن را برجسته کردهاند. من در این نوشتهها سعی کردم که فقط چیزهایی که دیگران گفته بودند را کموبیش جمع کنم.
🍂"در کجا ایستاده ایم"، مرکز مطالعات خاورمیانه،27 آبان 97
@Feirahi
🔹نوشتههای بعدی من از کتاب دو جلدی «فقه و سیاست» شروع میشود و بعد از آن کتاب «حکمرانی حزبی» است و پس از آن هم کاری است که راجعبه قانون است و هماکنون درحال انجام آن هستم. در این کتابها کوشش میکنم تا وجوه دموکراتیکی که هم در دانش ما و هم بهخصوص در نصوص دینی ماست را برجسته کنم.
🔹من در مطالعات خودم به تدریج متوجه شدم که درست است که در اروپا هم تجدد [اول] در حوزههای دیگری مثل فلسفه و هنر و ادبیات رخ داده و«تجدد سیاسی» کموبیش محصول آن است، اما با مطالعات شخصی و با همکاری دوستان طلبه و دانشجو متوجه شدم که اصلا تجدد در اروپا و بهخصوص در انگلستان– که میگویند مادر نظام سیاسی جدید است- اتفاقا از جان لاک و از «تجدد در تفسیرهای دینی» شروع شده است. مطالعات من نشان داد که این بحث در ادبیات شیعی هم ممکن است و هم اتفاق افتاده است. بزرگانی مثل مرحوم آخوند خراسانی، مرحوم نائینی، شخصیتهای دیگری مثل مرحوم شیخ اسماعیل محلاتی و بزرگان دیگری در حوزه تکنوکراسی مثل مرحوم میرزایوسف مستشارالدوله و در حوزه جهانگردی افرادی مثل شیخ محمدحسن سیاح و بعد در حوزههای دیگری، سیدجمال اسدآبادی و در فضای روشنفکری میرزا ملکم یا میرزا فرخخان و دیگران [در این زمینه فعالیت کردهاند].
🔹احساس کردم که در واقع نهتنها نسبت «دین» و «دولت دموکراتیک»، متناقض و ناممکن نیست بلکه متفکران ما عناصر آن را برجسته کردهاند. من در این نوشتهها سعی کردم که فقط چیزهایی که دیگران گفته بودند را کموبیش جمع کنم.
🍂"در کجا ایستاده ایم"، مرکز مطالعات خاورمیانه،27 آبان 97
@Feirahi
🍁مثلث هویتی ؛ "انسان جدید ایرانی"
🔹 یک مقدار باید به «انسان جدید ایرانی» که ساختهایم فکر کنیم. از جنگهای ایران و روس به بعد، انسان ایرانی تغییر کرده است. این انسان جدید ایرانی رابطه خودش با سنت را شل کرده اما قطع نکرده است. رابطه خودش را با غرب برقرار کرده اما محکم نکرده است. رابطه خودش با دنیای باستان را برقرار کرده اما خیلی فیکس هم نکرده است. بنابراین انسان امروز ایرانی، انسانی است که درون یک مثلث ساخته شده که اضلاع آن را «مذهب»، «تجدد» و«ایرانگرایی» تشکیل داده است. حالا در نوشتهها[ی اشخاصی که نام بردم] هر کسی یک قسمت از آن را برجسته کرده است. برخی بخش تجدد، برخی بخش مذهبی و برخی بخش سنتی و باستانی آن را برجسته کردهاند. من سعی کردم توضیح دهم که این انسان امروز چطور ساخته شده است و آن روایت مذهبی که کمک کرده که این انسان را بسازد، یعنی در واقع «وجه مذهبی تجدد» را سعی کردهام که دنبال کنم.
🍁از نظریههای « گفتمان» و «تفسیر» تاثیر گرفتهام
🔹دوست ما پرسیدند که روش کارم چگونه است؟ من در نوشتههایم به لحاظ روششناسی، خیلی تحت تاثیر «نظریههای گفتمان» و بحثهای مربوط به «تفسیر» بودم. حالا امروزه معنی خارجی آن را «هرمنوتیک» میگویند اما من خیلی به هرمنوتیک مصطلح پایبند نبودم و چیزی که برایم خیلی اهمیت داشت مفهوم تفسیر (interpretation) بود. متوجه شدم که چیزی که برای ما خیلی اهمیت دارد دیدن تاریخ خودمان است. یعنی یک جور خود امروزمان را به آیینه تاریخ برگردانیم و ببینیم که ما به «نص»، به «غرب» و «سنت»های خودمان چگونه نگاه کردیم و انسان ایرانی را نقاشی کردیم؟ چگونه این انسان ساخته شده است؟ من بیشتر تحت تاثیر این دو الگو بودهام و دوستان میدانند که در هر دو الگو، هم در «تئوریهای گفتمان» و هم در «تئوریهای تفسیر»، نوعی «تاریخیگری» یا نوعی توجه به تاریخ دیده میشود. این سوژهای است که خودش را با تاریخ و متن میسازد.
🔹کوشش من این بود که با تکیه بر این سه مفهوم، [یعنی] «تفسیر»، «گفتمان» و «تاریخ»، تحلیلهای خودم را پیش ببرم اما رسالت اصلی خودم را جایی نشان دادم یا سعی کردم نشان دهم و آن این بود که میدیدم هستند کسانی که روی باستانگرایی انسان معاصر تحقیق و کار میکنند. بحثهای مربوط به تجدد را هم بزرگانی مثل استاد ما دکتر طباطبایی و دیگران دارند کار میکنند، اما بخش برجسته کردن روایت مذهبی تجدد ایرانی مغفول مانده است. درواقع در حوزههای ما راجع به مذهب کار میکنند اما نگاه تاریخی به تحلیل مذهبی از انسان امروز وجود ندارد. من کوشش کردم این باکس خالی را برجسته کنم، یعنی این سوال را طرح کنم که اگر انسان امروز در ایران، دغدغه تجدد دارد و خوب یا بد، 150 سال هم راه را طی کرده، اما این انسان جدید ایرانی هیچگاه پشتوانه مذهبیاش خالی نبوده است. مذهب برای این انسان ایرانی هم مانع درست کرده و هم راه گشوده است. من کوشش کردم این قسمت مغفول را بیشتر مورد توجه قرار دهم، یعنی توضیح دهم که مذهب چه مشارکتی در تجدد ایرانی داشته و این مشارکت در تجدد ایرانی چگونه است؟ این بحث فقط به اینجا ختم نمیشود که من فقط گذشته را گزارش کنم، در واقع کوشش میکنم که گذشته را گزارش کنم تا شاید بتوانم یک آینده ممکنی را از زاویه مذهب و تجدد، دنبال کنم.
🔹دوستانی که در جریان بحثهای دانشگاهی من هستند، میدانند که حتی اگر روششناسی را هم دنبال میکنم، بیشتر دنبال این هستم که ببینم در ادبیات مسیحی و ایضا در ادبیات اسلامی چه نسبتی بین الهیات و تجدد برقرار شده است؟ آیا اینها همدیگر را میپذیرند یا یکدیگر را طرد میکنند؟ آیا برای هم شرط میگذارند یا به هم کمک میکنند؟
"در کجا ایستاده ایم؟"، مرکز مطالعات خاورمیانه،27 آبان 97
@Feirahi
🔹 یک مقدار باید به «انسان جدید ایرانی» که ساختهایم فکر کنیم. از جنگهای ایران و روس به بعد، انسان ایرانی تغییر کرده است. این انسان جدید ایرانی رابطه خودش با سنت را شل کرده اما قطع نکرده است. رابطه خودش را با غرب برقرار کرده اما محکم نکرده است. رابطه خودش با دنیای باستان را برقرار کرده اما خیلی فیکس هم نکرده است. بنابراین انسان امروز ایرانی، انسانی است که درون یک مثلث ساخته شده که اضلاع آن را «مذهب»، «تجدد» و«ایرانگرایی» تشکیل داده است. حالا در نوشتهها[ی اشخاصی که نام بردم] هر کسی یک قسمت از آن را برجسته کرده است. برخی بخش تجدد، برخی بخش مذهبی و برخی بخش سنتی و باستانی آن را برجسته کردهاند. من سعی کردم توضیح دهم که این انسان امروز چطور ساخته شده است و آن روایت مذهبی که کمک کرده که این انسان را بسازد، یعنی در واقع «وجه مذهبی تجدد» را سعی کردهام که دنبال کنم.
🍁از نظریههای « گفتمان» و «تفسیر» تاثیر گرفتهام
🔹دوست ما پرسیدند که روش کارم چگونه است؟ من در نوشتههایم به لحاظ روششناسی، خیلی تحت تاثیر «نظریههای گفتمان» و بحثهای مربوط به «تفسیر» بودم. حالا امروزه معنی خارجی آن را «هرمنوتیک» میگویند اما من خیلی به هرمنوتیک مصطلح پایبند نبودم و چیزی که برایم خیلی اهمیت داشت مفهوم تفسیر (interpretation) بود. متوجه شدم که چیزی که برای ما خیلی اهمیت دارد دیدن تاریخ خودمان است. یعنی یک جور خود امروزمان را به آیینه تاریخ برگردانیم و ببینیم که ما به «نص»، به «غرب» و «سنت»های خودمان چگونه نگاه کردیم و انسان ایرانی را نقاشی کردیم؟ چگونه این انسان ساخته شده است؟ من بیشتر تحت تاثیر این دو الگو بودهام و دوستان میدانند که در هر دو الگو، هم در «تئوریهای گفتمان» و هم در «تئوریهای تفسیر»، نوعی «تاریخیگری» یا نوعی توجه به تاریخ دیده میشود. این سوژهای است که خودش را با تاریخ و متن میسازد.
🔹کوشش من این بود که با تکیه بر این سه مفهوم، [یعنی] «تفسیر»، «گفتمان» و «تاریخ»، تحلیلهای خودم را پیش ببرم اما رسالت اصلی خودم را جایی نشان دادم یا سعی کردم نشان دهم و آن این بود که میدیدم هستند کسانی که روی باستانگرایی انسان معاصر تحقیق و کار میکنند. بحثهای مربوط به تجدد را هم بزرگانی مثل استاد ما دکتر طباطبایی و دیگران دارند کار میکنند، اما بخش برجسته کردن روایت مذهبی تجدد ایرانی مغفول مانده است. درواقع در حوزههای ما راجع به مذهب کار میکنند اما نگاه تاریخی به تحلیل مذهبی از انسان امروز وجود ندارد. من کوشش کردم این باکس خالی را برجسته کنم، یعنی این سوال را طرح کنم که اگر انسان امروز در ایران، دغدغه تجدد دارد و خوب یا بد، 150 سال هم راه را طی کرده، اما این انسان جدید ایرانی هیچگاه پشتوانه مذهبیاش خالی نبوده است. مذهب برای این انسان ایرانی هم مانع درست کرده و هم راه گشوده است. من کوشش کردم این قسمت مغفول را بیشتر مورد توجه قرار دهم، یعنی توضیح دهم که مذهب چه مشارکتی در تجدد ایرانی داشته و این مشارکت در تجدد ایرانی چگونه است؟ این بحث فقط به اینجا ختم نمیشود که من فقط گذشته را گزارش کنم، در واقع کوشش میکنم که گذشته را گزارش کنم تا شاید بتوانم یک آینده ممکنی را از زاویه مذهب و تجدد، دنبال کنم.
🔹دوستانی که در جریان بحثهای دانشگاهی من هستند، میدانند که حتی اگر روششناسی را هم دنبال میکنم، بیشتر دنبال این هستم که ببینم در ادبیات مسیحی و ایضا در ادبیات اسلامی چه نسبتی بین الهیات و تجدد برقرار شده است؟ آیا اینها همدیگر را میپذیرند یا یکدیگر را طرد میکنند؟ آیا برای هم شرط میگذارند یا به هم کمک میکنند؟
"در کجا ایستاده ایم؟"، مرکز مطالعات خاورمیانه،27 آبان 97
@Feirahi
🍁مذهب و دموکراسی؛
هیچ چیزی مثل مذهب نمیتواند از دموکراسی حمایت کند
🔹این را از لاک یاد گرفتم و خودم هم خیلی وقت بود که به آن رسیده بودم اما بیانش را نداشتم. گاهی انسان در تحقیقات خودش به مطالبی میرسد اما کلماتی برای بیان آن ندارد و بعد میبیند که دانشمند برجستهای آن اصطلاح را پیدا کرده است و باعث میشود تا انسان با خوشحالی آن اصطلاح را به کار ببرد.
🔹من وقتی در آثار بزرگان و محققان تجدد مذهبی در اروپا از جمله تیرنی، والدرن و لاکیهای جدید، کار میکردم دیدم که جملهای از جان لاک آوردهاند که برایم مهم بود. [از قول لاک نقل میکنند که:] «برای تجدد که مظهر آن دموکراسی است– نه فقط نظام سیاسی دموکراتیک، بلکه زندگی دموکراتیک که بزرگتر از نظام سیاسی است- هیچ مخزنی قویتر از مذهب نمیتواند آن را حمایت کند.»
🔹این بحث بسیار مهمی است. یعنی استدلال اینها این بود که ما نه در «فلسفه» میتوانیم پایگاه محکمی برای تجدد پیدا کنیم و نه در «تاریخ» یا «روانشناسی». اما در الهیات میتوانیم [این پایگاه] را پیدا کنیم. مثلا جمله بسیار مهمی که در انجیل هست و میگوید: «خداوند انسان را به صورت خودش آفرید و به همانند خودش آزادی داد. به همانند خودش خلاقیت داد.» قرینه همین را در قرآن میخوانیم که: «و لقد کرمنا بنیآدم.»
🔹 در بررسی مختصات انسان متجدد امروز، اگر آن را بهعنوان یک مجسمه در نظر بگیریم، [این انسان] سه چهره دارد؛ چهره فلسفی/عقلانی، چهره باستانگرایی یا تاریخی ایرانی و چهره یا روایت مذهبی. من در مطالعاتم متوجه شدم که جای خالیای که من توانایی نسبی دارم که آنجا را ناخنک بزنم و آنجا را پشتیبانی کنم، پر کردن این وجه سوم بود و اکثر کارهای من هم در همین ردیف است و خدا را شکر میکنم که محصولات [این روند] دارد تولید میشود.
🍂"در کجا ایستاده ایم؟"، مرکز مطالعات خاورمیانه، 27 آبان 97
@Feirahi
هیچ چیزی مثل مذهب نمیتواند از دموکراسی حمایت کند
🔹این را از لاک یاد گرفتم و خودم هم خیلی وقت بود که به آن رسیده بودم اما بیانش را نداشتم. گاهی انسان در تحقیقات خودش به مطالبی میرسد اما کلماتی برای بیان آن ندارد و بعد میبیند که دانشمند برجستهای آن اصطلاح را پیدا کرده است و باعث میشود تا انسان با خوشحالی آن اصطلاح را به کار ببرد.
🔹من وقتی در آثار بزرگان و محققان تجدد مذهبی در اروپا از جمله تیرنی، والدرن و لاکیهای جدید، کار میکردم دیدم که جملهای از جان لاک آوردهاند که برایم مهم بود. [از قول لاک نقل میکنند که:] «برای تجدد که مظهر آن دموکراسی است– نه فقط نظام سیاسی دموکراتیک، بلکه زندگی دموکراتیک که بزرگتر از نظام سیاسی است- هیچ مخزنی قویتر از مذهب نمیتواند آن را حمایت کند.»
🔹این بحث بسیار مهمی است. یعنی استدلال اینها این بود که ما نه در «فلسفه» میتوانیم پایگاه محکمی برای تجدد پیدا کنیم و نه در «تاریخ» یا «روانشناسی». اما در الهیات میتوانیم [این پایگاه] را پیدا کنیم. مثلا جمله بسیار مهمی که در انجیل هست و میگوید: «خداوند انسان را به صورت خودش آفرید و به همانند خودش آزادی داد. به همانند خودش خلاقیت داد.» قرینه همین را در قرآن میخوانیم که: «و لقد کرمنا بنیآدم.»
🔹 در بررسی مختصات انسان متجدد امروز، اگر آن را بهعنوان یک مجسمه در نظر بگیریم، [این انسان] سه چهره دارد؛ چهره فلسفی/عقلانی، چهره باستانگرایی یا تاریخی ایرانی و چهره یا روایت مذهبی. من در مطالعاتم متوجه شدم که جای خالیای که من توانایی نسبی دارم که آنجا را ناخنک بزنم و آنجا را پشتیبانی کنم، پر کردن این وجه سوم بود و اکثر کارهای من هم در همین ردیف است و خدا را شکر میکنم که محصولات [این روند] دارد تولید میشود.
🍂"در کجا ایستاده ایم؟"، مرکز مطالعات خاورمیانه، 27 آبان 97
@Feirahi
🍁فقه،حکومت و سرنوشت ایران
فقه و لاجرم فقیهان چه در زندان باشند، چه در قصر حکومت، در هر دو صورت نقش تعیین کننده در سرنوشت ایران دارند.
🔹در ایران، دین و بهتبع آن فقه را نمیشود نادیده گرفت. یک حوزه باوری و یک حوزه دانشی بسیار پیچیده و محکمی است که تاریخ ما با آن عجینشده و نمیتوان آن را نادیده گرفت. 40 سال پس از انقلاب اسلامی و 70 یا 80 سال در دوران مشروطه و قبل از آن، هر اتفاق سیاسیای که در ایران رخ داده از درون آن یک فتوا، یک اظهارنظر و یک نهاد درآمده است. الان هم در قانون اساسی ما حدود 10 منصب بزرگ تاثیرگذار، فقهی یا اجتهادی هستند. 6 تا مربوط به شورای نگهبان و یکی رهبری و یکی قوه قضائیه و... . این مناصب سرنوشت ایران را تعیین میکنند. نهتنها اکنون، بلکه در مشروطه و قبل آن. فقیهان موافق و مخالف مشروطه هر دو نقش موثر داشتند؛ مرحوم شیخفضلالله نوری که بهعنوان مخالف[مشروطه] بود، در قالب لایحه ای که در قانون اساسی مشروطه گنجاند، سرنوشت ایران را تعیین کرد. حتی اعدام او هم تا الان سرنوشت ایران را تحت تأثیر قرار داده است.
فقها چه در زندان باشند، چه در قصر حکومت، در هر دو صورت تعیینکننده سرنوشت ایران هستند. بنابراین، تز اول من این است که نمیشود دین و بخش عملی آن فقه را در زندگی سیاسی ما نادیده گرفت، و اگر نمیشود این مناسبات را نادیده گرفت باید در ایضاح و توضیح آن بیشتر کوشید.
🍂"در کجا ایستاده ایم؟"، مرکز مطالعات خاورمیانه،27 آبان97.
@Feirahi
فقه و لاجرم فقیهان چه در زندان باشند، چه در قصر حکومت، در هر دو صورت نقش تعیین کننده در سرنوشت ایران دارند.
🔹در ایران، دین و بهتبع آن فقه را نمیشود نادیده گرفت. یک حوزه باوری و یک حوزه دانشی بسیار پیچیده و محکمی است که تاریخ ما با آن عجینشده و نمیتوان آن را نادیده گرفت. 40 سال پس از انقلاب اسلامی و 70 یا 80 سال در دوران مشروطه و قبل از آن، هر اتفاق سیاسیای که در ایران رخ داده از درون آن یک فتوا، یک اظهارنظر و یک نهاد درآمده است. الان هم در قانون اساسی ما حدود 10 منصب بزرگ تاثیرگذار، فقهی یا اجتهادی هستند. 6 تا مربوط به شورای نگهبان و یکی رهبری و یکی قوه قضائیه و... . این مناصب سرنوشت ایران را تعیین میکنند. نهتنها اکنون، بلکه در مشروطه و قبل آن. فقیهان موافق و مخالف مشروطه هر دو نقش موثر داشتند؛ مرحوم شیخفضلالله نوری که بهعنوان مخالف[مشروطه] بود، در قالب لایحه ای که در قانون اساسی مشروطه گنجاند، سرنوشت ایران را تعیین کرد. حتی اعدام او هم تا الان سرنوشت ایران را تحت تأثیر قرار داده است.
فقها چه در زندان باشند، چه در قصر حکومت، در هر دو صورت تعیینکننده سرنوشت ایران هستند. بنابراین، تز اول من این است که نمیشود دین و بخش عملی آن فقه را در زندگی سیاسی ما نادیده گرفت، و اگر نمیشود این مناسبات را نادیده گرفت باید در ایضاح و توضیح آن بیشتر کوشید.
🍂"در کجا ایستاده ایم؟"، مرکز مطالعات خاورمیانه،27 آبان97.
@Feirahi
🔸مؤسسه نشر آثار امام خمینی (دفتر قم) با حضور آیت الله قاضی زاده، دو استاد برجسته علوم سیاسی (دکتر فیرحی و دکتر حقیقت) و نیز استاد مسیح بروجردی؛ نوه امام خمینی و از استادان و محققان برجسته حوزوی به بررسی مبانی فقهی و سیاسی مشروعیت حکومتها می پردازد.
@Feirahi
@taqriraat
@Feirahi
@taqriraat
Forwarded from Deleted Account
🔶🔶 دولت دینی و دولت ایدئولوژیک
۱) دولت دینی برخلاف دولت ایدئولوژیک تنها یک روایت ندارد. دولت دینی بنا به التزام ذاتی اجتهاد، نظام از درون متغیر است و هرگز نمی¬تواند به یک روایت واحد و رسمی محدود شود.
2) دولت های ایدئولوژیک همواره تمایل دارند که فهم خود از دین یا اجتماع را فهم نهایی دانسته، تمام ابزارها و نهادهای رسمی و غیررسمی دولت را برای تحقق و دفاع از آن به کار ببندند.
3) ایدئولوژی نظریه رقیب را به چشم توطئه و رقیب می بیند. دولت ایدئولوژیک دولتی مستدل نیست.
4) دولت دینی بر پیش فرض خطا پذیر بودن هر گونه آرا استوار است. اما دولت های ایدئولوژیک دچار توهم استغنا و گرفتار پندار کمال هستند .
5) دولت دینی بر بنیاد نقد و اجتهاد استوار است و در نظریه حداقل چیزی به نام کیش شخصیت در آن وجود ندارد اما در دولت ایدئولوژیک «اعتبار نظریه ها به شخصیت هاست».
«نظام سیاسی و دولت در اسلام»؛ دکتر فیرحی
👇👇👇👇👇
@enterpolitics
@Feirahi
۱) دولت دینی برخلاف دولت ایدئولوژیک تنها یک روایت ندارد. دولت دینی بنا به التزام ذاتی اجتهاد، نظام از درون متغیر است و هرگز نمی¬تواند به یک روایت واحد و رسمی محدود شود.
2) دولت های ایدئولوژیک همواره تمایل دارند که فهم خود از دین یا اجتماع را فهم نهایی دانسته، تمام ابزارها و نهادهای رسمی و غیررسمی دولت را برای تحقق و دفاع از آن به کار ببندند.
3) ایدئولوژی نظریه رقیب را به چشم توطئه و رقیب می بیند. دولت ایدئولوژیک دولتی مستدل نیست.
4) دولت دینی بر پیش فرض خطا پذیر بودن هر گونه آرا استوار است. اما دولت های ایدئولوژیک دچار توهم استغنا و گرفتار پندار کمال هستند .
5) دولت دینی بر بنیاد نقد و اجتهاد استوار است و در نظریه حداقل چیزی به نام کیش شخصیت در آن وجود ندارد اما در دولت ایدئولوژیک «اعتبار نظریه ها به شخصیت هاست».
«نظام سیاسی و دولت در اسلام»؛ دکتر فیرحی
👇👇👇👇👇
@enterpolitics
@Feirahi
🖼 حجت الاسلام فیرحی: ظاهر مساله و اصل اولیه این است که حکومتها نامشروع هستند مگر اینکه دلیلی بر مشروعیت داشته باشند
❇️ @Feirahi
https://fa.shafaqna.com/news/669131/
🎆 به شفقنا بپیوندید👇
https://t.me/joinchat/AAAAADxmSVT8_wl7XRRvVQ
❇️ @Feirahi
https://fa.shafaqna.com/news/669131/
🎆 به شفقنا بپیوندید👇
https://t.me/joinchat/AAAAADxmSVT8_wl7XRRvVQ
🌞
✔ داوود فیرحی در نشست "چرایی عدم مشروعیت حکومتها" در سالن اجتماعات موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی در قم:🔻
🔸️ اصل اولیه این است که حکومتها (به جهت تصرف در دارایی مردم) نامشروع هستند؛ مگر اینکه دلیلی بر مشروعیت داشته باشند. زوال مشروعیت دو جا رخ می دهد؛ 🔹اول اینکه زوال اعتبار حاکم به دلیل فقدان شرایط یا ظلم حاکم رخ میدهد، اما حکومت همچنان وجود دارد؛ البته کارکردهای بد حاکم، خیلی زود به عدم مشروعیت حکومت تسری می یابد. عامه مردم، حاکم را حکومت مجسم میدانند و عیب حاکم را به پای حکومت می ریزند.
🔹 و دوم جایی است که انحلال حکومت، خلافت یا سلطنت اتفاق میافتد که این دو جدا هستند.
🔸 در سنت فقاهتی اهل سنت، حاکم بعد از مشروعیت به دو علت ممکن است اعتبار خود را از دست بدهد و مشروعیت خود را از دست دهد؛
-یکی جسمی و مادی است؛ مثلا اگر حاکم لکنت زبان پیدا کند یا بینایی و شنوایی او زوال یابد دیگر اعتبار خود را از دست می دهد، چون کارآیی حاکم در این است که در میدان حضور داشته باشد.
- اما یکسری اوصافی حاکم باید می داشت که این اوصاف زائل شده یا کشف شده که از ابتدا در حاکم وجود نداشته است مانند عدالت، مدیریت، علم و مروّت. اینها می گفتند چون کار حاکم انشائی است و به نوعی ناظر به تصویب است و نظرش را اعمال می کند، حجت است و به این ترتیب حاکم به لحاظ خصائص غیرجسمانی قابل ارزیابی نیست.
♦️ گروه دیگری بر این اعتقاد بودند که می توان با تشخیص عقلا یا ارجاع به رضایت عامه، این زوال را تشخیص داد و لذا از تجدید بیعت سخن به میان می آوردند.
🔸 حاکم اگر مشروعیت شرعی هم داشته باشد، به اعتبار تخطّی یا خیانت در حق مردم می تواند، به حوزه جور رانده شود؛ به اعتبار اهمال در امانت مردم و خیانت در امانت مردم که مرجع آن هم مردم هستند.
🔸در نظریه های گذشته می گفتند فقط به اعتبار جسمانی می توان گفت حاکم از حوزه مشروعیت به نامشروعیت کشیده شده است اما در مورد قسمت دوم چون اختلافی است، جای اجماع وجود ندارد و مناقشه بیشتر هرج و مرج ایجاد می کند و لذا فقها به سکوت می رفتند اما در نظریات جدید مانند نظریات امام چنین بر می آید که می توان بعد از حکومت، فقدان یا زوال شرایط را کشف کرد.
@Feirahi
✔ داوود فیرحی در نشست "چرایی عدم مشروعیت حکومتها" در سالن اجتماعات موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی در قم:🔻
🔸️ اصل اولیه این است که حکومتها (به جهت تصرف در دارایی مردم) نامشروع هستند؛ مگر اینکه دلیلی بر مشروعیت داشته باشند. زوال مشروعیت دو جا رخ می دهد؛ 🔹اول اینکه زوال اعتبار حاکم به دلیل فقدان شرایط یا ظلم حاکم رخ میدهد، اما حکومت همچنان وجود دارد؛ البته کارکردهای بد حاکم، خیلی زود به عدم مشروعیت حکومت تسری می یابد. عامه مردم، حاکم را حکومت مجسم میدانند و عیب حاکم را به پای حکومت می ریزند.
🔹 و دوم جایی است که انحلال حکومت، خلافت یا سلطنت اتفاق میافتد که این دو جدا هستند.
🔸 در سنت فقاهتی اهل سنت، حاکم بعد از مشروعیت به دو علت ممکن است اعتبار خود را از دست بدهد و مشروعیت خود را از دست دهد؛
-یکی جسمی و مادی است؛ مثلا اگر حاکم لکنت زبان پیدا کند یا بینایی و شنوایی او زوال یابد دیگر اعتبار خود را از دست می دهد، چون کارآیی حاکم در این است که در میدان حضور داشته باشد.
- اما یکسری اوصافی حاکم باید می داشت که این اوصاف زائل شده یا کشف شده که از ابتدا در حاکم وجود نداشته است مانند عدالت، مدیریت، علم و مروّت. اینها می گفتند چون کار حاکم انشائی است و به نوعی ناظر به تصویب است و نظرش را اعمال می کند، حجت است و به این ترتیب حاکم به لحاظ خصائص غیرجسمانی قابل ارزیابی نیست.
♦️ گروه دیگری بر این اعتقاد بودند که می توان با تشخیص عقلا یا ارجاع به رضایت عامه، این زوال را تشخیص داد و لذا از تجدید بیعت سخن به میان می آوردند.
🔸 حاکم اگر مشروعیت شرعی هم داشته باشد، به اعتبار تخطّی یا خیانت در حق مردم می تواند، به حوزه جور رانده شود؛ به اعتبار اهمال در امانت مردم و خیانت در امانت مردم که مرجع آن هم مردم هستند.
🔸در نظریه های گذشته می گفتند فقط به اعتبار جسمانی می توان گفت حاکم از حوزه مشروعیت به نامشروعیت کشیده شده است اما در مورد قسمت دوم چون اختلافی است، جای اجماع وجود ندارد و مناقشه بیشتر هرج و مرج ایجاد می کند و لذا فقها به سکوت می رفتند اما در نظریات جدید مانند نظریات امام چنین بر می آید که می توان بعد از حکومت، فقدان یا زوال شرایط را کشف کرد.
@Feirahi
اندیشه ایرانشهری مرده است؟!.pdf
326.7 KB
💥درباره " سلطنت یا ایرانشهر"
نقد احسان تاجیک بر مطلبی از اینجانب در نشست "کجا ایستاده ایم"
🔹سلام آقای تاجیک عزیز
متن و نقد خوب شما را خواندم. اما من نگفته ام اندیشه ایران شهری مرده است!!! بلکه گفته ام ؛ سلطنت مرده است؛ سلطنت ایران شهری.
@Feirahi
نقد احسان تاجیک بر مطلبی از اینجانب در نشست "کجا ایستاده ایم"
🔹سلام آقای تاجیک عزیز
متن و نقد خوب شما را خواندم. اما من نگفته ام اندیشه ایران شهری مرده است!!! بلکه گفته ام ؛ سلطنت مرده است؛ سلطنت ایران شهری.
@Feirahi
🌾حکومت در دوره جدید، بیشتر ماهیت(امانت) مالکانه پیدا کرده است
🎤 #دکتر_داوود_فیرحی استاد دانشگاه تهران و عضو مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم گفت: حاکم اگر مشروعیت شرعی هم داشته باشد، به اعتبار تخطّی یا خیانت در حق مردم می تواند به حوزه جور رانده شود به اعتبار اهمال در امانت مردم و خیانت در امانت مردم که مرجع آن هم مردم هستند.
🔻حجت الاسلام والمسلمین فیرحی در نشست علمی چرایی عدم مشروعیت حکومتها در سالن اجتماعات موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) در سخنانی ابراز داشت: ظاهر مساله و اصل اولیه این است که حکومتها نامشروع هستند مگر اینکه دلیلی بر مشروعیت داشته باشند. او عدم مشروعیت حکومتها را به دو بخش اولیه و ثانویه تقسیم کرد و ادامه داد: باید بین دو چیز تفاوت قائل شد؛ زوال مشروعیت دو جا رخ می دهد، اول اینکه زوال اعتبار حاکم به دلیل ظلم حاکم رخ می دهد اما حکومت همچنان وجود دارد و دوم جایی است که انحلال حکومت یا سلطنت اتفاق می افتد که این دو جدا هستند.
🔻وی بیان داشت: این دو(حاکم و حکومت) در عین حال که به لحاظ تحلیلی از هم فاصله دارند اما پیوستگی عملی در افکار عمومی دارند یعنی کارکردهای بد حاکم خیلی زود به عدم مشروعیت حکومت تسری می یابد. اما در تضاد نگاه داشتن حکومت و حاکم باید کدامیک را اولویت قرار داد؟ اینجا جامعه دچار دگرگونی هایی می شود که در برخی سیستمها تفکیک آن آسان و در برخی سیستمها تفکیک آن دشوار است. اما در هرحال، عامه مردم، حاکم را حکومت مجسم می دانند و عیب حاکم را به پای حکومت می ریزند.... ادامه مطلب در لینک زیر
🍀http://www.majmaqom.ir/index.php/2017-02-15-08-53-25/2017-02-15-09-05-01/item/2239-2018-11-30-09-42-25
✅ @Feirahi
✳ لینک کانال مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم در سروش تلگرام و ایتا @majmaqomh
✳ ارتباط با مدیر majmaqom@gmail.com
🎤 #دکتر_داوود_فیرحی استاد دانشگاه تهران و عضو مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم گفت: حاکم اگر مشروعیت شرعی هم داشته باشد، به اعتبار تخطّی یا خیانت در حق مردم می تواند به حوزه جور رانده شود به اعتبار اهمال در امانت مردم و خیانت در امانت مردم که مرجع آن هم مردم هستند.
🔻حجت الاسلام والمسلمین فیرحی در نشست علمی چرایی عدم مشروعیت حکومتها در سالن اجتماعات موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) در سخنانی ابراز داشت: ظاهر مساله و اصل اولیه این است که حکومتها نامشروع هستند مگر اینکه دلیلی بر مشروعیت داشته باشند. او عدم مشروعیت حکومتها را به دو بخش اولیه و ثانویه تقسیم کرد و ادامه داد: باید بین دو چیز تفاوت قائل شد؛ زوال مشروعیت دو جا رخ می دهد، اول اینکه زوال اعتبار حاکم به دلیل ظلم حاکم رخ می دهد اما حکومت همچنان وجود دارد و دوم جایی است که انحلال حکومت یا سلطنت اتفاق می افتد که این دو جدا هستند.
🔻وی بیان داشت: این دو(حاکم و حکومت) در عین حال که به لحاظ تحلیلی از هم فاصله دارند اما پیوستگی عملی در افکار عمومی دارند یعنی کارکردهای بد حاکم خیلی زود به عدم مشروعیت حکومت تسری می یابد. اما در تضاد نگاه داشتن حکومت و حاکم باید کدامیک را اولویت قرار داد؟ اینجا جامعه دچار دگرگونی هایی می شود که در برخی سیستمها تفکیک آن آسان و در برخی سیستمها تفکیک آن دشوار است. اما در هرحال، عامه مردم، حاکم را حکومت مجسم می دانند و عیب حاکم را به پای حکومت می ریزند.... ادامه مطلب در لینک زیر
🍀http://www.majmaqom.ir/index.php/2017-02-15-08-53-25/2017-02-15-09-05-01/item/2239-2018-11-30-09-42-25
✅ @Feirahi
✳ لینک کانال مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم در سروش تلگرام و ایتا @majmaqomh
✳ ارتباط با مدیر majmaqom@gmail.com
www.majmaqom.ir
حکومت در دوره جدید، بیشتر ماهیت مالکانه پیدا کرده است
دکتر داوود فیرحی استاد دانشگاه تهران و عضو مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم گفت: حاکم اگر مشروعیت شرعی هم داشته باشد، به اعتبار تخطّی یا خیانت در حق...
🍁 بخشش و مالکیت!؟
🔹از نظر ادیان ابراهیمی خداوند جهان را به طور مشترک به همه انسان ها بخشیده است. آیا این بخشش به معنای دادن مالکیت به انسان ها است؟ چند تفسیر وجود دارد؛
🔹یکم) تفسیر یوتوپیک می گوید که مالکیت زمین و جهان از آن همه بشر است و همگان حق تصرف همگانی در آن دارند. البته توانایی انسان ها در استفاده از جهان مساوی نیست. عده ای دارا و برخی نیز برده و محروم از مالکیت شده اند. فلذا در هر مالکیت خصوصی یک درجه ای از عدم مشروعیت وجود دارد و کمابیش در این تفسیر ثروتمند متهم است. براین اساس، باید توسط یک دولت اقتدارگرا، دارایی ها مجددا توزیع شوند.
در این حالت، عموم انسان ها بر عموم طبیعت حاکمیت دارند.
این تفسیری اشتراکی و سوسیالیستی از مالکیت است.
🔹دوم) مطابق تفسیر سنتی: کل زمین را خداوند به انسان ها بخشیده است اما از آن جا که نمی توانند از آن بهینه استفاده کنند؛ زمین به پادشاهان به امانت داده می شود. اصل مالکیت متعلق به عموم است و شاه به عنوان امین، بر زمین های عمومی ولایت دارد.
در این جا حاکم است که ایجاد مالکیت خصوصی می کند. مالکیت از رابطه طبیعی انسان و طبیعت تولید نمی شود بلکه از اراده سلطان به وجود می آید. بنابراین، مالکیت در این جا یک امر اعطایی است و مبتنی بر فرمان های سیاسی(political order) و مجوزهای دولت و حاکم.
🔹سوم) اما لاک و دیگر نو اندیشان بر این باورند که مالکیت نه یک استثناء بلکه اصل است و از رابطه فرد فرد انسان با طبیعت ناشی می شود و یک ضرورت هستی شناسانه و الهیاتی است. رابطه انسان با دارایی خودش شبیه رابطه خدا با مخلوق خودش است.
طبق این تفسیر، هیچگاه از ابتدا مالکیت اشتراکی وجود نداشت و ندارد، بلکه در وضع اولیه، هر کس که متولد می شود دست به اختصاص می زند. مالکیت اعطایی نیست بلکه ذاتی و ابدی و مقدس است و مشروعیت دولت به حراست از مالکیت برمی گردد. دولت حافظ مالکیت است نه اعطا کننده مالکیت. استعاره غصب در ادبیات دینی نیز به همین نگاه برمی گردد.
در واقع، وقتی می توان از مفهوم غصب و دولت غاصب سخن گفت که بپذیریم مالکیت افراد بشر ذاتی است و گرنه غصب معنا ندارد.
🍂 درس گفتار "روش شناسی در اندیشه سیاسی"، جلسه هشتم، 27 آبان 97.
@Feirahi
🔹از نظر ادیان ابراهیمی خداوند جهان را به طور مشترک به همه انسان ها بخشیده است. آیا این بخشش به معنای دادن مالکیت به انسان ها است؟ چند تفسیر وجود دارد؛
🔹یکم) تفسیر یوتوپیک می گوید که مالکیت زمین و جهان از آن همه بشر است و همگان حق تصرف همگانی در آن دارند. البته توانایی انسان ها در استفاده از جهان مساوی نیست. عده ای دارا و برخی نیز برده و محروم از مالکیت شده اند. فلذا در هر مالکیت خصوصی یک درجه ای از عدم مشروعیت وجود دارد و کمابیش در این تفسیر ثروتمند متهم است. براین اساس، باید توسط یک دولت اقتدارگرا، دارایی ها مجددا توزیع شوند.
در این حالت، عموم انسان ها بر عموم طبیعت حاکمیت دارند.
این تفسیری اشتراکی و سوسیالیستی از مالکیت است.
🔹دوم) مطابق تفسیر سنتی: کل زمین را خداوند به انسان ها بخشیده است اما از آن جا که نمی توانند از آن بهینه استفاده کنند؛ زمین به پادشاهان به امانت داده می شود. اصل مالکیت متعلق به عموم است و شاه به عنوان امین، بر زمین های عمومی ولایت دارد.
در این جا حاکم است که ایجاد مالکیت خصوصی می کند. مالکیت از رابطه طبیعی انسان و طبیعت تولید نمی شود بلکه از اراده سلطان به وجود می آید. بنابراین، مالکیت در این جا یک امر اعطایی است و مبتنی بر فرمان های سیاسی(political order) و مجوزهای دولت و حاکم.
🔹سوم) اما لاک و دیگر نو اندیشان بر این باورند که مالکیت نه یک استثناء بلکه اصل است و از رابطه فرد فرد انسان با طبیعت ناشی می شود و یک ضرورت هستی شناسانه و الهیاتی است. رابطه انسان با دارایی خودش شبیه رابطه خدا با مخلوق خودش است.
طبق این تفسیر، هیچگاه از ابتدا مالکیت اشتراکی وجود نداشت و ندارد، بلکه در وضع اولیه، هر کس که متولد می شود دست به اختصاص می زند. مالکیت اعطایی نیست بلکه ذاتی و ابدی و مقدس است و مشروعیت دولت به حراست از مالکیت برمی گردد. دولت حافظ مالکیت است نه اعطا کننده مالکیت. استعاره غصب در ادبیات دینی نیز به همین نگاه برمی گردد.
در واقع، وقتی می توان از مفهوم غصب و دولت غاصب سخن گفت که بپذیریم مالکیت افراد بشر ذاتی است و گرنه غصب معنا ندارد.
🍂 درس گفتار "روش شناسی در اندیشه سیاسی"، جلسه هشتم، 27 آبان 97.
@Feirahi
🍁توضیح روش شناسی بند23 رساله دوم لاک؛ در باب آزادی از بردگی
🔹"آزادی" از بند قدرت مطلق خودسر چنان ضروری است و چنان با اساس هستی ما در ارتباط است که اگر آن را از دست بدهیم، بقا و هستی خود را از دست داده ایم.زیرا حق بقای انسان با خود او نیست که بتواند بر اساس یک قرارداد یا با رضا و رغبت، خود را در قید بندگی دیگری درآورد و خود را تحت انقیاد قدرت مطلقی قرار دهد که هر وقت هوس کند حیاتش را از او بستاند.((مقدمه))
🔹هیچ کس حق ندارد به دیگری اختیاری بیش از اختیار خود بدهد((پایه استدلال – گزاره بر مبنای خرد و عقل))
🔹و چون انسان حق ندارد با اراده خودش به حیات خود پایان دهد((گزاره بر مبنای نص مقدس/همانند آیه شریفه 29 سوره نساء در قرآن))،
🔹پس حق ندارد حیات خود را در اختیار شخص دیگر بگذارد.((نتیجه استدلال))
@Feirahi
🔹"آزادی" از بند قدرت مطلق خودسر چنان ضروری است و چنان با اساس هستی ما در ارتباط است که اگر آن را از دست بدهیم، بقا و هستی خود را از دست داده ایم.زیرا حق بقای انسان با خود او نیست که بتواند بر اساس یک قرارداد یا با رضا و رغبت، خود را در قید بندگی دیگری درآورد و خود را تحت انقیاد قدرت مطلقی قرار دهد که هر وقت هوس کند حیاتش را از او بستاند.((مقدمه))
🔹هیچ کس حق ندارد به دیگری اختیاری بیش از اختیار خود بدهد((پایه استدلال – گزاره بر مبنای خرد و عقل))
🔹و چون انسان حق ندارد با اراده خودش به حیات خود پایان دهد((گزاره بر مبنای نص مقدس/همانند آیه شریفه 29 سوره نساء در قرآن))،
🔹پس حق ندارد حیات خود را در اختیار شخص دیگر بگذارد.((نتیجه استدلال))
@Feirahi